১. পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫৯৮-৬০২. পত্তৰগ্গস্স পঠমে ভণ্ডন্তি ৰিক্কেতব্বভণ্ডং. যস্মা ৰণ্ণসদ্দো সণ্ঠানজাতিরূপাযতনকারণপমাণগুণপসংসাদীসু দিস্সতি. ‘‘মহন্তং সপ্পরাজৰণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৰা’’তিআদীসু (সং. নি. ১.১৪২) হি সণ্ঠানং ৰুচ্চতি. ‘‘ব্রাহ্মণোৰ সেট্ঠো ৰণ্ণো, হীনো অঞ্ঞো ৰণ্ণো’’তিআদীসু (ম. নি. ২.৪০২) জাতি. ‘‘পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.৩০৩) রূপাযতনং.

‘‘ন হরামি ন ভঞ্জামি, আরা সিঙ্ঘামি ৰারিজং;

অথ কেন নু ৰণ্ণেন, গন্ধত্থেনোতি ৰুচ্চতী’’তি. (সং. নি. ১.২৩৪; জা. ১.৬.১১৬) –

আদীসু কারণং. ‘‘তযো পত্তস্স ৰণ্ণা’’তিআদীসু (পারা. ৬০২) পমাণং. ‘‘কদা সঞ্ঞুল়্হা পন তে গহপতি ইমে সমণস্স গোতমস্স ৰণ্ণা’’তিআদীসু (ম. নি. ২.৭৭) গুণো. ‘‘ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতী’’তিআদীসু (অ. নি. ৪.৩) পসংসা. তস্মা ৰুত্তং ‘‘তযো পত্তস্স ৰণ্ণাতি তীণি পত্তস্স পমাণানী’’তি.

অড্ঢতেরসপলা হোতীতি এত্থ ‘‘মাসানং অড্ঢতেরসপলানি গণ্হাতী’’তি ৰদন্তি. ‘‘মগধনাল়ি নাম ছপসতা নাল়ী’’তি কেচি. ‘‘অট্ঠপসতা’’তি অপরে. তত্থ পুরিমানং মতেন তিপসতায নাল়িযা দ্ৰে নাল়িযো একা মগধনাল়ি হোতি, পচ্ছিমানং চতুপসতায নাল়িযা দ্ৰে নাল়িযো একা মগধনাল়ি. আচরিযধম্মপালত্থেরেন পন ‘‘পকতিযা চতুমুট্ঠিকং কুডুৰং, চতুকুডুৰং নাল়িকং, তায নাল়িযা সোল়স নাল়িযো দোণং, তং পন মগধনাল়িযা দ্ৰাদস নাল়িযো হোন্তী’’তি ৰুত্তং, তস্মা তেন নযেন ‘‘মগধনাল়ি নাম পঞ্চ কুডুৰানি একঞ্চ মুট্ঠিং একায মুট্ঠিযা ততিযঞ্চ ভাগং গণ্হাতী’’তি ৰেদিতব্বং.

সব্বসম্ভারসঙ্খতোতি জীরকাদিসব্বসম্ভারেহি সঙ্খতো. আলোপস্স আলোপস্স অনুরূপন্তি এত্থ ‘‘ব্যঞ্জনস্স মত্তা নাম ওদনচতুত্থো ভাগো’’তি ব্রহ্মাযুসুত্তস্স অট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.৩৮৭) ৰুত্তত্তা আলোপস্স চতুত্থভাগপ্পমাণং ব্যঞ্জনং আলোপস্স অনুরূপন্তি গহেতব্বং. ইধ পন সূপস্সেৰ ওদনচতুত্থভাগপ্পমাণতং দস্সেত্ৰা এতস্স লক্খণে দস্সিতে ইতরস্সপি দস্সিতমেৰ হোতীতি ব্যঞ্জনস্স তথা ৰিসেসেত্ৰা পমাণং ন দস্সিতং.

মগধনাল়িযা উপড্ঢপ্পমাণো ইধ পত্থোতি আহ ‘‘পত্থোদনন্তি মগধনাল়িযা উপড্ঢনাল়িকোদন’’ন্তি. ইমিনা চ ‘‘পত্থদ্ৰযং মগধনাল়ী’’তি দস্সিতং হোতি. পত্থো চ ‘‘চতুপলো কুডুৰো, চতুকুডুৰো পত্থো’’তি ইমিনা লোকিযৰোহারেন ৰেদিতব্বো. ভাজনপরিভোগেনাতি উদকাহরণাদিনা ভাজনপরিভোগেন.

৬০৭. ধোতেতি পরিভোগাৰসানদস্সনত্থং ৰুত্তং, ন পন ধোতেযেৰ দুক্কটং আপজ্জতি ততো পুরেতরং পরিভোগকালেযেৰ আপজ্জনতো.

৬০৮. পঞ্চহি দ্ৰীহীতি ইদং ‘‘এত্তাৰতা কাল়ৰণ্ণতা সম্পজ্জতী’’তি দস্সনত্থং ৰুত্তং. ‘‘যদি পন একেনপি পাকেন কাল়ৰণ্ণো হোতি, অধিট্ঠানুপগোযেৰা’’তি ৰদন্তি. হত্থানাগতস্সপি অধিট্ঠাতব্বভাৰদস্সনত্থং ‘‘যদিহী’’তিআদি ৰুত্তং. ইমিনা চ দূরে ঠিতম্পি অধিট্ঠাতুং ৰিকপ্পেতুঞ্চ লভতি, ঠপিতট্ঠানসল্লক্খণঞ্চ ন পমাণন্তি ৰেদিতব্বং. সুত্ৰা ৰাতি পত্তকারকেন পেসিতভিক্খুনা অনাণত্তো কেৰলং তস্স কথেন্তস্স ৰচনমত্তং সুত্ৰা. ন পমাণন্তি তেন অপেসিতত্তা. সামন্তৰিহারেতি ইদং উপচারমত্তং, ততো দূরে ঠিতম্পি অধিট্ঠাতুং ৰট্টতিযেৰ. ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰাতি ইদম্পি উপচারমত্তং, পত্তসল্লক্খণমেৰেত্থ পমাণং. পত্তে ৰা ছিদ্দং হোতীতি মুখৰট্টিতো হেট্ঠা দ্ৰঙ্গুলমত্তোকাসতো পট্ঠায যত্থ কত্থচি ছিদ্দং হোতি. সেসমেত্থ পঠমকথিনে ৰুত্তনযমেৰ.

পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.