2. саттасӯрийасуттам̣
66. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати амбапа̄ливане. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; адхува̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; анасса̄сика̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄. йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, аламева саббасан̇кха̄ресу ниббиндитум̣ алам̣ вираджджитум̣ алам̣ вимуччитум̣.
‘‘синеру, бхиккхаве, паббатара̄джа̄ чатура̄сӣтийоджанасахасса̄ни а̄йа̄мена, чатура̄сӣтийоджанасахасса̄ни виттха̄рена, чатура̄сӣтийоджанасахасса̄ни маха̄самудде аджджхога̄л̣хо, чатура̄сӣтийоджанасахасса̄ни маха̄самудда̄ аччуггато. хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена бахӯни васса̄ни бахӯни вассасата̄ни бахӯни вассасахасса̄ни бахӯни вассасатасахасса̄ни дево на вассати. деве кхо пана, бхиккхаве, авассанте йе кечиме бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄ осадхитин̣аванаппатайо те уссуссанти висуссанти, на бхаванти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; евам̣ адхува̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена дутийо сӯрийо па̄тубхавати. дутийасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ йа̄ ка̄чи куннадийо кусоббха̄ [куссуббхо (сӣ.), куссоббха̄ (сйа̄.)] та̄ уссуссанти висуссанти, на бхаванти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена татийо сӯрийо па̄тубхавати. татийасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄, йамуна̄, ачираватӣ, сарабхӯ, махӣ, та̄ уссуссанти висуссанти, на бхаванти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена чатуттхо сӯрийо па̄тубхавати. чатуттхасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ йе те маха̄сара̄ йато има̄ маха̄надийо паваттанти, сеййатхидам̣ – анотатта̄, сӣхапапа̄та̄, ратхака̄ра̄, кан̣н̣амун̣д̣а̄, кун̣а̄ла̄, чхадданта̄, манда̄кинийа̄, та̄ уссуссанти висуссанти, на бхаванти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена пан̃чамо сӯрийо па̄тубхавати. пан̃чамасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ йоджанасатика̄нипи маха̄самудде удака̄ни огаччханти, двийоджанасатика̄нипи маха̄самудде удака̄ни огаччханти, тийоджанасатика̄нипи, чатуйоджанасатика̄нипи, пан̃чайоджанасатика̄нипи, чхайоджанасатика̄нипи, саттайоджанасатика̄нипи маха̄самудде удака̄ни огаччханти; саттата̄лампи маха̄самудде удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чхата̄лампи, пан̃чата̄лампи, чатута̄лампи, тита̄лампи, двита̄лампи, та̄ламаттампи маха̄самудде удакам̣ сан̣т̣ха̄ти; саттапорисампи маха̄самудде удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чхапорисампи, пан̃чапорисампи, чатупорисампи, типорисампи, двипорисампи, порисампи [порисаматтампи (сйа̄.)], ад̣д̣хапорисампи, кат̣иматтампи, джан̣н̣ука̄маттампи, гоппхакаматтампи маха̄самудде удакам̣ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, сарадасамайе тхуллапхуситаке деве вассанте таттха таттха гопадесу [гоппхакападесесу (ка.)] удака̄ни т̣хита̄ни хонти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, таттха таттха гоппхакаматта̄ни [гопадаматта̄ни (сӣ. сйа̄.)] маха̄самудде удака̄ни т̣хита̄ни хонти. пан̃чамасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ ан̇гулипаббаматтампи маха̄самудде удакам̣ на хоти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена чхат̣т̣хо сӯрийо па̄тубхавати. чхат̣т̣хасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ айан̃ча маха̄патхавӣ синеру ча паббатара̄джа̄ дхӯма̄йанти сам̣дхӯма̄йанти сампадхӯма̄йанти [дхӯпа̄йанти сандхӯпа̄йанти сампадхӯпа̄йанти (сӣ. сйа̄.)]. сеййатха̄пи, бхиккхаве, кумбхака̄рапа̄ко а̄лепито [а̄лимпито (сӣ. сйа̄.)] пат̣хамам̣ дхӯмети сам̣дхӯмети сампадхӯмети; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чхат̣т̣хасса сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ айан̃ча маха̄патхавӣ синеру ча паббатара̄джа̄ дхӯма̄йанти сам̣дхӯма̄йанти сампадхӯма̄йанти. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄…пе… алам̣ вимуччитум̣.
‘‘хоти кхо со, бхиккхаве, самайо йам̣ када̄чи карахачи дӣгхасса аддхуно аччайена саттамо сӯрийо па̄тубхавати. саттамасса, бхиккхаве, сӯрийасса па̄тубха̄ва̄ айан̃ча маха̄патхавӣ синеру ча паббатара̄джа̄ а̄диппанти паджджаланти екаджа̄ла̄ бхаванти. имисса̄ ча, бхиккхаве, маха̄патхавийа̄ синерусса ча паббатара̄джасса джха̄йама̄на̄нам̣ дайхама̄на̄нам̣ аччи ва̄тена кхитта̄ йа̄ва брахмалока̄пи гаччхати. синерусса, бхиккхаве, паббатара̄джасса джха̄йама̄насса дайхама̄насса винассама̄насса махата̄ теджокхандхена абхибхӯтасса йоджанасатика̄нипи кӯт̣а̄ни палуджджанти двийоджанасатика̄нипи, тийоджанасатика̄нипи, чатуйоджанасатика̄нипи, пан̃чайоджанасатика̄нипи кӯт̣а̄ни палуджджанти. имисса̄ ча, бхиккхаве, маха̄патхавийа̄ синерусса ча паббатара̄джасса джха̄йама̄на̄нам̣ дайхама̄на̄нам̣ нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на маси. сеййатха̄пи, бхиккхаве, сапписса ва̄ теласса ва̄ джха̄йама̄насса дайхама̄насса нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на маси; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, имисса̄ ча маха̄патхавийа̄ синерусса ча паббатара̄джасса джха̄йама̄на̄нам̣ дайхама̄на̄нам̣ нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на маси. евам̣ аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; евам̣ адхува̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; евам̣ анасса̄сика̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄. йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, аламева саббасан̇кха̄ресу ниббиндитум̣ алам̣ вираджджитум̣ алам̣ вимуччитум̣.
‘‘татра, бхиккхаве, ко манта̄ ко саддха̄та̄ – ‘айан̃ча патхавӣ синеру ча паббатара̄джа̄ дайхиссанти винассиссанти, на бхависсантӣ’ти ан̃н̃атра дит̣т̣хападехи?
[а. ни. 6.54; 7.73] ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, сунетто на̄ма саттха̄ ахоси титтхакаро ка̄месу вӣтара̄го. сунеттасса кхо пана, бхиккхаве, саттхуно анека̄ни са̄вакасата̄ни ахесум̣. сунетто, бхиккхаве, саттха̄ са̄вака̄нам̣ брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десеси. йе кхо пана, бхиккхаве, сунеттасса саттхуно брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десентасса саббена саббам̣ са̄санам̣ а̄джа̄ним̣су те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ брахмалокам̣ упападжджим̣су. йе на саббена саббам̣ са̄санам̣ а̄джа̄ним̣су те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ аппекачче параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче тусита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, аппекачче гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су.
‘‘атха кхо, бхиккхаве, сунеттасса саттхуно етадахоси – ‘на кхо метам̣ патирӯпам̣ йохам̣ са̄вака̄нам̣ самасамагатийо ассам̣ абхисампара̄йам̣, йам̣нӯна̄хам̣ уттари меттам̣ [уттари маггам̣ (ка.)] бха̄веййа’’’нти.
‘‘атха кхо, бхиккхаве, сунетто саттха̄ сатта васса̄ни меттам̣ читтам̣ бха̄веси. сатта васса̄ни меттам̣ читтам̣ бха̄ветва̄ сатта сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе найимам̣ локам̣ пунара̄гама̄си. сам̣ват̣т̣ама̄не судам̣, бхиккхаве, локе а̄бхассарӯпаго хоти. виват̣т̣ама̄не локе сун̃н̃ам̣ брахмавима̄нам̣ упападжджати. татра судам̣, бхиккхаве, брахма̄ хоти маха̄брахма̄ абхибхӯ анабхибхӯто ан̃н̃адаттхудасо васаваттӣ. чхаттим̣саккхаттум̣ кхо пана, бхиккхаве, сакко ахоси дева̄наминдо. анекасатаккхаттум̣ ра̄джа̄ ахоси чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ ча̄туранто виджита̄вӣ джанападаттха̄варийаппатто саттаратанасаманна̄гато. паросахассам̣ кхо панасса путта̄ ахесум̣ сӯра̄ вӣран̇гарӯпа̄ парасенаппамаддана̄. со имам̣ патхавим̣ са̄гарапарийантам̣ адан̣д̣ена асаттхена дхаммена абхивиджийа аджджха̄васи. со хи на̄ма, бхиккхаве, сунетто саттха̄ евам̣ дӣгха̄йуко сама̄но евам̣ чират̣т̣хитико апаримутто ахоси – ‘джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, апаримутто дуккхасма̄’ти вада̄ми’’.
‘‘там̣ кисса хету? чатуннам̣ дхамма̄нам̣ ананубодха̄ аппат̣иведха̄. катамесам̣ чатуннам̣? арийасса, бхиккхаве, сӣласса ананубодха̄ аппат̣иведха̄, арийасса сама̄дхисса ананубодха̄ аппат̣иведха̄, арийа̄йа пан̃н̃а̄йа ананубодха̄ аппат̣иведха̄, арийа̄йа вимуттийа̄ ананубодха̄ аппат̣иведха̄. тайидам̣, бхиккхаве, арийам̣ сӣлам̣ анубуддхам̣ пат̣ивиддхам̣, арийо сама̄дхи анубодхо пат̣ивиддхо, арийа̄ пан̃н̃а̄ анубодха̄ пат̣ивиддха̄, арийа̄ вимутти анубодха̄ пат̣ивиддха̄, уччхинна̄ бхаватан̣ха̄, кхӣн̣а̄ бхаванетти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘сӣлам̣ сама̄дхи пан̃н̃а̄ ча, вимутти ча ануттара̄;
анубуддха̄ име дхамма̄, готамена йасассина̄.
‘‘ити буддхо абхин̃н̃а̄йа, дхаммамаккха̄си бхиккхунам̣;
дуккхассантакаро саттха̄, чаккхума̄ париниббуто’’ти. дутийам̣;