12. дхаммикасуттам̣

54. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ дхаммико джа̄тибхӯмийам̣ а̄ва̄сико хоти саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттасу а̄ва̄сесу. татра судам̣ а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати парибха̄сати вихим̣сати витудати росети ва̄ча̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄йасмата̄ дхаммикена аккосийама̄на̄ парибха̄сийама̄на̄ вихесийама̄на̄ витудийама̄на̄ росийама̄на̄ ва̄ча̄йа паккаманти, на сан̣т̣ханти [на сан̣т̣хаханти (сӣ.)], рин̃чанти а̄ва̄сам̣.

атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ [джа̄тибхӯмика̄нам̣ (сйа̄. пӣ. ка.)] упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘майам̣ кхо бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. атха ча пана а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣. ко ну кхо хету ко паччайо йена а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄са’’нти? атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати парибха̄сати вихим̣сати витудати росети ва̄ча̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄йасмата̄ дхаммикена аккосийама̄на̄ парибха̄сийама̄на̄ вихесийама̄на̄ витудийама̄на̄ росийама̄на̄ ва̄ча̄йа паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣. йам̣нӯна майам̣ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ пабба̄джеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо джа̄тибхӯмака̄ упа̄сака̄ йена а̄йасма̄ дхаммико тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ етадавочум̣ – ‘‘паккамату, бханте, а̄йасма̄ дхаммико имамха̄ а̄ва̄са̄; алам̣ те идха ва̄сена̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ дхаммико тамха̄ а̄ва̄са̄ ан̃н̃ам̣ а̄ва̄сам̣ агама̄си. татрапи судам̣ а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати парибха̄сати вихим̣сати витудати росети ва̄ча̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄йасмата̄ дхаммикена аккосийама̄на̄ парибха̄сийама̄на̄ вихесийама̄на̄ витудийама̄на̄ росийама̄на̄ ва̄ча̄йа паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣.

атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘майам̣ кхо бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. атха ча пана а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣. ко ну кхо хету ко паччайо йена а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄са’’нти? атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати парибха̄сати вихим̣сати витудати росети ва̄ча̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄йасмата̄ дхаммикена аккосийама̄на̄ парибха̄сийама̄на̄ вихесийама̄на̄ витудийама̄на̄ росийама̄на̄ ва̄ча̄йа паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣. йам̣нӯна майам̣ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ пабба̄джеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо джа̄тибхӯмака̄ упа̄сака̄ йена̄йасма̄ дхаммико тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ етадавочум̣ – ‘‘паккамату, бханте, а̄йасма̄ дхаммико имамха̄пи а̄ва̄са̄; алам̣ те идха ва̄сена̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ дхаммико тамха̄пи а̄ва̄са̄ ан̃н̃ам̣ а̄ва̄сам̣ агама̄си. татрапи судам̣ а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати парибха̄сати вихим̣сати витудати росети ва̄ча̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄йасмата̄ дхаммикена аккосийама̄на̄ парибха̄сийама̄на̄ вихесийама̄на̄ витудийама̄на̄ росийама̄на̄ ва̄ча̄йа паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣.

атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘майам̣ кхо бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. атха ча пана а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄сам̣. ко ну кхо хету ко паччайо йена а̄гантука̄ бхиккхӯ паккаманти, на сан̣т̣ханти, рин̃чанти а̄ва̄са’’нти? атха кхо джа̄тибхӯмака̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ дхаммико а̄гантуке бхиккхӯ аккосати…пе…. йам̣нӯна майам̣ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ пабба̄джеййа̄ма саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехӣ’’ти. атха кхо джа̄тибхӯмака̄ упа̄сака̄ йена̄йасма̄ дхаммико тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ етадавочум̣ – ‘‘паккамату, бханте, а̄йасма̄ дхаммико саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехӣ’’ти. атха кхо а̄йасмато дхаммикасса етадахоси – ‘‘пабба̄джито кхомхи джа̄тибхӯмакехи упа̄сакехи саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехи. кахам̣ ну кхо да̄ни гаччха̄мӣ’’ти? атха кхо а̄йасмато дхаммикасса етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ йена бхагава̄ тенупасан̇камеййа’’нти.

атха кхо а̄йасма̄ дхаммико паттачӣварама̄да̄йа йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ра̄джагахам̣ гиджджхакӯт̣о паббато йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ дхаммикам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ханда куто ну твам̣, бра̄хман̣а дхаммика, а̄гаччхасӣ’’ти? ‘‘пабба̄джито ахам̣, бханте, джа̄тибхӯмакехи упа̄сакехи саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехӣ’’ти. ‘‘алам̣, бра̄хман̣а дхаммика, ким̣ те имина̄, йам̣ там̣ тато тато пабба̄дженти, со твам̣ тато тато пабба̄джито мамева сантике а̄гаччхаси’’.

‘‘бхӯтапуббам̣, бра̄хман̣а дхаммика, са̄муддика̄ ва̄н̣иджа̄ тӣрадассим̣ сакун̣ам̣ гахетва̄ на̄ва̄йа самуддам̣ аджджхога̄ханти. те атӣрадаккхин̣ийа̄ [атӣрадассанийа̄ (сйа̄.), атӣрадассийа̄ (ка.)] на̄ва̄йа тӣрадассим̣ сакун̣ам̣ мун̃чанти. со гаччхатева пураттхимам̣ дисам̣, гаччхати паччхимам̣ дисам̣, гаччхати уттарам̣ дисам̣, гаччхати даккхин̣ам̣ дисам̣, гаччхати уддхам̣, гаччхати анудисам̣. саче со саманта̄ тӣрам̣ пассати, татха̄гатакова [татха̄гато (ка.) дӣ. ни. 1.497 пасситаббам̣] хоти. саче пана со саманта̄ тӣрам̣ на пассати тамева на̄вам̣ пачча̄гаччхати. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а дхаммика, йам̣ там̣ тато тато пабба̄дженти со твам̣ тато тато пабба̄джито мамева сантике а̄гаччхаси.

‘‘бхӯтапуббам̣, бра̄хман̣а дхаммика, ран̃н̃о корабйасса суппатит̣т̣хо на̄ма нигродхара̄джа̄ ахоси пан̃часа̄кхо сӣтаччха̄йо манорамо. суппатит̣т̣хасса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, нигродхара̄джасса два̄дасайоджана̄ни абхинивесо ахоси, пан̃ча йоджана̄ни мӯласанта̄нака̄нам̣. суппатит̣т̣хасса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, нигродхара̄джасса та̄ва маханта̄ни пхала̄ни ахесум̣; сеййатха̄пи на̄ма а̄л̣хакатха̄лика̄. евамасса са̄дӯни пхала̄ни ахесум̣; сеййатха̄пи на̄ма кхуддам̣ мадхум̣ анелакам̣. суппатит̣т̣хасса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, нигродхара̄джасса екам̣ кхандхам̣ ра̄джа̄ парибхун̃джати саддхим̣ иттха̄га̄рена, екам̣ кхандхам̣ балака̄йо парибхун̃джати, екам̣ кхандхам̣ негамаджа̄напада̄ парибхун̃джанти, екам̣ кхандхам̣ саман̣абра̄хман̣а̄ парибхун̃джанти, екам̣ кхандхам̣ мига̄ [мигапаккхино (сӣ. сйа̄. пӣ.)] парибхун̃джанти. суппатит̣т̣хасса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, нигродхара̄джасса на кочи пхала̄ни раккхати, на ча судам̣ [на ча пуна (ка.)] ан̃н̃аман̃н̃асса пхала̄ни хим̣санти.

‘‘атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, ан̃н̃атаро пурисо суппатит̣т̣хасса нигродхара̄джасса йа̄вадаттхам̣ пхала̄ни бхаккхитва̄ са̄кхам̣ бхан̃джитва̄ пакка̄ми. атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, суппатит̣т̣хе нигродхара̄дже адхиваттха̄йа девата̄йа етадахоси – ‘аччхарийам̣ вата, бхо, аббхутам̣ вата, бхо! йа̄ва па̄по мануссо [йа̄ва па̄памануссо (сйа̄.), йа̄вата̄ па̄памануссо (ка.)], йатра хи на̄ма суппатит̣т̣хасса нигродхара̄джасса йа̄вадаттхам̣ пхала̄ни бхаккхитва̄ са̄кхам̣ бхан̃джитва̄ паккамиссати, йам̣нӯна суппатит̣т̣хо нигродхара̄джа̄ а̄йатим̣ пхалам̣ на дадеййа̄’ти. атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, суппатит̣т̣хо нигродхара̄джа̄ а̄йатим̣ пхалам̣ на ада̄си.

‘‘атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, ра̄джа̄ корабйо йена сакко дева̄наминдо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ саккам̣ дева̄наминдам̣ етадавоча – ‘йаггхе, ма̄риса, джа̄неййа̄си суппатит̣т̣хо нигродхара̄джа̄ пхалам̣ на детӣ’ти? атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, сакко дева̄наминдо татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄си [абхисан̇кха̄реси (сйа̄. ка.)], йатха̄ бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи а̄гантва̄ суппатит̣т̣хам̣ нигродхара̄джам̣ паваттеси [па̄теси (сӣ. пӣ.)] уммӯламака̄си. атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, суппатит̣т̣хе нигродхара̄дже адхиваттха̄ девата̄ дуккхӣ думмана̄ ассумукхӣ рудама̄на̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си.

‘‘атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, сакко дева̄наминдо йена суппатит̣т̣хе нигродхара̄дже адхиваттха̄ девата̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ суппатит̣т̣хе нигродхара̄дже адхиваттхам̣ деватам̣ етадавоча – ‘ким̣ ну твам̣, девате, дуккхӣ думмана̄ ассумукхӣ рудама̄на̄ екамантам̣ т̣хита̄’ти? ‘татха̄ хи пана ме, ма̄риса, бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи а̄гантва̄ бхаванам̣ паваттеси уммӯламака̄сӣ’ти. ‘апи ну твам̣, девате, руккхадхамме т̣хита̄йа бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи а̄гантва̄ бхаванам̣ паваттеси уммӯламака̄сӣ’ти? ‘катхам̣ пана, ма̄риса, руккхо руккхадхамме т̣хито хотӣ’ти? ‘идха, девате, руккхасса мӯлам̣ мӯлаттхика̄ харанти, тачам̣ тачаттхика̄ харанти, паттам̣ паттаттхика̄ харанти, пуппхам̣ пуппхаттхика̄ харанти, пхалам̣ пхалаттхика̄ харанти. на ча тена девата̄йа анаттаманата̄ ва̄ анабхинанди [анабхираддхи (сӣ.)] ва̄ каран̣ӣйа̄. евам̣ кхо, девате, руккхо руккхадхамме т̣хито хотӣ’ти. ‘ат̣т̣хита̄йева кхо ме, ма̄риса, руккхадхамме бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи а̄гантва̄ бхаванам̣ паваттеси уммӯламака̄сӣ’ти. ‘саче кхо твам̣, девате, руккхадхамме тит̣т̣хеййа̄си, сийа̄ [сийа̄пи (сӣ. пӣ.)] те бхаванам̣ йатха̄пуре’ти? ‘т̣хасса̄махам̣, [тит̣т̣хеййа̄махам̣ (сйа̄.)] ма̄риса, руккхадхамме, хоту ме бхаванам̣ йатха̄пуре’’’ти.

‘‘атха кхо, бра̄хман̣а дхаммика, сакко дева̄наминдо татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄си [абхисан̇кха̄ри (сйа̄. ка.)], йатха̄ бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи а̄гантва̄ суппатит̣т̣хам̣ нигродхара̄джам̣ усса̄песи, саччхавӣни мӯла̄ни ахесум̣. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а дхаммика, апи ну там̣ саман̣адхамме т̣хитам̣ джа̄тибхӯмака̄ упа̄сака̄ пабба̄джесум̣ саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехӣ’’ти? ‘‘катхам̣ пана, бханте, саман̣о саман̣адхамме т̣хито хотӣ’’ти? ‘‘идха, бра̄хман̣а дхаммика, саман̣о аккосантам̣ на паччаккосати, росантам̣ на пат̣иросати, бхан̣д̣антам̣ на пат̣ибхан̣д̣ати. евам̣ кхо, бра̄хман̣а дхаммика, саман̣о саман̣адхамме т̣хито хотӣ’’ти. ‘‘ат̣т̣хитам̣йева мам̣, бханте, саман̣адхамме джа̄тибхӯмака̄ упа̄сака̄ пабба̄джесум̣ саббасо джа̄тибхӯмийам̣ саттахи а̄ва̄сехӣ’’ти.

[а. ни. 7.66; 7.73] ‘‘бхӯтапуббам̣, бра̄хман̣а дхаммика, сунетто на̄ма саттха̄ ахоси титтхакаро ка̄месу вӣтара̄го. сунеттасса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, саттхуно анека̄ни са̄вакасата̄ни ахесум̣. сунетто саттха̄ са̄вака̄нам̣ брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десеси. йе кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, сунеттасса саттхуно брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десентасса читта̄ни на паса̄десум̣ те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджим̣су. йе кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, сунеттасса саттхуно брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десентасса читта̄ни паса̄десум̣ те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджим̣су.

‘‘бхӯтапуббам̣, бра̄хман̣а дхаммика, мӯгапаккхо на̄ма саттха̄ ахоси…пе… аранеми на̄ма саттха̄ ахоси… кудда̄лако на̄ма саттха̄ ахоси… хаттхипа̄ло на̄ма саттха̄ ахоси… джотипа̄ло на̄ма саттха̄ ахоси титтхакаро ка̄месу вӣтара̄го. джотипа̄ласса кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, саттхуно анека̄ни са̄вакасата̄ни ахесум̣. джотипа̄ло саттха̄ са̄вака̄нам̣ брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десеси. йе кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, джотипа̄ласса саттхуно брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десентасса читта̄ни на паса̄десум̣ те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджим̣су. йе кхо пана, бра̄хман̣а дхаммика, джотипа̄ласса саттхуно брахмалокасахабйата̄йа дхаммам̣ десентасса читта̄ни паса̄десум̣ те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджим̣су.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бра̄хман̣а дхаммика, йо име чха саттха̄ре титтхакаре ка̄месу вӣтара̄ге, анекасатапарива̄ре саса̄вакасан̇гхе падут̣т̣хачитто аккосеййа парибха̄сеййа, бахум̣ со апун̃н̃ам̣ пасавеййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘йо кхо, бра̄хман̣а дхаммика, име чха саттха̄ре титтхакаре ка̄месу вӣтара̄ге анекасатапарива̄ре саса̄вакасан̇гхе падут̣т̣хачитто аккосеййа парибха̄сеййа, бахум̣ со апун̃н̃ам̣ пасавеййа. йо екам̣ дит̣т̣хисампаннам̣ пуггалам̣ падут̣т̣хачитто аккосати парибха̄сати, айам̣ тато бахутарам̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. там̣ кисса хету? на̄хам̣, бра̄хман̣а дхаммика, ито бахиддха̄ еварӯпим̣ кхантим̣ [еварӯпам̣ кхантам̣ (сйа̄.)] вада̄ми, йатха̄мам̣ сабрахмача̄рӣсу. тасма̄тиха, бра̄хман̣а дхаммика, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на но самасабрахмача̄рӣсу [на но а̄масабрахмача̄рӣсу (сйа̄.), на но сабрахмача̄рӣсу (сӣ. пӣ.)] читта̄ни падут̣т̣ха̄ни бхависсантӣ’’’ти. еван̃хи те, бра̄хман̣а дхаммика, сиккхитаббанти.

‘‘сунетто мӯгапаккхо ча, аранеми ча бра̄хман̣о;

кудда̄лако аху саттха̄, хаттхипа̄ло ча ма̄н̣аво.

‘‘джотипа̄ло ча говиндо, аху саттапурохито;

ахим̣сака̄ [абхисека̄ (сйа̄.)] атӣтам̣се, чха саттха̄ро йасассино.

‘‘нира̄магандха̄ карун̣едхимутта̄ [вимутта̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], ка̄масам̣йоджана̄тига̄ [ка̄масам̣йоджана̄тита̄ (сйа̄.)];

ка̄мара̄гам̣ вира̄джетва̄, брахмалокӯпага̄ ахум̣ [аху (бахӯсу), ахӯ (ка. сӣ.)].

‘‘ахесум̣ са̄вака̄ тесам̣, анека̄ни сата̄нипи;

нира̄магандха̄ карун̣едхимутта̄, ка̄масам̣йоджана̄тига̄;

ка̄мара̄гам̣ вира̄джетва̄, брахмалокӯпага̄ ахум̣ [аху (бахӯсу), ахӯ (ка. сӣ.)].

‘‘йете исӣ ба̄хираке, вӣтара̄ге сама̄хите;

падут̣т̣хаманасан̇каппо, йо наро парибха̄сати;

бахун̃ча со пасавати, апун̃н̃ам̣ та̄дисо наро.

‘‘йо чекам̣ дит̣т̣хисампаннам̣, бхиккхум̣ буддхасса са̄вакам̣;

падут̣т̣хаманасан̇каппо, йо наро парибха̄сати;

айам̣ тато бахутарам̣, апун̃н̃ам̣ пасаве наро.

‘‘на са̄дхурӯпам̣ а̄сӣде, дит̣т̣хит̣т̣ха̄наппаха̄йинам̣;

саттамо пуггало есо, арийасан̇гхасса вуччати.

‘‘авӣтара̄го ка̄месу, йасса пан̃чиндрийа̄ мудӯ;

саддха̄ сати ча вӣрийам̣, саматхо ча випассана̄.

‘‘та̄дисам̣ бхиккхума̄саджджа, пуббева упахан̃н̃ати;

атта̄нам̣ упахантва̄на, паччха̄ ан̃н̃ам̣ вихим̣сати.

‘‘йо ча раккхати атта̄нам̣, раккхито тасса ба̄хиро;

тасма̄ раккхеййа атта̄нам̣, аккхато пан̣д̣ито сада̄’’ти. два̄дасамам̣;

дхаммикавагго пан̃чамо.