3. локасуттам̣
23. ‘‘локо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхо. локасма̄ татха̄гато висам̣йутто. локасамудайо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхо. локасамудайо татха̄гатасса пахӣно. локаниродхо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхо. локаниродхо татха̄гатасса саччхикато. локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддха̄. локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ татха̄гатасса бха̄вита̄.
‘‘йам̣, бхиккхаве, садевакасса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄, саббам̣ там̣ татха̄гатена абхисамбуддхам̣. тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати.
‘‘йан̃ча, бхиккхаве, раттим̣ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати йан̃ча раттим̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати, йам̣ етасмим̣ антаре бха̄сати лапати ниддисати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄. тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати.
‘‘йатха̄ва̄дӣ, бхиккхаве, татха̄гато татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ. ити йатха̄ва̄дӣ татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ. тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати.
‘‘садеваке, бхиккхаве, локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа татха̄гато абхибхӯ анабхибхӯто ан̃н̃адаттху дасо васаваттӣ. тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати’’.
‘‘саббам̣ локам̣ абхин̃н̃а̄йа, саббам̣ локе йатха̄татхам̣;
саббам̣ локам̣ [саббалока (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] висам̣йутто, саббалоке анӯпайо.
‘‘са ве сабба̄бхибхӯ дхӣро, саббагантхаппамочано;
пхут̣т̣ха’сса парама̄ санти, нибба̄нам̣ акутобхайам̣.
‘‘еса кхӣн̣а̄саво буддхо, анӣгхо чхиннасам̣сайо;
саббакаммаккхайам̣ патто, вимутто упадхисан̇кхайе.
‘‘еса со бхагава̄ буддхо, еса сӣхо ануттаро;
садевакасса локасса, брахмачаккам̣ паваттайӣ.
‘‘ити дева̄ манусса̄ ча, йе буддхам̣ саран̣ам̣ гата̄;
сан̇гамма там̣ намассанти, махантам̣ вӣтаса̄радам̣.
‘‘данто дамайатам̣ сет̣т̣хо, санто самайатам̣ иси;
мутто мочайатам̣ агго, тин̣н̣о та̄райатам̣ варо.
‘‘ити хетам̣ намассанти, махантам̣ вӣтаса̄радам̣;
садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи те [наттхи те (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] пат̣ипуггало’’ти. татийам̣;