3. вена̄гапурасуттам̣

64. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена вена̄гапурам̣ на̄ма косала̄нам̣ бра̄хман̣ага̄мо тадавасари. ассосум̣ кхо вена̄гапурика̄ бра̄хман̣агахапатика̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито вена̄гапурам̣ ануппатто. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти [бхагава̄ (сӣ. сйа̄ кам̣. пӣ.) идам̣ суттаван̣н̣ана̄йа ат̣т̣хакатха̄йа сам̣сандетаббам̣ па̄ра̄. 1; дӣ. ни. 1.255 пасситаббам̣]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.

атха кхо вена̄гапурика̄ бра̄хман̣агахапатика̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо вена̄гапурико ваччхаготто бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йа̄ван̃чидам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни, парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, са̄радам̣ бадарапан̣д̣ум̣ [ман̣д̣ам̣ (ка.)] парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, та̄лапаккам̣ сампати бандхана̄ памуттам̣ [муттам̣ (сӣ. пӣ. ка.)] парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. сеййатха̄пи, бхо готама, неккхам̣ [никкхам̣-итипи (ма. ни. 3.168)] джамбонадам̣ даккхакамма̄рапуттасупарикаммакатам̣ укка̄мукхе сукусаласампахат̣т̣хам̣ пан̣д̣укамбале никкхиттам̣ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча; евамевам̣ бхото готамасса виппасанна̄ни индрийа̄ни парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то. йа̄ни та̄ни, бхо готама, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, сеййатхидам̣ – а̄санди паллан̇ко гонако читтако пат̣ика̄ пат̣алика̄ тӯлика̄ викатика̄ уддаломӣ еканталомӣ кат̣т̣иссам̣ косеййам̣ куттакам̣ хаттхаттхарам̣ ассаттхарам̣ ратхаттхарам̣ аджинаппавен̣ӣ кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ [ка̄далимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ (сӣ.)] сауттараччхадам̣ убхатолохитакӯпадха̄нам̣, еварӯпа̄нам̣ нӯна бхавам̣ готамо учча̄сайанамаха̄сайана̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.

‘‘йа̄ни кхо пана та̄ни, бра̄хман̣а, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, сеййатхидам̣ – а̄санди паллан̇ко гонако читтако пат̣ика̄ пат̣алика̄ тӯлика̄ викатика̄ уддаломӣ еканталомӣ кат̣т̣иссам̣ косеййам̣ куттакам̣ хаттхаттхарам̣ ассаттхарам̣ ратхаттхарам̣ аджинаппавен̣ӣ кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ сауттараччхадам̣ убхатолохитакӯпадха̄нам̣. дуллабха̄ни та̄ни паббаджита̄нам̣ ладдха̄ ча пана [ладдха̄ни ча (сӣ. сйа̄. кам̣.), ладдха̄ ча (пӣ.)] на каппанти.

‘‘тӣн̣и кхо, има̄ни, бра̄хман̣а, учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, йеса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. катама̄ни тӣн̣и? диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣. има̄ни кхо, бра̄хман̣а, тӣн̣и учча̄сайанамаха̄сайана̄ни, йеса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.

‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми [пача̄райа̄ми (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихара̄ми сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеми, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, диббо ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе т̣ха̄нам̣ хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто нисӣда̄ми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе а̄санам̣ хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто сеййам̣ каппеми, диббам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, диббам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.

‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса диббасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!

‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихара̄ми, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена [абйа̄паджджхена (саббаттха)] пхаритва̄ вихара̄ми. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихара̄ми, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ.)], ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджхена пхаритва̄ вихара̄ми. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, брахма̄ ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми…пе… нисӣда̄ми…пе… сеййам̣ каппеми, брахмам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, брахмам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.

‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса брахмасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!

‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса бхавам̣ готамо етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бра̄хман̣а, йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихара̄ми, со пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа тамева га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависа̄ми. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто ванантан̃н̃ева пависа̄ми. со йадева таттха хонти тин̣а̄ни ва̄ пан̣н̣а̄ни ва̄ та̄ни екаджджхам̣ сан̇гхаритва̄ нисӣда̄ми паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со евам̣ джа̄на̄ми – ‘ра̄го ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо; досо ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо; мохо ме пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо’. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто чан̇кама̄ми, арийо ме есо тасмим̣ самайе чан̇камо хоти. со че ахам̣, бра̄хман̣а, евам̣бхӯто тит̣т̣ха̄ми…пе… нисӣда̄ми…пе… сеййам̣ каппеми, арийам̣ ме етам̣ тасмим̣ самайе учча̄сайанамаха̄сайанам̣ хоти. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, арийам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣, йасса̄хам̣ етарахи ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’ти.

‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! ко чан̃н̃о еварӯпасса арийасса учча̄сайанамаха̄сайанасса ника̄мала̄мӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, ан̃н̃атра бхота̄ готамена!

‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти; евамевам̣ кхо бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. ете майам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти. татийам̣.