10. упосатхасуттам̣
71. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ тадахупосатхе йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ханда куто ну твам̣, виса̄кхе, а̄гаччхаси дива̄ дивасса̄’’ти? ‘‘упосатха̄хам̣, бханте, аджджа упаваса̄мӣ’’ти.
‘‘тайо кхоме, виса̄кхе, упосатха̄. катаме тайо? гопа̄лакупосатхо, ниган̣т̣хупосатхо, арийупосатхо. катхан̃ча, виса̄кхе, гопа̄лакупосатхо хоти? сеййатха̄пи, виса̄кхе, гопа̄лако са̄йанхасамайе са̄мика̄нам̣ га̄во ниййа̄тетва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘аджджа кхо га̄во амукасмин̃ча амукасмин̃ча падесе чарим̣су, амукасмин̃ча амукасмин̃ча падесе па̄нӣйа̄ни пивим̣су; све да̄ни га̄во амукасмин̃ча амукасмин̃ча падесе чариссанти, амукасмин̃ча амукасмин̃ча падесе па̄нӣйа̄ни пивиссантӣ’ти; евамевам̣ кхо, виса̄кхе, идхекаччо упосатхико ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхваджджа идан̃чидан̃ча кха̄данӣйам̣ кха̄дим̣, идан̃чидан̃ча бходжанӣйам̣ бхун̃джим̣; све да̄на̄хам̣ идан̃чидан̃ча кха̄данӣйам̣ кха̄дисса̄ми, идам̣ чидан̃ча бходжанӣйам̣ бхун̃джисса̄мӣ’ти. со тена абхиджджха̄сахагатена четаса̄ дивасам̣ атина̄мети. евам̣ кхо виса̄кхе, гопа̄лакупосатхо хоти. евам̣ упавуттхо кхо, виса̄кхе, гопа̄лакупосатхо на махаппхало хоти на маха̄нисам̣со на маха̄джутико на маха̄виппха̄ро.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, ниган̣т̣хупосатхо хоти? аттхи, виса̄кхе, ниган̣т̣ха̄ на̄ма саман̣аджа̄тика̄. те са̄вакам̣ евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, йе пураттхима̄йа диса̄йа па̄н̣а̄ парам̣ йоджанасатам̣ тесу дан̣д̣ам̣ никкхипа̄хи; йе паччхима̄йа диса̄йа па̄н̣а̄ парам̣ йоджанасатам̣ тесу дан̣д̣ам̣ никкхипа̄хи; йе уттара̄йа диса̄йа па̄н̣а̄ парам̣ йоджанасатам̣ тесу дан̣д̣ам̣ никкхипа̄хи; йе даккхин̣а̄йа диса̄йа па̄н̣а̄ парам̣ йоджанасатам̣ тесу дан̣д̣ам̣ никкхипа̄хӣ’ти. ити екачча̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ ануддайа̄йа анукампа̄йа сама̄дапенти, екачча̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ на̄нуддайа̄йа на̄нукампа̄йа сама̄дапенти. те тадахупосатхе са̄вакам̣ евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, саббачела̄ни [саббавера̄ни (ка.)] никкхипитва̄ евам̣ вадехи – на̄хам̣ квачани кассачи кин̃чанатасмим̣ [кин̃чанатасми (?) кирийа̄падаметам̣ йатха̄ кин̃чанататтхӣти], на ча мама квачани каттхачи кин̃чанататтхӣ’ти. джа̄нанти кхо панасса ма̄та̄питаро – ‘айам̣ амха̄кам̣ путто’ти; сопи джа̄на̄ти – ‘име майхам̣ ма̄та̄питаро’ти. джа̄на̄ти кхо панасса путтада̄ро – ‘айам̣ майхам̣ бхатта̄’ти; сопи джа̄на̄ти – ‘айам̣ майхам̣ путтада̄ро’ти. джа̄нанти кхо панасса да̄сакаммакарапориса̄ – ‘айам̣ амха̄кам̣ аййо’ти; сопи джа̄на̄ти – ‘име майхам̣ да̄сакаммакарапориса̄’ти. ити йасмим̣ самайе сачче сама̄дапетабба̄ муса̄ва̄де тасмим̣ самайе сама̄дапенти. идам̣ тасса муса̄ва̄дасмим̣ вада̄ми. со тасса̄ раттийа̄ аччайена бхоге адиннам̣йева парибхун̃джати. идам̣ тасса адинна̄да̄насмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, виса̄кхе, ниган̣т̣хупосатхо хоти. евам̣ упавуттхо кхо, виса̄кхе, ниган̣т̣хупосатхо на махаппхало хоти на маха̄нисам̣со на маха̄джутико на маха̄виппха̄ро.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, арийупосатхо хоти? упаккилит̣т̣хасса, виса̄кхе, читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти. катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ [парийода̄пана̄ (?)] хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. тасса татха̄гатам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати. йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти, сеййатха̄пи, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса сӣсасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса сӣсасса упаккамена парийодапана̄ хоти? каккан̃ча пат̣ичча маттикан̃ча пат̣ичча удакан̃ча пат̣ичча пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча, евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса сӣсасса упаккамена парийодапана̄ хоти. евамевам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. тасса татха̄гатам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти. айам̣ вуччати, виса̄кхе – ‘арийаса̄вако брахмупосатхам̣ упавасати, брахмуна̄ саддхим̣ сам̣васати, брахман̃часса [брахман̃ча (ка.)] а̄раббха читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти’. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘упаккилит̣т̣хасса, виса̄кхе, читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти. катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. тасса дхаммам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти, сеййатха̄пи, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ка̄йасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ка̄йасса упаккамена парийодапана̄ хоти? соттин̃ча пат̣ичча, чун̣н̣ан̃ча пат̣ичча, удакан̃ча пат̣ичча, пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ка̄йасса упаккамена парийодапана̄ хоти. евамевам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. тасса дхаммам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти. айам̣ вуччати, виса̄кхе, ‘арийаса̄вако дхаммупосатхам̣ упавасати, дхаммена саддхим̣ сам̣васати, дхамман̃часса а̄раббха читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти’. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘упаккилит̣т̣хасса, виса̄кхе, читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти. катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄ еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. тасса сан̇гхам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти, сеййатха̄пи, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ваттхасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ваттхасса упаккамена парийодапана̄ хоти? усман̃ча [ӯсан̃ча (сйа̄. кам̣. ат̣т̣хакатха̄йампи па̄т̣хантарам̣, сам̣. ни. 3.89 кхемакасуттапа̄л̣ийа̄пи самети.) усуман̃ча (сӣ.)] пат̣ичча, кха̄ран̃ча пат̣ичча, гомайан̃ча пат̣ичча, удакан̃ча пат̣ичча, пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса ваттхасса упаккамена парийодапана̄ хоти. евамевам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. тасса сан̇гхам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти. айам̣ вуччати, виса̄кхе, ‘арийаса̄вако сан̇гхупосатхам̣ упавасати, сан̇гхена саддхим̣ сам̣васати, сан̇гхан̃часса а̄раббха читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти’. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘упаккилит̣т̣хасса, виса̄кхе, читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти. катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако аттано сӣла̄ни ануссарати акхан̣д̣а̄ни аччхидда̄ни асабала̄ни акамма̄са̄ни бхуджисса̄ни вин̃н̃уппасаттха̄ни апара̄мат̣т̣ха̄ни сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. тасса сӣлам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти, сеййатха̄пи, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса а̄да̄сасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса а̄да̄сасса упаккамена парийодапана̄ хоти? телан̃ча пат̣ичча, чха̄рикан̃ча пат̣ичча, ва̄лан̣д̣упакан̃ча пат̣ичча, пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса а̄да̄сасса упаккамена парийодапана̄ хоти. евамевам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако аттано сӣла̄ни ануссарати акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. тасса сӣлам̣ ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти. айам̣ вуччати, виса̄кхе, ‘арийаса̄вако сӣлупосатхам̣ упавасати, сӣлена саддхим̣ сам̣васати, сӣлан̃часса а̄раббха читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти’. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘упаккилит̣т̣хасса, виса̄кхе, читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти. катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха виса̄кхе, арийаса̄вако девата̄ ануссарати – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ [ча̄туммаха̄ра̄джика̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], санти дева̄ та̄ватим̣са̄, санти дева̄ йа̄ма̄, санти дева̄ тусита̄, санти дева̄ нимма̄наратино, санти дева̄ параниммитавасаваттино, санти дева̄ брахмака̄йика̄, санти дева̄ татуттари [татуттарим̣ (сӣ. пӣ.)]. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄ [таттхуппанна̄ (сӣ. пӣ.)], майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпам̣ сӣлам̣ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сутена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпам̣ сутам̣ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена ча̄гена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпо ча̄го сам̣виджджати. йатха̄рӯпа̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’ти. тасса аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти, сеййатха̄пи, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса джа̄тарӯпасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса джа̄тарӯпасса упаккамена парийодапана̄ хоти? уккан̃ча пат̣ичча, лон̣ан̃ча пат̣ичча, герукан̃ча пат̣ичча, на̄л̣икасан̣д̣а̄сан̃ча [на̄л̣икан̃ча пат̣ичча сан̣д̣а̄сан̃ча (пӣ. ка.)] пат̣ичча, пурисасса ча таджджам̣ ва̄йа̄мам̣ пат̣ичча. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса джа̄тарӯпасса упаккамена парийодапана̄ хоти. евамевам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако девата̄ ануссарати – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄, санти дева̄ та̄ватим̣са̄…пе… санти дева̄ татуттари. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена…пе… сутена…пе… ча̄гена…пе… пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхупапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’ти. тасса аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарато читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти. айам̣ вуччати, виса̄кхе, ‘арийаса̄вако деватупосатхам̣ упавасати, девата̄хи саддхим̣ сам̣васати, девата̄ а̄раббха читтам̣ пасӣдати, па̄моджджам̣ уппаджджати, йе читтасса упаккилеса̄ те пахӣйанти’. евам̣ кхо, виса̄кхе, упаккилит̣т̣хасса читтасса упаккамена парийодапана̄ хоти.
‘‘са кхо со, виса̄кхе, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йа̄ваджӣвам̣ араханто па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирата̄ нихитадан̣д̣а̄ нихитасаттха̄ ладжджӣ дайа̄панна̄ саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихаранти; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихара̄ми. имина̄пи [имина̄пахам̣ (сӣ.) а. ни. 8.41] ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирата̄ динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихаранти; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихара̄ми. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ а̄ра̄ча̄рӣ [ана̄ча̄рӣ (пӣ.)] вирата̄ метхуна̄ га̄мадхамма̄; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирата̄ саччава̄дӣ саччасандха̄ тхета̄ паччайика̄ ависам̣ва̄дака̄ локасса; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирата̄; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто екабхаттика̄ раттӯпарата̄ вирата̄ вика̄лабходжана̄; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ екабхаттико раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто наччагӣтава̄дитависӯкадассанама̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирата̄; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ наччагӣтава̄дитависӯкадассанама̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсати.
‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто учча̄сайанамаха̄сайанам̣ паха̄йа учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирата̄ нӣчасеййам̣ каппенти ман̃чаке ва̄ тин̣асантха̄раке ва̄; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣ паха̄йа учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато нӣчасеййам̣ каппеми ман̃чаке ва̄ тин̣асантха̄раке ва̄. имина̄пи ан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсатӣ’’ти.
‘‘евам̣ кхо, виса̄кхе, арийупосатхо хоти. евам̣ упавуттхо кхо, виса̄кхе, арийупосатхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро’’.
‘‘кӣвамахаппхало хоти кӣвамаха̄нисам̣со кӣвамаха̄джутико кӣвамаха̄виппха̄ро’’? ‘‘сеййатха̄пи, виса̄кхе, йо имесам̣ сол̣асаннам̣ маха̄джанапада̄нам̣ пахӯтараттаратана̄нам̣ [пахӯтасаттаратана̄нам̣ (ка. сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) т̣ӣка̄йам̣ дасситапа̄л̣ийева. а. ни. 8.42] иссарийа̄дхипаччам̣ раджджам̣ ка̄реййа, сеййатхидам̣ – ан̇га̄нам̣, магадха̄нам̣, ка̄сӣнам̣, косала̄нам̣, ваджджӣнам̣, малла̄нам̣, четӣнам̣, ван̇га̄нам̣, курӯнам̣, пан̃ча̄ла̄нам̣, маччха̄нам̣ [мачча̄нам̣ (ка.)], сӯрасена̄нам̣, ассака̄нам̣, авантӣнам̣, гандха̄ра̄нам̣, камбоджа̄нам̣, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатасса упосатхасса етам̣ [екам̣ (ка.)] калам̣ на̄ггхати сол̣асим̣. там̣ кисса хету? капан̣ам̣, виса̄кхе, ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’.
‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни пан̃н̃а̄са васса̄ни, ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво [раттидиво (ка.)]. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни пан̃ча вассасата̄ни ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.
‘‘йам̣, виса̄кхе, ма̄нусакам̣ вассасатам̣, та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена диббам̣ вассасахассам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.
‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни две вассасата̄ни, йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни две вассасахасса̄ни йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.
‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни чатта̄ри вассасата̄ни, тусита̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни чатта̄ри вассасахасса̄ни тусита̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тусита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.
‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни ат̣т̣ха вассасата̄ни, нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни ат̣т̣ха вассасахасса̄ни нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.
‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни сол̣аса вассасата̄ни, параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни сол̣аса вассасахасса̄ни параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа̄’’’ти.
‘‘па̄н̣ам̣ на хан̃н̃е [на ха̄не (сӣ. пӣ.), на хане (ка.)] на чадиннама̄дийе,
муса̄ на бха̄се на ча маджджапо сийа̄;
абрахмачарийа̄ вирамеййа метхуна̄,
раттим̣ на бхун̃джеййа вика̄лабходжанам̣.
‘‘ма̄лам̣ на дха̄ре на ча гандхама̄чаре,
ман̃че чхама̄йам̣ ва сайетха сантхате;
етан̃хи ат̣т̣хан̇гикама̄хупосатхам̣,
буддхена дуккхантагуна̄ пака̄ситам̣.
‘‘чандо ча сӯрийо ча убхо судассана̄,
обха̄сайам̣ анупарийанти йа̄вата̄;
тамонуда̄ те пана анталиккхага̄,
набхе пабха̄санти диса̄вирочана̄.
‘‘етасмим̣ йам̣ виджджати антаре дханам̣,
мутта̄ ман̣и вел̣урийан̃ча бхаддакам̣;
син̇гӣ суван̣н̣ам̣ атха ва̄пи кан̃чанам̣,
йам̣ джа̄тарӯпам̣ хат̣аканти вуччати.
‘‘ат̣т̣хан̇гупетасса упосатхасса,
калампи те на̄нубхаванти сол̣асим̣;
чандаппабха̄ та̄раган̣а̄ ча саббе.
‘‘тасма̄ хи на̄рӣ ча наро ча сӣлава̄,
ат̣т̣хан̇гупетам̣ упавассупосатхам̣;
пун̃н̃а̄ни катва̄на сукхудрайа̄ни,
аниндита̄ саггамупенти т̣ха̄на’’нти. дасамам̣;
маха̄вагго саттамо.