১০. কণ্টকসিক্খাপদং
৪২৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন কণ্টকস্স [কণ্ডকস্স (স্যা. ক.)] নাম সমণুদ্দেসস্স এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি. অস্সোসুং খো সম্বহুলা ভিক্খূ কণ্টকস্স নাম কির সমণুদ্দেসস্স এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ যেন কণ্টকো সমণুদ্দেসো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা কণ্টকং সমণুদ্দেসং এতদৰোচুং – ‘‘সচ্চং কির তে, আৰুসো কণ্টক, এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যে’মে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি? ‘‘এৰংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি.
মা, আৰুসো কণ্টক, এৰং অৰচ. মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং. ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য. অনেকপরিযাযেন, আৰুসো কণ্টক, অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো…পে… এৰম্পি খো কণ্টকো সমণুদ্দেসো তেহি ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তথেৰ তং পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পরামাসা অভিনিৰিস্স ৰোহরতি – ‘‘এৰংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি.
যতো চ খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু কণ্টকং সমণুদ্দেসং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৰিৰেচেতুং, অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা কণ্টকং সমণুদ্দেসং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির তে, কণ্টক, এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি? ‘‘এৰংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি.
‘‘কস্স নু খো নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, মযা এৰং ধম্মং দেসিতং আজানাসি? ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযায? অপ্পস্সাদা কামা ৰুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৰুত্তা মযা…পে… সপ্পসিরূপমা কামা ৰুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পন ত্ৰং, মোঘপুরিস, অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৰ অব্ভাচিক্খসি অত্তানঞ্চ খণসি বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰসি. তঞ্হি তে, মোঘপুরিস, ভৰিস্সতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি. ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো কণ্টকং সমণুদ্দেসং নাসেতু. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নাসেতব্বো – অজ্জতগ্গে তে, আৰুসো কণ্টক, ন চেৰ সো ভগৰা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিরত্ততিরত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চর পিরে ৰিনস্সা’’তি. অথ খো সঙ্ঘো কণ্টকং সমণুদ্দেসং নাসেসি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেন্তিপি উপট্ঠাপেন্তিপি সম্ভুঞ্জন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেস্সন্তিপি উপট্ঠাপেস্সন্তিপি সম্ভুঞ্জিস্সন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেথাপি উপট্ঠাপেথাপি সম্ভুঞ্জথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেস্সথাপি উপট্ঠাপেস্সথাপি সম্ভুঞ্জিস্সথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪২৯. ‘‘সমণুদ্দেসোপি চে এৰং ৰদেয্য – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’তি, সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মাৰুসো সমণুদ্দেস, এৰং অৰচ, মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য. অনেকপরিযাযেনাৰুসো সমণুদ্দেস, অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযাযা’তি. এৰঞ্চ [এৰঞ্চ পন (ক.)] সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তথেৰ পগ্গণ্হেয্য, সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অজ্জতগ্গে তে, আৰুসো সমণুদ্দেস, ন চেৰ সো ভগৰা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিরত্ততিরত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চর পিরে ৰিনস্সা’তি. যো পন ভিক্খু জানং তথানাসিতং সমণুদ্দেসং উপলাপেয্য ৰা উপট্ঠাপেয্য ৰা সম্ভুঞ্জেয্য ৰা সহ ৰা সেয্যং কপ্পেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪৩০. সমণুদ্দেসো নাম সামণেরো ৰুচ্চতি.
এৰং ৰদেয্যাতি – ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথাযেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি.
সো সমণুদ্দেসোতি যো সো এৰংৰাদী সমণুদ্দেসো.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি, যে পস্সন্তি যে সুণন্তি তেহি ৰত্তব্বো – ‘‘মা, আৰুসো সমণুদ্দেস, এৰং অৰচ. মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং. ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য. অনেকপরিযাযেনাৰুসো সমণুদ্দেস, অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো… ততিযম্পি ৰত্তব্বো…পে… সচে পটিনিস্সজ্জতি ইচ্চেতং কুসলং, নো চে পটিনিস্সজ্জতি সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘অজ্জতগ্গে তে, আৰুসো সমণুদ্দেস, ন চেৰ সো ভগৰা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিরত্ততিরত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চর পিরে ৰিনস্সা’’তি.
যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৰা জানাতি, অঞ্ঞে ৰা তস্স আরোচেন্তি, সো ৰা আরোচেতি.
তথানাসিতন্তি এৰং নাসিতং.
সমণুদ্দেসো নাম সামণেরো ৰুচ্চতি.
উপলাপেয্য ৰাতি তস্স পত্তং ৰা চীৰরং ৰা উদ্দেসং ৰা পরিপুচ্ছং ৰা দস্সামীতি উপলাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
উপট্ঠাপেয্য ৰাতি তস্স চুণ্ণং ৰা মত্তিকং ৰা দন্তকট্ঠং ৰা মুখোদকং ৰা সাদিযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সম্ভুঞ্জেয্য ৰাতি সম্ভোগো নাম দ্ৰে সম্ভোগা – আমিসসম্ভোগো চ ধম্মসম্ভোগো চ. আমিসসম্ভোগো নাম আমিসং দেতি ৰা পটিগ্গণ্হাতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মসম্ভোগো নাম উদ্দিসতি ৰা উদ্দিসাপেতি ৰা, পদেন উদ্দিসতি ৰা উদ্দিসাপেতি ৰা, পদে পদে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অক্খরায উদ্দিসতি ৰা উদ্দিসাপেতি ৰা, অক্খরক্খরায আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সহ ৰা সেয্যং কপ্পেয্যাতি একচ্ছন্নে নাসিতকে সমণুদ্দেসে নিপন্নে ভিক্খু নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ভিক্খু নিপন্নে নাসিতকো সমণুদ্দেসো নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উভো ৰা নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উট্ঠহিত্ৰা পুনপ্পুনং নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪৩১. নাসিতকে নাসিতকসঞ্ঞী উপলাপেতি ৰা উপট্ঠাপেতি ৰা সম্ভুঞ্জতি ৰা সহ ৰা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. নাসিতকে ৰেমতিকো উপলাপেতি ৰা উপট্ঠাপেতি ৰা সম্ভুঞ্জতি ৰা সহ ৰা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নাসিতকে অনাসিতকসঞ্ঞী উপলাপেতি ৰা উপট্ঠাপেতি ৰা সম্ভুঞ্জতি ৰা সহ ৰা সেয্যং কপ্পেতি, অনাপত্তি. অনাসিতকে নাসিতকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনাসিতকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনাসিতকে অনাসিতকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪৩২. অনাপত্তি অনাসিতকোতি জানাতি, তং দিট্ঠিং পটিনিস্সট্ঠোতি জানাতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
কণ্টকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.
সপ্পাণকৰগ্গো সত্তমো.
তস্সুদ্দানং –
সঞ্চিচ্চৰধসপ্পাণং, উক্কোটং দুট্ঠুল্লছাদনং;
ঊনৰীসতি সত্থঞ্চ, সংৰিধানং অরিট্ঠকং;
উক্খিত্তং কণ্টকঞ্চেৰ, দস সিক্খাপদা ইমেতি.