(7) 2. маха̄вагго
1. титтха̄йатана̄дисуттам̣
62. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, титтха̄йатана̄ни йа̄ни пан̣д̣итехи самануйун̃джийама̄на̄ни [саманугга̄хийама̄на̄ни (сйа̄. кам̣. ка.)] самануга̄хийама̄на̄ни саманубха̄сийама̄на̄ни парампи гантва̄ акирийа̄йа сан̣т̣хаханти. катама̄ни тӣн̣и? санти, бхиккхаве, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти. санти, бхиккхаве, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ иссаранимма̄нахетӯ’ти. санти, бхиккхаве, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ ахетуаппаччайа̄’’’ти.
‘‘татра, бхиккхаве, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти, тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘саччам̣ кира тумхе а̄йасманто евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ пуббекатахетӯ’ти? те ча ме [те че ме (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] евам̣ пут̣т̣ха̄ ‘а̄ма̄’ти [а̄моти (сӣ.)] пат̣иджа̄нанти. тйа̄хам̣ евам̣ вада̄ми – ‘тенаха̄йасманто па̄н̣а̄типа̄тино бхависсанти пуббекатахету, адинна̄да̄йино бхависсанти пуббекатахету, абрахмача̄рино бхависсанти пуббекатахету, муса̄ва̄дино бхависсанти пуббекатахету, писун̣ава̄ча̄ бхависсанти пуббекатахету, пхарусава̄ча̄ бхависсанти пуббекатахету, сампхаппала̄пино бхависсанти пуббекатахету, абхиджджха̄луно бхависсанти пуббекатахету, бйа̄панначитта̄ бхависсанти пуббекатахету, миччха̄дит̣т̣хика̄ бхависсанти пуббекатахету’’’.
‘‘пуббекатам̣ кхо пана, бхиккхаве, са̄рато пачча̄гаччхатам̣ на хоти чхандо ва̄ ва̄йа̄мо ва̄ идам̣ ва̄ каран̣ӣйам̣ идам̣ ва̄ акаран̣ӣйанти. ити каран̣ӣйа̄каран̣ӣйе кхо пана саччато тхетато анупалаббхийама̄не мут̣т̣хассатӣнам̣ ана̄раккха̄нам̣ вихаратам̣ на хоти паччаттам̣ сахадхаммико саман̣ава̄до. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, тесу саман̣абра̄хман̣есу евам̣ва̄дӣсу евам̣дит̣т̣хӣсу пат̣хамо сахадхаммико ниггахо хоти.
‘‘татра, бхиккхаве, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ иссаранимма̄нахетӯ’ти, тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘саччам̣ кира тумхе а̄йасманто евам̣ва̄дино евадит̣т̣хино – йам̣ кин̃ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ иссаранимма̄нахетӯ’ти? те ча ме евам̣ пут̣т̣ха̄ ‘а̄ма̄’ти пат̣иджа̄нанти. тйа̄хам̣ евам̣ вада̄ми – ‘тенаха̄йасманто па̄н̣а̄типа̄тино бхависсанти иссаранимма̄нахету, адинна̄да̄йино бхависсанти иссаранимма̄нахету, абрахмача̄рино бхависсанти иссаранимма̄нахету, муса̄ва̄дино бхависсанти иссаранимма̄нахету, писун̣ава̄ча̄ бхависсанти иссаранимма̄нахету, пхарусава̄ча̄ бхависсанти иссаранимма̄нахету, сампхаппала̄пино бхависсанти иссаранимма̄нахету, абхиджджха̄луно бхависсанти иссаранимма̄нахету, бйа̄панначитта̄ бхависсанти иссаранимма̄нахету, миччха̄дит̣т̣хика̄ бхависсанти иссаранимма̄нахету’’’.
‘‘иссаранимма̄нам̣ кхо пана, бхиккхаве, са̄рато пачча̄гаччхатам̣ на хоти чхандо ва̄ ва̄йа̄мо ва̄ идам̣ ва̄ каран̣ӣйам̣ идам̣ ва̄ акаран̣ӣйанти. ити каран̣ӣйа̄каран̣ӣйе кхо пана саччато тхетато анупалаббхийама̄не мут̣т̣хассатӣнам̣ ана̄раккха̄нам̣ вихаратам̣ на хоти паччаттам̣ сахадхаммико саман̣ава̄до. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, тесу саман̣абра̄хман̣есу евам̣ва̄дӣсу евам̣дит̣т̣хӣсу дутийо сахадхаммико ниггахо хоти.
‘‘татра, бхиккхаве, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йам̣ ким̣ ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ ахетуаппаччайа̄’ти, тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘саччам̣ кира тумхе а̄йасманто евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – йам̣ ким̣ ча̄йам̣ пурисапуггало пат̣исам̣ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ саббам̣ там̣ ахетуаппаччайа̄’ти? те ча ме евам̣ пут̣т̣ха̄ ‘а̄ма̄’ти пат̣иджа̄нанти. тйа̄хам̣ евам̣ вада̄ми – ‘тенаха̄йасманто па̄н̣а̄типа̄тино бхависсанти ахетуаппаччайа̄…пе… миччха̄дит̣т̣хика̄ бхависсанти ахетуаппаччайа̄’’’.
‘‘ахетуаппаччайам̣ [ахетум̣ (сӣ.), ахету (сйа̄. кам̣.), ахетуаппаччайа̄ (пӣ.), ахетум̣ аппаччайам̣ (ка.)] кхо пана, бхиккхаве, са̄рато пачча̄гаччхатам̣ на хоти чхандо ва̄ ва̄йа̄мо ва̄ идам̣ ва̄ каран̣ӣйам̣ идам̣ ва̄ акаран̣ӣйанти. ити каран̣ӣйа̄каран̣ӣйе кхо пана саччато тхетато анупалаббхийама̄не мут̣т̣хассатӣнам̣ ана̄раккха̄нам̣ вихаратам̣ на хоти паччаттам̣ сахадхаммико саман̣ава̄до. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, тесу саман̣абра̄хман̣есу евам̣ва̄дӣсу евам̣дит̣т̣хӣсу татийо сахадхаммико ниггахо хоти.
‘‘има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и титтха̄йатана̄ни йа̄ни пан̣д̣итехи самануйун̃джийама̄на̄ни самануга̄хийама̄на̄ни саманубха̄сийама̄на̄ни парампи гантва̄ акирийа̄йа сан̣т̣хаханти.
‘‘айам̣ кхо пана, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи. катамо ча, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи? има̄ чха дха̄туйоти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи. има̄ни чха пхасса̄йатана̄нӣти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи. име ат̣т̣ха̄раса манопавича̄ра̄ти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи. има̄ни чатта̄ри арийасачча̄нӣти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи.
‘‘има̄ чха дха̄туйоти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чхайима̄, бхиккхаве, дха̄туйо – патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту, а̄ка̄садха̄ту, вин̃н̃а̄н̣адха̄ту. има̄ чха дха̄туйоти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘има̄ни чха пхасса̄йатана̄нӣти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чхайима̄ни, бхиккхаве, пхасса̄йатана̄ни – чаккху пхасса̄йатанам̣, сотам̣ пхасса̄йатанам̣, гха̄нам̣ пхасса̄йатанам̣, дживха̄ пхасса̄йатанам̣, ка̄йо пхасса̄йатанам̣, мано пхасса̄йатанам̣. има̄ни чха пхасса̄йатана̄нӣти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘име ат̣т̣ха̄раса манопавича̄ра̄ти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ соманассат̣т̣ха̄нийам̣ рӯпам̣ упавичарати доманассат̣т̣ха̄нийам̣ рӯпам̣ упавичарати упеккха̄т̣т̣ха̄нийам̣ рӯпам̣ упавичарати, сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа соманассат̣т̣ха̄нийам̣ дхаммам̣ упавичарати доманассат̣т̣ха̄нийам̣ дхаммам̣ упавичарати упеккха̄т̣т̣ха̄нийам̣ дхаммам̣ упавичарати. име ат̣т̣ха̄раса манопавича̄ра̄ти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘има̄ни чатта̄ри арийасачча̄нӣти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чханнам̣, бхиккхаве, дха̄тӯнам̣ упа̄да̄йа габбхасса̄вакканти хоти; оккантийа̄ сати на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄. ведийама̄насса кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, идам̣ дуккханти пан̃н̃апеми, айам̣ дуккхасамудайоти пан̃н̃апеми, айам̣ дуккханиродхоти пан̃н̃апеми, айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти пан̃н̃апеми.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дуккхам̣ арийасаччам̣? джа̄типи дуккха̄, джара̄пи дуккха̄, ( ) [(бйа̄дхипи дуккхо) (сӣ. пӣ. ка.) ат̣т̣хакатха̄йа сам̣сандетаббам̣ висуддхи. 2.537] маран̣ампи дуккхам̣, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄пи дуккха̄, (аппийехи сампайого дуккхо, пийехи виппайого дуккхо,) [(наттхи каттхачи)] йампиччхам̣ на лабхати тампи дуккхам̣. сам̣кхиттена пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дуккха̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дуккхам̣ арийасаччам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дуккхасамудайам̣ [дуккхасамудайо (сйа̄. кам̣.)] арийасаччам̣? авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄, тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дуккхасамудайам̣ арийасаччам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дуккханиродхам̣ [дуккханиродхо (сйа̄. кам̣.)] арийасаччам̣? авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо, вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо, на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо, сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо, пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо, ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо, тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дуккханиродхам̣ арийасаччам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи, самма̄сан̇каппо, самма̄ва̄ча̄, самма̄камманто, самма̄а̄джӣво, самма̄ва̄йа̄мо, самма̄сати, самма̄сама̄дхи. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣. ‘има̄ни чатта̄ри арийасачча̄нӣ’ти, бхиккхаве, майа̄ дхаммо десито аниггахито асам̣килит̣т̣хо анупаваджджо аппат̣икут̣т̣хо саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхӣти. ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. пат̣хамам̣.
63. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄нӣти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати. катама̄ни тӣн̣и? хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ маха̄аггид̣а̄хо вут̣т̣ха̄ти. маха̄аггид̣а̄хе кхо пана, бхиккхаве, вут̣т̣хите тена га̄ма̄пи д̣айханти нигама̄пи д̣айханти нагара̄пи д̣айханти. га̄месупи д̣айхама̄несу нигамесупи д̣айхама̄несу нагаресупи д̣айхама̄несу таттха ма̄та̄пи путтам̣ наппат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ наппат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, пат̣хамам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, хоти со самайо йам̣ маха̄мегхо вут̣т̣ха̄ти. маха̄мегхе кхо пана, бхиккхаве, вут̣т̣хите маха̄удакава̄хако сан̃джа̄йати. маха̄удакава̄хаке кхо пана, бхиккхаве, сан̃джа̄йанте тена га̄ма̄пи вуйханти нигама̄пи вуйханти нагара̄пи вуйханти. га̄месупи вуйхама̄несу нигамесупи вуйхама̄несу нагаресупи вуйхама̄несу таттха ма̄та̄пи путтам̣ наппат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ наппат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, дутийам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, хоти со самайо йам̣ бхайам̣ хоти ат̣ависан̇копо, чаккасама̄рул̣ха̄ джа̄напада̄ парийа̄йанти. бхайе кхо пана, бхиккхаве, сати ат̣ависан̇копе чаккасама̄рул̣хесу джа̄нападесу парийа̄йантесу таттха ма̄та̄пи путтам̣ наппат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ наппат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, татийам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄нӣти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати.
‘‘та̄ни кхо панима̄ни [има̄ни кхо (сӣ.), има̄ни кхо пана (ка.)], бхиккхаве, тӣн̣и сама̄та̄путтика̄нийева бхайа̄ни ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄нӣти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати. катама̄ни тӣн̣и? хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ маха̄аггид̣а̄хо вут̣т̣ха̄ти. маха̄аггид̣а̄хе кхо пана, бхиккхаве, вут̣т̣хите тена га̄ма̄пи д̣айханти нигама̄пи д̣айханти нагара̄пи д̣айханти. га̄месупи д̣айхама̄несу нигамесупи д̣айхама̄несу нагаресупи д̣айхама̄несу хоти со самайо йам̣ када̄чи карахачи ма̄та̄пи путтам̣ пат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ пат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, пат̣хамам̣ сама̄та̄путтикам̣йева бхайам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, хоти со самайо йам̣ маха̄мегхо вут̣т̣ха̄ти. маха̄мегхе кхо пана, бхиккхаве, вут̣т̣хите маха̄удакава̄хако сан̃джа̄йати. маха̄удакава̄хаке кхо пана, бхиккхаве, сан̃джа̄те тена га̄ма̄пи вуйханти нигама̄пи вуйханти нагара̄пи вуйханти. га̄месупи вуйхама̄несу нигамесупи вуйхама̄несу нагаресупи вуйхама̄несу хоти со самайо йам̣ када̄чи карахачи ма̄та̄пи путтам̣ пат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ пат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, дутийам̣ сама̄та̄путтикам̣йева бхайам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, хоти со самайо йам̣ бхайам̣ хоти ат̣ависан̇копо, чаккасама̄рул̣ха̄ джа̄напада̄ парийа̄йанти. бхайе кхо пана, бхиккхаве, сати ат̣ависан̇копе чаккасама̄рул̣хесу джа̄нападесу парийа̄йантесу хоти со самайо йам̣ када̄чи карахачи ма̄та̄пи путтам̣ пат̣илабхати, путтопи ма̄тарам̣ пат̣илабхати. идам̣, бхиккхаве, татийам̣ сама̄та̄путтикам̣йева бхайам̣ ама̄та̄путтикам̣ бхайанти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати. ‘‘има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и сама̄та̄путтика̄нийева бхайа̄ни ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄нӣти ассутава̄ путхуджджано бха̄сати’’.
‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄ни. катама̄ни тӣн̣и? джара̄бхайам̣, бйа̄дхибхайам̣, маран̣абхайанти. на, бхиккхаве, ма̄та̄ путтам̣ джӣрама̄нам̣ евам̣ лабхати – ‘ахам̣ джӣра̄ми, ма̄ ме путто джӣрӣ’ти; путто ва̄ пана ма̄тарам̣ джӣрама̄нам̣ на евам̣ лабхати – ‘ахам̣ джӣра̄ми, ма̄ ме ма̄та̄ джӣрӣ’’’ти.
‘‘на, бхиккхаве, ма̄та̄ путтам̣ бйа̄дхийама̄нам̣ евам̣ лабхати – ‘ахам̣ бйа̄дхийа̄ми, ма̄ ме путто бйа̄дхийӣ’ти; путто ва̄ пана ма̄тарам̣ бйа̄дхийама̄нам̣ на евам̣ лабхати – ‘ахам̣ бйа̄дхийа̄ми, ма̄ ме ма̄та̄ бйа̄дхийӣ’’’ти.
‘‘на, бхиккхаве, ма̄та̄ путтам̣ мӣйама̄нам̣ евам̣ лабхати – ‘ахам̣ мӣйа̄ми, ма̄ ме путто мӣйӣ’ти; путто ва̄ пана ма̄тарам̣ мӣйама̄нам̣ на евам̣ лабхати – ‘ахам̣ мӣйа̄ми, ма̄ ме ма̄та̄ мӣйӣ’ти. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и ама̄та̄путтика̄ни бхайа̄нӣ’’ти.
‘‘аттхи, бхиккхаве, магго аттхи пат̣ипада̄ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ сама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ ама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ паха̄на̄йа саматиккама̄йа сам̣ваттати. катамо ча, бхиккхаве, магго катама̄ ча пат̣ипада̄ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ сама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ ама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ паха̄на̄йа саматиккама̄йа сам̣ваттати? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи, самма̄сан̇капо, самма̄ва̄ча̄, самма̄камманто, самма̄а̄джӣво, самма̄ва̄йа̄мо, самма̄сати, самма̄сама̄дхи. айам̣ кхо, бхиккхаве, магго айам̣ пат̣ипада̄ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ сама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ имесан̃ча тин̣н̣ам̣ ама̄та̄путтика̄нам̣ бхайа̄нам̣ паха̄на̄йа саматиккама̄йа сам̣ваттатӣ’’ти. дутийам̣.
3. вена̄гапурасуттам̣
64. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена вена̄гапурам̣ на̄ма косала̄нам̣ бра̄хман̣ага̄мо тадавасари. ассосум̣ кхо вена̄гапурика̄ бра̄хман̣агахапатика̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито вена̄гапурам̣ ануппатто. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти [бхагава̄ (сӣ. сйа̄ кам̣. пӣ.) идам̣ суттаван̣н̣ана̄йа ат̣т̣хакатха̄йа сам̣сандетаббам̣ па̄ра̄. 1; дӣ. ни. 1.255 пасситаббам̣]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.
атха кхо вена̄гапурика̄ бра̄хман̣агахапатика̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо вена̄гапурико ваччхаготто бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йа̄ван̃чидам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни, парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, са̄радам̣ бадарапан̣д̣ум̣ [ман̣д̣ам̣ (ка.)] парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, та̄лапаккам̣ сампати бандхана̄ памуттам̣ [муттам̣ (сӣ. пӣ. ка.)] парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, неккхам̣ [никкхам̣-итипи (ма. ни. 3.168)] джамбонадам̣ даккхакамма̄рапуттасупарикаммакатам̣ укка̄мукхе сукусаласампахат̣т̣хам̣ пан̣д̣укамбале никкхиттам̣ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. йа̄ни та̄ни, бхо готама, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, сеййатхидам̣ – а̄санди паллан̇ко гонако читтако пат̣ика̄ пат̣алика̄ тӯлика̄ викатика̄ уддаломӣ еканталомӣ кат̣т̣иссам̣ косеййам̣ куттакам̣ хаттхаттхарам̣ ассаттхарам̣ ратхаттхарам̣ аджинаппавен̣ӣ кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ [ка̄далимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ (сӣ.)] сауттараччхадам̣ убхатолохитакӯпадха̄нам̣, еварӯпа̄нам̣ нӯна бхавам̣ готамо учча̄сайанамаха̄сайана̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.
‘‘йа̄ни кхо пана та̄ни, бра̄хман̣а, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, сеййатхидам̣ – а̄санди паллан̇ко гонако читтако пат̣ика̄ пат̣алика̄ тӯлика̄ викатика̄ уддаломӣ еканталомӣ кат̣т̣иссам̣ косеййам̣ куттакам̣ хаттхаттхарам̣ ассаттхарам̣ ратхаттхарам̣ аджинаппавен̣ӣ кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ сауттараччхадам̣ убхатолохитакӯпадха̄нам̣. дуллабха̄ни та̄ни паббаджита̄нам̣ ладдха̄ ча пана [ладдха̄ни ча (сӣ. сйа̄. кам̣.), ладдха̄ ча (пӣ.)] на каппанти.
‘‘тӣн̣и кхо, има̄ни, бра̄хман̣а, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, йеса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. катама̄ни тӣн̣и? диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣. има̄ни кхо, бра̄хман̣а, тӣн̣и учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, йеса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.
‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми [пача̄райа̄ми (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихара̄ми сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеми, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, диббо ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе т̣ха̄нам̣ хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто нисӣда̄ми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе а̄санам̣ хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто сеййам̣ каппеми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса диббасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!
‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихара̄ми, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена [абйа̄паджджхена (саббаттха)] пхаритва̄ вихара̄ми. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихара̄ми, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ.)], ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихара̄ми. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, брахма̄ ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми…пе… нисӣда̄ми…пе… сеййам̣ каппеми, брахмам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса брахмасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!
‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со евам̣ джа̄на̄ми – ‘ра̄го ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо; досо ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо; мохо ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо’. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, арийо ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми…пе… нисӣда̄ми…пе… сеййам̣ каппеми, арийам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса арийасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄мӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!
‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти; евамевам̣ кхо бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. ете майам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти. татийам̣.
4. сарабхасуттам̣
65. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. тена кхо пана самайена сарабхо на̄ма парибба̄джако ачирапакканто хоти имасма̄ дхаммавинайа̄. со ра̄джагахе парисати [парисатим̣ (сӣ. пӣ.)] евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘‘ан̃н̃а̄то майа̄ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо. ан̃н̃а̄йа ча пана̄хам̣ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммам̣ ева̄хам̣ тасма̄ дхаммавинайа̄ апакканто’’ти. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. ассосум̣ кхо те бхиккхӯ сарабхасса парибба̄джакасса ра̄джагахе парисати евам̣ ва̄чам̣ бха̄сама̄насса – ‘‘ан̃н̃а̄то майа̄ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо. ан̃н̃а̄йа ча пана̄хам̣ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммам̣ ева̄хам̣ тасма̄ дхаммавинайа̄ апакканто’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘сарабхо на̄ма, бханте, парибба̄джако ачирапакканто имасма̄ дхаммавинайа̄. со ра̄джагахе парисати евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘ан̃н̃а̄то майа̄ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо. ан̃н̃а̄йа ча пана̄хам̣ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммам̣ ева̄хам̣ тасма̄ дхаммавинайа̄ апакканто’ти. са̄дху бханте, бхагава̄ йена сиппиника̄тӣрам̣ [саппиника̄тӣрам̣ (сӣ. пӣ.), саппинийа̄ тӣрам̣ (сйа̄. кам̣.)] парибба̄джака̄ра̄мо йена сарабхо парибба̄джако тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена сиппиника̄тӣрам̣ парибба̄джака̄ра̄мо йена сарабхо парибба̄джако тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира твам̣, сарабха, евам̣ вадеси – ‘ан̃н̃а̄то майа̄ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо. ан̃н̃а̄йа ча пана̄хам̣ саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммам̣ ева̄хам̣ тасма̄ дхаммавинайа̄ апакканто’’’ти? евам̣ вутте сарабхо парибба̄джако тун̣хӣ ахоси.
дутийампи кхо, бхагава̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – ‘‘вадехи, сарабха, кинти те ан̃н̃а̄то саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо? саче те апарипӯрам̣ бхависсати, ахам̣ парипӯресса̄ми. саче пана те парипӯрам̣ бхависсати, ахам̣ анумодисса̄мӣ’’ти. дутийампи кхо сарабхо парибба̄джако тун̣хӣ ахоси.
татийампи кхо бхагава̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – (‘‘йо [майа̄ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] кхо сарабха пан̃н̃а̄йати саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо) [( ) сӣ. поттхаке наттхи] ‘‘вадехи, сарабха, кинти те ан̃н̃а̄то саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо? саче те апарипӯрам̣ бхависсати, ахам̣ парипӯресса̄ми. саче пана те парипӯрам̣ бхависсати, ахам̣ анумодисса̄мӣ’’ти. татийампи кхо сарабхо парибба̄джако тун̣хӣ ахоси.
атха кхо те парибба̄джака̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ етадавочум̣ – ‘‘йадева кхо твам̣, а̄вусо сарабха, саман̣ам̣ готамам̣ йа̄чеййа̄си тадева те саман̣о готамо пава̄рети. вадеха̄вусо сарабха, кинти те ан̃н̃а̄то саман̣а̄нам̣ сакйапуттика̄нам̣ дхаммо? саче те апарипӯрам̣ бхависсати, саман̣о готамо парипӯрессати. саче пана те парипӯрам̣ бхависсати, саман̣о готамо анумодиссатӣ’’ти. евам̣ вутте сарабхо парибба̄джако тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣди.
атха кхо бхагава̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ ман̇кубхӯтам̣ паттаккхандхам̣ адхомукхам̣ паджджха̄йантам̣ аппат̣ибха̄нам̣ видитва̄ те парибба̄джаке етадавоча –
‘‘йо кхо мам̣, парибба̄джака̄ [парибба̄джако (пӣ. ка.)], евам̣ вадеййа – ‘самма̄самбуддхасса те пат̣иджа̄нато име дхамма̄ анабхисамбуддха̄’ти, тамахам̣ таттха са̄дхукам̣ самануйун̃джеййам̣ самануга̄хеййам̣ саманубха̄сеййам̣. со вата майа̄ са̄дхукам̣ самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ со тин̣н̣ам̣ т̣ха̄на̄нам̣ на̄н̃н̃атарам̣ [ан̃н̃атарам̣ (ка.)] т̣ха̄нам̣ нигаччхеййа, ан̃н̃ена ва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣ичариссати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мессати, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукариссати, тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто [тун̣хӣбхӯто ва̄ ман̇кубхӯто (сӣ. сйа̄. кам̣.), тун̣хӣбхӯто ва̄ ман̇кубхӯто ва̄ (пӣ.)] паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣдиссати, сеййатха̄пи сарабхо парибба̄джако.
‘‘йо кхо мам̣, парибба̄джака̄, евам̣ вадеййа – ‘кхӣн̣а̄савасса те пат̣иджа̄нато име а̄сава̄ апариккхӣн̣а̄’ти, тамахам̣ таттха са̄дхукам̣ самануйун̃джеййам̣ самануга̄хеййам̣ саманубха̄сеййам̣. со вата майа̄ са̄дхукам̣ самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ со тин̣н̣ам̣ т̣ха̄на̄нам̣ на̄н̃н̃атарам̣ т̣ха̄нам̣ нигаччхеййа, ан̃н̃ена ва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣ичариссати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мессати, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукариссати, тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣдиссати, сеййатха̄пи сарабхо парибба̄джако.
‘‘йо кхо мам̣, парибба̄джака̄, евам̣ вадеййа – ‘йасса кхо пана те аттха̄йа дхаммо десито, со на ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’ти, тамахам̣ таттха са̄дхукам̣ самануйун̃джеййам̣ самануга̄хеййам̣ саманубха̄сеййам̣. со вата майа̄ са̄дхукам̣ самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ со тин̣н̣ам̣ т̣ха̄на̄нам̣ на̄н̃н̃атарам̣ т̣ха̄нам̣ нигаччхеййа, ан̃н̃ена ва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣ичариссати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мессати, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукариссати, тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣдиссати, сеййатха̄пи сарабхо парибба̄джако’’ти. атха кхо бхагава̄ сиппиника̄тӣре парибба̄джака̄ра̄ме тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ веха̄сам̣ пакка̄ми.
атха кхо те парибба̄джака̄ ачирапаккантасса бхагавато сарабхам̣ парибба̄джакам̣ самантато ва̄ча̄йасаннитодакена [ва̄ча̄саттитодакена (сӣ.)] сан̃джамбхаримакам̣су [сан̃чумбхаримакам̣су (пӣ., дӣ. ни. 1.421) сам̣. ни. 2.243 упарипа̄т̣хо вийа] – ‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо сарабха, браха̄ран̃н̃е джарасин̇га̄ло ‘сӣхана̄дам̣ надисса̄мӣ’ти син̇га̄лакам̣йева [сега̄лакам̣йева (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] надати, бхеран̣д̣акам̣йева надати [бхедан̣д̣акам̣ (ка.)]; евамевам̣ кхо твам̣, а̄вусо сарабха, ан̃н̃атрева саман̣ена готамена ‘сӣхана̄дам̣ надисса̄мӣ’ти син̇га̄лакам̣йева надаси бхеран̣д̣акам̣йева надаси. сеййатха̄пи, а̄вусо сарабха, амбукасан̃чарӣ [амбакамаддарӣ (сӣ.)] ‘пурисакаравитам̣ [пхуссакаравитам̣ (сӣ.), пуссакаравитам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] рависса̄мӣ’ти амбукасан̃чариравитам̣йева равати; евамевам̣ кхо твам̣, а̄вусо сарабха, ан̃н̃атрева саман̣ена готамена ‘пурисакаравитам̣ рависса̄мӣ’ти, амбукасан̃чариравитам̣йева раваси. сеййатха̄пи, а̄вусо сарабха, усабхо сун̃н̃а̄йа госа̄ла̄йа гамбхӣрам̣ надитаббам̣ ман̃н̃ати; евамевам̣ кхо твам̣, а̄вусо сарабха, ан̃н̃атрева саман̣ена готамена гамбхӣрам̣ надитаббам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо те парибба̄джака̄ сарабхам̣ парибба̄джакам̣ самантато ва̄ча̄йасаннитодакена сан̃джамбхаримакам̣сӯти. чатуттхам̣.
5. кесамуттисуттам̣
66. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена кесамуттам̣ [кесапуттам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] на̄ма ка̄ла̄ма̄нам̣ нигамо тадавасари. ассосум̣ кхо кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито кесамуттам̣ ануппатто. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄…пе… са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’’ти.
атха кхо кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘санти, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ кесамуттам̣ а̄гаччханти. те сакам̣йева ва̄дам̣ дӣпенти джотенти, параппава̄дам̣ пана кхум̣сенти вамбхенти парибхаванти омаккхим̣ [опапаккхим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), омаккхикам̣ (ка.)] каронти. апарепи, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ кесамуттам̣ а̄гаччханти. тепи сакам̣йева ва̄дам̣ дӣпенти джотенти, параппава̄дам̣ пана кхум̣сенти вамбхенти парибхаванти омаккхим̣ каронти. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ хотева кан̇кха̄ хоти вичикиччха̄ – ‘ко су на̄ма имесам̣ бхаватам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ саччам̣ а̄ха, ко муса̄’’’ти? ‘‘алан̃хи во, ка̄ла̄ма̄, кан̇кхитум̣ алам̣ вичикиччхитум̣. кан̇кханӣйева пана [кан̇кханӣйева ча пана (сам̣йуттаника̄йе)] во т̣ха̄не вичикиччха̄ уппанна̄’’.
‘‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ [сама̄дин̣н̣а̄ (ка.)] ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’’’ти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, паджахеййа̄тха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, лобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?
‘‘ахита̄йа, бханте’’.
‘‘луддхо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало лобхена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа [тадаттха̄йа (ка.)] сама̄дапети, йам̣ са [йам̣ тасса (ка.) анантарасутте пана ‘‘йам̣’ са’’ итвева саббаттхапи диссати] хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, досо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?
‘‘ахита̄йа, бханте’’.
‘‘дут̣т̣хо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало досена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати [ханти (сӣ. пӣ.)], адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, мохо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?
‘‘ахита̄йа, бханте’’.
‘‘мӯл̣хо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало мохена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?
‘‘акусала̄, бханте’’.
‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?
‘‘са̄ваджджа̄, бханте’’.
‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?
‘‘вин̃н̃угарахита̄, бханте’’.
‘‘саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ [катхам̣ ва̄ во (?)] еттха хотӣ’’ти?
‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.
‘‘ити кхо, ка̄ла̄ма̄, йам̣ там̣ авочумха̄ [авочумха (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) а. ни. 4.193] – ‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄! ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе ка̄ла̄ма̄ аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, паджахеййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, упасампаджджа вихареййа̄тха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, алобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?
‘‘хита̄йа, бханте’’.
‘‘алуддхо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало лобхена анабхибхӯто апарийа̄динначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, на парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, адосо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати…пе… амохо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати…пе… хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣ бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?
‘‘кусала̄, бханте’’.
‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?
‘‘анаваджджа̄, бханте’’.
‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?
‘‘вин̃н̃уппасаттха̄, бханте’’.
‘‘саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти?
‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.
‘‘ити кхо, ка̄ла̄ма̄, йам̣ там̣ авочумха̄ – ‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄! ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, упасампаджджа вихареййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘са кхо со [йо кхо (ка.)], ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но патиссато [сато (ка.)] метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихарати.
‘‘са [саче (ка.)] кхо со, ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти. ‘саче кхо пана аттхи паро локо, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ [сукат̣адуккат̣а̄нам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ [т̣ха̄намахам̣ (сӣ. пӣ.), т̣ха̄наметам̣ йена̄хам̣ (сйа̄. кам̣.)] ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти, айамасса пат̣хамо асса̄со адхигато хоти.
‘‘‘саче кхо пана наттхи паро локо, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ [идха̄хам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дит̣т̣хева дхамме аверам̣ абйа̄паджджхам̣ анӣгхам̣ сукхим̣ [сукхам̣ (сӣ.), сукхӣ (сйа̄. кам̣.)] атта̄нам̣ парихара̄мӣ’ти, айамасса дутийо асса̄со адхигато хоти.
‘‘‘саче кхо пана карото карӣйати па̄пам̣, на кхо пана̄хам̣ кассачи па̄пам̣ четеми. акаронтам̣ кхо пана мам̣ па̄пакаммам̣ куто дуккхам̣ пхусиссатӣ’ти, айамасса татийо асса̄со адхигато хоти.
‘‘‘саче кхо пана карото на карӣйати па̄пам̣, атха̄хам̣ убхайенева висуддхам̣ атта̄нам̣ саманупасса̄мӣ’ти, айамасса чатуттхо асса̄со адхигато хоти.
‘‘са кхо со, ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме име чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонтӣ’’ти.
‘‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣, сугата! са кхо со, бханте, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти. ‘саче кхо пана аттхи паро локо, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти, айамасса пат̣хамо асса̄со адхигато хоти.
‘‘‘саче кхо пана наттхи паро локо, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ дит̣т̣хева дхамме аверам̣ абйа̄паджджхам̣ анӣгхам̣ сукхим̣ атта̄нам̣ парихара̄мӣ’ти, айамасса дутийо асса̄со адхигато хоти.
‘‘саче кхо пана карото карӣйати па̄пам̣, на кхо пана̄хам̣ – кассачи па̄пам̣ четеми, акаронтам̣ кхо пана мам̣ па̄пакаммам̣ куто дуккхам̣ пхусиссатӣ’ти, айамасса татийо асса̄со адхигато хоти.
‘‘‘саче кхо пана карото на карӣйати па̄пам̣, атха̄хам̣ убхайенева висуддхам̣ атта̄нам̣ саманупасса̄мӣ’ти, айамасса чатуттхо асса̄со адхигато хоти.
‘‘са кхо со, бханте, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме име чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти.
‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… ете майам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти. пан̃чамам̣.
6. са̄л̣хасуттам̣
67. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ нандако са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. атха кхо са̄л̣хо ча мига̄ранатта̄ са̄н̣о ча секхунийанатта̄ [рохан̣о ча пекхун̣ийанатта̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] йена̄йасма̄ нандако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисиннам̣ кхо са̄л̣хам̣ мига̄ранатта̄рам̣ а̄йасма̄ нандако етадавоча –
‘‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе са̄л̣ха̄ паджахеййа̄тха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи лобхо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘абхиджджха̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. луддхо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, абхиджджха̄лу па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи досо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘бйа̄па̄доти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. дут̣т̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, бйа̄панначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи мохо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘авиджджа̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. мӯл̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, авиджджа̄гато па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?
‘‘акусала̄, бханте’’.
‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?
‘‘са̄ваджджа̄, бханте’’.
‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?
‘‘вин̃н̃угарахита̄, бханте’’.
‘‘саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти?
‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.
‘‘ити кхо, са̄л̣ха̄, йам̣ там̣ авочумха̄ – ‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, са̄л̣ха̄, паджахеййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘етха тумхе, са̄л̣ха̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, са̄л̣ха̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, са̄л̣ха̄, упасампаджджа вихареййа̄тха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи алобхо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘анабхиджджха̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. алуддхо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, анабхиджджха̄лу нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи адосо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘абйа̄па̄доти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. адут̣т̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, абйа̄панначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, аттхи амохо’’ти?
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘виджджа̄ти кхо ахам̣, са̄л̣ха̄, етаматтхам̣ вада̄ми. амӯл̣хо кхо айам̣, са̄л̣ха̄, виджджа̄гато нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, парампи на татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.
‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, са̄л̣ха̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?
‘‘кусала̄, бханте’’.
‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?
‘‘анаваджджа̄, бханте’’.
‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?