২. পৰত্তিৰারৰণ্ণনা
১৯. সঙ্খারানং পুগ্গলানঞ্চ ওকাসত্তাতি সম্পযুত্তানং নিস্সযপচ্চযতায, সঙ্খারানং সমাপজ্জিতব্বতায পুগ্গলানং ঝানস্স ওকাসতা ৰেদিতব্বা, ভূমি পন যদগ্গেন পুগ্গলানং ওকাসো, তদগ্গেন সঙ্খারানম্পি ওকাসো. ‘‘দুতিযে ঝানে ততিযে ঝানে’’তিআদিনা ঝানং, ‘‘কামাৰচরে রূপাৰচরে’’তিআদিনা ভূমি চ ৰিসুং ওকাসভাৰেন গহিতা. ইতীতি হেতুঅত্থো, যস্মা ঝানম্পি ওকাসভাৰেন গহিতং, তস্মাতি অত্থো. পুগ্গলৰারে চ ওকাসৰসেন পুগ্গলগ্গহণেতি পুগ্গলৰারে চ যদা পুগ্গলোকাসসঙ্খারাদীনং ওকাসভাৰেন গয্হতি, তদা তেসং দ্ৰিন্নং ওকাসানং ৰসেন গয্হনং হোতীতি যত্থ সো পুগ্গলো, যঞ্চ তস্মিং পুগ্গলে ঝানং উপলব্ভতি, তেসং দ্ৰিন্নং ভূমিঝানসঙ্খাতানং ওকাসানং ৰসেন যথারহং কাযসঙ্খারাদীনং গহণং কথনং হোতীতি. তস্মাতি যস্মা এতদেৰ, তস্মা. দুতিযততিযজ্ঝানোকাসৰসেনাতি দুতিযততিযজ্ঝানসঙ্খাতওকাসৰসেন গহিতা. কথং? ‘‘ৰিনা ৰিতক্কৰিচারেহি অস্সাসপস্সাসানং উপ্পাদক্খণে’’তি এৰং গহিতা পুগ্গলা ৰিসেসেত্ৰা দস্সিতা. কেন? তেনেৰ ৰিতক্কৰিচাররহিতঅস্সাসপস্সাসুপ্পাদক্খণেনাতি যোজেতব্বং.
পঠমকোট্ঠাসে ঝানোকাসৰসেন পুগ্গলদস্সনং কতন্তি ৰুত্তং ‘‘পুন…পে… দস্সেতী’’তি. ভূমিওকাসৰসেন পুগ্গলং দস্সেতীতি সম্বন্ধো. দ্ৰিপ্পকারানন্তি ঝানভূমিওকাসভেদেন দুৰিধানং. তেসন্তি পুগ্গলানং. ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নানং কামাৰচরান’’ন্তি চ ইদং নিৰত্তেতব্বগহেতব্বসাধারণৰচনং, তস্স চ অৰচ্ছেদকং ‘‘অস্সাসপস্সাসানং উপ্পাদক্খণে’’তি ইদন্তি ৰুত্তং ‘‘ৰিসেস…পে… খণে’’তি. তেন ৰিসেসনেন. কামাৰচরানম্পীতি পি-সদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. তেন ন কেৰলং রূপারূপাৰচরেসু পঠমজ্ঝানং সমাপন্নানং, অথ খো কামাৰচরানম্পীতি ৰুত্তমেৰত্থং সম্পিণ্ডেতি. কীদিসানং কামাৰচরানন্তি আহ ‘‘গব্ভগতাদীন’’ন্তি. আদি-সদ্দেন উদকনিমুগ্গৰিসঞ্ঞিভূতা সঙ্গহিতা, ন মতচতুত্থজ্ঝানসমাপন্ননিরোধসমাপন্না. তে হি অকামাৰচরতায ৰিয রূপারূপভৰসমঙ্গিনো ৰিতক্কৰিচারুপ্পত্তিযাৰ নিৰত্তিতা. একন্তিকত্তাতি অস্সাসপস্সাসাভাৰস্স একন্তিকত্তা. নিদস্সিতাতি রূপারূপাৰচরা নিদস্সনভাৰেন ৰুত্তা, ন তব্বিরহিতানং অঞ্ঞেসং অভাৰতোতি অধিপ্পাযো. পঠমজ্ঝানোকাসা অস্সাসপস্সাসৰিরহৰিসিট্ঠাতি যোজনা. পঠমঞ্চেত্থ পঠমজ্ঝানসমঙ্গীনং রূপারূপাৰচরানং গহণং, দুতিযং যথাৰুত্তগব্ভগতাদীনং. ইমিনা নযেনাতি য্ৰাযং ‘‘সঙ্খারানং পুগ্গলানঞ্চা’’তিআদিনা ঝানোকাসভূমিওকাসৰসেন পুগ্গলৰিভাগনযো ৰুত্তো, ইমিনা নযেন উপাযেন. সব্বত্থ সব্বপুচ্ছাসু.
২১. এতস্মিং পন অত্থে সতীতি য্ৰাযং উপ্পত্তিভূমিযা ঝানং ৰিসেসেত্ৰা অত্থো ৰুত্তো, এতস্মিং অত্থে গয্হমানে অঞ্ঞত্থপি উপ্পত্তিভূমিযা ঝানং ৰিসেসিতব্বং ভৰেয্য, তথা চ অনিট্ঠং আপজ্জতীতি দস্সেন্তো ‘‘চতুত্থজ্ঝানে’’তিআদিমাহ. কিং পন তং অনিট্ঠন্তি আহ ‘‘ভূমীনং ওকাসভাৰস্সেৰ অগ্গহিততাপত্তিতো’’তি. যত্থ যত্থ হি ঝানং গয্হতি, তত্থ তত্থ তং উপ্পত্তিভূমিযা ৰিসেসিতব্বং হোতি. তথা সতি ঝানোকাসোৰ গহিতো সিযা, ন ভূমিওকাসো গুণভূতত্তা. কিঞ্চ ‘‘চতুত্থজ্ঝানে রূপাৰচরে অরূপাৰচরে’’তি এত্থ রূপারূপভূমিযা চতুত্থজ্ঝানে ৰিসেসিযমানে তদেকদেসোৰ ওকাসৰসেন গহিতো সিযা, ন সব্বং চতুত্থজ্ঝানং. তেনাহ ‘‘সব্বচতুত্থজ্ঝানস্স ওকাসৰসেন অগ্গহিততাপত্তিতো চা’’তি. ঝানভূমোকাসানন্তি ঝানোকাসভূমিওকাসানং.
ননু চ ঝানভূমিওকাসে অসঙ্করতো যোজিযমানে ন সব্বস্মিং পঠমজ্ঝানোকাসে কাযসঙ্খারো ৰচীসঙ্খারো চ অত্থি, তথা সব্বস্মিং কামাৰচরোকাসেতি চোদনুপ্পত্তিং সন্ধায তস্স পরিহারং ৰত্তুং ‘‘যদিপী’’তিআদিমাহ. তত্থাতি পঠমজ্ঝানোকাসে কামাৰচরোকাসে চ. তংদ্ৰযুপ্পত্তীতি তস্স কাযৰচীসঙ্খারদ্ৰযস্স উপ্পত্তি. ওকাসদ্ৰযস্স অসঙ্করতো গহণে অযঞ্চ গুণো লদ্ধো হোতীতি আহ ‘‘ৰিসুং…পে… ন ৰত্তব্বং হোতী’’তি. তত্থ অঙ্গমত্তৰসেনাতি ৰিতক্কাদিঝানঙ্গমত্তৰসেন. তত্থ ৰত্তব্বং অট্ঠকথাযং ৰুত্তমেৰ. ৰিতক্করহিতোপি ৰিচারো ৰচীসঙ্খারোযেৰাতি আহ ‘‘অৰিতক্ক…পে… গচ্ছতী’’তি. মুদ্ধভূতং দুতিযজ্ঝানন্তি চতুক্কনযে দুতিযজ্ঝানমাহ. তঞ্হি সকলক্খোভকরধম্মৰিগমেন ৰিতক্কেকঙ্গপ্পহাযিকতো সাতিসযত্তা ‘‘মুদ্ধভূত’’ন্তি ৰত্তব্বতং লভতি. অসঞ্ঞসত্তা ৰিযাতি ইদং ৰিসদিসুদাহরণং দট্ঠব্বং.
৩৭. আৰজ্জনতো পুব্বে পৰত্তং সব্বং চিত্তং পটিসন্ধিচিত্তেন সমানগতিকত্তা একং কত্ৰা ৰুত্তং ‘‘পঠমতো’’তি. তেনাহ ‘‘অৰিতক্কঅৰিচারতো’’তিআদি. চিত্তসঙ্খারস্স আদিদস্সনত্থন্তি সুদ্ধাৰাসে চিত্তসঙ্খারস্স আদিদস্সনত্থং. তথা ‘‘ৰচীসঙ্খারস্স আদিদস্সনত্থ’’ন্তি এত্থাপি.
পৰত্তিৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সঙ্খারযমকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.