намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
ан̇гуттараника̄йо
саттаканипа̄тапа̄л̣и
пат̣хамапан̣н̣а̄сакам̣
1. дханавагго
1. пат̣хамапийасуттам̣
1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхака̄мо ча хоти, сакка̄рака̄мо ча хоти, анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, ахирико ча хоти, аноттаппӣ ча, па̄пиччхо ча, миччха̄дит̣т̣хи ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.
‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти, мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на ла̄бхака̄мо ча хоти, на сакка̄рака̄мо ча хоти, на анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, хирима̄ ча хоти, оттаппӣ ча, аппиччхо ча, самма̄дит̣т̣хи ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийапийасуттам̣
2. ‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхака̄мо ча хоти, сакка̄рака̄мо ча хоти, анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, ахирико ча хоти, аноттаппӣ ча, иссукӣ ча, маччхарӣ ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.
‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху+? сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на ла̄бхака̄мо ча хоти, на сакка̄рака̄мо ча хоти, на анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, хирима̄ ча хоти, оттаппӣ ча, аниссукӣ ча, амаччхарӣ ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. дутийам̣.
3. сам̣кхиттабаласуттам̣
3. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме…пе… саттима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄балам̣, вӣрийабалам̣, хирӣбалам̣, оттаппабалам̣, сатибалам̣, сама̄дхибалам̣, пан̃н̃а̄балам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта бала̄нӣти.
‘‘саддха̄балам̣ вӣрийан̃ча, хирӣ [хири (сӣ. пӣ. ка.)] оттаппийам̣ балам̣;
сатибалам̣ сама̄дхи ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ балам̣;
етехи балава̄ бхиккху, сукхам̣ джӣвати пан̣д̣ито;
‘‘йонисо вичине дхаммам̣, пан̃н̃а̄йаттхам̣ випассати;
паджджотассева нибба̄нам̣, вимоккхо хоти четасо’’ти. татийам̣;
4. виттхатабаласуттам̣
4. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄бала, вӣрийабалам̣, хирӣбалам̣, оттаппабалам̣, сатибалам̣, сама̄дхибалам̣, пан̃н̃а̄балам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, саддха̄балам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддха̄балам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийабалам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, хирӣбалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако хирима̄ хоти, хирӣйати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, хирӣбалам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, оттаппабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако оттаппӣ хоти, оттаппати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, оттаппабалам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сатибалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако сатима̄ хоти парамена сатинепаккена саманна̄гато чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. идам̣, вуччати, бхиккхаве, сатибалам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сама̄дхибалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сама̄дхибалам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта бала̄нӣти.
‘‘саддха̄балам̣ вӣрийан̃ча, хирӣ оттаппийам̣ балам̣;
сатибалам̣ сама̄дхи ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ балам̣;
етехи балава̄ бхиккху, сукхам̣ джӣвати пан̣д̣ито.
‘‘йонисо вичине дхаммам̣, пан̃н̃а̄йаттхам̣ випассати;
паджджотассева нибба̄нам̣, вимоккхо хоти четасо’’ти. чатуттхам̣;
5. сам̣кхиттадханасуттам̣
5. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, дхана̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта дхана̄нӣти.
‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;
сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.
‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;
адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.
‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;
ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ [варам̣ (ка.)] буддха̄на са̄сана’’нти. пан̃чамам̣;
6. виттхатадханасуттам̣
6. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, дхана̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, саддха̄дханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… буддхо бхагава̄’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддха̄дханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сӣладханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сӣладханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, хирӣдханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако хирӣма̄ хоти, хирӣйати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, хирӣдханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, оттаппадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако оттаппӣ хоти, оттаппати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, оттаппадханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сутадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо. йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти. татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сутадханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, ча̄гадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато. идам̣ вуччати, бхиккхаве, ча̄гадханам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄дханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти…пе… самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, саттадхана̄нӣти.
‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;
сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.
‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;
адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.
‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;
ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. чхат̣т̣хам̣;
7. уггасуттам̣
7. атха кхо угго ра̄джамаха̄матто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо угго ра̄джамаха̄матто бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йа̄ва ад̣д̣хо ча̄йам̣, бханте, мига̄ро рохан̣еййо йа̄ва махаддхано йа̄ва маха̄бхого’’ти. ‘‘кӣва ад̣д̣хо панугга, мига̄ро рохан̣еййо, кӣва махаддхано, кӣва маха̄бхого’’ти? ‘‘сатам̣, бханте, сатасахасса̄нам̣ [сахасса̄нам̣ (сӣ.), сахасса̄ни (сйа̄.), сатасахасса̄ни (?)] хиран̃н̃асса, ко пана ва̄до рӯпийасса̄’’ти! ‘‘аттхи кхо етам̣, угга, дханам̣ нетам̣ ‘наттхӣ’ти вада̄мӣти. тан̃ча кхо етам̣, угга, дханам̣ са̄дха̄ран̣ам̣ аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехи. сатта кхо има̄ни, угга, дхана̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехи. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, угга, сатта дхана̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехӣти.
‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;
сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.
‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;
са ве махаддхано локе, аджеййо девама̄нусе.
‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;
ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. саттамам̣;
8. сам̣йоджанасуттам̣
8. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, сам̣йоджана̄ни. катама̄ни сатта? анунайасам̣йоджанам̣, пат̣игхасам̣йоджанам̣, дит̣т̣хисам̣йоджанам̣, вичикиччха̄сам̣йоджанам̣, ма̄насам̣йоджанам̣, бхавара̄гасам̣йоджанам̣, авиджджа̄сам̣йоджанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта сам̣йоджана̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. паха̄насуттам̣
9. ‘‘саттаннам̣, бхиккхаве, сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. катамесам̣ саттаннам̣? анунайасам̣йоджанасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати, пат̣игхасам̣йоджанасса…пе… дит̣т̣хисам̣йоджанасса… вичикиччха̄сам̣йоджанасса… ма̄насам̣йоджанасса… бхавара̄гасам̣йоджанасса … авиджджа̄сам̣йоджанасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. имесам̣ кхо, бхиккхаве, саттаннам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. йато ча кхо, бхиккхаве, бхиккхуно анунайасам̣йоджанам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣ катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. пат̣игхасам̣йоджанам̣…пе… дит̣т̣хисам̣йоджанам̣… вичикиччха̄сам̣йоджанам̣… ма̄насам̣йоджанам̣… бхавара̄гасам̣йоджанам̣… авиджджа̄сам̣йоджанам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣ катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’ти. навамам̣.
10. маччхарийасуттам̣
10. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, сам̣йоджана̄ни. катама̄ни сатта? анунайасам̣йоджанам̣, пат̣игхасам̣йоджанам̣, дит̣т̣хисам̣йоджанам̣, вичикиччха̄сам̣йоджанам̣, ма̄насам̣йоджанам̣, исса̄сам̣йоджанам̣, маччхарийасам̣йоджанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта сам̣йоджана̄нӣ’’ти. дасамам̣.
дханавагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
две пийа̄ни балам̣ дханам̣, сам̣кхиттан̃чева виттхатам̣;
уггам̣ сам̣йоджанан̃чева, паха̄нам̣ маччхарийена ча̄ти.
2. анусайавагго
1. пат̣хамаанусайасуттам̣
11. ‘‘саттиме, бхиккхаве, анусайа̄. катаме сатта? ка̄мара̄га̄нусайо, пат̣игха̄нусайо, дит̣т̣ха̄нусайо, вичикиччха̄нусайо, ма̄на̄нусайо, бхавара̄га̄нусайо, авиджджа̄нусайо. име кхо, бхиккхаве, сатта анусайа̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийаанусайасуттам̣
12. ‘‘саттаннам̣, бхиккхаве, анусайа̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. катамесам̣ саттаннам̣? ка̄мара̄га̄нусайасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати, пат̣игха̄нусайасса…пе… дит̣т̣ха̄нусайасса… вичикиччха̄нусайасса… ма̄на̄нусайасса… бхавара̄га̄нусайасса… авиджджа̄нусайасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. имесам̣ кхо, бхиккхаве, саттаннам̣ анусайа̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати.
‘‘йато ча кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ка̄мара̄га̄нусайо пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. пат̣игха̄нусайо…пе… дит̣т̣ха̄нусайо… вичикиччха̄нусайо… ма̄на̄нусайо… бхавара̄га̄нусайо… авиджджа̄нусайо пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’ти. дутийам̣.
3. куласуттам̣
13. ‘‘саттахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упанисӣдитум̣. катамехи саттахи? на мана̄пена паччут̣т̣хенти, на мана̄пена абхива̄денти, на мана̄пена а̄санам̣ денти, сантамасса паригуханти, бахукампи тхокам̣ денти, пан̣ӣтампи лӯкхам̣ денти, асаккаччам̣ денти но саккаччам̣. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упанисӣдитум̣.
‘‘саттахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ алам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ алам̣ упанисӣдитум̣. катамехи саттахи? мана̄пена паччут̣т̣хенти, мана̄пена абхива̄денти, мана̄пена а̄санам̣ денти, сантамасса на паригуханти, бахукампи бахукам̣ денти, пан̣ӣтампи пан̣ӣтам̣ денти, саккаччам̣ денти но асаккаччам̣. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ алам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ алам̣ упанисӣдиту’’нти. татийам̣.
4. пуггаласуттам̣
14. ‘‘саттиме, бхиккхаве, пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катаме сатта? убхатобха̄гавимутто, пан̃н̃а̄вимутто, ка̄йасаккхӣ, дит̣т̣хиппатто [дит̣т̣хаппатто (ка.)], саддха̄вимутто, дхамма̄нуса̄рӣ, саддха̄нуса̄рӣ. име кхо, бхиккхаве, сатта пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. чатуттхам̣.
5. удакӯпама̄суттам̣
15. ‘‘саттиме, бхиккхаве, удакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме сатта? [пу. па. 203; катха̄. 852] идха, бхиккхаве, екаччо пуггало саким̣ нимугго нимуггова хоти; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ нимуджджати; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ т̣хито хоти; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ випассати вилокети; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ патарати; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ патига̄дхаппатто хоти; идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджитва̄ тин̣н̣о хоти па̄ран̇гато [па̄рагато (сӣ. сйа̄. кам̣.)] тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало саким̣ нимугго нимуггова хоти? идха бхиккхаве, екаччо пуггало саманна̄гато хоти екантака̄л̣акехи акусалехи дхаммехи. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало саким̣ нимугго нимуггова хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ нимуджджати? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣ [вирийам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] … са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. тасса са̄ саддха̄ нева тит̣т̣хати но вад̣д̣хати ха̄йатийева, тасса са̄ хирӣ…пе… тасса там̣ оттаппам̣… тасса там̣ вӣрийам̣… тасса са̄ пан̃н̃а̄ нева тит̣т̣хати но вад̣д̣хати ха̄йатийева. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ нимуджджати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ т̣хито хоти? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣… са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. тасса са̄ саддха̄ нева ха̄йати но вад̣д̣хати т̣хита̄ хоти. тасса са̄ хирӣ…пе… тасса там̣ оттаппам̣… тасса там̣ вӣрийам̣… тасса са̄ пан̃н̃а̄ нева ха̄йати но вад̣д̣хати т̣хита̄ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ т̣хито хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ випассати вилокети? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣… са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ випассати вилокети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ патарати? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣… са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мӣ хоти, сакидева [саким̣дева (ка.)] имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти [дуккхассантакаро хоти (ка.)]. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ патарати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ патига̄дхаппатто хоти? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣… са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ патига̄дхаппатто хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ тин̣н̣о хоти па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о. идха, бхиккхаве, екаччо пуггало уммуджджати са̄дху саддха̄ кусалесу дхаммесу, са̄дху хирӣ…пе… са̄дху оттаппам̣… са̄дху вӣрийам̣… са̄дху пан̃н̃а̄ кусалесу дхаммесӯти. со а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало уммуджджитва̄ тин̣н̣о хоти па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о.
‘‘име кхо, бхиккхаве, сатта удакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. пан̃чамам̣.
6. аничча̄нупассӣсуттам̣
16. ‘‘саттиме, бхиккхаве, пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катаме сатта? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ вихарати, аниччасан̃н̃ӣ, аниччапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. со а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо пуггало а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо пуггало саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ вихарати, аниччасан̃н̃ӣ, аниччапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. тасса апуббам̣ ачаримам̣ а̄савапарийа̄да̄нан̃ча хоти джӣвитапарийа̄да̄нан̃ча. айам̣, бхиккхаве, дутийо пуггало а̄хунеййо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо пуггало саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ вихарати, аниччасан̃н̃ӣ, аниччапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ антара̄паринибба̄йӣ хоти…пе… упахаччапаринибба̄йӣ хоти…пе… асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… уддхам̣сото хоти аканит̣т̣хага̄мӣ. айам̣, бхиккхаве, саттамо пуггало а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. име кхо, бхиккхаве, сатта пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. дуккха̄нупассӣсуттам̣
17. саттиме, бхиккхаве, пуггала̄ а̄хунеййа̄…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катаме сатта? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало саббасан̇кха̄ресу дуккха̄нупассӣ вихарати…пе…. саттамам̣.
8. анатта̄нупассӣсуттам̣
18. саббесу дхаммесу анатта̄нупассӣ вихарати…пе…. ат̣т̣хамам̣.
9. нибба̄насуттам̣
19. [катха̄. 547-548] ‘‘нибба̄не сукха̄нупассӣ вихарати сукхасан̃н̃ӣ сукхапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. со а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. айам̣ бхиккхаве, пат̣хамо пуггало а̄хунеййо…пе… пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо пуггало нибба̄не сукха̄нупассӣ вихарати сукхасан̃н̃ӣ сукхапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. тасса апуббам̣ ачаримам̣ а̄савапарийа̄да̄нан̃ча хоти джӣвитапарийа̄да̄нан̃ча. айам̣, бхиккхаве, дутийо пуггало а̄хунеййо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо пуггало нибба̄не сукха̄нупассӣ вихарати сукхасан̃н̃ӣ сукхапат̣исам̣ведӣ сататам̣ самитам̣ аббокин̣н̣ам̣ четаса̄ адхимуччама̄но пан̃н̃а̄йа парийога̄хама̄но. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ антара̄паринибба̄йӣ хоти…пе… упахаччапаринибба̄йӣ хоти…пе… асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… уддхам̣сото хоти аканит̣т̣хага̄мӣ. айам̣, бхиккхаве, саттамо пуггало а̄хунеййо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. име кхо, бхиккхаве, сатта пуггала̄ а̄хунеййа̄…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. навамам̣.
10. ниддасаваттхусуттам̣
20. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, ниддасаваттхӯни. катама̄ни сатта? идха, бхиккхаве, бхиккху сиккха̄сама̄да̄не тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча сиккха̄сама̄да̄не авигатапемо [адхигатапемо (сйа̄.) а. ни. 7.42; дӣ. ни. 3.331], дхамманисантийа̄ тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча дхамманисантийа̄ авигатапемо, иччха̄винайе тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча иччха̄винайе авигатапемо, пат̣исалла̄не тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча пат̣исалла̄не авигатапемо, вӣрийа̄рамбхе [вӣрийа̄раббхе (ка.)] тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча вӣрийа̄рамбхе авигатапемо, сатинепакке тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча сатинепакке авигатапемо, дит̣т̣хипат̣иведхе тиббаччхандо хоти а̄йатин̃ча дит̣т̣хипат̣иведхе авигатапемо. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта ниддасаваттхӯнӣ’’ти. дасамам̣.
анусайавагго дутийо.
тассудда̄нам̣ –
дуве анусайа̄ кулам̣, пуггалам̣ удакӯпамам̣;
аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ ча, нибба̄нам̣ ниддасаваттху ча̄ти.
3. ваджджисаттакавагго
1. са̄рандадасуттам̣
21. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати са̄рандаде четийе. атха кхо самбахула̄ личчхавӣ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те личчхавӣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘сатта во, личчхавӣ, апариха̄нийе [апариха̄нӣйе (ка.)] дхамме десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те личчхавӣ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катаме ча, личчхавӣ, сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄? йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ бхависсанти саннипа̄табахула̄; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ самагга̄ саннипатиссанти, самагга̄ вут̣т̣хахиссанти, самагга̄ ваджджикаран̣ӣйа̄ни кариссанти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пессанти, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндиссанти, йатха̄пан̃н̃атте пора̄н̣е ваджджидхамме сама̄да̄йа ваттиссанти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ йе те ваджджӣнам̣ ваджджимахаллака̄ те саккариссанти гарум̣ кариссанти ма̄нессанти пӯджессанти, тесан̃ча сотаббам̣ ман̃н̃иссанти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ йа̄ та̄ кулиттхийо кулакума̄рийо та̄ на окасса пасайха ва̄сессанти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣ йа̄ни та̄ни ваджджӣнам̣ ваджджичетийа̄ни аббхантара̄ни чева ба̄хира̄ни ча та̄ни саккариссанти гарум̣ кариссанти ма̄нессанти пӯджессанти, тесан̃ча диннапуббам̣ катапуббам̣ дхаммикам̣ балим̣ но париха̄пессанти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ арахантесу дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти сусам̣вихита̄ бхависсати – ‘кинти ана̄гата̄ ча араханто виджитам̣ а̄гаччхеййум̣, а̄гата̄ ча араханто виджите пха̄сум̣ вихареййу’нти; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, личчхавӣ, име сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄ ваджджӣсу т̣хассанти [ваттиссанти (ка.)], имесу ча саттасу апариха̄нийесу дхаммесу ваджджӣ сандиссиссанти [сандиссанти (сӣ. пӣ. ка.)]; вуддхийева, личчхавӣ, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄нӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. вассака̄расуттам̣
22. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. тена кхо пана самайена ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто ваджджӣ абхийа̄тука̄мо хоти. со евама̄ха – ‘‘ахам̣ химе ваджджӣ евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве уччхеччха̄ми [уччхеджджисса̄ми (сйа̄.), уччхиджджисса̄ми (ка.)], ваджджӣ вина̄сесса̄ми, ваджджӣ анайабйасанам̣ а̄па̄десса̄мӣ’’ти [а̄па̄десса̄ми ваджджӣти (ка.) дӣ. ни. 2.131].
атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто вассака̄рам̣ бра̄хман̣ам̣ ма̄гадхамаха̄маттам̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бра̄хман̣а, йена бхагава̄ тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ ванда̄хи, аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччха – ‘ра̄джа̄, бханте, ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавато па̄де сираса̄ вандати, аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччхатӣ’ти. еван̃ча вадехи – ‘ра̄джа̄, бханте, ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто ваджджӣ абхийа̄тука̄мо. со евама̄ха – ‘ахам̣ химе ваджджӣ евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве уччхеччха̄ми, ваджджӣ вина̄сесса̄ми, ваджджӣ анайабйасанам̣ а̄па̄десса̄мӣ’ти. йатха̄ те бхагава̄ бйа̄кароти, там̣ са̄дхукам̣ уггахетва̄ мама а̄рочеййа̄си. на хи татха̄гата̄ витатхам̣ бхан̣антӣ’’ти.
‘‘евам̣, бхо’’ти кхо вассака̄ро бра̄хман̣о ма̄гадхамаха̄матто ран̃н̃о ма̄гадхасса аджа̄тасаттусса ведехипуттасса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо вассака̄ро бра̄хман̣о ма̄гадхамаха̄матто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ра̄джа̄, бхо готама, ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхото готамасса па̄де сираса̄ вандати, аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччхати. ра̄джа̄ [еван̃ча вадети ра̄джа̄ (сӣ. ка.)], бхо готама, ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто ваджджӣ абхийа̄тука̄мо. со евама̄ха – ‘ахам̣ химе ваджджӣ евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве уччхеччха̄ми, ваджджӣ вина̄сесса̄ми, ваджджӣ анайабйасанам̣ а̄па̄десса̄мӣ’’’ти.
тена кхо пана самайена а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пит̣т̣хито т̣хито хоти бхагавантам̣ бӣджайама̄но [вӣджама̄но (сӣ. сйа̄.)]. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ саннипа̄табахула̄’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ саннипа̄табахула̄’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ бхависсанти саннипа̄табахула̄; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ самагга̄ саннипатанти, самагга̄ вут̣т̣хаханти, самагга̄ ваджджикаран̣ӣйа̄ни каронтӣ’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ самагга̄ саннипатанти, самагга̄ вут̣т̣хаханти, самагга̄ ваджджикаран̣ӣйа̄ни каронтӣ’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ самагга̄ саннипатиссанти, самагга̄ вут̣т̣хахиссанти, самагга̄ ваджджикаран̣ӣйа̄ни кариссанти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пенти, пан̃н̃аттам̣ на самуччхинданти, йатха̄пан̃н̃атте пора̄н̣е ваджджидхамме сама̄да̄йа ваттантӣ’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пенти, пан̃н̃аттам̣ на самуччхинданти, йатха̄пан̃н̃атте пора̄н̣е ваджджидхамме сама̄да̄йа ваттантӣ’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пессанти, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндиссанти, йатха̄пан̃н̃атте пора̄н̣е ваджджидхамме сама̄да̄йа ваттиссанти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ йе те ваджджӣнам̣ ваджджимахаллака̄ те саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, тесан̃ча сотаббам̣ ман̃н̃антӣ’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ йе те ваджджӣнам̣ ваджджимахаллака̄ те саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, тесан̃ча сотаббам̣ ман̃н̃антӣ’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ йе те ваджджӣнам̣ ваджджимахаллака̄ те саккариссанти гарум̣ кариссанти ма̄нессанти пӯджессанти, тесан̃ча сотаббам̣ ман̃н̃иссанти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ йа̄ та̄ кулиттхийо кулакума̄рийо та̄ на окасса пасайха ва̄сентӣ’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ йа̄ та̄ кулиттхийо кулакума̄рийо та̄ на окасса пасайха ва̄сентӣ’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ йа̄ та̄ кулиттхийо кулакума̄рийо та̄ на окасса пасайха ва̄сессанти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣ йа̄ни та̄ни ваджджӣнам̣ ваджджичетийа̄ни аббхантара̄ни чева ба̄хира̄ни ча та̄ни саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, тесан̃ча диннапуббам̣ катапуббам̣ дхаммикам̣ балим̣ но париха̄пентӣ’’’ти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣ йа̄ни та̄ни ваджджӣнам̣ ваджджичетийа̄ни аббхантара̄ни чева ба̄хира̄ни ча та̄ни саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, тесан̃ча диннапуббам̣ катапуббам̣ дхаммикам̣ балим̣ но париха̄пентӣ’’’ти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣ йа̄ни та̄ни ваджджӣнам̣ ваджджичетийа̄ни аббхантара̄ни чева ба̄хира̄ни ча та̄ни саккариссанти гарум̣ кариссанти ма̄нессанти пӯджессанти, тесан̃ча диннапуббам̣ катапуббам̣ дхаммикам̣ балим̣ но париха̄пессанти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘кинти те, а̄нанда, сутам̣ – ‘ваджджӣнам̣ арахантесу дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти сусам̣вихита̄ – кинти ана̄гата̄ ча араханто виджитам̣ а̄гаччхеййум̣, а̄гата̄ ча араханто виджите пха̄сум̣ вихареййу’’’нти? ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ваджджӣнам̣ арахантесу дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти сусам̣вихита̄ бхависсати – кинти ана̄гата̄ ча араханто виджитам̣ а̄гаччхеййум̣, а̄гата̄ ча араханто виджите пха̄сум̣ вихареййу’’’нти. ‘‘йа̄вакӣван̃ча, а̄нанда, ваджджӣнам̣ арахантесу дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти сусам̣вихита̄ бхависсати – ‘кинти ана̄гата̄ ча араханто виджитам̣ а̄гаччхеййум̣, а̄гата̄ ча араханто виджите пха̄сум̣ вихареййу’нти; вуддхийева, а̄нанда, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄нӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ вассака̄рам̣ бра̄хман̣ам̣ ма̄гадхамаха̄маттам̣ а̄мантеси – ‘‘екамида̄хам̣, бра̄хман̣а, самайам̣ веса̄лийам̣ вихара̄ми са̄рандаде четийе. татра̄хам̣, бра̄хман̣а, ваджджӣнам̣ име сатта апариха̄нийе дхамме десесим̣. йа̄вакӣван̃ча, бра̄хман̣а, име сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄ ваджджӣсу т̣хассанти, имесу ча саттасу апариха̄нийесу дхаммесу ваджджӣ сандиссиссанти; вуддхийева, бра̄хман̣а, ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄нӣ’’ти.
‘‘екамекенапи [екамекенапи тена кхо (ка.) дӣ. ни. 2.135] бхо, готама, апариха̄нийена дхаммена саманна̄гата̄нам̣ ваджджӣнам̣ вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни; ко пана ва̄до саттахи апариха̄нийехи дхаммехи! акаран̣ӣйа̄ ча, бхо готама, ваджджӣ ран̃н̃а̄ ма̄гадхена аджа̄тасаттуна̄ ведехипуттена йадидам̣ йуддхасса, ан̃н̃атра упала̄пана̄йа [упала̄пана̄ (ка. сӣ. ка.)], ан̃н̃атра митхубхеда̄. ханда ча да̄ни майам̣, бхо готама, гаччха̄ма, бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. ‘‘йассада̄ни твам̣, бра̄хман̣а, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо вассака̄ро бра̄хман̣о ма̄гадхамаха̄матто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄мӣти. дутийам̣.
3. пат̣хамасаттакасуттам̣
23. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сатта во, бхиккхаве, апариха̄нийе дхамме десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катаме ча, бхиккхаве, сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄? йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ бхависсанти саннипа̄табахула̄; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ самагга̄ саннипатиссанти, самагга̄ вут̣т̣хахиссанти, самагга̄ сан̇гхакаран̣ӣйа̄ни кариссанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пессанти, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндиссанти, йатха̄пан̃н̃аттесу сиккха̄падесу сама̄да̄йа ваттиссанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄ те саккариссанти гарум̣ кариссанти ма̄нессанти пӯджессанти, тесан̃ча сотаббам̣ ман̃н̃иссанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ уппанна̄йа тан̣ха̄йа понобхавика̄йа на васам̣ гаччхиссанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ а̄ран̃н̃акесу сена̄санесу са̄пеккха̄ бхависсанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯ паччаттан̃н̃ева сатим̣ упат̣т̣ха̄пессанти – ‘кинти ана̄гата̄ ча песала̄ сабрахмача̄рӣ а̄гаччхеййум̣, а̄гата̄ ча песала̄ сабрахмача̄рӣ пха̄сум̣ вихареййу’нти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄ни.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, име сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄ бхиккхӯсу т̣хассанти, имесу ча саттасу апариха̄нийесу дхаммесу бхиккхӯ сандиссиссанти; вуддхийева, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ па̄т̣икан̇кха̄, но париха̄нӣ’’ти. татийам̣.
4. дутийасаттакасуттам̣
24. [дӣ. ни. 2.138] ‘‘сатта во, бхиккхаве, апариха̄нийе дхамме десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха…пе… катаме ча, бхиккхаве, сатта апариха̄нийа̄ дхамма̄?