5. кесамуттисуттам̣

66. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена кесамуттам̣ [кесапуттам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] на̄ма ка̄ла̄ма̄нам̣ нигамо тадавасари. ассосум̣ кхо кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито кесамуттам̣ ануппатто. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄…пе… са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’’ти.

атха кхо кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те кесамуттийа̄ ка̄ла̄ма̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘санти, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ кесамуттам̣ а̄гаччханти. те сакам̣йева ва̄дам̣ дӣпенти джотенти, параппава̄дам̣ пана кхум̣сенти вамбхенти парибхаванти омаккхим̣ [опапаккхим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), омаккхикам̣ (ка.)] каронти. апарепи, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ кесамуттам̣ а̄гаччханти. тепи сакам̣йева ва̄дам̣ дӣпенти джотенти, параппава̄дам̣ пана кхум̣сенти вамбхенти парибхаванти омаккхим̣ каронти. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ хотева кан̇кха̄ хоти вичикиччха̄ – ‘ко су на̄ма имесам̣ бхаватам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ саччам̣ а̄ха, ко муса̄’’’ти? ‘‘алан̃хи во, ка̄ла̄ма̄, кан̇кхитум̣ алам̣ вичикиччхитум̣. кан̇кханӣйева пана [кан̇кханӣйева ча пана (сам̣йуттаника̄йе)] во т̣ха̄не вичикиччха̄ уппанна̄’’.

‘‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ [сама̄дин̣н̣а̄ (ка.)] ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’’’ти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, паджахеййа̄тха.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, лобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?

‘‘ахита̄йа, бханте’’.

‘‘луддхо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало лобхена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа [тадаттха̄йа (ка.)] сама̄дапети, йам̣ са [йам̣ тасса (ка.) анантарасутте пана ‘‘йам̣’ са’’ итвева саббаттхапи диссати] хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, досо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?

‘‘ахита̄йа, бханте’’.

‘‘дут̣т̣хо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало досена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати [ханти (сӣ. пӣ.)], адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, мохо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?

‘‘ахита̄йа, бханте’’.

‘‘мӯл̣хо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало мохена абхибхӯто парийа̄динначитто па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?

‘‘акусала̄, бханте’’.

‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?

‘‘са̄ваджджа̄, бханте’’.

‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?

‘‘вин̃н̃угарахита̄, бханте’’.

‘‘саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, но ва̄? катхам̣ ва̄ [катхам̣ ва̄ во (?)] еттха хотӣ’’ти?

‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.

‘‘ити кхо, ка̄ла̄ма̄, йам̣ там̣ авочумха̄ [авочумха (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) а. ни. 4.193] – ‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄! ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе ка̄ла̄ма̄ аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃угарахита̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, паджахеййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄, ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – ‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’ти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, упасампаджджа вихареййа̄тха.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, алобхо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати хита̄йа ва̄ ахита̄йа ва̄’’ти?

‘‘хита̄йа, бханте’’.

‘‘алуддхо пана̄йам̣, ка̄ла̄ма̄, пурисапуггало лобхена анабхибхӯто апарийа̄динначитто нева па̄н̣ам̣ ханати, на адиннам̣ а̄дийати, на парада̄рам̣ гаччхати, на муса̄ бхан̣ати, на парампи татхатта̄йа сама̄дапети, йам̣ са хоти дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, адосо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати…пе… амохо пурисасса аджджхаттам̣ уппаджджама̄но уппаджджати…пе… хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣ бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, ка̄ла̄ма̄, име дхамма̄ кусала̄ ва̄ акусала̄ ва̄’’ти?

‘‘кусала̄, бханте’’.

‘‘са̄ваджджа̄ ва̄ анаваджджа̄ ва̄’’ти?

‘‘анаваджджа̄, бханте’’.

‘‘вин̃н̃угарахита̄ ва̄ вин̃н̃уппасаттха̄ ва̄’’ти?

‘‘вин̃н̃уппасаттха̄, бханте’’.

‘‘саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти но ва̄? катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти?

‘‘саматта̄, бханте, сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. евам̣ но еттха хотӣ’’ти.

‘‘ити кхо, ка̄ла̄ма̄, йам̣ там̣ авочумха̄ – ‘етха тумхе, ка̄ла̄ма̄! ма̄ ануссавена, ма̄ парампара̄йа, ма̄ итикира̄йа, ма̄ пит̣акасампада̄нена, ма̄ таккахету, ма̄ найахету, ма̄ а̄ка̄рапаривитаккена, ма̄ дит̣т̣хиниджджха̄наккхантийа̄, ма̄ бхаббарӯпата̄йа, ма̄ саман̣о но гарӯти. йада̄ тумхе, ка̄ла̄ма̄, аттана̄ва джа̄неййа̄тха – име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име дхамма̄ вин̃н̃уппасаттха̄, име дхамма̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣти, атха тумхе, ка̄ла̄ма̄, упасампаджджа вихареййа̄тха̄’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘са кхо со [йо кхо (ка.)], ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но патиссато [сато (ка.)] метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихарати.

‘‘са [саче (ка.)] кхо со, ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти. ‘саче кхо пана аттхи паро локо, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ [сукат̣адуккат̣а̄нам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ [т̣ха̄намахам̣ (сӣ. пӣ.), т̣ха̄наметам̣ йена̄хам̣ (сйа̄. кам̣.)] ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти, айамасса пат̣хамо асса̄со адхигато хоти.

‘‘‘саче кхо пана наттхи паро локо, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ [идха̄хам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дит̣т̣хева дхамме аверам̣ абйа̄паджджхам̣ анӣгхам̣ сукхим̣ [сукхам̣ (сӣ.), сукхӣ (сйа̄. кам̣.)] атта̄нам̣ парихара̄мӣ’ти, айамасса дутийо асса̄со адхигато хоти.

‘‘‘саче кхо пана карото карӣйати па̄пам̣, на кхо пана̄хам̣ кассачи па̄пам̣ четеми. акаронтам̣ кхо пана мам̣ па̄пакаммам̣ куто дуккхам̣ пхусиссатӣ’ти, айамасса татийо асса̄со адхигато хоти.

‘‘‘саче кхо пана карото на карӣйати па̄пам̣, атха̄хам̣ убхайенева висуддхам̣ атта̄нам̣ саманупасса̄мӣ’ти, айамасса чатуттхо асса̄со адхигато хоти.

‘‘са кхо со, ка̄ла̄ма̄, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме име чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонтӣ’’ти.

‘‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣, сугата! са кхо со, бханте, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти. ‘саче кхо пана аттхи паро локо, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти, айамасса пат̣хамо асса̄со адхигато хоти.

‘‘‘саче кхо пана наттхи паро локо, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, атха̄хам̣ дит̣т̣хева дхамме аверам̣ абйа̄паджджхам̣ анӣгхам̣ сукхим̣ атта̄нам̣ парихара̄мӣ’ти, айамасса дутийо асса̄со адхигато хоти.

‘‘саче кхо пана карото карӣйати па̄пам̣, на кхо пана̄хам̣ – кассачи па̄пам̣ четеми, акаронтам̣ кхо пана мам̣ па̄пакаммам̣ куто дуккхам̣ пхусиссатӣ’ти, айамасса татийо асса̄со адхигато хоти.

‘‘‘саче кхо пана карото на карӣйати па̄пам̣, атха̄хам̣ убхайенева висуддхам̣ атта̄нам̣ саманупасса̄мӣ’ти, айамасса чатуттхо асса̄со адхигато хоти.

‘‘са кхо со, бханте, арийаса̄вако евам̣ аверачитто евам̣ абйа̄паджджхачитто евам̣ асам̣килит̣т̣хачитто евам̣ висуддхачитто. тасса дит̣т̣хева дхамме име чатта̄ро асса̄са̄ адхигата̄ хонти.

‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… ете майам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти. пан̃чамам̣.