8. пачала̄йама̄насуттам̣
61. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ бхаггесу вихарати сусума̄рагире бхесакал̣а̄ване мигада̄йе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но магадхесу каллава̄л̣апуттага̄ме [каллава̄ламуттага̄ме (сйа̄.)] пачала̄йама̄но нисинно хоти. аддаса̄ кхо бхагава̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ магадхесу каллава̄л̣апуттага̄ме пачала̄йама̄нам̣ нисиннам̣. дисва̄ – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамевам̣ – бхаггесу сусума̄рагире бхесакал̣а̄ване мигада̄йе антарахито магадхесу каллава̄л̣апуттага̄ме а̄йасмато маха̄моггалла̄насса саммукхе па̄турахоси. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча –
‘‘пачала̄йаси но твам̣, моггалла̄на, пачала̄йаси но твам̣, моггалла̄на̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘тасма̄тиха, моггалла̄на, йатха̄сан̃н̃исса те вихарато там̣ миддхам̣ оккамати, там̣ сан̃н̃ам̣ ма̄ манаса̄ка̄си [ма̄ манасика̄си (сӣ.), манаси кареййа̄си (сйа̄.), манаса̄ка̄си (ка.)], там̣ сан̃н̃ам̣ ма̄ бахуламака̄си [там̣ сан̃н̃ам̣ бахулам̣ кареййа̄си (сйа̄.), там̣ сан̃н̃ам̣ бахуламака̄си (ка.)]. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, моггалла̄на, виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха’’.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ четаса̄ анувитаккеййа̄си анувича̄реййа̄си, манаса̄ анупеккхеййа̄си. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ виттха̄рена саджджха̄йам̣ кареййа̄си. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, убхо кан̣н̣асота̄ни а̄вин̃чхеййа̄си [а̄вин̃джеййа̄си (сӣ. сйа̄.)], па̄н̣ина̄ гатта̄ни анумаджджеййа̄си. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ удакена аккхӣни анумаджджитва̄ [панин̃джитва̄ (ка.)] диса̄ анувилокеййа̄си, наккхатта̄ни та̄ракарӯпа̄ни уллокеййа̄си. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, а̄локасан̃н̃ам̣ манаси кареййа̄си, дива̄сан̃н̃ам̣ адхит̣т̣хахеййа̄си – йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣ йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена [виват̣т̣ена (сйа̄.), миддхавигатена (ка.)] четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄веййа̄си. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, паччха̄пуресан̃н̃ӣ [паччха̄пуре татха̄сан̃н̃ӣ (каттхачи)] чан̇камам̣ адхит̣т̣хахеййа̄си антогатехи индрийехи абахигатена ма̄насена. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха.
‘‘но че те евам̣ вихарато там̣ миддхам̣ пахӣйетха, тато твам̣, моггалла̄на, даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеййа̄си па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. пат̣ибуддхена ча [пат̣ибуддхенева (сйа̄.)] те, моггалла̄на, кхиппан̃н̃ева паччут̣т̣ха̄таббам̣ – ‘на сеййасукхам̣ на пассасукхам̣ на миддхасукхам̣ ануйутто вихарисса̄мӣ’ти. еван̃хи те, моггалла̄на, сиккхитаббам̣.
‘‘тасма̄тиха, моггалла̄на, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на учча̄сон̣д̣ам̣ паггахетва̄ кула̄ни упасан̇камисса̄мӣ’ти. еван̃хи те, моггалла̄на, сиккхитаббам̣. саче, моггалла̄на, бхиккху учча̄сон̣д̣ам̣ паггахетва̄ кула̄ни упасан̇камати, санти хи, моггалла̄на, кулесу киччакаран̣ӣйа̄ни. йехи манусса̄ а̄гатам̣ бхиккхум̣ на манаси каронти, татра бхиккхусса евам̣ хоти – ‘косу на̄ма ида̄ни мам̣ имасмим̣ куле парибхинди, вираттарӯпа̄ да̄ниме майи манусса̄’ти. итисса ала̄бхена ман̇кубха̄во, ман̇кубхӯтасса уддхаччам̣, уддхатасса асам̣варо, асам̣вутасса а̄ра̄ читтам̣ сама̄дхимха̄.
‘‘тасма̄тиха, моггалла̄на, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на вигга̄хикакатхам̣ катхесса̄мӣ’ти. еван̃хи те, моггалла̄на, сиккхитаббам̣. вигга̄хика̄йа, моггалла̄на, катха̄йа сати катха̄ба̄хуллам̣ па̄т̣икан̇кхам̣, катха̄ба̄хулле сати уддхаччам̣, уддхатасса асам̣варо, асам̣вутасса а̄ра̄ читтам̣ сама̄дхимха̄ [на̄хам̣ моггала̄на саббехева самаггам̣ ван̣н̣айа̄ми гахат̣т̣хехи. паббаджитехи кхо ахам̣ моггалла̄на самаггам̣ ван̣н̣айа̄ми (ка.)]. на̄хам̣, моггалла̄на, саббехева сам̣саггам̣ ван̣н̣айа̄ми. на пана̄хам̣, моггалла̄на, саббехева сам̣саггам̣ на ван̣н̣айа̄ми. сагахат̣т̣хапаббаджитехи кхо ахам̣, моггалла̄на, сам̣саггам̣ на ван̣н̣айа̄ми [на̄хам̣ моггалла̄на саббехева самаггам̣ ван̣н̣айа̄ми гахат̣т̣хехи, паббаджитехи кхо ахам̣ моггалла̄на самаггам̣ ван̣н̣айа̄ми (ка.)]. йа̄ни ча кхо та̄ни сена̄сана̄ни аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни [мануссара̄хасеййака̄ни (сӣ. сйа̄.)] пат̣исалла̄наса̄руппа̄ни татха̄рӯпехи сена̄санехи сам̣саггам̣ [самаггам̣ (ка.)] ван̣н̣айа̄мӣ’’ти.
евам̣ вутте а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккху сам̣кхиттена тан̣ха̄сан̇кхайавимутто хоти аччантанит̣т̣хо аччантайогаккхемӣ аччантабрахмача̄рӣ аччантапарийоса̄но сет̣т̣хо деваманусса̄на’’нти?
‘‘идха, моггалла̄на, бхиккхуно сутам̣ хоти – ‘саббе дхамма̄ на̄лам̣ абхинивеса̄йа̄’ти; еван̃четам̣, моггалла̄на, бхиккхуно сутам̣ хоти – ‘саббе дхамма̄ на̄лам̣ абхинивеса̄йа̄’ти. со саббам̣ дхаммам̣ абхиджа̄на̄ти, саббам̣ дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа саббам̣ дхаммам̣ париджа̄на̄ти. саббам̣ дхаммам̣ парин̃н̃а̄йа йам̣кин̃чи веданам̣ ведийати сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄. со та̄су ведана̄су аничча̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. со та̄су ведана̄су аничча̄нупассӣ вихаранто вира̄га̄нупассӣ вихаранто ниродха̄нупассӣ вихаранто пат̣иниссагга̄нупассӣ вихаранто на кин̃чи [на ча кин̃чи (сӣ. сйа̄. ка.) ма. ни. 1.390 пасситаббам̣] локе упа̄дийати, анупа̄дийам̣ на паритассати, апаритассам̣ паччаттам̣йева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. етта̄вата̄ кхо, моггалла̄на, бхиккху сам̣кхиттена тан̣ха̄сан̇кхайавимутто хоти аччантанит̣т̣хо аччантайогаккхемӣ аччантабрахмача̄рӣ аччантапарийоса̄но сет̣т̣хо деваманусса̄на’’нти. ат̣т̣хамам̣.