8. пурисиндрийан̃а̄н̣асуттам̣

62. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена дан̣д̣акаппакам̣ на̄ма косала̄нам̣ нигамо тадавасари. атха кхо бхагава̄ магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. те ча бхиккхӯ дан̣д̣акаппакам̣ пависим̣су а̄васатхам̣ парийеситум̣.

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ йена ачираватӣ надӣ тенупасан̇ками гатта̄ни парисин̃читум̣. ачираватийа̄ надийа̄ гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄си гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо а̄нанда, саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ ну кхо девадатто бхагавата̄ бйа̄като – ‘а̄па̄йико девадатто нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо’ти [чӯл̣ава. 348; а. ни. 8.7 пасситаббам̣], уда̄ху кеначидева парийа̄йена̄’ти? ‘‘евам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄ката’’нти.

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ йена ачираватӣ надӣ тенупасан̇камим̣ гатта̄ни парисин̃читум̣. ачираватийа̄ надийа̄ гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄сим̣ гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо, бханте, ан̃н̃атаро бхиккху йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мам̣ етадавоча – ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, а̄нанда саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ ну кхо девадатто бхагавата̄ бйа̄като – а̄па̄йико девадатто нерайико каппат̣т̣хо атекиччхоти, уда̄ху кеначидева парийа̄йена̄’ти? евам̣ вутте ахам̣, бханте, там̣ бхиккхум̣ етадавочам̣ – ‘евам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄ката’’’нти.

‘‘со ва̄ [со ча (сйа̄.)] кхо, а̄нанда, бхиккху наво бхависсати ачирапаббаджито, тхеро ва̄ пана ба̄ло абйатто. катхан̃хи на̄ма йам̣ майа̄ екам̣сена бйа̄катам̣ таттха дведжджхам̣ а̄паджджиссати! на̄хам̣, а̄нанда, ан̃н̃ам̣ екапуггалампи саманупасса̄ми, йо евам̣ майа̄ саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ бйа̄като, йатхайидам̣ девадатто. йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, а̄нанда, девадаттасса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтампи суккадхаммам̣ аддасам̣; нева та̄ва̄хам̣ девадаттам̣ бйа̄ка̄сим̣ – ‘а̄па̄йико девадатто нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо’ти. йато ча кхо ахам̣, а̄нанда, девадаттасса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтампи суккадхаммам̣ на аддасам̣; атха̄хам̣ девадаттам̣ бйа̄ка̄сим̣ – ‘а̄па̄йико девадатто нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо’ти.

‘‘сеййатха̄пи, а̄нанда, гӯтхакӯпо са̄дхикапорисо пӯро гӯтхасса саматиттико. татра пурисо сасӣсако нимугго асса. тасса кочидева пурисо уппаджджеййа аттхака̄мо хитака̄мо йогаккхемака̄мо тамха̄ гӯтхакӯпа̄ уддхаритука̄мо. со там̣ гӯтхакӯпам̣ саманта̄нупаригаччханто нева пассеййа тасса пурисасса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтампи гӯтхена амаккхитам̣, йаттха там̣ гахетва̄ уддхареййа. евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, йато девадаттасса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтампи суккадхаммам̣ на аддасам̣; атха̄хам̣ девадаттам̣ бйа̄ка̄сим̣ – ‘а̄па̄йико девадатто нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо’ти. саче тумхе, а̄нанда, сун̣еййа̄тха татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣а̄ни вибхаджисса̄мӣ’’ти [вибхаджантасса̄ти (сӣ. сйа̄. пӣ.)]?

‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло; етасса, сугата, ка̄ло йам̣ бхагава̄ пурисиндрийан̃а̄н̣а̄ни вибхаджеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тенаха̄нанда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –

‘‘идха̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса кусала̄ дхамма̄ антарахита̄, акусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса кусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тамха̄ тасса кусала̄ кусалам̣ па̄тубхависсати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ апариха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, бӣджа̄ни акхан̣д̣а̄ни апӯтӣни ава̄та̄тапахата̄ни са̄рада̄ни сукхасайита̄ни сукхетте супарикаммаката̄йа бхӯмийа̄ никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, има̄ни бӣджа̄ни вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса кусала̄ дхамма̄ антарахита̄, акусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса кусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тамха̄ тасса кусала̄ кусалам̣ па̄тубхависсати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ апариха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хоти.

‘‘идха пана̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса акусала̄ дхамма̄ антарахита̄, кусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса акусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тамха̄ тасса акусала̄ акусалам̣ па̄тубхависсати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ париха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, бӣджа̄ни акхан̣д̣а̄ни апӯтӣни ава̄та̄тапахата̄ни са̄рада̄ни сукхасайита̄ни путхусила̄йа никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, найима̄ни бӣджа̄ни вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса акусала̄ дхамма̄ антарахита̄, кусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса акусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тамха̄ тасса акусала̄ акусалам̣ па̄тубхависсати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ париха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хоти.

‘‘идха пана̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘наттхи имасса пуггаласса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтопи сукко дхаммо, саманна̄гатойам̣ пуггало екантака̄л̣акехи акусалехи дхаммехи, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджиссатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, бӣджа̄ни кхан̣д̣а̄ни пӯтӣни ва̄та̄тапахата̄ни сукхетте супарикаммаката̄йа бхӯмийа̄ никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, найима̄ни бӣджа̄ни вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘наттхи имасса пуггаласса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтопи сукко дхаммо, саманна̄гатойам̣ пуггало екантака̄л̣акехи акусалехи дхаммехи, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджиссатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хотӣ’’ти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сакка̄ ну кхо, бханте, имесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ апарепи тайо пуггала̄ саппат̣ибха̄га̄ пан̃н̃а̄пету’’нти? ‘‘сакка̄, а̄нанда̄’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘идха̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса кусала̄ дхамма̄ антарахита̄, акусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса кусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тампи саббена саббам̣ самуггха̄там̣ гаччхати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ париха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, ан̇га̄ра̄ни а̄дитта̄ни сампаджджалита̄ни саджотибхӯта̄ни путхусила̄йа никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, найима̄ни ан̇га̄ра̄ни вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘сеййатха̄пи ва̄ пана, а̄нанда, са̄йанхасамайам̣ [са̄йанхасамайе (сйа̄. ка.)] сӯрийе огаччханте, джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, а̄локо антарадха̄йиссати андхака̄ро па̄тубхависсатӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘сеййатха̄пи ва̄, пана̄нанда, абхидо аддхараттам̣ бхаттака̄ласамайе, джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, а̄локо антарахито андхака̄ро па̄тубхӯто’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса кусала̄ дхамма̄ антарахита̄, акусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса кусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тампи саббена саббам̣ самуггха̄там̣ гаччхати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ париха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хоти.

‘‘идха пана̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса акусала̄ дхамма̄ антарахита̄, кусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса акусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тампи саббена саббам̣ самуггха̄там̣ гаччхати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ апариха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, ан̇га̄ра̄ни а̄дитта̄ни сампаджджалита̄ни саджотибхӯта̄ни суккхе тин̣апун̃дже ва̄ кат̣т̣хапун̃дже ва̄ никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, има̄ни ан̇га̄ра̄ни вуд̣д̣хим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘сеййатха̄пи ва̄ пана̄нанда, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ [раттипаччӯсасамайе (ка.)] сӯрийе уггаччханте, джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, андхака̄ро антарадха̄йиссати, а̄локо па̄тубхависсатӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘сеййатха̄пи ва̄ пана̄нанда, абхидо маджджханхике бхаттака̄ласамайе, джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, андхака̄ро антарахито а̄локо па̄тубхӯто’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса акусала̄ дхамма̄ антарахита̄, кусала̄ дхамма̄ саммукхӣбхӯта̄. аттхи ча кхвасса акусаламӯлам̣ асамуччхиннам̣, тампи саббена саббам̣ самуггха̄там̣ гаччхати. евамайам̣ пуггало а̄йатим̣ апариха̄надхаммо бхависсатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хоти.

‘‘идха пана̄хам̣, а̄нанда, екаччам̣ пуггалам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘наттхи имасса пуггаласса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтопи акусало дхаммо, саманна̄гатойам̣ пуггало екантасуккехи анаваджджехи дхаммехи, дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йиссатӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, ан̇га̄ра̄ни сӣта̄ни ниббута̄ни суккхе тин̣апун̃дже ва̄ кат̣т̣хапун̃дже ва̄ никкхитта̄ни. джа̄неййа̄си твам̣, а̄нанда, найима̄ни ан̇га̄ра̄ни вуд̣д̣хим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссантӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, а̄нанда, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имасса кхо пуггаласса виджджама̄на̄ кусала̄пи дхамма̄ акусала̄пи дхамма̄’ти. таменам̣ апарена самайена евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘наттхи имасса пуггаласса ва̄лаггакот̣иниттуданаматтопи акусало дхаммо, саманна̄гатойам̣ пуггало екантасуккехи анаваджджехи дхаммехи, дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йиссатӣ’ти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисапуггало четаса̄ чето паричча видито хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса пурисиндрийан̃а̄н̣ам̣ четаса̄ чето паричча видитам̣ хоти. евампи кхо, а̄нанда, татха̄гатасса а̄йатим̣ дхаммасамуппа̄до четаса̄ чето паричча видито хоти.

‘‘татра̄нанда, йе те пурима̄ тайо пуггала̄ тесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ еко апариха̄надхаммо, еко париха̄надхаммо, еко а̄па̄йико нерайико. татра̄нанда, йеме паччхима̄ тайо пуггала̄ имесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ еко париха̄надхаммо, еко апариха̄надхаммо, еко паринибба̄надхаммо’’ти. ат̣т̣хамам̣.