1. паттакаммасуттам̣
61. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘чатта̄роме, гахапати, дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ дуллабха̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? бхога̄ ме уппаджджанту сахадхаммена̄ти, айам̣ пат̣хамо дхаммо ит̣т̣хо канто мана̄по дуллабхо локасмим̣.
‘‘бхоге ладдха̄ сахадхаммена йасо ме а̄гаччхату саха н̃а̄тӣхи саха упаджджха̄йехӣти, айам̣ дутийо дхаммо ит̣т̣хо канто мана̄по дуллабхо локасмим̣.
‘‘бхоге ладдха̄ сахадхаммена йасам̣ ладдха̄ саха н̃а̄тӣхи саха упаджджха̄йехи чирам̣ джӣва̄ми дӣгхама̄йум̣ па̄лемӣти, айам̣ татийо дхаммо ит̣т̣хо канто мана̄по дуллабхо локасмим̣.
‘‘бхоге ладдха̄ сахадхаммена йасам̣ ладдха̄ саха н̃а̄тӣхи саха упаджджха̄йехи чирам̣ джӣвитва̄ дӣгхама̄йум̣ па̄летва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджа̄мӣти, айам̣ чатуттхо дхаммо ит̣т̣хо канто мана̄по дуллабхо локасмим̣. име кхо, гахапати, чатта̄ро дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ дуллабха̄ локасмим̣.
‘‘имесам̣ кхо, гахапати, чатуннам̣ дхамма̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ дуллабха̄нам̣ локасмим̣ чатта̄ро дхамма̄ пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? саддха̄сампада̄, сӣласампада̄, ча̄гасампада̄, пан̃н̃а̄сампада̄.
‘‘катама̄ ча, гахапати, саддха̄сампада̄? идха, гахапати, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи, саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. айам̣ вуччати, гахапати, саддха̄сампада̄.
‘‘катама̄ ча, гахапати, сӣласампада̄? идха, гахапати, арийаса̄вако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. айам̣ вуччати, гахапати, сӣласампада̄.
‘‘катама̄ ча, гахапати, ча̄гасампада̄? идха, гахапати, арийаса̄вако вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и восаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато. айам̣ вуччати, гахапати, ча̄гасампада̄.
‘‘катама̄ ча, гахапати, пан̃н̃а̄сампада̄? абхиджджха̄висамалобха̄бхибхӯтена, гахапати, четаса̄ вихаранто акиччам̣ кароти, киччам̣ апара̄дхети. акиччам̣ каронто киччам̣ апара̄дхенто йаса̄ ча сукха̄ ча дхам̣сати. бйа̄па̄да̄бхибхӯтена, гахапати, четаса̄ вихаранто акиччам̣ кароти, киччам̣ апара̄дхети. акиччам̣ каронто киччам̣ апара̄дхенто йаса̄ ча сукха̄ ча дхам̣сати. тхинамиддха̄бхибхӯтена, гахапати, четаса̄ вихаранто акиччам̣ кароти киччам̣ апара̄дхети. акиччам̣ каронто киччам̣ апара̄дхенто йаса̄ ча сукха̄ ча дхам̣сати. уддхаччакуккучча̄бхибхӯтена, гахапати, четаса̄ вихаранто акиччам̣ кароти, киччам̣ апара̄дхети. акиччам̣ каронто киччам̣ апара̄дхенто йаса̄ ча сукха̄ ча дхам̣сати. вичикиччха̄бхибхӯтена, гахапати, четаса̄ вихаранто акиччам̣ кароти, киччам̣ апара̄дхети. акиччам̣ каронто киччам̣ апара̄дхенто йаса̄ ча сукха̄ ча дхам̣сати.
‘‘са кхо со, гахапати, арийаса̄вако абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ абхиджджха̄висамалобхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати. бйа̄па̄до читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ бйа̄па̄дам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати. тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати. уддхаччакуккуччам̣ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ уддхаччакуккуччам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати. вичикиччха̄ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ вичикиччхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати.
‘‘йато ча кхо, гахапати, арийаса̄вакасса абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти. бйа̄па̄до читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ бйа̄па̄до читтасса упаккилесо пахӣно хоти. тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ тхинамиддхам̣ читтасса упаккилесо пахӣно хоти. уддхаччакуккуччам̣ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ уддхаччакуккуччам̣ читтасса упаккилесо пахӣно хоти. вичикиччха̄ читтасса упаккилесоти, ити видитва̄ вичикиччха̄ читтасса упаккилесо пахӣно хоти. айам̣ вуччати, гахапати, арийаса̄вако маха̄пан̃н̃о путхупан̃н̃о а̄па̄тадасо [а̄па̄тхадасо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] пан̃н̃а̄сампанно [ха̄сапан̃н̃о (ка.)]. айам̣ вуччати, гахапати, пан̃н̃а̄сампада̄. имесам̣ кхо, гахапати, чатуннам̣ дхамма̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ дуллабха̄нам̣ локасмим̣ име чатта̄ро дхамма̄ пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттанти.
‘‘са кхо со, гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи чатта̄ри паттакамма̄ни катта̄ хоти. катама̄ни чатта̄ри? идха гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети самма̄ сукхам̣ парихарати. ма̄та̄питаро сукхети пӣн̣ети самма̄ сукхам̣ парихарати. путтада̄рада̄сакаммакарапорисе сукхети пӣн̣ети самма̄ сукхам̣ парихарати. митта̄мачче сукхети пӣн̣ети самма̄ сукхам̣ парихарати. идамасса пат̣хамам̣ т̣ха̄нагатам̣ хоти паттагатам̣ а̄йатанасо парибхуттам̣.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи йа̄ та̄ хонти а̄пада̄ аггито ва̄ удакато ва̄ ра̄джато ва̄ чорато ва̄ аппийато ва̄ да̄йа̄дато [а. ни. 5.41], татха̄рӯпа̄су а̄пада̄су парийодха̄йа сам̣ваттати. соттхим̣ атта̄нам̣ кароти. идамасса дутийам̣ т̣ха̄нагатам̣ хоти паттагатам̣ а̄йатанасо парибхуттам̣.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи пан̃чабалим̣ катта̄ хоти – н̃а̄тибалим̣, атитхибалим̣, пуббапетабалим̣, ра̄джабалим̣, девата̄балим̣. идамасса татийам̣ т̣ха̄нагатам̣ хоти паттагатам̣ а̄йатанасо парибхуттам̣.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи йе те саман̣абра̄хман̣а̄ мадаппама̄да̄ пат̣ивирата̄ кхантисорачче нивит̣т̣ха̄ екаматта̄нам̣ даменти, екаматта̄нам̣ саменти, екаматта̄нам̣ паринибба̄пенти, татха̄рӯпесу саман̣абра̄хман̣есу уддхаггикам̣ даккхин̣ам̣ патит̣т̣ха̄пети соваггикам̣ сукхавипа̄кам̣ саггасам̣ваттаникам̣. идамасса чатуттхам̣ т̣ха̄нагатам̣ хоти паттагатам̣ а̄йатанасо парибхуттам̣.
‘‘са кхо со, гахапати, арийаса̄вако ут̣т̣ха̄навӣрийа̄дхигатехи бхогехи ба̄ха̄балапаричитехи седа̄ваккхиттехи дхаммикехи дхаммаладдхехи има̄ни чатта̄ри паттакамма̄ни катта̄ хоти. йасса кассачи, гахапати, ан̃н̃атра имехи чатӯхи паттакаммехи бхога̄ париккхайам̣ гаччханти, име вуччанти, гахапати, бхога̄ ат̣т̣ха̄нагата̄ апаттагата̄ ана̄йатанасо парибхутта̄. йасса кассачи, гахапати, имехи чатӯхи паттакаммехи бхога̄ париккхайам̣ гаччханти, име вуччанти, гахапати, бхога̄ т̣ха̄нагата̄ паттагата̄ а̄йатанасо парибхутта̄’’ти.
‘‘бхутта̄ бхога̄ бхата̄ бхачча̄ [гата̄ бхӯта̄ (ка.) бхат̣а̄ бхачча̄ (сйа̄. кам̣.)], витин̣н̣а̄ а̄пада̄су ме;
уддхагга̄ даккхин̣а̄ динна̄, атхо пан̃чабалӣ ката̄;
упат̣т̣хита̄ сӣлаванто, сан̃н̃ата̄ брахмача̄райо.
‘‘йадаттхам̣ бхогам̣ иччхеййа, пан̣д̣ито гхарама̄васам̣;
со ме аттхо ануппатто, катам̣ ананута̄пийам̣.
‘‘етам̣ [евам̣ (ка.)] ануссарам̣ маччо, арийадхамме т̣хито наро;
идхева нам̣ пасам̣санти, печча сагге памодатӣ’’ти. пат̣хамам̣;