(20) 5. маха̄вагго
1. сота̄нугатасуттам̣
191. ‘‘сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ чатта̄ро а̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати [мут̣т̣хассатӣ (сӣ.)] ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха сукхино дхаммапада̄ плаванти [пилапанти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ айам̣ пат̣хамо а̄нисам̣со па̄т̣икан̇кхо.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти; апи ча кхо бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети. тасса евам̣ хоти – ‘айам̣ ва̄ со дхаммавинайо, йаттха̄хам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачари’нти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппамева висесага̄мӣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо кусало бхерисаддасса. со аддха̄намаггаппат̣ипанно бхерисаддам̣ сун̣еййа. тасса на хева кхо асса кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ – ‘бхерисаддо ну кхо, на ну кхо бхерисаддо’ти! атха кхо бхерисаддотвева нит̣т̣хам̣ гаччхеййа. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти; апи ча кхо бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети. тасса евам̣ хоти – ‘айам̣ ва̄ со дхаммавинайо, йаттха̄хам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачари’нти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ айам̣ дутийо а̄нисам̣со па̄т̣икан̇кхо.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти, напи бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети; апи ча кхо девапутто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети. тасса евам̣ хоти – ‘айам̣ ва̄ со дхаммавинайо, йаттха̄хам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачари’нти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо кусало сан̇кхасаддасса. со аддха̄намаггаппат̣ипанно сан̇кхасаддам̣ сун̣еййа. тасса на хева кхо асса кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ – ‘сан̇кхасаддо ну кхо, на ну кхо сан̇кхасаддо’ти! атха кхо сан̇кхасаддотвева нит̣т̣хам̣ гаччхеййа. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти, напи бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети; апи ча кхо девапутто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети. тасса евам̣ хоти – ‘айам̣ ва̄ со дхаммавинайо, йаттха̄хам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачари’нти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ айам̣ татийо а̄нисам̣со па̄т̣икан̇кхо.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти, напи бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети, напи девапутто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети; апи ча кхо опапа̄тико опапа̄тикам̣ са̄рети – ‘сараси твам̣, ма̄риса, сараси твам̣, ма̄риса, йаттха майам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачаримха̄’ти. со евама̄ха – ‘сара̄ми, ма̄риса, сара̄ми, ма̄риса̄’ти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, две саха̄йака̄ сахапам̣сукӣл̣ика̄ [сахапам̣сукӣл̣ака̄ (сйа̄. кам̣.)]. те када̄чи карахачи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сама̄гаччхеййум̣. ан̃н̃о пана [сама̄гаччхеййум̣, таменам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] саха̄йако саха̄йакам̣ евам̣ вадеййа – ‘идампи, самма, сараси, идампи, самма, сарасӣ’ти. со евам̣ вадеййа – ‘сара̄ми, самма, сара̄ми, самма̄’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. тасса те дхамма̄ сота̄нугата̄ хонти, вачаса̄ паричита̄, манаса̄нупеккхита̄, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. со мут̣т̣хассати ка̄лам̣ курума̄но ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ упападжджати. тасса таттха на хева кхо сукхино дхаммапада̄ плаванти, напи бхиккху иддхима̄ четовасиппатто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети, напи девапутто девапариса̄йам̣ дхаммам̣ десети; апи ча кхо опапа̄тико опапа̄тикам̣ са̄рети – ‘сараси твам̣, ма̄риса, сараси твам̣, ма̄риса, йаттха майам̣ пуббе брахмачарийам̣ ачаримха̄’ти. со евама̄ха – ‘сара̄ми, ма̄риса, сара̄ми, ма̄риса̄’ти. дандхо, бхиккхаве, сатуппа̄до; атха кхо со сатто кхиппам̣йева висесага̄мӣ хоти. сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣, дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ айам̣ чатуттхо а̄нисам̣со па̄т̣икан̇кхо. сота̄нугата̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣, вачаса̄ паричита̄нам̣, манаса̄нупеккхита̄нам̣ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄нам̣ име чатта̄ро а̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. т̣ха̄насуттам̣
192. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, т̣ха̄на̄ни чатӯхи т̣ха̄нехи ведитабба̄ни. катама̄ни чатта̄ри? сам̣ва̄сена, бхиккхаве, сӣлам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена. сам̣воха̄рена, бхиккхаве, сочеййам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена. а̄пада̄су, бхиккхаве, тха̄мо ведитаббо, со ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена. са̄каччха̄йа, бхиккхаве, пан̃н̃а̄ ведитабба̄, са̄ ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄ти.
[сам̣. ни. 1.122] ‘‘‘сам̣ва̄сена, бхиккхаве, сӣлам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? идха, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ сам̣васама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘дӣгхараттам̣ кхо айама̄йасма̄ кхан̣д̣ака̄рӣ чхиддака̄рӣ сабалака̄рӣ камма̄сака̄рӣ, на сантатака̄рӣ на сантатавутти [сататавутти (сйа̄. кам̣.)]; сӣлесу дуссӣло айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ сӣлава̄’’’ти.
‘‘‘идха пана, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ сам̣васама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘дӣгхараттам̣ кхо айама̄йасма̄ акхан̣д̣ака̄рӣ аччхиддака̄рӣ асабалака̄рӣ акамма̄сака̄рӣ сантатака̄рӣ сантатавутти; сӣлесу сӣлава̄ айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ дуссӣло’ти. ‘сам̣ва̄сена, бхиккхаве, сӣлам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘сам̣воха̄рена, бхиккхаве, сочеййам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? идха, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ сам̣вохарама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ан̃н̃атха̄ кхо айама̄йасма̄ екена еко вохарати, ан̃н̃атха̄ двӣхи, ан̃н̃атха̄ тӣхи, ан̃н̃атха̄ самбахулехи; воккамати айама̄йасма̄ пуримавоха̄ра̄ паччхимавоха̄рам̣; апарисуддхавоха̄ро айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ парисуддхавоха̄ро’’’ти.
‘‘идха пана, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ сам̣вохарама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йатхева кхо айама̄йасма̄ екена еко вохарати, татха̄ двӣхи, татха̄ тӣхи, татха̄ самбахулехи. на̄йама̄йасма̄ воккамати пуримавоха̄ра̄ паччхимавоха̄рам̣; парисуддхавоха̄ро айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ апарисуддхавоха̄ро’ти. ‘сам̣воха̄рена, бхиккхаве, сочеййам̣ ведитаббам̣, тан̃ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘а̄пада̄су, бхиккхаве, тха̄мо ведитаббо, со ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? идха, бхиккхаве, екаччо н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но, бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но, рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но на ити пат̣исан̃чиккхати – ‘татха̄бхӯто кхо айам̣ локасаннива̄со татха̄бхӯто айам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йатха̄бхӯте локасаннива̄се йатха̄бхӯте аттабха̄вапат̣ила̄бхе ат̣т̣ха локадхамма̄ локам̣ анупариваттанти локо ча ат̣т̣ха локадхамме анупариваттати – ла̄бхо ча, ала̄бхо ча, йасо ча, айасо ча, нинда̄ ча, пасам̣са̄ ча, сукхан̃ча, дуккхан̃ча̄’ти. со н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати, уратта̄л̣им̣ кандати, саммохам̣ а̄паджджати.
‘‘идха пана, бхиккхаве, екаччо н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но ити пат̣исан̃чиккхати – ‘татха̄бхӯто кхо айам̣ локасаннива̄со татха̄бхӯто айам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йатха̄бхӯте локасаннива̄се йатха̄бхӯте аттабха̄вапат̣ила̄бхе ат̣т̣ха локадхамма̄ локам̣ анупариваттанти локо ча ат̣т̣ха локадхамме анупариваттати – ла̄бхо ча, ала̄бхо ча, йасо ча, айасо ча, нинда̄ ча, пасам̣са̄ ча, сукхан̃ча, дуккхан̃ча̄’ти. со н̃а̄тибйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но бхогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но рогабйасанена ва̄ пхут̣т̣хо сама̄но на сочати на киламати на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. ‘а̄пада̄су, бхиккхаве, тха̄мо ведитаббо, со ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘са̄каччха̄йа, бхиккхаве, пан̃н̃а̄ ведитабба̄, са̄ ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? идха, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ са̄каччха̄йама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йатха̄ кхо имасса а̄йасмато уммагго йатха̄ ча абхинӣха̄ро йатха̄ ча пан̃ха̄самуда̄ха̄ро, дуппан̃н̃о айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ пан̃н̃ава̄. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ на чева гамбхӣрам̣ аттхападам̣ уда̄харати сантам̣ пан̣ӣтам̣ атакка̄вачарам̣ нипун̣ам̣ пан̣д̣итаведанӣйам̣. йан̃ча айама̄йасма̄ дхаммам̣ бха̄сати тасса ча наппат̣ибало сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ аттхам̣ а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. дуппан̃н̃о айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ пан̃н̃ава̄’’’ти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чаккхума̄ пурисо удакарахадасса тӣре т̣хито пассеййа париттам̣ маччхам̣ уммуджджама̄нам̣. тасса евамасса – ‘йатха̄ кхо имасса маччхасса уммагго йатха̄ ча ӯмигха̄то йатха̄ ча вега̄йитаттам̣, паритто айам̣ маччхо, на̄йам̣ маччхо маханто’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ са̄каччха̄йама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йатха̄ кхо имасса а̄йасмато уммагго йатха̄ ча абхинӣха̄ро йатха̄ ча пан̃ха̄самуда̄ха̄ро, дуппан̃н̃о айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ пан̃н̃ава̄. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ на чева гамбхӣрам̣ аттхападам̣ уда̄харати сантам̣ пан̣ӣтам̣ атакка̄вачарам̣ нипун̣ам̣ пан̣д̣итаведанӣйам̣. йан̃ча айама̄йасма̄ дхаммам̣ бха̄сати, тасса ча на пат̣ибало сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ аттхам̣ а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. дуппан̃н̃о айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ пан̃н̃ава̄’’’ти.
‘‘идха пана, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ са̄каччха̄йама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йатха̄ кхо имасса а̄йасмато уммагго йатха̄ ча абхинӣха̄ро йатха̄ ча пан̃ха̄самуда̄ха̄ро, пан̃н̃ава̄ айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ дуппан̃н̃о. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ гамбхӣран̃чева аттхападам̣ уда̄харати сантам̣ пан̣ӣтам̣ атакка̄вачарам̣ нипун̣ам̣ пан̣д̣итаведанӣйам̣. йан̃ча айама̄йасма̄ дхаммам̣ бха̄сати, тасса ча пат̣ибало сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ аттхам̣ а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. пан̃н̃ава̄ айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ дуппан̃н̃о’’’ти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чаккхума̄ пурисо удакарахадасса тӣре т̣хито пассеййа махантам̣ маччхам̣ уммуджджама̄нам̣. тасса евамасса – ‘йатха̄ кхо имасса маччхасса уммагго йатха̄ ча ӯмигха̄то йатха̄ ча вега̄йитаттам̣, маханто айам̣ маччхо, на̄йам̣ маччхо паритто’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пуггалена саддхим̣ са̄каччха̄йама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘йатха̄ кхо имасса а̄йасмато уммагго йатха̄ ча абхинӣха̄ро йатха̄ ча пан̃ха̄самуда̄ха̄ро, пан̃н̃ава̄ айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ дуппан̃н̃о. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ гамбхӣран̃чева аттхападам̣ уда̄харати сантам̣ пан̣ӣтам̣ атакка̄вачарам̣ нипун̣ам̣ пан̣д̣итаведанӣйам̣. йан̃ча айама̄йасма̄ дхаммам̣ бха̄сати, тасса ча пат̣ибало сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ аттхам̣ а̄чиккхитум̣ десетум̣ пан̃н̃а̄петум̣ пат̣т̣хапетум̣ виваритум̣ вибхаджитум̣ утта̄нӣка̄тум̣. пан̃н̃ава̄ айама̄йасма̄, на̄йама̄йасма̄ дуппан̃н̃о’ти.
‘‘‘са̄каччха̄йа, бхиккхаве, пан̃н̃а̄ ведитабба̄, са̄ ча кхо дӣгхена аддхуна̄, на иттарам̣; манасикарота̄, но аманасикарота̄; пан̃н̃авата̄, но дуппан̃н̃ена̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри т̣ха̄на̄ни имехи чатӯхи т̣ха̄нехи ведитабба̄нӣ’’ти. дутийам̣.
3. бхаддийасуттам̣
193. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхаддийо личчхави йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо бхаддийо личчхави бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘ма̄йа̄вӣ саман̣о готамо а̄ват̣т̣аним̣ ма̄йам̣ [а̄ват̣т̣анӣма̄йам̣ (сӣ.), а̄ват̣т̣анима̄йам̣ (сйа̄. кам̣. ка.) ма. ни. 2.60 пасситаббам̣] джа̄на̄ти йа̄йа ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ са̄ваке а̄ват̣т̣етӣ’ти. йе те, бханте, евама̄хам̣су – ‘ма̄йа̄вӣ саман̣о готамо а̄ват̣т̣аним̣ ма̄йам̣ джа̄на̄ти йа̄йа ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ са̄ваке а̄ват̣т̣етӣ’ти, каччи те, бханте, бхагавато вуттава̄дино, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти, дхаммасса ча анудхаммам̣ бйа̄каронти, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати, анаббхаккха̄тука̄ма̄ хи майам̣, бханте, бхагаванта’’нти?
‘‘етха тумхе, бхаддийа, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ ‘саман̣о но гарӯ’ти. йада̄ тумхе, бхаддийа, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, бхаддийа, паджахеййа̄тха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, лобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти? ‘‘ахита̄йа, бханте’’. ‘‘луддхо пана̄йам̣, бхаддийа, пурисапуггало лобхена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа [тадаттха̄йа (ка.) а. ни. 3.66] сама̄дапети йам̣са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, досо пурисасса…пе… мохо пурисасса…пе… са̄рамбхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти? ‘‘ахита̄йа, бханте’’. ‘‘са̄раддхо пана̄йам̣, бхаддийа, пурисапуггало са̄рамбхена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети йам̣са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти? ‘‘акусала̄, бханте’’. ‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти? ‘‘са̄ваджджа̄, бханте’’. ‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти? ‘‘вин̃н̃угарахита̄, бханте’’. ‘‘саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.
‘‘ити кхо, бхаддийа, йам̣ там̣ те авочумха̄ – етха тумхе, бхаддийа, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ ‘саман̣о но гарӯ’ти. йада̄ тумхе, бхаддийа, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, бхаддийа, паджахеййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘етха тумхе, бхаддийа, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ ‘саман̣о но гарӯ’ти. йада̄ тумхе, бхаддийа, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, бхаддийа, упасампаджджа вихареййа̄тха̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, алобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти? ‘‘хита̄йа, бханте’’. ‘‘алуддхо пана̄йам̣, бхаддийа, пурисапуггало лобхена анабхибхӯто апарийа̄динначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи татхатта̄йа на сама̄дапети йам̣’са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, адосо пурисасса…пе… амохо пурисасса…пе… аса̄рамбхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти? ‘‘хита̄йа, бханте’’. ‘‘аса̄раддхо пана̄йам̣, бхаддийа, пурисапуггало са̄рамбхена анабхибхӯто апарийа̄динначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи татхатта̄йа на сама̄дапети йам̣’са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхаддийа, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти? ‘‘кусала̄, бханте’’. ‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти? ‘‘анаваджджа̄, бханте’’. ‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти? ‘‘вин̃н̃уппасаттха̄, бханте’’. ‘‘саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.
‘‘ити кхо, бхаддийа, йам̣ там̣ те авочумха̄ – етха тумхе, бхаддийа, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ ‘саман̣о но гарӯ’ти. йада̄ тумхе, бхаддийа, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, бхаддийа, упасампаджджа вихареййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘йе кхо те, бхаддийа, локе санто саппуриса̄ те са̄вакам̣ евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, лобхам̣ винеййа [винеййа винеййа (сӣ. сйа̄. кам̣.)] вихара̄хи. лобхам̣ винеййа вихаранто на лобхаджам̣ каммам̣ кариссаси ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. досам̣ винеййа вихара̄хи. досам̣ винеййа вихаранто на досаджам̣ каммам̣ кариссаси ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. мохам̣ винеййа вихара̄хи. мохам̣ винеййа вихаранто на мохаджам̣ каммам̣ кариссаси ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. са̄рамбхам̣ винеййа вихара̄хи. са̄рамбхам̣ винеййа вихаранто на са̄рамбхаджам̣ каммам̣ кариссаси ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄’’’ти.
евам̣ вутте бхаддийо личчхави бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.
‘‘апи ну та̄хам̣, бхаддийа, евам̣ авачам̣ – ‘ехи ме твам̣, бхаддийа, са̄вако хохи; ахам̣ саттха̄ бхависса̄мӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘евам̣ва̄дим̣ кхо мам̣, бхаддийа, евамаккха̄йим̣ еке саман̣абра̄хман̣а̄ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккханти – ‘ма̄йа̄вӣ саман̣о готамо а̄ват̣т̣аним̣ ма̄йам̣ джа̄на̄ти йа̄йа ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ са̄ваке а̄ват̣т̣етӣ’’’ти. ‘‘бхаддика̄, бханте, а̄ват̣т̣анӣ ма̄йа̄. калйа̄н̣ӣ, бханте, а̄ват̣т̣анӣ ма̄йа̄. пийа̄ ме, бханте, н̃а̄тиса̄лохита̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣, пийа̄нампи ме асса н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббе чепи, бханте, кхаттийа̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣, саббесамписса кхаттийа̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббе чепи, бханте, бра̄хман̣а̄… весса̄ … судда̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣, саббесамписса судда̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘еваметам̣, бхаддийа, еваметам̣, бхаддийа! саббе чепи, бхаддийа, кхаттийа̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣ акусаладхаммаппаха̄на̄йа кусаладхаммӯпасампада̄йа, саббесамписса кхаттийа̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббе чепи, бхаддийа, бра̄хман̣а̄… весса̄… судда̄ а̄ват̣т̣еййум̣ акусаладхаммаппаха̄на̄йа кусаладхаммӯпасампада̄йа, саббесамписса судда̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. садевако чепи, бхаддийа, локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣ [а̄ват̣т̣еййа (?)] акусаладхаммаппаха̄на̄йа кусаладхаммӯпасампада̄йа, садевакассаписса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. име чепи, бхаддийа, маха̄са̄ла̄ има̄йа а̄ват̣т̣анийа̄ а̄ват̣т̣еййум̣ акусаладхаммаппаха̄на̄йа кусаладхаммӯпасампада̄йа, имесамписса маха̄са̄ла̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа ( ) [(саче четеййум̣) (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), (а̄ват̣т̣еййум̣) (ка.) а. ни. 8.44]. ко пана ва̄до мануссабхӯтасса̄’’ти! татийам̣.
4. са̄мугийасуттам̣
194. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо колийесу вихарати са̄мугам̣ на̄ма [са̄пӯгам̣ на̄ма (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] колийа̄нам̣ нигамо. атха кхо самбахула̄ са̄мугийа̄ колийапутта̄ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те са̄мугийе колийапутте а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча –
‘‘чатта̄рима̄ни, бйаггхападжджа̄, па̄рисуддхипадха̄нийан̇га̄ни тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄ни сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ [сокапариддава̄нам̣ (сӣ.)] саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа. катама̄ни чатта̄ри? сӣлапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣, читтапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣, дит̣т̣хипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣, вимуттипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣.
‘‘катаман̃ча, бйаггхападжджа̄, сӣлапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣? идха, бйаггхападжджа̄, бхиккху сӣлава̄ хоти…пе… сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. айам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, сӣлапа̄рисуддхи. ити еварӯпим̣ сӣлапа̄рисуддхим̣ апарипӯрам̣ ва̄ парипӯресса̄ми парипӯрам̣ ва̄ таттха таттха пан̃н̃а̄йа ануггахесса̄мӣти, йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча, идам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, сӣлапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣.
‘‘катаман̃ча, бйаггхападжджа̄, читтапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣? идха, бйаггхападжджа̄, бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, читтапа̄рисуддхи. ити еварӯпим̣ читтапа̄рисуддхим̣ апарипӯрам̣ ва̄ парипӯресса̄ми парипӯрам̣ ва̄ таттха таттха пан̃н̃а̄йа ануггахесса̄мӣти, йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча, идам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, читтапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣.
‘‘катаман̃ча, бйаггхападжджа̄, дит̣т̣хипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣? идха, бйаггхападжджа̄, бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, дит̣т̣хипа̄рисуддхи. ити еварӯпим̣ дит̣т̣хипа̄рисуддхим̣ апарипӯрам̣ ва̄…пе… таттха таттха пан̃н̃а̄йа ануггахесса̄мӣти, йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча, идам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, дит̣т̣хипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣.
‘‘катаман̃ча, бйаггхападжджа̄, вимуттипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣? са кхо со, бйаггхападжджа̄, арийаса̄вако имина̄ ча сӣлапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гена саманна̄гато имина̄ ча читтапа̄рисуддхипадха̄нийан̇гена саманна̄гато имина̄ ча дит̣т̣хипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гена саманна̄гато раджанӣйесу дхаммесу читтам̣ вира̄джети, вимочанӣйесу дхаммесу читтам̣ вимочети. со раджанӣйесу дхаммесу читтам̣ вира̄джетва̄, вимочанӣйесу дхаммесу читтам̣ вимочетва̄ самма̄вимуттим̣ пхусати. айам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, вимуттипа̄рисуддхи. ити еварӯпим̣ вимуттипа̄рисуддхим̣ апарипӯрам̣ ва̄ парипӯресса̄ми парипӯрам̣ ва̄ таттха таттха пан̃н̃а̄йа ануггахесса̄мӣти, йо таттха чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча, идам̣ вуччати, бйаггхападжджа̄, вимуттипа̄рисуддхипадха̄нийан̇гам̣.
‘‘има̄ни кхо, бйаггхападжджа̄, чатта̄ри па̄рисуддхипадха̄нийан̇га̄ни тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄ни сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.
5. ваппасуттам̣
195. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча –
‘‘идхасса, ваппа, ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ [анва̄ссавеййум̣ (ка.)] абхисампара̄йа’’нти? ‘‘пасса̄махам̣, бханте, там̣ т̣ха̄нам̣. идхасса, бханте, пуббе па̄пакаммам̣ катам̣ авипаккавипа̄кам̣. татонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти. айан̃чева кхо пана а̄йасмато маха̄моггалла̄насса ваппена саккена ниган̣т̣хаса̄вакена саддхим̣ антара̄катха̄ виппаката̄ хоти.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча –
‘‘ка̄йа нуттха, моггалла̄на, етарахи катха̄йа саннисинна̄; ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бханте, ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ етадавочам̣ – ‘идхасса, ваппа, ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’нти? евам̣ вутте, бханте, ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако мам̣ етадавоча – ‘пасса̄махам̣, бханте, там̣ т̣ха̄нам̣. идхасса, бханте, пуббе па̄пакаммам̣ катам̣ авипаккавипа̄кам̣. татонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’нти. айам̣ кхо но, бханте, ваппена саккена ниган̣т̣хаса̄вакена саддхим̣ антара̄катха̄ виппаката̄; атха бхагава̄ ануппатто’’ти.
атха кхо бхагава̄ ваппам̣ саккам̣ ниган̣т̣хаса̄вакам̣ етадавоча – ‘‘саче ме твам̣, ваппа, анун̃н̃еййан̃чева ануджа̄неййа̄си, пат̣иккоситаббан̃ча пат̣иккосеййа̄си, йасса ча ме бха̄ситасса аттхам̣ на джа̄неййа̄си мамеветтха уттари пат̣ипуччхеййа̄си – ‘идам̣, бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти, сийа̄ но еттха катха̄салла̄по’’ти. ‘‘анун̃н̃еййан̃чева̄хам̣, бханте, бхагавато ануджа̄нисса̄ми, пат̣иккоситаббан̃ча пат̣иккосисса̄ми, йасса ча̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса аттхам̣ на джа̄нисса̄ми бхагавантам̣йеветтха уттари пат̣ипуччхисса̄ми – ‘идам̣ бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти? хоту но еттха катха̄салла̄по’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе ка̄йасама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, ка̄йасама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти, сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи [вин̃н̃ӯхӣти (сӣ. пӣ. ка.) сам̣. ни. 4.364 пасситаббам̣]. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе вачӣсама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, вачӣсама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе маносама̄рамбхапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, маносама̄рамбха̄ пат̣ивиратасса евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ваппа, йе авиджджа̄паччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄ евам̣са те а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. со наван̃ча каммам̣ на кароти, пура̄н̣ан̃ча каммам̣ пхусса пхусса бйантӣкароти. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. пассаси но твам̣, ваппа, там̣ т̣ха̄нам̣ йатонида̄нам̣ пурисам̣ дуккхаведанийа̄ а̄сава̄ ассавеййум̣ абхисампара̄йа’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘евам̣ самма̄ вимуттачиттасса кхо, ваппа, бхиккхуно чха сататавиха̄ра̄ адхигата̄ хонти. со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе... дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣ бхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘сеййатха̄пи, ваппа, тхӯн̣ам̣ пат̣ичча чха̄йа̄ пан̃н̃а̄йати. атха пурисо а̄гаччхеййа кудда̄лапит̣акам̣ а̄да̄йа. со там̣ тхӯн̣ам̣ мӯле чхиндеййа; мӯле чхиндитва̄ паликхан̣еййа; паликхан̣итва̄ мӯла̄ни уддхареййа, антамасо усӣрана̄л̣иматта̄нипи [усӣрана̄л̣аматта̄нипи (сӣ.)]. со там̣ тхӯн̣ам̣ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхиндеййа. кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхетва̄ пха̄леййа. пха̄летва̄ сакаликам̣ сакаликам̣ кареййа. сакаликам̣ сакаликам̣ катва̄ ва̄та̄тапе висосеййа. ва̄та̄тапе висосетва̄ аггина̄ д̣ахеййа. аггина̄ д̣ахетва̄ масим̣ кареййа. масим̣ каритва̄ маха̄ва̄те ва̄ опхун̣еййа надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеййа. евам̣ хисса, ваппа, йа̄ тхӯн̣ам̣ пат̣ичча чха̄йа̄ са̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄.
‘‘евамевам̣ кхо, ваппа, евам̣ самма̄ вимуттачиттасса бхиккхуно чха сататавиха̄ра̄ адхигата̄ хонти. со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нева сумано хоти на думмано; упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведийа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣ бхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
евам̣ вутте ваппо сакко ниган̣т̣хаса̄вако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи, бханте, пурисо удайаттхико ассапан̣ийам̣ посеййа. со удайан̃чева на̄дхигаччхеййа, уттарин̃ча киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, удайаттхико ба̄ле ниган̣т̣хе пайирупа̄сим̣. сва̄хам̣ удайан̃чева на̄дхигаччхим̣, уттарин̃ча киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ ахосим̣. еса̄хам̣, бханте, аджджатагге йо ме ба̄лесу ниган̣т̣хесу паса̄до там̣ маха̄ва̄те ва̄ опхун̣а̄ми надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеми. абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пан̃чамам̣.
6. са̄л̣хасуттам̣
196. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо са̄л̣хо ча личчхави абхайо ча личчхави йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо са̄л̣хо личчхави бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘санти, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ двайена огхасса ниттхаран̣ам̣ пан̃н̃апенти – сӣлависуддхихету ча таподжигуччха̄хету ча. идха, бханте, бхагава̄ кима̄ха̄’’ти?
‘‘сӣлависуддхим̣ кхо ахам̣, са̄л̣ха, ан̃н̃атарам̣ са̄ман̃н̃ан̇ганти вада̄ми. йе те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ таподжигуччха̄ва̄да̄ таподжигуччха̄са̄ра̄ таподжигуччха̄аллӣна̄ вихаранти, абхабба̄ те огхасса ниттхаран̣а̄йа. йепи те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ апарисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄ апарисуддхавачӣсама̄ча̄ра̄ апарисуддхаманосама̄ча̄ра̄ апарисуддха̄джӣва̄, абхабба̄ те н̃а̄н̣адассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа.
‘‘сеййатха̄пи, са̄л̣ха, пурисо надим̣ таритука̄мо тин̣хам̣ кут̣ха̄рим̣ [кудха̄рим̣ (ка.)] а̄да̄йа ванам̣ пависеййа. со таттха пассеййа махатим̣ са̄лалат̣т̣хим̣ уджум̣ навам̣ акуккуччакаджа̄там̣. таменам̣ мӯле чхиндеййа; мӯле чхетва̄ агге чхиндеййа; агге чхетва̄ са̄кха̄пала̄сам̣ сувисодхитам̣ висодхеййа; са̄кха̄пала̄сам̣ сувисодхитам̣ висодхетва̄ кут̣ха̄рӣхи таччхеййа; кут̣ха̄рӣхи таччхетва̄ ва̄сӣхи таччхеййа; ва̄сӣхи таччхетва̄ лекхан̣ийа̄ ликхеййа; лекхан̣ийа̄ ликхитва̄ па̄са̄н̣агул̣ена дховеййа [дхопеййа (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]; па̄са̄н̣агул̣ена дховетва̄ надим̣ пата̄реййа.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, са̄л̣ха, бхаббо ну кхо со пурисо надим̣ тариту’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘асу хи, бханте, са̄лалат̣т̣хи бахиддха̄ супарикаммаката̄ анто ависуддха̄. тассетам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – са̄лалат̣т̣хи сам̣сӣдиссати, пурисо анайабйасанам̣ а̄паджджиссатӣ’’ти.
‘‘евамевам̣ кхо, са̄л̣ха, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ таподжигуччха̄ва̄да̄ таподжигуччха̄са̄ра̄ таподжигуччха̄аллӣна̄ вихаранти, абхабба̄ те огхасса ниттхаран̣а̄йа. йепи те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ апарисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄ апарисуддхавачӣсама̄ча̄ра̄ апарисуддхаманосама̄ча̄ра̄ апарисуддха̄джӣва̄, абхабба̄ те н̃а̄н̣адассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа.
‘‘йе ча кхо те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ на таподжигуччха̄ва̄да̄ на таподжигуччха̄са̄ра̄ на таподжигуччха̄аллӣна̄ вихаранти, бхабба̄ те огхасса ниттхаран̣а̄йа. йепи те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ парисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄ парисуддхавачӣсама̄ча̄ра̄ парисуддхаманосама̄ча̄ра̄ парисуддха̄джӣва̄, бхабба̄ те н̃а̄н̣адассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа.
‘‘сеййатха̄пи, са̄л̣ха, пурисо надим̣ таритука̄мо тин̣хам̣ кут̣ха̄рим̣ а̄да̄йа ванам̣ пависеййа. со таттха пассеййа махатим̣ са̄лалат̣т̣хим̣ уджум̣ навам̣ акуккуччакаджа̄там̣. таменам̣ мӯле чхиндеййа; мӯле чхиндитва̄ агге чхиндеййа; агге чхиндитва̄ са̄кха̄пала̄сам̣ сувисодхитам̣ висодхеййа; са̄кха̄пала̄сам̣ сувисодхитам̣ висодхетва̄ кут̣ха̄рӣхи таччхеййа; кут̣ха̄рӣхи таччхетва̄ ва̄сӣхи таччхеййа; ва̄сӣхи таччхетва̄ никха̄данам̣ а̄да̄йа анто сувисодхитам̣ висодхеййа; анто сувисодхитам̣ висодхетва̄ лекхан̣ийа̄ ликхеййа; лекхан̣ийа̄ ликхитва̄ па̄са̄н̣агул̣ена дховеййа; па̄са̄н̣агул̣ена дховетва̄ на̄вам̣ кареййа; на̄вам̣ катва̄ пхийа̄риттам̣ [пийа̄риттам̣ (сӣ. пӣ.)] бандхеййа; пхийа̄риттам̣ бандхитва̄ надим̣ пата̄реййа.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, са̄л̣ха, бхаббо ну кхо со пурисо надим̣ тариту’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘асу хи, бханте, са̄лалат̣т̣хи бахиддха̄ супарикаммаката̄, анто сувисуддха̄ на̄ва̄ката̄ [сувисуддхаката̄ (ка.)] пхийа̄риттабаддха̄. тассетам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – ‘на̄ва̄ на сам̣сӣдиссати, пурисо соттхина̄ па̄рам̣ гамиссатӣ’’’ти.
‘‘евамевам̣ кхо, са̄л̣ха, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ на таподжигуччха̄ва̄да̄ на таподжигуччха̄са̄ра̄ на таподжигуччха̄аллӣна̄ вихаранти, бхабба̄ те огхасса ниттхаран̣а̄йа. йепи те, са̄л̣ха, саман̣абра̄хман̣а̄ парисуддхака̄йасама̄ча̄ра̄ парисуддхавачӣсама̄ча̄ра̄ парисуддхаманосама̄ча̄ра̄ парисуддха̄джӣва̄, бхабба̄ те н̃а̄н̣адассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. сеййатха̄пи, са̄л̣ха, йодха̄джӣво бахӯни чепи кан̣д̣ачитрака̄ни джа̄на̄ти; атха кхо со тӣхи т̣ха̄нехи ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати. катамехи тӣхи? дӯрепа̄тӣ ча, аккхан̣аведхӣ ча, махато ча ка̄йасса пада̄лета̄.
‘‘сеййатха̄пи, са̄л̣ха, йодха̄джӣво дӯрепа̄тӣ; евамевам̣ кхо, са̄л̣ха, арийаса̄вако самма̄сама̄дхи хоти. самма̄сама̄дхи, са̄л̣ха, арийаса̄вако йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄ саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассати. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассати.
‘‘сеййатха̄пи, са̄л̣ха, йодха̄джӣво аккхан̣аведхӣ; евамевам̣ кхо, са̄л̣ха, арийаса̄вако самма̄дит̣т̣хи хоти. самма̄дит̣т̣хи, са̄л̣ха, арийаса̄вако ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘сеййатха̄пи, са̄л̣ха, йодха̄джӣво махато ка̄йасса пада̄лета̄; евамевам̣ кхо, са̄л̣ха, арийаса̄вако самма̄вимутти хоти. самма̄вимутти, са̄л̣ха, арийаса̄вако махантам̣ авиджджа̄ккхандхам̣ пада̄летӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. маллика̄девӣсуттам̣
197. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо маллика̄ девӣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинна̄ кхо маллика̄ девӣ бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ [сйа̄. пӣ. поттхакесу ‘‘дуббан̣о ча хоти дурӯпо супа̄пако’’ти евама̄дина̄ пуллин̇гикавасена диссати] дассана̄йа; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча?
‘‘ко пана, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа; ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча?
‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча?
‘‘ко пана, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄, ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча̄’’ти?
‘‘идха, маллике, екаччо ма̄туга̄мо кодхана̄ хоти упа̄йа̄сабахула̄. аппампи вутта̄ сама̄на̄ абхисаджджати куппати бйа̄паджджати патиттхӣйати, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. са̄ [со (сйа̄.)] на да̄та̄ хоти саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣. исса̄маника̄ [исса̄манако (сйа̄.)] кхо пана хоти; парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су иссати упадуссати иссам̣ бандхати. са̄ че тато чута̄ иттхаттам̣ а̄гаччхати, са̄ [со (сйа̄.)] йаттха йаттха пачча̄джа̄йати дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча.
‘‘идха пана, маллике, екаччо ма̄туга̄мо кодхана̄ хоти упа̄йа̄сабахула̄. аппампи вутта̄ сама̄на̄ абхисаджджати куппати бйа̄паджджати патиттхӣйати, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. са̄ да̄та̄ хоти саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣. анисса̄маника̄ кхо пана хоти; парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су на иссати на упадуссати на иссам̣ бандхати. са̄ че тато чута̄ иттхаттам̣ а̄гаччхати, са̄ йаттха йаттха пачча̄джа̄йати дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа; ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча.
‘‘идха пана, маллике, екаччо ма̄туга̄мо аккодхана̄ хоти анупа̄йа̄сабахула̄. бахумпи вутта̄ сама̄на̄ на̄бхисаджджати на куппати на бйа̄паджджати на патиттхӣйати, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. са̄ на да̄та̄ хоти саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣. исса̄маника̄ кхо пана хоти; парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су иссати упадуссати иссам̣ бандхати. са̄ че тато чута̄ иттхаттам̣ а̄гаччхати, са̄ йаттха йаттха пачча̄джа̄йати абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча.
‘‘идха пана, маллике, екаччо ма̄туга̄мо аккодхана̄ хоти анупа̄йа̄сабахула̄. бахумпи вутта̄ сама̄на̄ на̄бхисаджджати на куппати на бйа̄паджджати на патиттхӣйати, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. са̄ да̄та̄ хоти саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣. анисса̄маника̄ кхо пана хоти; парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су на иссати на упадуссати на иссам̣ бандхати. са̄ че тато чута̄ иттхаттам̣ а̄гаччхати, са̄ йаттха йаттха пачча̄джа̄йати абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄; ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча.
‘‘айам̣ кхо, маллике, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча. айам̣ пана, маллике, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо дуббан̣н̣а̄ ча хоти дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа; ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча. айам̣ кхо, маллике, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄; далидда̄ ча хоти аппассака̄ аппабхога̄ аппесаккха̄ ча. айам̣ пана, маллике, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччо ма̄туга̄мо абхирӯпа̄ ча хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄; ад̣д̣ха̄ ча хоти махаддхана̄ маха̄бхога̄ махесаккха̄ ча̄’’ти.
евам̣ вутте маллика̄ девӣ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йа̄ нӯна̄хам̣ [са̄ нӯна̄хам̣ (сйа̄.), йам̣ нӯна̄хам̣ (ка.)] бханте, ан̃н̃ам̣ джа̄тим̣ [ан̃н̃а̄йа джа̄тийа̄ (сйа̄.)] кодхана̄ ахосим̣ упа̄йа̄сабахула̄, аппампи вутта̄ сама̄на̄ абхисаджджим̣ куппим̣ бйа̄паджджим̣ патиттхӣйим̣ копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тва̄ка̄сим̣, са̄хам̣, бханте, етарахи дуббан̣н̣а̄ дурӯпа̄ супа̄пика̄ дассана̄йа.
‘‘йа̄ нӯна̄хам̣, бханте, ан̃н̃ам̣ джа̄тим̣ да̄та̄ ахосим̣ саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣, са̄хам̣, бханте, етарахи ад̣д̣ха̄ [ад̣д̣ха̄ ча (сӣ. пӣ. ка.)] махаддхана̄ маха̄бхога̄.
‘‘йа̄ нӯна̄хам̣, бханте, ан̃н̃ам̣ джа̄тим̣ анисса̄маника̄ ахосим̣, парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су на иссим̣ на упадуссим̣ на иссам̣ бандхим̣, са̄хам̣, бханте, етарахи махесаккха̄. санти кхо пана, бханте, имасмим̣ ра̄джакуле кхаттийакан̃н̃а̄пи бра̄хман̣акан̃н̃а̄пи гахапатикан̃н̃а̄пи, та̄са̄хам̣ иссара̄дхипаччам̣ ка̄реми. еса̄хам̣, бханте, аджджатагге аккодхана̄ бхависса̄ми анупа̄йа̄сабахула̄, бахумпи вутта̄ сама̄на̄ на̄бхисаджджисса̄ми на купписса̄ми на бйа̄паджджисса̄ми на патиттхӣйисса̄ми, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча на па̄тукарисса̄ми; дасса̄ми саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ аннам̣ па̄нам̣ ваттхам̣ йа̄нам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ сеййа̄васатхападӣпеййам̣. анисса̄маника̄ бхависса̄ми, парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су на иссисса̄ми на упадуссисса̄ми на иссам̣ бандхисса̄ми. абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сикам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. саттамам̣.
8. аттантапасуттам̣
198. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо [пу. па. 174; ма. ни. 2.7; дӣ. ни. 3.314; а. ни. 3.157-163] пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто. идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. идха пана, бхиккхаве, екаччо пуггало неваттантапо хоти на̄ттапарита̄пана̄нуйогамануйутто на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. со нева аттантапо на парантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идха, бхиккхаве, екаччо ачелако хоти мутта̄ча̄ро хаттха̄палекхано наехибхаддантико натит̣т̣хабхаддантико на̄бхихат̣ам̣ на уддиссакатам̣ на нимантанам̣ са̄дийати. со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄ти, на кал̣опимукха̄ пат̣игган̣ха̄ти, на ел̣акамантарам̣ на дан̣д̣амантарам̣ на мусаламантарам̣ на двиннам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣ на габбхинийа̄ на па̄йама̄на̄йа на пурисантарагата̄йа на сан̇киттӣсу на йаттха са̄ упат̣т̣хито хоти на йаттха маккхика̄ сан̣д̣асан̣д̣ача̄ринӣ на маччхам̣ на мам̣сам̣ на сурам̣ на мерайам̣ на тхусодакам̣ пивати. со ека̄га̄рико ва̄ хоти ека̄лопико два̄га̄рико ва̄ хоти два̄лопико…пе… сатта̄га̄рико ва̄ хоти сатта̄лопико; екисса̄пи даттийа̄ йа̄пети двӣхипи даттӣхи йа̄пети…пе… саттахипи даттӣхи йа̄пети; ека̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети два̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети…пе… сатта̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети. ити еварӯпам̣ ад̣д̣хама̄сикампи парийа̄йабхаттабходжана̄нуйогамануйутто вихарати.
‘‘со са̄кабхаккхопи хоти са̄ма̄кабхаккхопи хоти нӣва̄рабхаккхопи хоти даддулабхаккхопи хоти хат̣абхаккхопи хоти кан̣абхаккхопи хоти а̄ча̄мабхаккхопи хоти пин̃н̃а̄кабхаккхопи хоти тин̣абхаккхопи хоти гомайабхаккхопи хоти; ванамӯлапхала̄ха̄ропи йа̄пети паваттапхалабходжӣ.
‘‘со са̄н̣а̄нипи дха̄рети маса̄н̣а̄нипи дха̄рети чхавадусса̄нипи дха̄рети пам̣сукӯла̄нипи дха̄рети тирӣт̣а̄нипи дха̄рети аджинампи дха̄рети аджинаккхипампи дха̄рети кусачӣрампи дха̄рети ва̄качӣрампи дха̄рети пхалакачӣрампи дха̄рети кесакамбалампи дха̄рети ва̄л̣акамбалампи дха̄рети улӯкапаккхампи дха̄рети; кесамассулочакопи хоти кесамассулочана̄нуйогамануйутто; уббхат̣т̣хакопи хоти а̄санаппат̣иккхитто; уккут̣икопи хоти уккут̣икаппадха̄намануйутто; кан̣т̣ака̄пассайикопи хоти кан̣т̣ака̄пассайе сеййам̣ каппети; са̄йататийакампи удакорохана̄нуйогамануйутто вихарати. ити еварӯпам̣ анекавихитам̣ ка̄йасса а̄та̄панапарита̄пана̄нуйогамануйутто вихарати. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало ораббхико хоти сӯкарико са̄кун̣ико ма̄гавико луддо маччхагха̄тако чоро чорагха̄тако гогха̄тако бандхана̄га̄рико, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи курӯракамманта̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало ра̄джа̄ ва̄ хоти кхаттийо муддха̄васитто, бра̄хман̣о ва̄ хоти маха̄са̄ло. со пураттхимена нагарасса навам̣ сантха̄га̄рам̣ ка̄ра̄петва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ кхара̄джинам̣ нива̄сетва̄ саппителена ка̄йам̣ аббхан̃джитва̄ магависа̄н̣ена пит̣т̣хим̣ кан̣д̣увама̄но навам̣ сантха̄га̄рам̣ пависати, саддхим̣ махесийа̄ бра̄хман̣ена ча пурохитена. со таттха анантарахита̄йа бхӯмийа̄ харитупалитта̄йа сеййам̣ каппети. екисса̄йа га̄вийа̄ сарӯпаваччха̄йа йам̣ екасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена ра̄джа̄ йа̄пети; йам̣ дутийасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена махесӣ йа̄пети; йам̣ татийасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена бра̄хман̣о пурохито йа̄пети; йам̣ чатуттхасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена аггим̣ джухати [джуханти (сӣ. пӣ.)]; авасесена ваччхако йа̄пети. со евама̄ха – ‘еттака̄ усабха̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ваччхатара̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ваччхатарийо хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ аджа̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ураббха̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, (еттака̄ асса̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа,) [( ) наттхи сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу] еттака̄ руккха̄ чхиджджанту йӯпаттха̄йа, еттака̄ даббха̄ лӯйанту барихисаттха̄йа̄’ти [парикамматтха̄йа̄ти (ка.)]. йеписса те хонти да̄са̄ти ва̄ песса̄ти ва̄ каммакара̄ти ва̄ тепи дан̣д̣атаджджита̄ бхайатаджджита̄ ассумукха̄ рудама̄на̄ парикамма̄ни каронти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало неваттантапо хоти на̄ттапарита̄пана̄нуйогамануйутто на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? со анаттантапо апарантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати. идха, бхиккхаве, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄; найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣; йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти. со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа, махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа, кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати.
‘‘со евам̣ паббаджито сама̄но бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати. адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихарати. абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ хоти а̄ра̄ча̄рӣ вирато асаддхамма̄ га̄мадхамма̄. муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса. писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, на ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, на амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа; ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄, сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти; йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ; нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣.
‘‘со бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти. екабхаттико хоти раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти. ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти. джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. иттхикума̄рикапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. хаттхигава̄ссавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти. кайавиккайа̄ пат̣ивирато хоти. тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато хоти. уккот̣анаван̃чананикатиса̄чийога̄ пат̣ивирато хоти. чхеданавадхабандханавипара̄мосаа̄лопасахаса̄ка̄ра̄ пат̣ивирато хоти.
‘‘со сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети, сапаттабха̄рова д̣ети; евамевам̣ бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети.
‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати чаккхундрийам̣; чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати маниндрийам̣; маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети.
‘‘со абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти.
‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, (има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато,) [( ) наттхи сӣ. сйа̄. поттхакесу. ма. ни. 1.296; ма. ни. 2.13 пасситаббам̣] имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато [саманна̄гато. со (ка.)] вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванаппаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети. бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети. тхинамиддхам̣ паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети. со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа…пе… сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа…пе… (со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте) а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало неваттантапо хоти на̄ттапарита̄пана̄нуйогамануйутто на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. со на аттантапо на парантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. ат̣т̣хамам̣.
9. тан̣ха̄суттам̣
199. бхагава̄ етадавоча – ‘‘тан̣хам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми джа̄линим̣ саритам̣ висат̣ам̣ висаттикам̣, йа̄йа айам̣ локо уддхасто парийонаддхо танта̄кулакаджа̄то гула̄гун̣т̣хикаджа̄то [кула̄гун̣т̣хикаджа̄то (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) а. ни. ат̣т̣ха. 2.4.199] мун̃джапаббаджабхӯто апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ сам̣са̄рам̣ на̄тиваттати. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катама̄ ча са̄, бхиккхаве, тан̣ха̄ джа̄линӣ сарита̄ висат̣а̄ висаттика̄, йа̄йа айам̣ локо уддхасто парийонаддхо танта̄кулакаджа̄то гула̄гун̣т̣хикаджа̄то мун̃джапаббаджабхӯто апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ сам̣са̄рам̣ на̄тиваттати? ат̣т̣ха̄раса кхо панима̄ни, бхиккхаве, тан̣ха̄вичарита̄ни аджджхаттикасса упа̄да̄йа, ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни ба̄хирасса упа̄да̄йа.
‘‘катама̄ни ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни аджджхаттикасса упа̄да̄йа? асмӣти, бхиккхаве, сати иттхасмӣти хоти, евам̣смӣти [евамасми (сӣ.), евасми (сйа̄. кам̣. пӣ.) вибха. 973 пасситаббам̣] хоти, ан̃н̃атха̄смӣти хоти, асасмӣти хоти, сатасмӣти хоти, санти хоти, иттхам̣ санти хоти, евам̣ санти хоти, ан̃н̃атха̄ санти хоти, апихам̣ [апиха (сӣ. пӣ.), апи (сйа̄. кам̣.)] санти хоти, апихам̣ [апи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] иттхам̣ санти хоти, апихам̣ [апи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] евам̣ санти хоти, апихам̣ [апи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ан̃н̃атха̄ санти хоти, бхависсанти хоти, иттхам̣ бхависсанти хоти, евам̣ бхависсанти хоти, ан̃н̃атха̄ бхависсанти хоти. има̄ни ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни аджджхаттикасса упа̄да̄йа.
‘‘катама̄ни ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни ба̄хирасса упа̄да̄йа? имина̄смӣти, бхиккхаве, сати имина̄ иттхасмӣти хоти, имина̄ евам̣смӣти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄смӣти хоти, имина̄ асасмӣти хоти, имина̄ сатасмӣти хоти, имина̄ санти хоти, имина̄ иттхам̣ санти хоти, имина̄ евам̣ санти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ санти хоти, имина̄ апихам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ иттхам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ евам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ ан̃н̃атха̄ санти хоти, имина̄ бхависсанти хоти, имина̄ иттхам̣ бхависсанти хоти, имина̄ евам̣ бхависсанти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ бхависсанти хоти. има̄ни ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни ба̄хирасса упа̄да̄йа.
‘‘ити ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни аджджхаттикасса упа̄да̄йа, ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни ба̄хирасса упа̄да̄йа. има̄ни вуччанти, бхиккхаве, чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни. ити еварӯпа̄ни атӣта̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни, ана̄гата̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни, паччуппанна̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни. евам̣ ат̣т̣хасатам̣ тан̣ха̄вичаритам̣ хонти.
‘‘айам̣ кхо са̄, бхиккхаве, тан̣ха̄ джа̄линӣ сарита̄ висат̣а̄ висаттика̄, йа̄йа айам̣ локо уддхасто парийонаддхо танта̄кулакаджа̄то гула̄гун̣т̣хикаджа̄то мун̃джапаббаджабхӯто апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ сам̣са̄рам̣ на̄тиваттатӣ’’ти. навамам̣.
10. пемасуттам̣
200. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, (пема̄ни) [( ) наттхи сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу] джа̄йанти. катама̄ни чатта̄ри? пема̄ пемам̣ джа̄йати, пема̄ досо джа̄йати, доса̄ пемам̣ джа̄йати, доса̄ досо джа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пема̄ пемам̣ джа̄йати? идха, бхиккхаве, пуггало пуггаласса ит̣т̣хо хоти канто мана̄по. там̣ паре ит̣т̣хена кантена мана̄пена самуда̄чаранти. тасса евам̣ хоти – ‘йо кхо мйа̄йам̣ пуггало ит̣т̣хо канто мана̄по, там̣ паре ит̣т̣хена кантена мана̄пена самуда̄чарантӣ’ти. со тесу пемам̣ джанети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пема̄ пемам̣ джа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пема̄ досо джа̄йати? идха, бхиккхаве, пуггало пуггаласса ит̣т̣хо хоти канто мана̄по. там̣ паре анит̣т̣хена акантена амана̄пена самуда̄чаранти. тасса евам̣ хоти – ‘йо кхо мйа̄йам̣ пуггало ит̣т̣хо канто мана̄по, там̣ паре анит̣т̣хена акантена амана̄пена самуда̄чарантӣ’ти. со тесу досам̣ джанети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пема̄ досо джа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, доса̄ пемам̣ джа̄йати? идха, бхиккхаве, пуггало пуггаласса анит̣т̣хо хоти аканто амана̄по. там̣ паре анит̣т̣хена акантена амана̄пена самуда̄чаранти. тасса евам̣ хоти – ‘йо кхо мйа̄йам̣ пуггало анит̣т̣хо аканто амана̄по, там̣ паре анит̣т̣хена акантена амана̄пена самуда̄чарантӣ’ти. со тесу пемам̣ джанети. евам̣ кхо, бхиккхаве, доса̄ пемам̣ джа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, доса̄ досо джа̄йати? идха, бхиккхаве, пуггало пуггаласса анит̣т̣хо хоти аканто амана̄по. там̣ паре ит̣т̣хена кантена мана̄пена самуда̄чаранти. тасса евам̣ хоти – ‘йо кхо мйа̄йам̣ пуггало анит̣т̣хо аканто амана̄по, там̣ паре ит̣т̣хена кантена мана̄пена самуда̄чарантӣ’ти. со тесу досам̣ джанети. евам̣ кхо, бхиккхаве, доса̄ досо джа̄йати. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри пема̄ни джа̄йанти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, йамписса пема̄ пемам̣ джа̄йати тамписса тасмим̣ самайе на хоти, йописса пема̄ досо джа̄йати сописса тасмим̣ самайе на хоти, йамписса доса̄ пемам̣ джа̄йати тамписса тасмим̣ самайе на хоти, йописса доса̄ досо джа̄йати сописса тасмим̣ самайе на хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, йамписса пема̄ пемам̣ джа̄йати тамписса тасмим̣ самайе на хоти, йописса пема̄ досо джа̄йати сописса тасмим̣ самайе на хоти, йамписса доса̄ пемам̣ джа̄йати тамписса тасмим̣ самайе на хоти, йописса доса̄ досо джа̄йати сописса тасмим̣ самайе на хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати, йамписса пема̄ пемам̣ джа̄йати тамписса пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣, йописса пема̄ досо джа̄йати сописса пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо, йамписса доса̄ пемам̣ джа̄йати тамписса пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣, йописса доса̄ досо джа̄йати сописса пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху нева уссенети на пат̣исенети [на пат̣иссенети (сӣ. пӣ.)] на дхӯпа̄йати на паджджалати на сампаджджха̄йати [на ападжджха̄йати (сӣ.), на паджджха̄йати (сйа̄. кам̣. пӣ.)].
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху уссенети? идха, бхиккхаве, бхиккху рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; веданам̣ аттато саманупассати, ведана̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ веданам̣, ведана̄йа ва̄ атта̄нам̣; сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати, сан̃н̃а̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ сан̃н̃ам̣, сан̃н̃а̄йа ва̄ атта̄нам̣; сан̇кха̄ре аттато саманупассати, сан̇кха̄равантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ сан̇кха̄ре, сан̇кха̄ресу ва̄ атта̄нам̣; вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху уссенети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на уссенети? идха, бхиккхаве, бхиккху на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣; на веданам̣ аттато саманупассати, на ведана̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ веданам̣, на ведана̄йа ва̄ атта̄нам̣; на сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати, на сан̃н̃а̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ сан̃н̃ам̣, на сан̃н̃а̄йа ва̄ атта̄нам̣; на сан̇кха̄ре аттато саманупассати, на сан̇кха̄равантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ сан̇кха̄ре, на сан̇кха̄ресу ва̄ атта̄нам̣; на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на уссенети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху пат̣исенети? идха, бхиккхаве, бхиккху аккосантам̣ паччаккосати, росантам̣ пат̣иросати, бхан̣д̣антам̣ пат̣ибхан̣д̣ати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху пат̣исенети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на пат̣исенети? идха, бхиккхаве, бхиккху аккосантам̣ на паччаккосати, росантам̣ на пат̣иросати, бхан̣д̣антам̣ на пат̣ибхан̣д̣ати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на пат̣исенети.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху дхӯпа̄йати? асмӣти, бхиккхаве, сати иттхасмӣти хоти, евам̣смӣти хоти, ан̃н̃атха̄смӣти хоти, асасмӣти хоти, сатасмӣти хоти, санти хоти, иттхам̣ санти хоти, евам̣ санти хоти, ан̃н̃атха̄ санти хоти, апихам̣ санти хоти, апихам̣ иттхам̣ санти хоти, апихам̣ евам̣ санти хоти, апихам̣ ан̃н̃атха̄ санти хоти, бхависсанти хоти, иттхам̣ бхависсанти хоти, евам̣ бхависсанти хоти, ан̃н̃атха̄ бхависсанти хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху дхӯпа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на дхӯпа̄йати? асмӣти, бхиккхаве, асати иттхасмӣти на хоти, евам̣смӣти на хоти, ан̃н̃атха̄смӣти на хоти, асасмӣти на хоти, сатасмӣти на хоти, санти на хоти, иттхам̣ санти на хоти, евам̣ санти на хоти, ан̃н̃атха̄ санти на хоти, апихам̣ санти на хоти, апихам̣ иттхам̣ санти на хоти, апихам̣ евам̣ санти на хоти, апихам̣ ан̃н̃атха̄ санти на хоти, бхависсанти на хоти, иттхам̣ бхависсанти на хоти, евам̣ бхависсанти на хоти, ан̃н̃атха̄ бхависсанти на хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на дхӯпа̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху паджджалати? имина̄ асмӣти, бхиккхаве, сати имина̄ иттхасмӣти хоти, имина̄ евам̣смӣти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄смӣти хоти, имина̄ асасмӣти хоти, имина̄ сатасмӣти хоти, имина̄ санти хоти, имина̄ иттхам̣ санти хоти, имина̄ евам̣ санти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ санти хоти, имина̄ апихам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ иттхам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ евам̣ санти хоти, имина̄ апихам̣ ан̃н̃атха̄ санти хоти, имина̄ бхависсанти хоти, имина̄ иттхам̣ бхависсанти хоти, имина̄ евам̣ бхависсанти хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ бхависсанти хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху паджджалати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на паджджалати? имина̄ асмӣти, бхиккхаве, асати имина̄ иттхасмӣти на хоти, имина̄ евам̣смӣти на хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄смӣти на хоти, имина̄ асасмӣти на хоти, имина̄ сатасмӣти на хоти, имина̄ санти на хоти, имина̄ иттхам̣ санти на хоти, имина̄ евам̣ санти на хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ санти на хоти, имина̄ апихам̣ санти на хоти, имина̄ апихам̣ иттхам̣ санти на хоти, имина̄ апихам̣ евам̣ санти на хоти, имина̄ апихам̣ ан̃н̃атха̄ санти на хоти, имина̄ бхависсанти на хоти, имина̄ иттхам̣ бхависсанти на хоти, имина̄ евам̣ бхависсанти на хоти, имина̄ ан̃н̃атха̄ бхависсанти на хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на паджджалати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сампаджджха̄йати? идха, бхиккхаве, бхиккхуно асмима̄но пахӣно на хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сампаджджха̄йати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на сампаджджха̄йати? идха, бхиккхаве, бхиккхуно асмима̄но пахӣно хоти уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на сампаджджха̄йатӣ’’ти. дасамам̣.
маха̄вагго пан̃чамо.