5. ваппасуттам̣
195. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча –
‘‘идхасса, ваппа, ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ [анва̄ссавеййум̣ (ка.)] абхисампара̄йа’’нти? ‘‘пасса̄махам̣, бханте, там̣ т̣ха̄нам̣. идхасса, бханте, пуббе па̄пакаммам̣ катам̣ авипаккавипа̄кам̣. татонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти. айан̃чева кхо пана а̄йасмато маха̄моггалла̄насса ваппена саккена ниган̣т̣хаса̄вакена саддхим̣ антара̄катха̄ виппаката̄ хоти.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча –
‘‘ка̄йа нуттха, моггалла̄на, етарахи катха̄йа саннисинна̄; ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бханте, ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ етадавочам̣ – ‘идхасса, ваппа, ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’нти? евам̣ вутте, бханте, ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако мам̣ етадавоча – ‘пасса̄махам̣, бханте, там̣ т̣ха̄нам̣. идхасса, бханте, пуббе па̄пакаммам̣ катам̣ авипаккавипа̄кам̣. татонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’нти. айам̣ кхо но, бханте, ваппена саккена ниган̣т̣хаса̄вакена саддхим̣ антара̄катха̄ виппаката̄; атха бхагава̄ ануппатто’’ти.
атха кхо бхагава̄ ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ етадавоча – ‘‘саче ме твам̣, ваппа, анун̃н̃еййан̃чева ануджа̄неййа̄си, пат̣иккоситаббан̃ча пат̣иккосеййа̄си, йасса ча ме бха̄ситасса аттхам̣ на джа̄неййа̄си мамеветтха уттари пат̣ипуччхеййа̄си – ‘идам̣, бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти, сийа̄ но еттха катха̄салла̄по’’ти. ‘‘анун̃н̃еййан̃чева̄хам̣, бханте, бхагавато ануджа̄нисса̄ми, пат̣иккоситаббан̃ча пат̣иккосисса̄ми, йасса ча̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса аттхам̣ на джа̄нисса̄ми бхагавантам̣йеветтха уттари пат̣ипуччхисса̄ми – ‘идам̣ бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти? хоту но еттха катха̄салла̄по’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе ка̄йасама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, ка̄йасама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти, сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи [вин̃н̃ӯхӣти (сӣ. пӣ. ка.) сам̣. ни. 4.364 пасситаббам̣]. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе вачӣсама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, вачӣсама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе маносама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, маносама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе авиджджа̄паччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄ евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘евам̣ самма̄ вимуттачиттасса кхо, ваппа, бхиккхуно чха сататавиха̄ра̄ адхигата̄ хонти. со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе... дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣ бхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘сеййатха̄пи, ваппа, тхӯн̣ам̣ пат̣ичча чха̄йа̄ пан̃н̃а̄йати. атха пурисо а̄гаччхеййа кудда̄лапит̣акам̣ а̄да̄йа. со там̣ тхӯн̣ам̣ мӯле чхиндеййа; мӯле чхиндитва̄ паликхан̣еййа; паликхан̣итва̄ мӯла̄ни уддхареййа, антамасо усӣрана̄л̣иматта̄нипи [усӣрана̄л̣аматта̄нипи (сӣ.)]. со там̣ тхӯн̣ам̣ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхиндеййа. кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхетва̄ пха̄леййа. пха̄летва̄ сакаликам̣ сакаликам̣ кареййа. сакаликам̣ сакаликам̣ катва̄ ва̄та̄тапе висосеййа. ва̄та̄тапе висосетва̄ аггина̄ д̣ахеййа. аггина̄ д̣ахетва̄ масим̣ кареййа. масим̣ каритва̄ маха̄ва̄те ва̄ опхун̣еййа надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеййа. евам̣ хисса, ваппа, йа̄ тхӯн̣ам̣ пат̣ичча чха̄йа̄ са̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄.
‘‘евамевам̣ кхо, ваппа, евам̣ самма̄ вимуттачиттасса бхиккхуно чха сататавиха̄ра̄ адхигата̄ хонти. со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣ бхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
евам̣ вутте ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи, бханте, пурисо удайаттхико ассапан̣ийам̣ посеййа. со удайан̃чева на̄дхигаччхеййа, уттарин̃ча киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, удайаттхико ба̄ле ниган̣т̣хе пайирупа̄сим̣. сва̄хам̣ удайан̃чева на̄дхигаччхим̣, уттарин̃ча киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ ахосим̣. еса̄хам̣, бханте, аджджатагге йо ме ба̄лесу ниган̣т̣хесу паса̄до там̣ маха̄ва̄те ва̄ опхун̣а̄ми надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеми. абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пан̃чамам̣.