২. রতনসিক্খাপদং

৫০২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু অচিরৰতিযা নদিযা নহাযতি. অঞ্ঞতরোপি ব্রাহ্মণো পঞ্চসতানং থৰিকং থলে নিক্খিপিত্ৰা অচিরৰতিযা নদিযা নহাযন্তো ৰিস্সরিত্ৰা অগমাসি. অথ খো সো ভিক্খু – ‘‘তস্সাযং ব্রাহ্মণস্স থৰিকা, মা ইধ নস্সী’’তি অগ্গহেসি. অথ খো সো ব্রাহ্মণো সরিত্ৰা তুরিতো আধাৰিত্ৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘অপি মে, ভো, থৰিকং পস্সেয্যাসী’’তি? ‘‘হন্দ, ব্রাহ্মণা’’তি অদাসি. অথ খো তস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো অহং উপাযেন ইমস্স ভিক্খুনো পুণ্ণপত্তং ন দদেয্য’’ন্তি! ‘‘ন মে, ভো, পঞ্চসতানি, সহস্সং মে’’তি পলিবুন্ধেত্ৰা মুঞ্চি. অথ খো সো ভিক্খু আরামং গন্ত্ৰা ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু রতনং উগ্গহেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, ভিক্খু, রতনং উগ্গহেসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, রতনং উগ্গহেস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা উগ্গণ্হেয্য ৰা উগ্গণ্হাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫০৩. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা উস্সৰো হোতি. মনুস্সা অলঙ্কতপ্পটিযত্তা উয্যানং গচ্ছন্তি. ৰিসাখাপি মিগারমাতা অলঙ্কতপ্পটিযত্তা ‘‘উয্যানং গমিস্সামী’’তি গামতো নিক্খমিত্ৰা – ‘‘ক্যাহং করিস্সামি উয্যানং গন্ত্ৰা, যংনূনাহং ভগৰন্তং পযিরুপাসেয্য’’ন্তি আভরণং ওমুঞ্চিত্ৰা উত্তরাসঙ্গেন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৰা দাসিযা অদাসি – ‘‘হন্দ, জে, ইমং ভণ্ডিকং গণ্হাহী’’তি. অথ খো ৰিসাখা মিগারমাতা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰিসাখং মিগারমাতরং ভগৰা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো ৰিসাখা মিগারমাতা ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো সা দাসী তং ভণ্ডিকং ৰিস্সরিত্ৰা অগমাসি. ভিক্খূ পস্সিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, উগ্গহেত্ৰা নিক্খিপথা’’তি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা অজ্ঝারামে উগ্গহেত্ৰা ৰা উগ্গহাপেত্ৰা ৰা নিক্খিপিতুং – ‘‘যস্স ভৰিস্সতি সো হরিস্সতী’’তি. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা, অঞ্ঞত্র অজ্ঝারামা, উগ্গণ্হেয্য ৰা উগ্গণ্হাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫০৪. তেন খো পন সমযেন কাসীসু জনপদে অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স কম্মন্তগামো হোতি. তেন চ গহপতিনা অন্তেৰাসী আণত্তো হোতি – ‘‘সচে ভদন্তা আগচ্ছন্তি ভত্তং করেয্যাসী’’তি. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ কাসীসু জনপদে চারিকং চরমানা যেন অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স কম্মন্তগামো তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসা খো সো পুরিসো তে ভিক্খূ দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ভিক্খূ অভিৰাদেত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘অধিৰাসেন্তু, ভন্তে, অয্যা স্ৰাতনায গহপতিনো ভত্ত’’ন্তি. অধিৰাসেসুং খো তে ভিক্খূ তুণ্হীভাৰেন. অথ খো সো পুরিসো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৰা কালং আরোচাপেত্ৰা অঙ্গুলিমুদ্দিকং ওমুঞ্চিত্ৰা তে ভিক্খূ ভত্তেন পরিৰিসিত্ৰা – ‘‘অয্যা ভুঞ্জিত্ৰা গচ্ছন্তু, অহম্পি কম্মন্তং গমিস্সামী’’তি অঙ্গুলিমুদ্দিকং ৰিস্সরিত্ৰা অগমাসি. ভিক্খূ পস্সিত্ৰা – ‘‘সচে মযং গমিস্সাম নস্সিস্সতাযং অঙ্গুলিমুদ্দিকা’’তি তত্থেৰ অচ্ছিংসু. অথ খো সো পুরিসো কম্মন্তা আগচ্ছন্তো তে ভিক্খূ পস্সিত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘কিস্স, ভন্তে, অয্যা ইধেৰ অচ্ছন্তী’’তি? অথ খো তে ভিক্খূ তস্স পুরিসস্স এতমত্থং আরোচেত্ৰা সাৰত্থিং গন্ত্ৰা ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসুং. ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা অজ্ঝারামে ৰা অজ্ঝাৰসথে ৰা উগ্গহেত্ৰা ৰা উগ্গহাপেত্ৰা ৰা নিক্খিপিতুং – যস্স ভৰিস্সতি সো হরিস্সতী’’তি. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫০৫. ‘‘যো পন ভিক্খু রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা, অঞ্ঞত্র অজ্ঝারামা ৰা অজ্ঝাৰসথা ৰা, উগ্গণ্হেয্য ৰা উগ্গণ্হাপেয্য ৰা, পাচিত্তিযং. রতনং ৰা পন ভিক্খুনা রতনসম্মতং ৰা অজ্ঝারামে ৰা অজ্ঝাৰসথে ৰা উগ্গহেত্ৰা ৰা উগ্গহাপেত্ৰা ৰা নিক্খিপিতব্বং – ‘যস্স ভৰিস্সতি সো হরিস্সতী’তি. অযং তত্থ সামীচী’’তি.

৫০৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

রতনং নাম মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযো সঙ্খো সিলা পৰালং রজতং জাতরূপং লোহিতঙ্কো [লোহিতকো (?)] মসারগল্লং.

রতনসম্মতং নাম যং মনুস্সানং উপভোগপরিভোগং, এতং রতনসম্মতং নাম.

অঞ্ঞত্র অজ্ঝারামা ৰা অজ্ঝাৰসথা ৰাতি ঠপেত্ৰা অজ্ঝারামং অজ্ঝাৰসথং.

অজ্ঝারামো নাম পরিক্খিত্তস্স আরামস্স অন্তো আরামো, অপরিক্খিত্তস্স উপচারো.

অজ্ঝাৰসথো নাম পরিক্খিত্তস্স আৰসথস্স অন্তো আৰসথো, অপরিক্খিত্তস্স উপচারো.

উগ্গণ্হেয্যাতি সযং গণ্হাতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

উগ্গণ্হাপেয্যাতি অঞ্ঞং গাহাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

রতনং ৰা পন ভিক্খুনা রতনসম্মতং ৰা অজ্ঝারামে ৰা অজ্ঝাৰসথে ৰা উগ্গহেত্ৰা ৰা উগ্গহাপেত্ৰা ৰা নিক্খিপিতব্বন্তি রূপেন ৰা নিমিত্তেন ৰা সঞ্ঞাণং কত্ৰা নিক্খিপিত্ৰা আচিক্খিতব্বং – ‘‘যস্স ভণ্ডং নট্ঠং সো আগচ্ছতূ’’তি. সচে তত্থ আগচ্ছতি সো ৰত্তব্বো – ‘‘আৰুসো, কীদিসং তে ভণ্ড’’ন্তি? সচে রূপেন ৰা নিমিত্তেন ৰা সম্পাদেতি দাতব্বং, নো চে সম্পাদেতি ‘‘ৰিচিনাহি আৰুসো’’তি ৰত্তব্বো. তম্হা আৰাসা পক্কমন্তেন যে তত্থ হোন্তি ভিক্খূ পতিরূপা, তেসং হত্থে নিক্খিপিত্ৰা পক্কমিতব্বং. নো চে হোন্তি ভিক্খূ পতিরূপা, যে তত্থ হোন্তি গহপতিকা পতিরূপা, তেসং হত্থে নিক্খিপিত্ৰা পক্কমিতব্বং.

অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা.

৫০৭. অনাপত্তি রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা অজ্ঝারামে ৰা অজ্ঝাৰসথে ৰা উগ্গহেত্ৰা ৰা উগ্গহাপেত্ৰা ৰা নিক্খিপতি – ‘‘যস্স ভৰিস্সতি সো হরিস্সতী’’তি, রতনসম্মতং ৰিস্সাসং গণ্হাতি, তাৰকালিকং গণ্হাতি, পংসুকূলসঞ্ঞিস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

রতনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.