২. সহজাতৰারৰণ্ণনা
২৩৪-২৪২. সহজাতপচ্চযকরণন্তি সহজাতং পচ্চযধম্মং পচ্চযং কত্ৰা পৰত্তি. সহজাতাযত্তভাৰগমনন্তি সহজাতে পচ্চযধম্মে আযত্তভাৰস্স গমনং পচ্চযুপ্পন্নস্স অত্তনা সহজাতপচ্চযাযত্তৰুত্তিতা. এত্থ চ সহজাতপচ্চযসঙ্খাতং সহজাতং করোতীতি সহজাতো, তথাপৰত্তো পচ্চযুপ্পন্নধম্মো. তত্থ পৰত্তমানো সহজাতসদ্দো যস্মা তস্স পচ্চযুপ্পন্নস্স অত্তনা সহজাতং পচ্চযধম্মং পচ্চযং কত্ৰা পৰত্তিং তদাযত্তভাৰূপগমনঞ্চ ৰদতীতি ৰুচ্চতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘সহজাতসদ্দেন…পে… ৰুত্ত’’ন্তি. তস্স করণস্স গমনস্স ৰাতি তস্স যথাৰুত্তস্স সহজাতপচ্চযকরণস্স সহজাতাযত্তভাৰূপগমনস্স ৰা. ‘‘কুসলং ধম্মং সহজাতো’’তি ইমস্স কুসলং ধম্মং সহজাতং তংসহভাৰিতঞ্চ পচ্চযং কত্ৰাতি অযমত্থোতি আহ ‘‘কুসলাদীনং কম্মভাৰতো’’তি. সহজাতপচ্চযসহভাৰীনং পচ্চযানং সঙ্গণ্হত্থঞ্হেত্থ ‘‘সহজাতাযত্তভাৰগমনং ৰা’’তি ৰুত্তং.
তংকম্মভাৰতোতি তেসং যথাৰুত্তপচ্চযকরণতদাযত্তভাৰগমনানং কম্মভাৰতো. অট্ঠকথাযং পন ‘‘কুসলং ধম্মং সহজাতোতি কুসলং ধম্মং পটিচ্চ তেন সহজাতো হুত্ৰা’’তি পটিচ্চসদ্দং আহরিত্ৰা অত্থো ৰুত্তো, তং ‘‘পটিচ্চত্থো সহজাতত্থো’’তি কত্ৰা ৰুত্তং. সহজাতসদ্দযোগে কুসলং ধম্মন্তি উপযোগৰচনস্স যুত্তি ন ৰুত্তা, ‘‘তেন সহজাতো হুত্ৰা’’তি পন ৰুত্তত্তা করণত্থে উপযোগৰচনন্তি দস্সিতন্তি কেচি. নিস্সযৰারে পন কুসলং ধম্মং নিস্সযত্থেন পচ্চযং কত্ৰাতি ৰদন্তেন ইধাপি ‘‘কুসলং ধম্মং সহজাতত্থেন পচ্চযং কত্ৰা’’তি অযমত্থো ৰুত্তোযেৰ হোতি, পটিচ্চসদ্দাহরণম্পি ইমমেৰত্থং ঞাপেতীতি দট্ঠব্বং. উপাদারূপং কিঞ্চি ভূতরূপস্স অনুপালকং উপত্থম্ভকঞ্চ হোন্তম্পি সহজাতলক্খণেন ন হোতি, তস্মা পটিচ্চত্থং ন ফরতীতি আহ ‘‘পটিচ্চাতি ইমিনা ৰচনেন দীপিতো পচ্চযো ন হোতী’’তি. নিদস্সনৰসেন ৰুত্তন্তি উদাহরণৰসেন ৰুত্তং, ন অনৰসেসতোতি অত্থো. যথাৰুত্তোতি পটিচ্চত্থফরণৰসেন ৰুত্তো. যথা চ উপাদারূপং ভূতরূপস্স উপাদারূপস্স চ পচ্চযো ন হোতি, এৰং ঠপেত্ৰা ছ ৰত্থূনি সেসরূপানি অরূপধম্মানং পচ্চযো ন হোতীতি দস্সেন্তো ‘‘ৰত্থুৰজ্জানি রূপানি চ অরূপান’’ন্তি আহ.
সহজাতৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.