৪. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬২৭. চতুত্থে সিব্বনরজনকপ্পপরিযোসানেন নিট্ঠাপেত্ৰাতি সূচিকম্মনিট্ঠানেন সকিম্পি ৰণ্ণভেদমত্তরজনেন কপ্পবিন্দুকরণেন চ নিট্ঠাপেত্ৰা. সমযেতি ৰস্সানসমযে.

৬২৮. কুচ্ছিসমযোতি অন্তোসমযো. ‘‘অযমেকো অড্ঢমাসো পরিযেসনক্খেত্তঞ্চেৰ করণক্খেত্তঞ্চ. এতস্মিঞ্হি অন্তরে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং লদ্ধং কাতুঞ্চ ৰট্টতি, নিৰাসেতুং অধিট্ঠাতুঞ্চ ন ৰট্টতী’’তি পোত্থকেসু পাঠো দিস্সতি, সো অপাঠো. এৰং পনেত্থ পাঠেন ভৰিতব্বং ‘‘অযমেকো অড্ঢমাসো পরিযেসনক্খেত্তং. এতস্মিঞ্হি অন্তরে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং ৰট্টতি, লদ্ধং কাতুং নিৰাসেতুং অধিট্ঠাতুঞ্চ ন ৰট্টতী’’তি. ন হি গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স পঠমো অড্ঢমাসো করণক্খেত্তং হোতি. ‘‘অড্ঢমাসো সেসো গিম্হানন্তি কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি ৰচনতো পন গিম্হানং পচ্ছিমমাসস্স পচ্ছিমো অড্ঢমাসো করণক্খেত্তঞ্চেৰ নিৰাসনক্খেত্তঞ্চ হোতি. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰহিসকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পরিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অড্ঢমাসো করণনিৰাসনক্খেত্তম্পী’’তি ৰুত্তং. তস্মা পাল়িযা মাতিকাট্ঠকথায চ অৰিরোধং ইচ্ছন্তেন ৰুত্তনযেনেৰ পাঠো গহেতব্বো.

‘‘ৰিঞ্ঞত্তিং কত্ৰা নিপ্ফাদেন্তস্স অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন অনাপত্তী’’তি ৰদন্তেন ‘‘পিট্ঠিসমযত্তা ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তী’’তি দীপিতা হোতি. ন হি ঞাতকপৰারিতট্ঠানতো পিট্ঠিসমযে সতুপ্পাদকরণমত্তেনপি সম্ভৰন্তী আপত্তি ততো গরুকতরায ৰিঞ্ঞত্তিযা ন হোতীতি সক্কা ৰত্তুং. তেনেৰ ভদন্তবুদ্ধদত্তাচরিযেন ৰুত্তং –

‘‘কত্ৰা পন সতুপ্পাদং, ৰস্সিকসাটিচীৰরং;

নিপ্ফাদেন্তস্স ভিক্খুস্স, সমযে পিট্ঠিসম্মতে.

‘‘হোতি নিস্সগ্গিযাপত্তি, ঞাতকাঞাতকাদিনো;

তেসুযেৰ চ ৰিঞ্ঞত্তিং, কত্ৰা নিপ্ফাদনে তথা’’তি.

কেনস্স হোতি আপত্তীতি অস্স মাতরং চীৰরং যাচন্তস্স কেন সিক্খাপদেন আপত্তীতি পুচ্ছতি. ‘‘পরিণতং ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স পরিণামনসিক্খাপদেন আপত্তী’’তি চোদনাভাৰং দস্সেতি নো চ সঙ্ঘে পরিণতন্তি. অথ অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেনাতি চে, এতম্পি নত্থীতি আহ ‘‘অনাপত্তি চ ঞাতকে’’তি. ‘‘ঞাতকে ৰিঞ্ঞাপেন্তস্সা’’তি পাঠসেসো. ইমমত্থং সন্ধাযাতি পিট্ঠিসমযে ৰস্সিকসাটিকত্থং ঞাতকপৰারিতট্ঠানে সতুপ্পাদকরণেন আপত্তিং, অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন অনাপত্তিঞ্চ সন্ধায.

অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতট্ঠানতো…পে… দুক্কটন্তি ইদং ৰস্সিকসাটিকং অদিন্নপুব্বে সন্ধায ৰুত্তং. তেনেৰেত্থ ৰত্তভেদে দুক্কটং ৰুত্তং, দিন্নপুব্বেসু পন ৰত্তভেদো নত্থি. তেনেৰাহ – ‘‘যে মনুস্সা…পে… ৰত্তভেদো নত্থী’’তি. ইদন্তি যথাৰুত্তনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযং. ৰিঞ্ঞত্তিং কত্ৰা নিপ্ফাদেন্তস্সাতি অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতট্ঠানতো ৰিঞ্ঞত্তিং কত্ৰা নিপ্ফাদেন্তস্স. পকতিযা ৰস্সিকসাটিকদাযকা নাম সঙ্ঘৰসেন ৰা পুগ্গলৰসেন ৰা অপৰারেত্ৰা অনুসংৰচ্ছরং ৰস্সিকসাটিকানং দাযকা. অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন অনাপত্তীতি এত্থ ইমিনাপি সিক্খাপদেন অনাপত্তীতি ৰেদিতব্বং. কুচ্ছিসমযে হি অত্তনো ঞাতকপৰারিতট্ঠানতো ‘‘দেথ মে ৰস্সিকসাটিক’’ন্তিআদিনা ৰিঞ্ঞাপেন্তস্সপি অনাপত্তি. তেনেৰাহ – ‘‘ন ৰত্তব্বা দেথ মেতি ইদঞ্হি পরিযেসনকালে অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতে এৰ সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি. মাতিকাট্ঠকথাযঞ্হি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং ‘‘অত্তনো ঞাতকপৰারিতট্ঠানতো পন ‘দেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰর’ন্তিআদিকায ৰিঞ্ঞত্তিযাপি পরিযেসিতব্ব’’ন্তি.

৬২৯. ‘‘আকাসতো পতিতউদকেনেৰাতি ৰচনতো ছদনকোটিযা পতিতউদকেন নহাযন্তস্স অনাপত্তী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং.

৬৩০. ছ মাসে পরিহারং লভতীতি এতেন অন্তোৰস্সেপি যাৰ ৰস্সানস্স পচ্ছিমদিৰসা অকতা পরিহারং লভতীতি দীপিতং হোতি. যস্মা মূলচীৰরং করোন্তেন হেমন্তস্স পচ্ছিমুপোসথদিৰসেযেৰ কাতব্বং, তস্মা গিম্হানতো একূনতিংসদিৰসে পরিহারং লভতি, এৰং সন্তেপি অপ্পকং ঊনমধিকং ৰা গণনূপগং ন হোতীতি কত্ৰা ‘‘ততো পরম্পি…পে… একমাস’’ন্তি ৰুত্তং. একাহদ্ৰীহাদিৰসেন…পে… লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি ইমিনা একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ, দ্ৰীহানাগতায…পে… দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ, অন্তোৰস্সে ৰা লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি অযমত্থো দস্সিতো. তত্থ আসাল়্হিমাসস্স জুণ্হপক্খপুণ্ণমিযং লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ ৰস্সিকসাটিকা ‘‘একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. এতেনেৰ নযেন জুণ্হপক্খস্স ছট্ঠিযং লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ ‘‘দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. যাৰ পঠমকত্তিকতেমাসপুণ্ণমী, তাৰ অন্তোতেমাসে লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ ‘‘অন্তোৰস্সে লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. পঠমকত্তিকতেমাসপুণ্ণমিতো পরঞ্হি লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ যাৰ চীৰরকালো নাতিক্কমতি, তাৰ অনধিট্ঠহিত্ৰা ঠপেতুং ৰট্টতীতি ন তত্রাযং ৰিচারণা সম্ভৰতি.

তস্মিংযেৰ অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বাতি অৰিসেসেন ৰুত্তেপি ৰস্সানতো পুব্বে একাহদ্ৰীহাদিৰসেন অনাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা তেহি দিৰসেহি সদ্ধিং দসাহং অনতিক্কমন্তেন ৰস্সূপনাযিকদিৰসতো পট্ঠায অধিট্ঠানক্খেত্তং সম্পত্তাযেৰ অধিট্ঠাতব্বা, ন ততো পুব্বে অধিট্ঠানস্স অখেত্তত্তা. অন্তোৰস্সে পন লদ্ধা তস্মিংযেৰ অন্তোৰস্সে লদ্ধদিৰসতো পট্ঠায দসাহং অনতিক্কামেত্ৰা অধিট্ঠাতব্বা.

ননু চ ৰস্সানতো পুব্বে অনধিট্ঠহিত্ৰা দসাহং অতিক্কামেতুং ৰট্টতিযেৰ, তস্মা অধিট্ঠানস্স অখেত্তভূতেপি দিৰসে গহেত্ৰা ‘‘অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্ব’’ন্তি কস্মা ৰুত্তং? যথা ‘‘অন্তোৰস্সে লদ্ধাপি যাৰ ন নিট্ঠাতি, তাৰ অনধিট্ঠহিত্ৰা দসাহং অতিক্কামেতুং ৰট্টতী’’তি অকতায অনধিট্ঠানক্খেত্তসদিসাপি অতিক্কন্তদিৰসা দসাহং অতিক্কামেত্ৰা নিট্ঠিতায গণনূপগা হোন্তীতি নিট্ঠিতদিৰসেযেৰ অধিট্ঠাতব্বা, এৰমিধাপি ৰস্সানতো পুব্বে অনধিট্ঠানক্খেত্তভূতাপি দিৰসা লদ্ধদিৰসতো পট্ঠায গণনূপগা হোন্তীতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. যদি এৰং ‘‘তস্মিংযেৰ অন্তোদসাহে’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তত্তা দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায ছট্ঠিযং লদ্ধা পুণ্ণমিযং অধিট্ঠাতব্বাতি আপজ্জতীতি? নাপজ্জতি ‘‘চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি ৰচনেনেৰ পটিক্খিত্তত্তা. এৰং সন্তে ‘‘দসাহানাগতাযা’’তি ইমিনা কিং পযোজনন্তি চে? ৰস্সানতো পুব্বেযেৰ দসাহে অতিক্কন্তে ৰস্সূপনাযিকদিৰসে নিট্ঠিতা তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বাতি দস্সনত্থং ৰুত্তন্তি ইদমেত্থ পযোজনং. তেনেৰাহ – ‘‘দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বা’’তি.

দসাহে অপ্পহোন্তে চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি তেমাসব্ভন্তরে দসাহে অপ্পহোন্তে লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘পঠমকত্তিকতেমাসপুণ্ণমিতো পুব্বে সত্তমিতো পট্ঠায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ ৰস্সিকসাটিকা দসাহে অনতিক্কন্তেযেৰ চীৰরকালং ওতিণ্ণত্তা তত্থ অনধিট্ঠহিত্ৰাপি ঠপেতুং ৰট্টতী’’তি. ইমিনা চ ইমং দীপেতি – অকতা চে ৰস্সিকসাটিকা, ৰস্সানং চাতুমাসং অকতত্তাযেৰ পরিহারং লভতি, কতায পন দসাহপরমসিক্খাপদং অৰিকোপেত্ৰা পরিহারো ৰত্তব্বোতি.

যদা ৰা তদা ৰা অধিট্ঠাতুং ৰট্টতীতি চাতুমাসব্ভন্তরে দসাহে অতিক্কন্তেপি নত্থি দোসোতি অধিপ্পাযো. ‘‘কদা অধিট্ঠাতব্বা…পে… যদি নপ্পহোতি, যাৰ কত্তিকপুণ্ণমা পরিহারং লভতী’’তি ইমিনাপি কুরুন্দিৰচনেন অকতায ৰস্সিকসাটিকায চাতুমাসং পরিহারো, কতায দসাহমেৰ পরিহারোতি অযমত্থো দীপিতোযেৰাতি আহ ‘‘অপিচা’’তিআদি.

পাল়িযং অচ্ছিন্নচীৰরস্স নট্ঠচীৰরস্সাতিআদিনা নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তি ৰুত্তা, উদাহু নগ্গস্স নহাযতো দুক্কটেন অনাপত্তি ৰুত্তাতি? কিমেত্থ পুচ্ছিতব্বং. সব্বসিক্খাপদেসু হি যত্থ যত্থ মূলসিক্খাপদেন আপত্তিপ্পসঙ্গো, তত্থ তত্থ অনাপত্তিদস্সনত্থং অনাপত্তিৰারো আরভীযতীতি ইধাপি নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি যুত্তং ৰত্তুং. ন হি মূলাপত্তিযা অনাপত্তিং অদস্সেত্ৰা অন্তরা ৰুত্তায এৰ আপত্তিযা অনাপত্তিদস্সনত্থং অনাপত্তিৰারো আরভীযতীতি. তেনেৰ তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ইদং ৰুত্তং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্স নট্ঠচীৰরস্স চাতি এত্থ অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স নট্ঠসেসচীৰরস্স চ অসমযে নিৰাসেন্তস্স পরিযেসন্তস্স চ অনাপত্তি. আপদাসূতি এত্থ অনিৰত্থং চোরা হরন্তীতি অসমযে নিৰাসেন্তস্স অনাপত্তী’’তি. মাতিকাট্ঠকথাযম্পি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্স ৰা নট্ঠচীৰরস্স ৰা অনিৰত্থং চোরা হরন্তীতি এৰং আপদাসু ৰা নিৰাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তী’’তি. অট্ঠকথাযং পন নগ্গস্স নহাযতো দুক্কটেনেৰ অনাপত্তিং সন্ধায ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি এতং ৰস্সিকসাটিকমেৰ সন্ধায ৰুত্তং. তেসঞ্হি নগ্গানং কাযোৰস্সাপনে অনাপত্তি. এত্থ চ মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং নিৰাসেত্ৰা নহাযন্তস্স চোরুপদ্দৰো আপদা নামা’’তি যং ৰুত্তং, তত্থ কারণং পরিযেসিতব্বং.

অথ উভযেনপি অনাপত্তিদস্সনত্থং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সা’’তিআদি আরদ্ধন্তি এৰমধিপ্পাযো সিযা, এৰম্পি ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি এতং ৰস্সিকসাটিকমেৰ সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তিআদিনা ৰিসেসেত্ৰা ন ৰত্তব্বং. এৰঞ্হি ৰত্তব্বং সিযা ‘‘অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স নট্ঠসেসচীৰরস্স ৰা অসমযে নিৰাসেন্তস্স পরিযেসন্তস্স চ নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তি, অচ্ছিন্নৰস্সিকসাটিকস্স নট্ঠৰস্সিকসাটিকস্স ৰা নগ্গস্স নহাযতো দুক্কটেন অনাপত্তি, আপদাসু অনিৰত্থং চোরা হরন্তীতি অসমযে নিৰাসযতো নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তি, মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং নিৰাসেত্ৰা নহাযন্তস্স চোরা হরন্তি, নগ্গস্স নহাযতো দুক্কটেন অনাপত্তী’’তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

অঙ্গেসু পন ৰস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পরিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৰ পরিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. সচীৰরতা, আপদাভাৰো, ৰস্সিকসাটিকায সকভাৰো, অসমযে নিৰাসনন্তি ইমানি নিৰাসনাপত্তিযা চত্তারি অঙ্গানি.

ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.