6. са̄л̣хасуттам̣

67. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ нандако са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. атха кхо са̄л̣хо ча мига̄ранатта̄ са̄н̣о ча секхунийанатта̄ [рохан̣о ча пекхун̣ийанатта̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] йена̄йасма̄ нандако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисиннам̣ кхо са̄л̣хам̣ мига̄ранатта̄рам̣ а̄йасма̄ нандако етадавоча –

‘‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе са̄л̣ха̄ паджахеййа̄тха.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи лобхо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘абхиджджха̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. луддхо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, абхиджджха̄лу па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи досо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘бйа̄па̄доти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. дут̣т̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, бйа̄панначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи мохо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘авиджджа̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. мӯл̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, авиджджа̄гато па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?

‘‘акусала̄, бханте’’.

‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?

‘‘са̄ваджджа̄, бханте’’.

‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?

‘‘вин̃н̃угарахита̄, бханте’’.

‘‘саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти?

‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.

‘‘ити кхо, са̄л̣ха̄, йам̣ там̣ авочумха̄ – ‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, са̄л̣ха̄, паджахеййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, са̄л̣ха̄, упасампаджджа вихареййа̄тха.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи алобхо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘анабхиджджха̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. алуддхо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, анабхиджджха̄лу нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи адосо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘абйа̄па̄доти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. адут̣т̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, абйа̄панначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи амохо’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘виджджа̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. амӯл̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, виджджа̄гато нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?

‘‘кусала̄, бханте’’.

‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?

‘‘анаваджджа̄, бханте’’.

‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?

‘‘вин̃н̃уппасаттха̄, бханте’’.

‘‘саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти?

‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.

‘‘ити кхо, са̄л̣ха̄, йам̣ там̣ авочумха̄ – ‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, са̄л̣ха̄, упасампаджджа вихареййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘са кхо со, са̄л̣ха̄, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но патиссато метта̄сахагатена четаса̄…пе… карун̣а̄…пе… мудита̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихарати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘аттхи идам̣, аттхи хӣнам̣, аттхи пан̣ӣтам̣, аттхи имасса сан̃н̃а̄гатасса уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ниссаран̣а’нти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.

‘‘со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘аху пуббе лобхо, тадаху акусалам̣, со етарахи наттхи, иччетам̣ кусалам̣; аху пуббе досо…пе… аху пуббе мохо, тадаху акусалам̣, со етарахи наттхи, иччетам̣ кусала’нти. со дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтибхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихаратӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.