সন্তোসকথাৰণ্ণনা

২১৫. অত্থদস্সনেন পদস্সপি ৰিঞ্ঞাযমানত্তা পদমনপেক্খিত্ৰা সন্তোসস্স অত্তনি অত্থিতায ভিক্খু সন্তুট্ঠোতি পৰুচ্চতীতি অত্থমত্তং দস্সেতুং ‘‘ইতরীতরপচ্চযসন্তোসেন সমন্নাগতো’’তি ৰুত্তং. সন্তুস্সতি ন লুদ্ধো ভৰতীতি হি পদনিব্বচনং. অপিচ পদনিব্বচনৰসেন অত্থে ৰুত্তে যস্স সন্তোসস্স অত্তনি অত্থিভাৰতো সন্তুট্ঠো নাম, সো অপাকটোতি তং পাকটকরণত্থং ‘‘ইতরীতরপচ্চযসন্তোসেন সমন্নাগতো’’তি অত্থমত্তমাহ, চীৰরাদিকে যত্থ কত্থচি কপ্পিযপচ্চযে সন্তোসেন সমঙ্গীভূতোতি অত্থো. ইতর-সদ্দো হি অনিযমৰচনো দ্ৰিক্খত্তুং ৰুচ্চমানো যং কিঞ্চি-সদ্দেন সমানত্থো হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘যত্থ কত্থচি কপ্পিযপচ্চযে’’তি. অথ ৰা ইতরং ৰুচ্চতি হীনং পণীততো অঞ্ঞত্তা, তথা পণীতম্পি হীনতো অঞ্ঞত্তা. অঞ্ঞমঞ্ঞাপেক্খাসিদ্ধা হি ইতরতা, তস্মা হীনেন ৰা পণীতেন ৰা চীৰরাদিকপ্পিযপচ্চযেন সন্তোসেন সমঙ্গীভূতোতি অত্থো দট্ঠব্বো. সন্তুস্সতি তেন, সন্তুস্সনমত্তন্তি ৰা সন্তোসো, তথা পৰত্তো অলোভো, অলোভপধানা ৰা চত্তারো খন্ধা. লভনং লাভো, অত্তনো লাভস্স অনুরূপং সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলন্তি কাযবলং, অত্তনো বলস্স অনুরূপং সন্তোসো যথাবলসন্তোসো.সারুপ্পন্তি সপ্পাযং পতিরূপং ভিক্খুনো অনুচ্ছৰিকতা, অত্তনো সারুপ্পস্স অনুরূপং সন্তোসো যথাসারুপ্পসন্তোসো.

অপরো নযো – লব্ভতেতি লাভো, যো যো লাভো যথালাভং, ইতরীতরপচ্চযো, যথালাভেন সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলস্স অনুরূপং পৰত্ততীতি যথাবলং, অত্তনো বলানুচ্ছৰিকপচ্চযো, যথা-সদ্দো চেত্থ সসাধনং অনুরূপকিরিযং ৰদতি, যথা তং ‘‘অধিচিত্ত’’ন্তি এত্থ অধি-সদ্দো সসাধনং অধিকরণকিরিযন্তি. যথাবলেন সন্তোসো যথাবলসন্তোসো. সারুপ্পতি পতিরূপং ভৰতি, সোভনং ৰা আরোপেতীতি সারুপ্পং, যং যং সারুপ্পং যথাসারুপ্পং, ভিক্খুনো সপ্পাযপচ্চযো, যথাসারুপ্পেন সন্তোসো যথাসারুপ্পসন্তোসো. যথাৰুত্তং পভেদমনুগতা ৰণ্ণনা পভেদৰণ্ণনা.

ইধাতি সাসনে. অঞ্ঞং ন পত্থেতীতি অপ্পত্তপত্থনভাৰমাহ, লভন্তোপি ন গণ্হাতীতি পত্তপত্থনাভাৰং. পঠমেন অপ্পত্তপত্থনাভাৰেযেৰ ৰুত্তে যথালদ্ধতো অঞ্ঞস্স অপত্থনা নাম অপ্পিচ্ছতাযপি সিযা পৰত্তিআকারোতি অপ্পিচ্ছতাপসঙ্গভাৰতো ততোপি নিৰত্তমেৰ সন্তোসস্স সরূপং দস্সেতুং দুতিযেন পত্তপত্থনাভাৰো ৰুত্তোতি দট্ঠব্বং. এৰমুপরিপি. পকতিদুব্বলোতি আবাধাদিৰিরহেপি সভাৰদুব্বলো. সমানো সীলাদিভাগো যস্সাতি সভাগো, সহ ৰা সীলাদীহি গুণভাগেহি ৰত্ততীতি সভাগো, লজ্জীপেসলো ভিক্খু, তেন. তং পরিৰত্তেত্ৰাতি পকতিদুব্বলাদীনং গরুচীৰরং ন ফাসুভাৰাৰহং, সরীরখেদাৰহঞ্চ হোতীতি পযোজনৰসেন পরিৰত্তনং ৰুত্তং, ন অত্রিচ্ছতাদিৰসেন. অত্রিচ্ছতাদিপ্পকারেন হি পরিৰত্তেত্ৰা লহুকচীৰরপরিভোগো সন্তোসৰিরোধী হোতি, তস্স পন তদভাৰতো যথাৰুত্তপ্পযোজনৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা লহুকচীৰরপরিভোগোপি ন সন্তোসৰিরোধীতি আহ ‘‘লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. পযোজনৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা লহুকচীৰরপরিভোগোপি ন তাৰ সন্তোসৰিরোধী, পগেৰ তথা অপরিৰত্তেত্ৰা পরিভোগেতি সম্ভাৰিতস্স অত্থস্স দস্সনত্থঞ্হেত্থ অপি-সদ্দগ্গহণং. চীৰরনিদ্দেসেপি ‘‘পত্তচীৰরাদীনং অঞ্ঞতর’’ন্তি ৰচনং যথারুতং গহিতাৰসেসপচ্চযসন্তোসস্স চীৰরসন্তোসে সমৰরোধিতাদস্সনত্থং. ‘‘থেরকো অযমাযস্মা মল্লকো’’তিআদীসু থেরৰোহারস্স পঞ্ঞত্তিমত্তেপি পৰত্তিতো দসৰস্সতো পভুতি চিরৰস্সপব্বজিতেস্ৰেৰ ইধ পৰত্তিঞাপনত্থং ‘‘থেরানং চিরপব্বজিতান’’ন্তি ৰুত্তং, থেরানন্তি ৰা সঙ্ঘত্থেরং ৰদতি. চিরপব্বজিতানন্তি পন তদৰসেসে ৰুড্ঢভিক্খূ. সঙ্কারকূটাদিতোতি কচৰররাসিআদিতো. অনন্তকানীতি নন্তকানি পিলোতিকানি. ‘‘অ-কারো চেত্থ নিপাতমত্ত’’ন্তি (ৰি. ৰ. অট্ঠ. ১১৬৫) ৰিমানট্ঠকথাযং ৰুত্তং. তথা চাহু ‘‘নন্তকং কপ্পটো জিণ্ণৰসনং তু পটচ্চর’’ন্তি নত্থি দসাসঙ্খাতো অন্তো কোটি যেসন্তি হি নন্তকানি, ন-সদ্দস্স তু অনাদেসে অনন্তকানীতিপি যুজ্জতি. সঙ্কেতকোৰিদানং পন আচরিযানং তথা অৰুত্তত্তা ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বং. ‘‘সনন্তকানী’’তিপি পাঠো, নন্তকেন সহ সংসিব্বিতানি পংসুকূলানি চীৰরানীতি অত্থো. সঙ্ঘাটিন্তি তিণ্ণং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং. তীণিপি হি চীৰরানি সঙ্ঘটিতত্তা ‘‘সঙ্ঘাটী’’তি ৰুচ্চন্তি. মহগ্ঘং চীৰরং, বহূনি ৰা চীৰরানি লভিত্ৰা তানি ৰিস্সজ্জেত্ৰা তদঞ্ঞস্স গহণম্পি মহিচ্ছতাদিনযে অট্ঠত্ৰা যথাসারুপ্পনযে এৰ ঠিতত্তা ন সন্তোসৰিরোধীতি আহ ‘‘তেসং…পে… ধারেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. যথাসারুপ্পনযেন যথালদ্ধং ৰিস্সজ্জেত্ৰা তদঞ্ঞগহণম্পি ন তাৰ সন্তোসৰিরোধী, পগেৰ অনঞ্ঞগহণেন যথালদ্ধস্সেৰ যথাসারুপ্পং পরিভোগেতি সম্ভাৰিতস্স অত্থস্স দস্সনত্থঞ্হেত্থ অপি-সদ্দগ্গহণং, এৰং সেসপচ্চযেসুপি যথাবলযথাসারুপ্পনিদ্দেসেসু অপি-সদ্দগ্গহণে অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো.

পকতিৰিরুদ্ধন্তি সভাৰেনেৰ অসপ্পাযং. সমণধম্মকরণসীসেন সপ্পাযপচ্চযপরিযেসনং, পরিভুঞ্জনঞ্চ ৰিসেসতো যুত্ততরন্তি অত্থন্তরং ৰিঞ্ঞাপেতুং ‘‘যাপেন্তোপী’’তি অৰত্ৰা ‘‘সমণধম্মং করোন্তোপী’’তি ৰুত্তং. মিস্সকাহারন্তি তণ্ডুলমুগ্গাদীহি নানাৰিধপুব্বণ্ণাপরণ্ণেহি মিস্সেত্ৰা কতং আহারং.

অঞ্ঞম্পি সেনাসনে যথাসারুপ্পসন্তোসং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো হী’’তিআদি. পঠমে হি নযে যথালদ্ধস্স ৰিস্সজ্জনেন, দুতিযে পন যথাপত্তস্স অসম্পটিচ্ছনেন যথাসারুপ্পসন্তোসো ৰুত্তোতি অযমেতেসং ৰিসেসো. হি-সদ্দো চেত্থ পক্খন্তরজোতকো. মজ্ঝিমাগমট্ঠকথাযং পন পি-সদ্দো দিস্সতি. ‘‘উত্তমসেনাসনং নাম পমাদট্ঠান’’ন্তি ৰত্ৰা তব্ভাৰমেৰ দস্সেতুং ‘‘তত্থ নিসিন্নস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. নিদ্দাভিভূতস্সাতি থিনমিদ্দোক্কমনেন চিত্তচেতসিকগেলঞ্ঞভাৰতো ভৰঙ্গসন্ততিসঙ্খাতায নিদ্দায অভিভূতস্স, নিদ্দাযন্তস্সাতি অত্থো. পটিবুজ্ঝতোতি তথারূপেন আরম্মণন্তরেন পটিবুজ্ঝন্তস্স পটিবুজ্ঝনহেতু কামৰিতক্কা পাতুভৰন্তীতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘পটিবুজ্ঝনতো’’তিপি হি কত্থচি পাঠো দিস্সতি. অযম্পীতি পঠমনযং উপাদায ৰুত্তং.

তেসং আভতেনাতি তেহি থেরাদীহি আভতেন, তেসং ৰা যেন কেনচি সন্তকেনাতি অজ্ঝাহরিত্ৰা সম্বন্ধো. মুত্তহরীতকন্তি গোমুত্তপরিভাৰিতং, পূতিভাৰেন ৰা মোচিতং ছড্ডিতং হরীতকং, ইদানি পন পোত্থকেসু ‘‘গোমুত্তহরীতক’’ন্তি পাঠো, সো ন পোরাণপাঠো তব্বণ্ণনায (দী. নি. টী. ১.২১৫) ৰিরুদ্ধত্তা. চতুমধুরন্তি মজ্ঝিমাগমৰরে মহাধম্মসমাদানসুত্তে (ম. নি. ১.৪৮৪ আদযো) ৰুত্তং দধিমধুসপ্পিফাণিতসঙ্খাতং চতুমধুরং, একস্মিঞ্চ ভাজনে চতুমধুরং ঠপেত্ৰা তেসু যদিচ্ছসি, তং গণ্হাহি ভন্তেতি অত্থো. ‘‘সচস্সা’’তিআদিনা তদুভযস্স রোগৰূপসমনভাৰং দস্সেতি. বুদ্ধাদীহি ৰণ্ণিতন্তি ‘‘পূতিমুত্তভেসজ্জং নিস্সায পব্বজ্জা’’তিআদিনা (মহাৰ. ৭৩, ১২৮) সম্মাসম্বুদ্ধাদীহি পসত্থং. অপ্পিচ্ছতাৰিসিট্ঠায সন্তুট্ঠিযা নিযোজনতো পরমেন উক্কংসগতেন সন্তোসেন সন্তুস্সতীতি পরমসন্তুট্ঠো.

কামঞ্চ সন্তোসপ্পভেদা যথাৰুত্ততোপি অধিকতরা চীৰরে ৰীসতি সন্তোসা, পিণ্ডপাতে পন্নরস, সেনাসনে চ পন্নরস, গিলানপচ্চযে ৰীসতীতি, ইধ পন সঙ্খেপেন দ্ৰাদসৰিধোযেৰ সন্তোসো ৰুত্তো. তদধিকতরপ্পভেদো পন চতুরঙ্গুত্তরে মহাঅরিযৰংসসুত্তট্ঠকথায (অ. নি. অট্ঠ. ২.৪.২৮) গহেতব্বো. তেনাহ ‘‘ইমিনা পনা’’তিআদি. এৰং ‘‘ইধ মহারাজ ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতী’’তি এত্থ পুগ্গলাধিট্ঠাননিদ্দিট্ঠেন সন্তুট্ঠপদেনেৰ সন্তোসপ্পভেদং দস্সেত্ৰা ইদানি ‘‘কাযপরিহারিকেন চীৰরেন কুচ্ছিপরিহারিকেন পিণ্ডপাতেনা’’তিআদি দেসনানুরূপং তেন সন্তোসেন সন্তুট্ঠস্স অনুচ্ছৰিকং পচ্চযপ্পভেদং, তস্স চ কাযকুচ্ছিপরিহারিযভাৰং ৰিভাৰেন্তো এৰমাহাতি অযমেত্থ সম্বন্ধো. কামঞ্চস্স চীৰরপিণ্ডপাতেহেৰ যথাক্কমং কাযকুচ্ছিপরিহারিযেহি সন্তুট্ঠতা পাল়িযং ৰুত্তা, তথাপি সেসপরিক্খারচতুক্কেন চ ৰিনা ৰিচরণমযুত্তং, সব্বত্থ চ কাযকুচ্ছিপরিহারিযতা লদ্ধব্বাতি অট্ঠকথাযং অযং ৰিনিচ্ছযো ৰুত্তোতি দট্ঠব্বং. দন্তকট্ঠচ্ছেদনৰাসীতি লক্খণমত্তং তদঞ্ঞকিচ্চস্সাপি তায সাধেতব্বত্তা, তেন ৰক্খতি ‘‘মঞ্চপীঠানং অঙ্গপাদচীৰরকুটিদণ্ডকসজ্জনকালে চা’’তিআদি. ৰুত্তম্পি চেতং পোরাণট্ঠকথাসু ‘‘ন হেতং কত্থচিপি পাল়িযমাগত’’ন্তি.

বন্ধনন্তি কাযবন্ধনং. পরিস্সাৰনেন পরিস্সাৰনঞ্চ, তেন সহাতি ৰা অত্থো. যুত্তো কম্মট্ঠানভাৰনাসঙ্খাতো যোগো যস্স, তস্মিং ৰা যোগো যুত্তোতি যুত্তযোগো, তস্স.

কাযং পরিহরন্তি পোসেন্তি, কাযস্স ৰা পরিহারো পোসনমত্তং পযোজনমেতেহীতি কাযপরিহারিযা ক-কারস্স য-কারং কত্ৰা. পোসনঞ্চেত্থ ৰড্ঢনং, ভরণং ৰা, তথা কুচ্ছিপরিহারিযাপি ৰেদিতব্বা. বহিদ্ধাৰ কাযস্স উপকারকভাৰেন কাযপরিহারিযতা, অজ্ঝোহরণৰসেন সরীরট্ঠিতিযা উপকারকভাৰেন কুচ্ছিপরিহারিযতাতি অযমেতেসং ৰিসেসো. তেনাহ ‘‘তিচীৰরং তাৰা’’তিআদি. ‘‘পরিহরতী’’তি এতস্স পোসেতীতি অত্থৰচনং. ইতীতি নিদস্সনে নিপাতো, এৰং ৰুত্তনযেন কাযপরিহারিযং হোতীতি কারণজোতনে ৰা, তস্মা পোসনতো কাযপরিহারিযং হোতীতি. এৰমুপরিপি. চীৰরকণ্ণেনাতি চীৰরপরিযন্তেন.

কুটিপরিভণ্ডকরণকালেতি কুটিযা সমন্ততো ৰিলিম্পনেন সম্মট্ঠকরণকালে.

অঙ্গং নাম মঞ্চপীঠানং পাদূপরি ঠপিতো পধানসম্ভারৰিসেসো. যত্থ পদরসঞ্চিননপিট্ঠিঅপস্সযনাদীনি করোন্তি, যো ‘‘অটনী’’তিপি ৰুচ্চতি.

মধুদ্দুমপুপ্ফং মধুকং নাম, মক্খিকামধূহি কতপূৰং ৰা. পরিক্খারমত্তা পরিক্খারপমাণং. সেয্যং পৰিসন্তস্সাতি পচ্চত্থরণকুঞ্চিকানং তাদিসে কালে পরিভুত্তভাৰং সন্ধায ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘তত্রট্ঠকং পচ্চত্থরণ’’ন্তি. অত্তনো সন্তকভাৰেন পচ্চত্থরণাধিট্ঠানেন অধিট্ঠহিত্ৰা তত্থেৰ সেনাসনে তিট্ঠনকঞ্হি ‘‘তত্রট্ঠক’’ন্তি ৰুচ্চতি. ৰিকপ্পনৰচনতো পন তেসমঞ্ঞতরস্স নৰমতা, যথাৰুত্তপটিপাটিযা চেত্থ নৰমভাৰো, ন তু তেসং তথাপতিনিযতভাৰেন. কস্মাতি চে? তথাযেৰ তেসমধারণতো. এস নযো দসমাদীসুপি. তেলং পটিসামেত্ৰা হরিতা ৰেল়ুনাল়িআদিকা তেলনাল়ি. ননু সন্তুট্ঠপুগ্গলদস্সনে সন্তুট্ঠোৰ অট্ঠপরিক্খারিকো দস্সেতব্বোতি অনুযোগে যথারহং তেসম্পি সন্তুট্ঠভাৰং দস্সেন্তো ‘‘এতেসু চা’’তিআদিমাহ. মহন্তো পরিক্খারসঙ্খাতো ভারো এতেসন্তি মহাভারা, অযং অধুনা পাঠো, আচরিযধম্মপালত্থেরেন পন ‘‘মহাগজা’’তি পাঠস্স দিট্ঠত্তা ‘‘দুপ্পোসভাৰেন মহাগজা ৰিযাতি মহাগজা’’তি (দী. নি. টী. ১.২১৫) ৰুত্তং, ন তে এত্তকেহি পরিক্খারেহি ‘‘মহিচ্ছা, অসন্তুট্ঠা, দুব্ভরা, বাহুল্লৰুত্তিনো’’তি চ ৰত্তব্বাতি অধিপ্পাযো. যদি ইতরেপি সন্তুট্ঠা অপ্পিচ্ছতাদিসভাৰা, কিমেতেসম্পি ৰসেন অযং দেসনা ইচ্ছিতাতি চোদনং সোধেতুং ‘‘ভগৰা পনা’’তিআদি ৰুত্তং. অট্ঠপরিক্খারিকস্স ৰসেন ইমিস্সা দেসনায ইচ্ছিতভাৰো কথং ৰিঞ্ঞাযতীতি অনুযোগম্পি অপনেতি ‘‘সো হী’’তিআদিনা, তস্সেৰ তথা পক্কন্তভাৰেন ‘‘কাযপরিহারিকেন চীৰরেনা’’তিআদি পাল়িযা যোগ্যতো তস্স ৰসেন ইচ্ছিতভাৰো ৰিঞ্ঞাযতীতি ৰুত্তং হোতি. ৰচনীযস্স হেতুভাৰদস্সনেন হি ৰাচকস্সাপি হেতুভাৰো দস্সিতোতি. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘ইতি ইমস্সা’’তিআদি লদ্ধগুণৰচনম্পি উপপন্নং হোতি. সল্লহুকা ৰুত্তি জীৰিকা যস্সাতি সল্লহুকৰুত্তি, তস্স ভাৰো সল্লহুকৰুত্তিতা, তং. কাযপারিহারিযেনাতি ভাৰপ্পধাননিদ্দেসো, ভাৰলোপনিদ্দেসো ৰাতি দস্সেতি ‘‘কাযং পরিহরণমত্তকেনা’’তি ইমিনা, কাযপোসনপ্পমাণেনাতি অত্থো. তথা কুচ্ছিপরিহারিযেনাতি এত্থাপি. ৰুত্তনযেন চেত্থ দ্ৰিধা ৰচনত্থো, টীকাযং (দী. নি. টী. ১.২১৫) পন পঠমস্স ৰচনত্থস্স হেট্ঠা ৰুত্তত্তা দুতিযোৰ ইধ ৰুত্তোতি দট্ঠব্বং. মমাযনতণ্হায আসঙ্গো. পরিগ্গহতণ্হায বন্ধো. জিযামুত্তোতি ধনুজিযায মুত্তো. যূথাতি হত্থিগণতো. তিধা পভিন্নমদো মদহত্থী. ৰনপব্ভারন্তি ৰনে পব্ভারং.

চতূসু দিসাসু সুখৰিহারিতায সুখৰিহারট্ঠানভূতা, ‘‘একং দিসং ফরিত্ৰা’’তিআদিনা (দী. নি. ৩.৩০৮; ম. নি. ১.৭৭, ৪৫৯, ৫০৯; ২.৩০৯) ৰা নযেন ব্রহ্মৰিহারভাৰনাফরণট্ঠানভূতা চতস্সো দিসা এতস্সাতি চতুদ্দিসো, সো এৰ চাতুদ্দিসো, চতস্সো ৰা দিসা চতুদ্দিসং, ৰুত্তনযেন তমস্সাতি চাতুদ্দিসো যথা ‘‘সদ্ধো’’তি. তাস্ৰেৰ দিসাসু কত্থচিপি সত্তে ৰা সঙ্খারে ৰা ভযেন ন পটিহনতি, সযং ৰা তেহি ন পটিহঞ্ঞতেতি অপ্পটিঘো. সন্তুস্সমানোতি সকেন, সন্তেন ৰা, সমমেৰ ৰা তুস্সনকো. ইতরীতরেনাতি যেন কেনচি পচ্চযেন, উচ্চাৰচেন ৰা. পরিচ্চ সযন্তি পৰত্তন্তি কাযচিত্তানি, তানি ৰা পরিসযন্তি অভিভৰন্তীতি পরিস্সযা, সীহব্যগ্ঘাদযো বাহিরা, কামচ্ছন্দাদযো চ অজ্ঝত্তিকা কাযচিত্তুপদ্দৰা, উপযোগত্থে চেতং সামিৰচনং. সহিতাতি অধিৰাসনখন্তিযা, ৰীরিযাদিধম্মেহি চ যথারহং খন্তা, গহন্তা চাতি অত্থো. থদ্ধভাৰকরভযাভাৰেন অছম্ভী. একো চরেতি অসহাযো একাকী হুত্ৰা চরিতুং ৰিহরিতুং সক্কুণেয্য. সমত্থনে হি এয্য-সদ্দো যথা ‘‘কো ইমং ৰিজটযে জট’’ন্তি (সং. নি. ১.২৩) খগ্গৰিসাণকপ্পতায একৰিহারীতি দস্সেতি ‘‘খগ্গৰিসাণকপ্পো’’তি ইমিনা. সণ্ঠানেন খগ্গসদিসং একমেৰ মত্থকে উট্ঠিতং ৰিসাণং যস্সাতি খগ্গো; খগ্গসদ্দেন তংসদিসৰিসাণস্স গহিতত্তা, মহিংসপ্পমাণো মিগৰিসেসো, যো লোকে ‘‘পলাসাদো, গণ্ঠকো’’তি চ ৰুচ্চতি, তস্স ৰিসাণেন একীভাৰেন সদিসোতি অত্থো. অপিচ একৰিহারিতায খগ্গৰিসাণকপ্পোতি দস্সেতুম্পি এৰং ৰুত্তং. ৰিত্থারো পনস্সা অত্থো খগ্গৰিসাণসুত্তৰণ্ণনাযং, (সু. নি. অট্ঠ. ১.৪২) চূল়নিদ্দেসে (চূল়নি. ১২৮) চ ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো.

এৰং ৰণ্ণিতন্তি খগ্গৰিসাণসুত্তে ভগৰতা তথা দেসনায ৰিৰরিতং, থোমিতং ৰা. খগ্গস্স নাম মিগস্স ৰিসাণেন কপ্পো সদিসো তথা. কপ্প-সদ্দো হেত্থ ‘‘সত্থুকপ্পেন ৰত ভো কির সাৰকেন সদ্ধিং মন্তযমানা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২৬০) ৰিয পটিভাগে ৰত্ততি, তস্স ভাৰো খগ্গৰিসাণকপ্পতা, তং সো আপজ্জতীতি সম্বন্ধো.

ৰাতাভিঘাতাদীহি সিযা সকুণো ছিন্নপক্খো, অসঞ্জাতপক্খো ৰা, ইধ পন ডেতুং সমত্থো সপক্খিকোৰ অধিপ্পেতোতি ৰিসেসদস্সনত্থং পাল়িযং ‘‘পক্খী সকুণো’’তি ৰুত্তং, ন তু ‘‘আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতী’’তিআদীসু (পটি. ম. ৩.১১) ৰিয পরিযাযমত্তদস্সনত্থন্তি আহ ‘‘পক্খযুত্তো সকুণো’’তি. উপ্পততীতি উদ্ধং পততি গচ্ছতি, পক্খন্দতীতি অত্থো. ৰিধুনন্তাতি ৰিভিন্দন্তা, ৰিচালেন্তা ৰা. অজ্জতনাযাতি অজ্জভাৰত্থায. তথা স্ৰাতনাযাতি এত্থাপি. অত্তনো পত্তং এৰ ভারো যস্সাতি সপত্তভারো. মমাযনতণ্হাভাৰেন নিস্সঙ্গো. পরিগ্গহতণ্হাভাৰেন নিরপেক্খো. যেন কামন্তি যত্থ অত্তনো রুচি, তত্থ. ভাৰনপুংসকং ৰা এতং. যেন যথা পৰত্তো কামোতি হি যেনকামো, তং, যথাকামন্তি অত্থো.