৭. ৰিহারকারসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৬৫. সত্তমে এৰংনামকে নগরেতি কোসম্বীনামকে. তস্স কির নগরস্স আরামপোক্খরণীআদীসু তেসু তেসু ঠানেসু কোসম্বরুক্খাৰ উস্সন্না অহেসুং, তস্মা কোসম্বীতি সঙ্খ্যং অগমাসি. কুসুম্বস্স নাম ইসিনো অস্সমতো অৰিদূরে মাপিতত্তাতি একে. ইদং ৰুত্তং হোতি – কুসুম্বস্স ইসিনো নিৰাসভূমি কোসম্বী, তস্স চ অৰিদূরে ভৰত্তা নগরং কোসম্বীতি সঙ্খ্যং গতন্তি. ঘোসিতনামকেন কির সেট্ঠিনা সো কারিতোতি এত্থ কো ঘোসিতসেট্ঠি, কথঞ্চানেন সো আরামো কারিতোতি? পুব্বে কির অদ্দিলরট্ঠং নাম অহোসি. ততো কোতূহলকো নাম দলিদ্দো ছাতকভযেন সপুত্তদারো সুভিক্খং রট্ঠং গচ্ছন্তো পুত্তং ৰহিতুং অসক্কোন্তো ছড্ডেত্ৰা অগমাসি. মাতা নিৰত্তিত্ৰা তং গহেত্ৰা গতা. তে একং গোপালকগামং পৰিসিংসু. গোপালকানঞ্চ তদা বহুপাযাসো পটিযত্তো হোতি, ততো পাযাসং লভিত্ৰা ভুঞ্জিংসু. অথ সো পুরিসো বহুতরং পাযাসং ভুত্তো জীরাপেতুং অসক্কোন্তো রত্তিভাগে কালং কত্ৰা তত্থেৰ সুনখিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৰা কুক্কুরো জাতো, সো গোপালকস্স পিযো অহোসি. গোপালকো চ পচ্চেকবুদ্ধং উপট্ঠাতি. পচ্চেকবুদ্ধোপি ভত্তকিচ্চকালে কুক্কুরস্স একং পিণ্ডং দেতি. সো পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহং উপ্পাদেত্ৰা গোপালকেন সদ্ধিং পণ্ণসালম্পি গচ্ছতি, গোপালকে অসন্নিহিতে ভত্তৰেলাযং সযমেৰ গন্ত্ৰা কালারোচনত্থং পণ্ণসালদ্ৰারে ভুস্সতি, অন্তরামগ্গেপি চণ্ডমিগে দিস্ৰা ভুস্সিত্ৰা পলাপেতি. সো পচ্চেকবুদ্ধে মুদুকেন চিত্তেন কালং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তি. তত্রাস্স ‘‘ঘোসকদেৰপুত্তো’’ত্ৰেৰ নামং অহোসি.

সো দেৰলোকতো চৰিত্ৰা কোসম্বিযং একস্মিং কুলঘরে নিব্বত্তি. তং অপুত্তকো কির সেট্ঠি তস্স মাতাপিতূনং ধনং দত্ৰা পুত্তং কত্ৰা অগ্গহেসি. অথ অত্তনো পুত্তে জাতে সত্তক্খত্তুং ঘাতাপেতুং উপক্কমি. সো পুঞ্ঞৰন্ততায সত্তসুপি ঠানেসু মরণং অপ্পত্ৰা অৰসানে একায সেট্ঠিধীতায ৰেয্যত্তিযেন লদ্ধজীৰিকো অপরভাগে পিতু অচ্চযেন সেট্ঠিট্ঠানং পত্ৰা ঘোসিতসেট্ঠি নাম জাতো. অঞ্ঞেপি কোসম্বিযং কুক্কুটসেট্ঠি, পাৰারিযসেট্ঠীতি দ্ৰে সেট্ঠিনো অত্থি, ইমিনা সদ্ধিং তযো অহেসুং.

তেন চ সমযেন তেসং সহাযকানং সেট্ঠীনং কুলূপকা পঞ্চসতা ইসযো পব্বতপাদে ৰসিংসু. তে কালেন কালং লোণম্বিলসেৰনত্থং মনুস্সপথং আগচ্ছন্তি. অথেকস্মিং ৰারে গিম্হসমযে মনুস্সপথং আগচ্ছন্তা নিরুদকং মহাকন্তারং অতিক্কমিত্ৰা কন্তারপরিযোসানে মহন্তং নিগ্রোধরুক্খং দিস্ৰা চিন্তেসুং ‘‘যাদিসো অযং রুক্খো, অদ্ধা এত্থ মহেসক্খায দেৰতায ভৰিতব্বং, সাধু ৰতস্স, সচে নো পানীযং ৰা পরিভোজনীযং ৰা দদেয্যা’’তি. দেৰতা ইসীনং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা ‘‘ইমেসং সঙ্গহং করিস্সামী’’তি অত্তনো আনুভাৰেন ৰিটপন্তরতো নঙ্গলসীসমত্তং উদকধারং পৰত্তেসি. ইসিগণো রজতক্খন্ধসদিসং উদকৰট্টিং দিস্ৰা অত্তনো ভাজনেহি উদকং গহেত্ৰা পরিভোগং কত্ৰা চিন্তেসি ‘‘দেৰতায অম্হাকং পরিভোগুদকং দিন্নং, ইদং পন অগামকং মহারঞ্ঞং, সাধু ৰতস্স, সচে নো আহারম্পি দদেয্যা’’তি. দেৰতা ইসীনং উপকপ্পনৰসেন দিব্বানি যাগুখজ্জকাদীনি দত্ৰা সন্তপ্পেসি.

ইসযো চিন্তযিংসু ‘‘দেৰতায অম্হাকং পরিভোগুদকম্পি ভোজনম্পি সব্বং দিন্নং, সাধু ৰতস্স, সচে নো অত্তানং দস্সেয্যা’’তি. দেৰতা তেসং অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা উপড্ঢকাযং দস্সেসি. দেৰতে মহতী তে সম্পত্তি, কিং কম্মং কত্ৰা ইমং সম্পত্তিং অধিগতাসীতি. নাতিমহন্তং পরিত্তকং কম্মং কত্ৰাতি. উপড্ঢুপোসথকম্মং নিস্সায হি দেৰতায সম্পত্তি লদ্ধা. অনাথপিণ্ডিকস্স কির গেহে অযং দেৰপুত্তো কম্মকারো অহোসি. সেট্ঠিস্স হি গেহে উপোসথদিৰসেসু অন্তমসো দাসকম্মকারে উপাদায সব্বো জনো উপোসথিকো হোতি. একদিৰসং অযং কম্মকারো এককোৰ পাতো উট্ঠায কম্মন্তং গতো. মহাসেট্ঠি নিৰাপং লভমানমনুস্সে সল্লক্খেন্তো এতস্সেৰেকস্স অরঞ্ঞং গতভাৰং ঞত্ৰা অস্স সাযমাসত্থায নিৰাপং অদাসি. ভত্তকারদাসী একস্সেৰ ভত্তং পচিত্ৰা অরঞ্ঞতো আগতস্স ভত্তং ৰড্ঢেত্ৰা অদাসি. কম্মকারো চিন্তযি ‘‘অঞ্ঞেসু দিৰসেসু ইমস্মিং কালে গেহং একসদ্দং অহোসি, অজ্জ অতিৰিয সন্নিসিন্নং, কিং নু খো এত’’ন্তি. তস্স সা আচিক্খি ‘‘অজ্জ ইমস্মিং গেহে সব্বে মনুস্সা উপোসথিকা, মহাসেট্ঠি তুয্হেৰেকস্স নিৰাপং অদাসী’’তি. এৰং অম্মাতি. আম সামীতি. ‘‘ইমস্মিং কালে উপোসথং সমাদিন্নস্স উপোসথকম্মং হোতি, ন হোতী’’তি মহাসেট্ঠিং পুচ্ছ অম্মাতি. তায গন্ত্ৰা পুচ্ছিতো মহাসেট্ঠি আহ – ‘‘সকলউপোসথকম্মং ন হোতি, উপড্ঢকম্মং পন হোতি, উপোসথিকো হোতী’’তি. কম্মকারো ভত্তং অভুঞ্জিত্ৰা মুখং ৰিক্খালেত্ৰা উপোসথিকো হুত্ৰা ৰসনট্ঠানং গহেত্ৰা নিপজ্জি. তস্স আহারপরিক্খীণকাযস্স রত্তিং ৰাতো কুপ্পি. সো পচ্চূসসমযে কালং কত্ৰা উপড্ঢুপোসথকম্মনিস্সন্দেন মহাৰত্তনিঅটৰিদ্ৰারে নিগ্রোধরুক্খদেৰপুত্তো হুত্ৰা নিব্বত্তি.

সো তং পৰত্তিং ইসীনং আরোচেসি. ইসযো পুচ্ছিংসু ‘‘তুম্হেহি মযং ‘বুদ্ধো ধম্মো সঙ্ঘো’তি অস্সুতপুব্বং সাৰিতা, উপ্পন্নো নু খো লোকে বুদ্ধো’’তি. আম, ভন্তে, উপ্পন্নোতি. ইদানি কুহিং ৰসতীতি. সাৰত্থিযং নিস্সায জেতৰনে, ভন্তেতি. ইসযো ‘‘তিট্ঠথ তুম্হে, মযং সত্থারং পস্সিস্সামা’’তি হট্ঠতুট্ঠা নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন কোসম্বীনগরং সম্পাপুণিংসু. মহাসেট্ঠিনো ‘‘ইসযো আগতা’’তি পচ্চুগ্গমনং কত্ৰা ‘‘স্ৰে অম্হাকং ভিক্খং গণ্হথ, ভন্তে’’তি নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে ইসিগণস্স মহাদানং অদংসু. ইসযো ‘‘ভুত্ৰাৰ গচ্ছামা’’তি আপুচ্ছিংসু. ভন্তে, তুম্হে অঞ্ঞস্মিং কালে একম্পি মাসং দ্ৰেপি তযোপি চত্তারোপি মাসে ৰসিত্ৰা গচ্ছথ, ইমস্মিং পন ৰারে হিয্যো আগন্ত্ৰা ‘‘অজ্জেৰ গচ্ছামা’’তি ৰদথ, কিং ইদন্তি. আম গহপতযো বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো, ন খো পন সক্কা জীৰিতন্তরাযো জানিতুং, তেন মযং তুরিতা গচ্ছামাতি. তেন হি, ভন্তে, মযম্পি আগচ্ছাম, অম্হেহি সদ্ধিংযেৰ গচ্ছথাতি. ‘‘তুম্হে অগারিযা নাম মহাজটা, তিট্ঠথ তুম্হে, মযং পুরেতরং গমিস্সামা’’তি নিক্খমিত্ৰা একট্ঠানে দ্ৰে দিৰসানি অৰসিত্ৰা তুরিতগমনেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনৰিহারে সত্থু সন্তিকমেৰ অগমংসু. তত্থ মধুরধম্মকথং সুত্ৰা সব্বেৰ পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পাপুণিংসু.

তেপি তযো সেট্ঠিনো পঞ্চহি পঞ্চহি সকটসতেহি সপ্পিমধুফাণিতাদীনি চেৰ পট্টুণ্ণদুকূলাদীনি চ আদায কোসম্বিতো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা জেতৰনসামন্তে খন্ধাৰারং বন্ধিত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পটিসন্থারং কত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. সত্থা তিণ্ণম্পি সহাযানং মধুরধম্মকথং কথেসি. তে বলৰসোমনস্সজাতা সত্থারং নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে মহাদানং অদংসু, পুন নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসেতি এৰং অড্ঢমাসং দানং দত্ৰা ‘‘ভন্তে, অম্হাকং জনপদং আগমনায পটিঞ্ঞং দেথা’’তি পাদমূলে নিপজ্জিংসু. ভগৰা ‘‘সুঞ্ঞাগারে খো গহপতযো তথাগতা অভিরমন্তী’’তি আহ. ‘‘এত্তাৰতা পটিঞ্ঞা দিন্না নাম হোতী’’তি গহপতযো সল্লক্খেত্ৰা ‘‘দিন্না নো ভগৰতা পটিঞ্ঞা’’তি পাদমূলে নিপজ্জিত্ৰা দসবলং ৰন্দিত্ৰা নিক্খমিত্ৰা অন্তরামগ্গে যোজনে যোজনে ৰিহারং কারেত্ৰা অনুপুব্বেন কোসম্বিং পত্ৰা ‘‘লোকে বুদ্ধো উপ্পন্নো’’তি কথযিংসু. তযো জনা অত্তনো অত্তনো আরামে মহন্তং ধনপরিচ্চাগং কত্ৰা ভগৰতো ৰিহারে কারাপেসুং. তত্থ কুক্কুটসেট্ঠিনা কারিতো কুক্কুটারামো নাম অহোসি. পাৰারিকসেট্ঠিনা অম্বৰনে কারিতো পাৰারিকম্বৰনং নাম. ঘোসিতেন কারিতো ঘোসিতারামো নাম অহোসি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘ঘোসিতনামকেন কির সেট্ঠিনা সো কারিতো’’তি.

যো অভিনিক্খমনকালে সদ্ধিং নিক্খন্তো, যস্স চ সত্থারা পরিনিব্বানকালে ব্রহ্মদণ্ডো আণত্তো, তং সন্ধাযাহ ‘‘বোধিসত্তকালে উপট্ঠাকছন্নস্সা’’তি. ইমিনা চ যো মজ্ঝিমনিকাযে ছন্নোৰাদসুত্তে (ম. নি. ৩.৩৮৯ আদযো) গিলানো হুত্ৰা ধম্মসেনাপতিনা ওৰদিযমানোপি মারণন্তিকৰেদনং অধিৰাসেতুং অসক্কোন্তো তিণ্হেন সত্থেন কণ্ঠনাল়িং ছিন্দিত্ৰা মরণভযে উপ্পন্নে গতিনিমিত্তে চ উপট্ঠিতে অত্তনো পুথুজ্জনভাৰং ঞত্ৰা সংৰিগ্গো ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা সঙ্খারে পরিগ্গণ্হন্তো অরহত্তং পত্ৰা সমসীসী হুত্ৰা পরিনিব্বাযি, অযং সো ন হোতীতি দস্সেতি. পূজাৰচনপ্পযোগে কত্তরি সামিৰচনস্সপি ইচ্ছিতত্তা আহ ‘‘গামস্স ৰা পূজিত’’ন্তি. লক্খণং পনেত্থ সদ্দসত্থানুসারতো ৰেদিতব্বং. একেকো কোট্ঠাসোতি একেকো ভাগো.

৩৬৬. কিরিযতো সমুট্ঠানভাৰোতি কেৰলং কিরিযামত্ততো সমুট্ঠানভাৰং পটিক্খিপতি, ৰত্থুনো পন অদেসনায কুটিকরণকিরিযায চ সমুট্ঠানতো কিরিযাকিরিযতো সমুট্ঠাতীতি ৰেদিতব্বং. ইমস্মিং সিক্খাপদে ভিক্খূ ৰা অনভিনেয্যাতি এত্থ ৰা-সদ্দো ‘‘অযং ৰা সো মহানাগো’’তিআদীসু ৰিয অৰধারণত্থোতি দট্ঠব্বো.

ৰিহারকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.