৮. পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৮০. অট্ঠমে পাকারেন পরিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো. গোপুরট্টালকযুত্তন্তি দ্ৰারপাসাদেন চ তত্থ তত্থ পাকারমত্থকে পতিট্ঠাপিতঅট্টালকেহি চ যুত্তং. ৰেল়ূহি পরিক্খিত্তত্তা অব্ভন্তরে পুপ্ফূপগফলূপগরুক্খসঞ্ছন্নত্তা চ নীলোভাসং. ছাযূদকসম্পত্তিযা ভূমিভাগসম্পত্তিযা চ মনোরমং. কাল়কৰেসেনাতি কলন্দকরূপেন. নিৰাপন্তি ভোজনং. তন্তি উয্যানং. দব্বোতি তস্স থেরস্স নামন্তি দব্বত্থম্ভে পতিতত্তা দব্বোতি তস্স থেরস্স নামং অহোসি.

কস্সপদসবলস্স সাসনোসক্কনকালে কির সত্ত ভিক্খূ একচিত্তা হুত্ৰা অঞ্ঞে সাসনে অগারৰং করোন্তে দিস্ৰা ‘‘ইধ কিং করোম, একমন্তে সমণধম্মং কত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সামা’’তি নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা উচ্চং পব্বতসিখরং অভিরুহিত্ৰা অত্তনো চিত্তবলং জানন্তা ‘‘নিস্সেণিং পাতেন্তু, জীৰিতে সালযা ওতরন্তু, মা পচ্ছানুতপ্পিনো অহুৰত্থা’’তি ৰত্ৰা সব্বে একচিত্তা হুত্ৰা নিস্সেণিং পাতেত্ৰা ‘‘অপ্পমত্তা হোথ, আৰুসো’’তি অঞ্ঞমঞ্ঞং ওৰদিত্ৰা চিত্তরুচিযেসু ঠানেসু নিসীদিত্ৰা সমণধম্মং কাতুং আরভিংসু.

তত্রেকো থেরো পঞ্চমে দিৰসে অরহত্তং পত্ৰা ‘‘মম কিচ্চং নিপ্ফন্নং, অহং ইমস্মিং ঠানে কিং করিস্সামী’’তি ইদ্ধিযা উত্তরকুরুতো পিণ্ডপাতং আহরিত্ৰা আহ – ‘‘আৰুসো, ইমং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জথ, ভিক্খাচারকিচ্চং মমাযত্তং হোতু, তুম্হে অত্তনো কম্মং করোথা’’তি. কিং নু মযং, আৰুসো, নিস্সেণিং পাতেন্তা এৰং অৰচুম্হ ‘‘যো পঠমং ধম্মং সচ্ছিকরোতি, সো ভিক্খং আহরতু, তেনাভতং সেসা পরিভুঞ্জিত্ৰা সমণধম্মং করিস্সন্তী’’তি. নত্থি, আৰুসোতি. তুম্হে অত্তনো পুব্বহেতুনাৰ লভিত্থ, মযম্পি সক্কোন্তা ৰট্টস্সন্তং করিস্সাম, গচ্ছথ তুম্হেতি. থেরো তে সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তো ফাসুকট্ঠানে পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জিত্ৰা গতো. অপরোপি থেরো সত্তমে দিৰসে অনাগামিফলং পত্ৰা ততো চুতো সুদ্ধাৰাসব্রহ্মলোকে নিব্বত্তো, ইতরে থেরা একং বুদ্ধন্তরং দেৰমনুস্সেসু সংসরিত্ৰা তেসু তেসু কুলেসু নিব্বত্তা. একো গন্ধাররট্ঠে তক্কসিলনগরে রাজগেহে নিব্বত্তো, একো পচ্চন্তিমরট্ঠে পরিব্বাজিকায কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, একো বাহিযরট্ঠে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তো, একো রাজগহে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তো.

অযং পন দব্বত্থেরো মল্লরট্ঠে অনুপিযনগরে একস্স মল্লরঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স মাতা উপৰিজঞ্ঞা কালমকাসি. মতসরীরং সুসানং নেত্ৰা দারুচিতকং আরোপেত্ৰা অগ্গিং অদংসু. অগ্গিৰেগসন্তত্তং উদরপটলং দ্ৰেধা অহোসি. দারকো অত্তনো পুঞ্ঞবলেন উপ্পতিত্ৰা একস্মিং দব্বত্থম্ভে নিপতি, তং দারকং গহেত্ৰা অয্যিকায অদংসু. সা তস্স নামং গণ্হন্তী দব্বত্থম্ভে পতিত্ৰা লদ্ধজীৰিকত্তা ‘‘দব্বো’’তি তস্স নামং অকাসি. তেন ৰুত্তং ‘‘দব্বোতি তস্স থেরস্স নাম’’ন্তি.

তস্স সত্তৰস্সিককালে সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো মল্লরট্ঠে চারিকং চরমানো অনুপিযনিগমং পত্ৰা অনুপিযম্বৰনে ৰিহরতি. দব্বকুমারো সত্থারং দিস্ৰা সহ দস্সনেনেৰ পসীদিত্ৰা পব্বজিতুকামো হুত্ৰা ‘‘অহং দসবলস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামী’’তি অয্যিকং আপুচ্ছি. সা ‘‘সাধু তাতা’’তি দব্বকুমারং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘ভন্তে, ইমং কুমারং পব্বাজেথা’’তি আহ. সত্থা অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো সঞ্ঞং অদাসি ‘‘ভিক্খু ইমং দারকং পব্বাজেহী’’তি. সো থেরো সত্থু ৰচনং সুত্ৰা দব্বকুমারং পব্বাজেন্তো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খি. পুব্বহেতুসম্পন্নো কতাভিনীহারো পঠমকেসৰট্টিযা ৰোরোপনক্খণেযেৰ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি, দুতিযায কেসৰট্টিযা ওরোপিযমানায সকদাগামিফলে, ততিযায অনাগামিফলে, সব্বকেসানং পন ওরোপনঞ্চ অরহত্তফলসচ্ছিকিরিযা চ অপচ্ছা অপুরে অহোসি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘থেরো কির সত্তৰস্সিকোৰ সংৰেগং লভিত্ৰা পব্বজিতো খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পাপুণীতি ৰেদিতব্বো’’তি.

সাৰকেন পত্তব্বন্তি যথুপনিস্সযং তেন তেন সাৰকেন পত্তব্বং. তিস্সো ৰিজ্জাতিআদি যথাসম্ভৰৰসেন ৰুত্তং. গুণজাতন্তি ‘‘যঞ্চ কিঞ্চি সাৰকেন পত্তব্ব’’ন্তি নপুংসকলিঙ্গসম্বন্ধদস্সনত্থং ৰুত্তং. চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি সোল়সৰিধস্স কিচ্চস্স কতত্তাতি দুক্খসমুদযনিরোধমগ্গসঙ্খাতেসু চতূসু সচ্চেসু দুক্খপরিঞ্ঞা সমুদযপ্পহানং নিরোধসচ্ছিকিরিযা মগ্গভাৰনাতি একেকস্স মগ্গস্স চতুন্নং চতুন্নং কিচ্চানং ৰসেন সোল়সৰিধস্স কিচ্চস্স কতত্তা. ততো ততো পটিক্কমিত্ৰাতি ততো ততো কিচ্চতো আরম্মণতো চ পটিৰত্তিত্ৰা. সিলাপট্টকেতি পাসাণফলকে. তেরসাপীতি ভত্তুদ্দেসকসেনাসনগ্গাহাপকভণ্ডাগারিকচীৰরপটিগ্গাহকচীৰরভাজনকযাগুভাজনকফলভাজনকখজ্জভাজনকঅপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকসাটিযগ্গাহাপকপত্তগ্গাহাপকআরামিকপেসকসামণেরপেসকসম্মুতীনং ৰসেন তেরসাপি সম্মুতিযো দাতুং ৰট্টন্তি.

৩৮২. অপিসূতি এত্থ সূতি নিপাতমত্তং, অপি-সদ্দো অট্ঠানপ্পযুত্তো ‘‘ৰিকালে’’তি ইমস্স অনন্তরং দট্ঠব্বো, ৰিকালেপি আগচ্ছন্তীতি অত্থো. জানন্তাতি দূরভাৰং জানন্তা. এৰং সব্বপদেসূতি এত্থ কতিকসণ্ঠানাদীনং নানপ্পকারত্তা তস্মিং তস্মিং ৰিহারে কতিকৰত্তাদীনি ৰিসুং ৰিসুং কথাপেতীতি ৰেদিতব্বং. সব্বৰিহারেসু চ গমনমগ্গে সমপ্পমাণে কত্ৰা অধিট্ঠাতীতি ৰদন্তি. অযঞ্হি নিম্মিতানং ধম্মতাতি অনিযমেত্ৰা নিম্মিতানং অযং ‘‘একস্মিং ভাসমানস্মি’’ন্তিআদি ধম্মতা. তথা হি যে ৰণ্ণৰযসরীরাৰযৰপরিক্খারকিরিযাৰিসেসাদীহি নিযমং অকত্ৰা নিম্মিতা হোন্তি, তে অনিযমেত্ৰা নিম্মিতত্তা ইদ্ধিমতা সদিসাৰ হোন্তি. ঠাননিসজ্জাদীসু ভাসিততুণ্হীভাৰাদীসু ৰা যং যং ইদ্ধিমা করোতি, তং তদেৰ করোন্তি. সচে পন নানপ্পকারে কাতুকামো হোতি, কেচি পঠমৰযে, কেচি মজ্ঝিমৰযে, কেচি পচ্ছিমৰযে, তথা দীঘকেসে, উপড্ঢমুণ্ডে, মিস্সককেসে, উপড্ঢরত্তচীৰরে, পণ্ডুকচীৰরে, পদভাণধম্মকথাসরভঞ্ঞপঞ্হপুচ্ছনপঞ্হৰিস্সজ্জনচীৰরসিব্বনধোৰনাদীনি করোন্তে, অপরেপি ৰা নানপ্পকারকে কাতুকামো হোতি, তেন পাদকজ্ঝানতো ৰুট্ঠায ‘‘এত্তকা ভিক্খূ পঠমৰযা হোন্তূ’’তিআদিনা নযেন পরিকম্মং কত্ৰা পুন সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায অধিট্ঠিতে অধিট্ঠানচিত্তেন সদ্ধিং ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পকারাযেৰ হোন্তি. অৰত্থুকৰচনং ন হোতীতি নিম্মিতানং ‘‘অযং মঞ্চো’’তিআদিৰচনং অৰত্থুকং ন হোতি সব্বত্থ মঞ্চপীঠানং সম্ভৰতো.

৩৮৩. একচারিকভত্তন্তি অতিমনাপত্তা ৰিসুং ঠিতিকায পাপেতব্বং ভত্তং. তদ্ধিতৰোহারেনাতি চত্তারি পরিমাণমস্স চতুক্কন্তি এৰং তদ্ধিতৰোহারেন. ওদনস্স পুচ্ছায সাধকতমত্তা আহ – ‘‘করণত্থেযেৰ করণৰচন’’ন্তি, ওদনেন করণভূতেন পুচ্ছন্তীতি ৰুত্তং হোতি. যে চ ওদনেন করণভূতেন পুচ্ছন্তি, তেসং পুচ্ছনাকারদস্সনত্থং ‘‘কিং, ভন্তে, ওদনং দেমাতি পুচ্ছন্তী’’তি ৰুত্তং.

ভৰোতি ভৰিতব্বো. অসমন্নাহরিত্ৰাতি আভোগং অকত্ৰা. রত্তিং সম্মন্তযমানাতি কঞ্চি কালং সুপিত্ৰা ৰুট্ঠায সম্মন্তযমানা. রত্তিযঞ্হি পঠমযামমজ্ঝিমযামেসু সুপিত্ৰা পবুদ্ধানং অজ্জতনকালেপি অনজ্জতনাভিমানো হোতি, তস্মা তে ‘‘হিয্যো’’তি আহংসু. যে পন রত্তিযং কম্মপ্পসুতা জাগরিযমনুযুত্তা হোন্তি, তেসং অজ্জতনাভিমানোযেৰ, তস্মা তে ‘‘অজ্জ’’ইচ্চেৰ ৰোহরন্তি, ন ‘‘হিয্যো’’তি. পধূপাযন্তাতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনককোধৰসেন পধূপাযন্তা.

৩৮৪. দব্ব দব্বাতি দুতিযো দব্ব-সদ্দো পণ্ডিতাধিৰচনোতি আহ ‘‘দব্বা পণ্ডিতা’’তি. এৰং ন নিব্বেঠেন্তীতি সম্বন্ধো. নিব্বেঠেন্তীতি অত্তানং দোসতো মোচেন্তি. ৰুট্ঠানলক্খণং মঞ্ঞমানাতি ৰুট্ঠানলক্খণন্তি মঞ্ঞমানা. ন ঘটিযতীতি থেরস্স সুসীলপটিঞ্ঞায তস্সা দুস্সীলপটিঞ্ঞাৰচনং ন ঘটিযতীতি অধিপ্পাযো. এত্থ যং ৰত্তব্বং, তং পরতো আৰি ভৰিস্সতি. নাসেথাতি সেতকং দত্ৰা গিহিভাৰং পাপেথাতি অত্থো. লিঙ্গনাসনা হেত্থ অধিপ্পেতা. ইমমেৰ চ দস্সেতুং ‘‘তিস্সো নাসনা’’তিআদি ৰুত্তং. এককম্মাদিসংৰাসস্স অকরণং সংৰাসনাসনা. দণ্ডকম্মনাসনা নাম ৰালুকাদীনি ওকিরিত্ৰা যাৰ খমাপেতি, তাৰ দণ্ডকম্মৰসেন নিক্কড্ঢনং. চর পিরে ৰিনস্সাতি নিক্কড্ঢনাকারদস্সনং. তত্থ চরাতি গচ্ছ, অপেহীতি ৰুত্তং হোতি. পিরেতি পর অমামক, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিরেতি হি পর-সদ্দেন সমানত্থং সম্বোধনৰচনং. অথ ৰা পিরেতি ‘‘পরতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চর পিরেতি পরতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি অত্থো. ৰিনস্সাতি অদস্সনং গচ্ছ.

যস্মা তে ভিক্খূ অত্তানং অপ্পকাসেত্ৰা ঠিতা, তস্মা অনুযুঞ্জথাতি ইমস্স গৰেসথ জানাথাতি অত্থো ৰুত্তো. কারকো হোতীতি ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি পটিঞ্ঞাতত্তা তায পটিঞ্ঞায যদি নাসিতা, থেরো কারকো হোতি, সদোসোতি অত্থো. অকারকো হোতীতি তায কতপটিঞ্ঞং অনপেক্খিত্ৰা যদি ভগৰতা পকতিদুস্সীলভাৰংযেৰ সন্ধায সা নাসিতা, থেরো অকারকো হোতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘সকায পটিঞ্ঞায নাসেথা’’তি ৰুত্তে ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি তায কতপটিঞ্ঞায ভূততা আপজ্জতীতি আহ – ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং ৰাদে থেরো কারকো হোতি সদোসো’’তি. ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি, দুক্কটন্তি ইমিনা মহাঅট্ঠকথাৰাদো দস্সিতো. মুসাৰাদে পাচিত্তিযন্তি ৰুত্তন্তি ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স মুসাৰাদে পাচিত্তিযন্তি ৰুত্তং.

তত্রাতি তেসু দুক্কটপাচিত্তিযেসু. ইতো পট্ঠায ‘‘তস্মা পাচিত্তিযমেৰ যুজ্জতী’’তি ৰচনপরিযন্তং দ্ৰীসুপি অট্ঠকথাসু অধিপ্পাযৰিভাৰনং. তত্থ পুরিমনযেতি ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি, দুক্কট’’ন্তি ৰুত্তঅট্ঠকথানযে. দুক্কটমেৰ যুজ্জতীতি কস্মা ৰুত্তন্তি চে? তত্থ কারণং দস্সেন্তো ‘‘যথা’’তিআদিমাহ. ভিক্খুনো ভিক্খুস্মিং সঙ্ঘাদিসেসোতি ভিক্খুং অমূলকেন অন্তিমৰত্থুনা অনুদ্ধংসেন্তস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘাদিসেসোতি অত্থো. পচ্ছিমনযেপি ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স মুসাৰাদে পাচিত্তিয’’ন্তি ৰুত্তং. কুরুন্দীনযেপি মুসাৰাদত্তা পাচিত্তিযমেৰ যুজ্জতীতি ৰিসংৰাদপুরেক্খতায পাচিত্তিযমেৰ যুজ্জতীতি অধিপ্পাযো. যদি এৰং ভিক্খুং অমূলকেন অন্তিমৰত্থুনা অনুদ্ধংসেন্তস্স অক্কোসন্তস্স চ মুসাৰাদত্তা পাচিত্তিযেনেৰ ভৰিতব্বন্তি চে? তত্থ সতিপি মুসাৰাদে ৰচনপ্পমাণতো সঙ্ঘাদিসেসওমসৰাদপাচিত্তিযেহেৰ ভৰিতব্বং, ন সম্পজানমুসাৰাদপাচিত্তিযেনাতি দস্সেতুং ‘‘ৰচনপ্পমাণতো’’তিআদিমাহ. তত্থ ৰচনপ্পমাণতোতি ভগৰতা ৰুত্তপাল়িৰচনপ্পমাণতো. ইদানি তং ৰচনং দস্সেতুং ‘‘অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযেনা’’তিআদি ৰুত্তং. ভিক্খুস্স পন ভিক্খুনিযা দুক্কটন্তি ৰচনং নত্থীতি ভিক্খুনিযা অনুদ্ধংসনে ভিক্খুনো দুক্কটন্তি ৰচনং নত্থি তথা পাল়িযং অনাগতত্তা. সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিযন্তি ৰচনমত্থীতি সামঞ্ঞতো ৰুত্তং সম্পজানমুসাৰাদসিক্খাপদং দস্সেতি.

ইদানি দ্ৰীসুপি অট্ঠকথাৰাদেসু অধিপ্পাযং ৰিভাৰেত্ৰা তেসু পচ্ছিমৰাদে দোসং দস্সেত্ৰা পুরিমৰাদং পতিট্ঠপেতুকামো আচরিযো ‘‘তত্র পনা’’তিআদিমাহ. তত্রাতি ‘‘পাচিত্তিযমেৰ যুজ্জতী’’তি ৰুত্তৰাদে. অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে অসতি পাচিত্তিযন্তি ইমিনা সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিযস্স ওকাসং দস্সেতি. ৰিসুং পাচিত্তিযং ৰুত্তন্তি সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিযতো ৰিসুং অঞ্ঞমেৰ পাচিত্তিযং ৰুত্তং. এতেহি নাসনা নত্থীতি সামঞ্ঞতো ৰুত্তং, ইমিস্সা পন দুক্কটেন নাসনা নত্থীতি অধিপ্পাযো. যদি এৰং কস্মা নং ভগৰা নাসেতীতি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি.

৩৮৫-৩৮৬. দূসিতোতি দুট্ঠসদ্দস্স কম্মসাধনতং দস্সেতি. দূসযতি পরং ৰিনাসেতীতি দূসকো. ইমিনা ‘‘দূসযতীতি দোসো’’তি দোসসদ্দস্স কত্তুসাধনতা ৰুত্তা. পকতিভাৰং জহাপিতোতি দুসসদ্দস্স ৰিকতিযং পঠিতত্তা ৰুত্তং, পকতিযা সোম্মভাৰং জহাপিতোতি অত্থো, ৰিকারমাপাদিতোতি ৰুত্তং হোতি. আকারনানত্তেনাতি দূসিতাকারস্স দূসকাকারস্স চ নানত্তেন. অনভিরদ্ধোতি অতুট্ঠো. যো পন অতুট্ঠো, সো সুখিতো নাম ন হোতীতি আহ ‘‘ন সুখিতো’’তি. ‘‘আরাধিতো রাজা’’তিআদীসু পসাদিতোতি অত্থসম্ভৰতো ‘‘ন ৰা পসাদিতো’’তি ৰুত্তং. খীলসদ্দো থদ্ধভাৰৰচনো কচৰরপরিযাযো চ হোতীতি আহ – ‘‘চিত্তথদ্ধভাৰচিত্তকচৰরসঙ্খাতং পটিঘখীল’’ন্তি. খীলযতি তেন চিত্তং থদ্ধভাৰং আপজ্জতীতি খীলং, চিত্তস্স থদ্ধভাৰো. সো চ অত্থতো পটিঘোযেৰ. চিত্তস্স থদ্ধভাৰলক্খণো হি পটিঘো, তস্মিঞ্চ উপ্পন্নে চিত্তং উক্লাপজাতট্ঠানং ৰিয অমনুঞ্ঞং হোতি, তস্মা কচৰরসদিসত্তাপি পটিঘোৰ ‘‘খীল’’ন্তি ৰুত্তো. তেনাহ ‘‘পটিঘখীল’’ন্তি. চিত্তস্স থদ্ধভাৰত্তা কচৰরসদিসত্তা চ পটিঘোযেৰ খীলং পটিঘখীলং. নপ্পতীতোতি পীতিসুখাদীহি ন অভিগতো ন অনুগতো, ন উপেতোতি অত্থো. যো চ পীতিসুখাদীহি অনুপগতো, সো তেহি ৰজ্জিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘পীতিসুখাদীহি ৰজ্জিতো’’তি. যো চ তেহি ৰজ্জিতো, ন সো তেন অভিসটো নাম হোতীতি আহ ‘‘ন অভিসটো’’তি, পীতিসুখাদীহি ন পত্থটোতি অত্থো.

যেনাতি যেন কোপেন. দুট্ঠোতি মাতিকায আগতপদং দস্সেতি, কুপিতোতি পদভাজনে আগতপদং. অত্থতো একত্তেপি উভিন্নং পদানং ৰসেন ‘‘উভযম্পী’’তি ৰুত্তং. এৰং ‘‘তেন চ কোপেন তেন চ দোসেনা’’তি ইমেসং পদানং ৰসেন ‘‘দ্ৰীহী’’তি ৰুত্তং, অত্থতো পন দোসোযেৰ. সো চ সঙ্খারক্খন্ধপরিযাপন্নোতি আহ ‘‘ইমেহি দ্ৰীহি সঙ্খারক্খন্ধমেৰ দস্সেতী’’তি. ‘‘অনত্তমনতা অনভিরদ্ধী’’তি ৰচনেহি দোমনস্সৰেদনাৰ ৰুত্তাতি আহ ‘‘ইমেহি দ্ৰীহি ৰেদনাক্খন্ধং দস্সেতী’’তি.

যদা পন চোদকেন অদিট্ঠং অসুতং অপরিসঙ্কিতং ৰা হোতি, তদা অমূলকং নাম হোতীতি আহ ‘‘তং পনস্স…পে… চোদকৰসেন অধিপ্পেত’’ন্তি. যদি চুদিতকৰসেন অধিপ্পেতং সিযা, অমূলকং নাম অনজ্ঝাপন্নন্তি পদভাজনং ৰদেয্যাতি অধিপ্পাযো. যং পারাজিকন্তি ভিক্খুনো অনুরূপেসু একূনৰীসতিযা পারাজিকেসু অঞ্ঞতরং. পদভাজনে পন পাল়িযং আগতানেৰ গহেত্ৰা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতরেনা’’তি ৰুত্তং. এতন্তি চুদিতকস্স আপন্নানাপন্নত্তং. ইধাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে.

তথেৰাতি পসাদসোতেন দিব্বসোতেন ৰাতি ইমমত্থং অতিদিসতি. সুত্ৰাৰ জানিতব্বতো ‘‘সুতট্ঠানেযেৰ তিট্ঠতী’’তি ৰুত্তং. পরিসঙ্কনং পরিসঙ্কিতং, দিট্ঠানুগতং পরিসঙ্কিতং দিট্ঠপরিসঙ্কিতং. এৰং সেসেসুপি. ইমেসন্তি কত্তুঅত্থে সামিৰচনং, ইমেহীতি অত্থো. করিস্সন্তি ৰাতি এত্থ ৰিভত্তিপরিণামং কত্ৰা ইমেতি যোজেতব্বং. দিট্ঠং অত্থি সমূলকং, অত্থি অমূলকন্তি ইদং অজ্ঝাচারস্স সব্ভাৰাসব্ভাৰং সন্ধায ৰুত্তং. অত্থি সঞ্ঞাসমূলকং, অত্থি সঞ্ঞাঅমূলকন্তি ইদং পন দিট্ঠসঞ্ঞায সব্ভাৰাসব্ভাৰং সন্ধায.

সমীপে ঠত্ৰাতি দ্ৰাদসহত্থব্ভন্তরে সমীপে ঠত্ৰাতি ৰদন্তীতি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. পরতো পন ‘‘দূতং ৰা পণ্ণং ৰা সাসনং পেসেত্ৰা চোদেন্তস্স সীসং ন এতী’’তি পরম্মুখাচোদনায এৰ অনাপত্তিযা ৰুত্তত্তা ‘‘সমীপে ঠত্ৰা’’তি ইদং সম্মুখভাৰমত্তদস্সনত্থং ৰুত্তন্তি অম্হাকং খন্তি. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা) অঙ্গং দস্সেন্তেন ‘‘চাৰনাধিপ্পাযেন সম্মুখাচোদনা’’তি ৰুত্তং, ন চ সম্মুখভাৰো দ্ৰাদসহত্থব্ভন্তরেযেৰাতি নিযমো সক্কা ৰত্থুং. ৰিনযৰিনিচ্ছযঞ্চ পত্ৰা গরুকেযেৰ ঠাতব্বন্তি ৰুত্তং, তস্মা উপপরিক্খিত্ৰা যুত্ততরং গহেতব্বং. চোদাপকস্সেৰ ৰাচায ৰাচায সঙ্ঘাদিসেসোতি আণত্তস্স ৰাচায ৰাচায চোদাপকস্স সঙ্ঘাদিসেসো. মযাপি দিট্ঠং সুতং অত্থীতি ইদং আণত্তস্সপি চোদকভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং, এৰং পন অৰত্ৰাপি ‘‘পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসী’’তি ইদমেৰ ৰচনং পরস্স ৰচনং ৰিয অকত্ৰা অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযেন ৰদন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসোযেৰ. সতিপি পন অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে ‘‘অসুকেন এৰং ৰুত্ত’’ন্তি দস্সেত্ৰা ৰদন্তস্স নত্থি সঙ্ঘাদিসেসোতি ৰদন্তি.

সম্বহুলা সম্বহুলে সম্বহুলেহি ৰত্থূহি চোদেন্তীতি এত্থ সম্বহুলেতি বহুত্তনিদ্দেসে কারণং ন দিস্সতি. ৰত্থুচোদকানংযেৰ হি একানেকৰসেন ইদং চতুক্কমাগতং, ন চুদিতকস্সপি একানেকৰসেন. তথা হি একস্সেৰ চুদিতকস্স ৰসেন একৰত্থুএকচোদকএকৰত্থুনানাচোদকনানাৰত্থুএকচোদকনানাৰত্থুনানাচোদকপ্পভেদং ইদং চতুক্কমাগতং, তেনেৰ চতুত্থচোদনং দস্সেন্তেনপি ‘‘ইমিস্সা চোদনায নানাৰত্থূনি নানাচোদকা’’তি ৰুত্তং, ন পন ‘‘নানাচুদিতকা’’তি, তস্মা ‘‘সম্বহুলে’’তি বহুত্তনিদ্দেসে কারণং ন দিস্সতি. অথ ৰা পঠমং তীসুপি চোদনাসু একত্তেন চুদিতকং নিদ্দিসিত্ৰাপি ইধ বহুত্তেন নিদ্দেসো ‘‘ন কেৰলং একস্মিংযেৰ চুদিতকে চোদনা সম্ভৰতি, অথ খো সম্বহুলেসুপী’’তি ইমমত্থং দস্সেতুং কতো.

চোদেতুং পন কো লভতি, কো ন লভতীতিআদি অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযং ৰিনাপি চোদনালক্খণং দস্সেতুং ৰুত্তং. সীলসম্পন্নোতি ইদং দুস্সীলস্স ৰচনং অপ্পমাণন্তি অধিপ্পাযেন ৰুত্তং. ভিক্খুনীনং পন ভিক্খুং চোদেতুং অনিস্সরত্তা ‘‘ভিক্খুনিমেৰা’’তি ৰুত্তং. সতিপি ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু অনিস্সরভাৰে তাহি কতচোদনাপি চোদনারুহত্তা চোদনাযেৰাতি অধিপ্পাযেন ‘‘পঞ্চপি সহধম্মিকা লভন্তী’’তি ৰুত্তং. ভিক্খুস্স সুত্ৰা চোদেতীতিআদিনা চোদকো যেসং সুত্ৰা চোদেতি, তেসম্পি ৰচনং পমাণমেৰাতি সম্পটিচ্ছিতত্তা তেসং চোদনাপি রুহতেৰাতি দস্সেতুং থেরো সুত্তং নিদস্সেসি.

দূতং ৰা পণ্ণং ৰা সাসনং ৰা পেসেত্ৰাতি ‘‘ত্ৰংযেৰ গন্ত্ৰা চোদেহী’’তি দূতং ৰা পেসেত্ৰা যো তং চোদেতুং সক্কোতি, তস্স মুখসাসনং ৰা পণ্ণং ৰা পেসেত্ৰা. সীসং ন এতীতি সঙ্ঘাদিসেসো ন হোতীতি অধিপ্পাযো. কিঞ্চাপি পাল়িযং ‘‘চোদেতি ৰা চোদাপেতি ৰা’’তি সামঞ্ঞতো ৰুত্তত্তা দূতসাসনাদীহি চোদাপেন্তস্সপি আপত্তিযেৰাতি পঞ্ঞাযতি, ‘‘সীসং ন এতী’’তি ইদং পন অট্ঠকথাচরিযপ্পমাণেন গহেতব্বং. সমযেনাতি পকতিযা সদ্দং সুত্ৰা অত্থৰিজাননসমযেন.

গরুকানং দ্ৰিন্নন্তি পারাজিকসঙ্ঘাদিসেসানং. অৰসেসানং ৰসেনাতি পঞ্চলহুকাপত্তীনং ৰসেন. ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদি দসৰত্থুকা মিচ্ছাদিট্ঠি. ‘‘অন্তৰা লোকো, অনন্তৰা লোকো’’তিআদিনযপ্পৰত্তা দিট্ঠি সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাতীতি অন্তগ্গাহিকা. আজীৰহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নং সিক্খাপদানং ৰসেনাতি আজীৰহেতু আজীৰকারণা পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো অসন্তং অভূতং উত্তরিমনুস্সধম্মং উল্লপতি, আপত্তি পারাজিকস্স, আজীৰহেতু আজীৰকারণা সঞ্চরিত্তং সমাপজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স, আজীৰহেতু আজীৰকারণা যো তে ৰিহারে ৰসতি, সো ভিক্খু অরহাতি ভণতি, পটিৰিজানন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্স, আজীৰহেতু আজীৰকারণা ভিক্খু পণীতভোজনানি অগিলানো অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স, আজীৰহেতু আজীৰকারণা ভিক্খুনী পণীতভোজনানি অগিলানা অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স, আজীৰহেতু আজীৰকারণা ভিক্খু সূপং ৰা ওদনং ৰা অগিলানো অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স, আজীৰৰিপত্তিপচ্চযা ইমা ছ আপত্তিযো আপজ্জতীতি এৰং পরিৰারপাল়িযং (পরি. ২৮৭) দস্সিতানং ছন্নং সিক্খাপদানং ৰসেন. দিট্ঠিৰিপত্তিআজীৰৰিপত্তীহি চোদেন্তোপি তম্মূলিকায আপত্তিযা এৰ চোদেতি.

‘‘কস্মা মং ন ৰন্দসী’’তি পুচ্ছিতে ‘‘অস্সমণোসি অসক্যপুত্তিযোসী’’তি অৰন্দনকারণস্স ৰুত্তত্তা অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নো ন ৰন্দিতব্বোতি ৰদন্তি. চোদেতুকামতায এৰ অৰন্দিত্ৰা অত্তনা ৰত্তব্বস্স ৰুত্তমত্থং ঠপেত্ৰা অৰন্দিযভাৰে তং কারণং ন হোতীতি চূল়গণ্ঠিপদে মজ্ঝিমগণ্ঠিপদে চ ৰুত্তং. অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নস্স অৰন্দনীযেসু অৰুত্তত্তা তেন সদ্ধিং সযন্তস্স সহসেয্যাপত্তিযা অভাৰতো তস্স চ পটিগ্গহণস্স রুহনতো তদেৰ যুত্ততরন্তি ৰিঞ্ঞাযতি. কিঞ্চাপি যাৰ সো ভিক্খুভাৰং পটিজানাতি, তাৰ ৰন্দিতব্বো. যদা পন ‘‘অস্সমণোম্হী’’তি পটিজানাতি, তদা ন ৰন্দিতব্বোতি অযমেত্থ ৰিসেসো ৰেদিতব্বো. অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নস্স হি ভিক্খুভাৰং পটিজানন্তস্সেৰ ভিক্খুভাৰো, ন ততো পরং. ভিক্খুভাৰং অপ্পটিজানন্তো হি অনুপসম্পন্নপক্খং ভজতি. যস্মা আমিসং দেন্তো অত্তনো ইচ্ছিতট্ঠানেযেৰ দেতি, তস্মা পটিপাটিযা নিসিন্নানং যাগুভত্তাদীনি দেন্তেন একস্স চোদেতুকামতায অদিন্নেপি চোদনা নাম ন হোতীতি আহ ‘‘ন তাৰতা চোদনা হোতী’’তি.

তিংসানীতি তিংস এতেসমত্থীতি তিংসানি, তিংসৰন্তানীতি অত্থো, তিংসাধিকানীতি ৰুত্তং হোতি. গুণৰচনত্তা তদ্ধিতলোপং কত্ৰা ‘‘তিংসানী’’তি ৰুত্তং. অথ ৰা তিংস চোদনা অধিকা এতেসূতি তিংসানি. তস্মিং অধিকমিতি ডকারপচ্চযে সতি রূপমিদং দট্ঠব্বং. নৰুতানীতি এত্থাপি এসেৰ নযো.

উব্বাহিকায তং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিতব্বন্তি উব্বাহিকায সম্মতেহি তং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং. অলজ্জুস্সন্নায হি পরিসায দসহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. ‘‘সীলৰা হোতি পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো’’তিআদিনা সমথক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ২৩১) ৰুত্তদসঙ্গসম্পত্তিযা সমন্নাগতা দ্ৰে তযো ভিক্খূ উচ্চিনিত্ৰা তত্থেৰ ৰুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৰাচায সম্মন্নিতব্বা. এৰং সম্মতেহি পন তেহি ভিক্খূহি ৰিসুং ৰা নিসীদিত্ৰা তস্সাযেৰ ৰা পরিসায ‘‘অঞ্ঞেহি ন কিঞ্চি কথেতব্ব’’ন্তি সাৰেত্ৰা তং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং. তুম্হাকন্তি চুদিতকচোদকে সন্ধায ৰুত্তং.

কিম্হীতি কিস্মিং ৰত্থুস্মিং. কিম্হি নম্পি ন জানাসীতি কিম্হি নন্তি ৰচনম্পি ন জানাসি. নাস্স অনুযোগো দাতব্বোতি নাস্স পুচ্ছা পটিপুচ্ছা দাতব্বা. ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তিআদিৰচনতো ‘‘অলজ্জীনিগ্গহত্থায…পে… পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. এহিতীতি আগমিস্সতি. দিট্ঠসন্তানেনাতি দিট্ঠসম্বন্ধেন, দিট্ঠনিযামেনাতি ৰুত্তং হোতি. ৰিৰাদৰত্থুসঙ্খাতে অত্থে পচ্চত্থিকা অত্থপ্পচ্চত্থিকা. সঞ্ঞং দত্ৰাতি তেসং কথং পচ্ছিন্দিত্ৰা অত্তনো ৰচনং সাধেতুং সঞ্ঞং কত্ৰা. অসুদ্ধসঞ্ঞায উপ্পন্নত্তা ‘‘অননুচ্ছৰিকো’’তি আহ. একসম্ভোগপরিভোগাতি ইদং অত্তনো সন্তিকা তেসং মোচনত্থং ৰুত্তং, ন পন তেসং অঞ্ঞমঞ্ঞসম্ভোগে যোজনত্থং. ৰিনিচ্ছযো ন কাতব্বোতি ‘‘অম্হাকং ৰচনে অট্ঠাতব্বসভাৰা এতে অলজ্জিনো’’তি জানন্তেন ৰিনিচ্ছযো ন কাতব্বো.

ৰিরদ্ধং হোতীতি অত্তনা কতদোসপ্পটিচ্ছাদনত্থং কঞ্চি মুসাৰাদং কত্ৰা ৰিরদ্ধং হোতি. পটিঞ্ঞং ন দেতীতি সচে মযা কতদোসং ৰক্খামি, ময্হং অনুৰত্তকা ভিজ্জিস্সন্তীতি ‘‘কতং মযা’’তি পটিঞ্ঞং ন দেতি. সুদ্ধো হোতূতি তেসং ৰচনেন সুদ্ধো নাম হোতু, তেসং ৰচনেন একদ্ৰেৰারমস্স ৰিনিচ্ছযো দাতব্বোতি অধিপ্পাযো. ঠানে ন তিট্ঠতীতি লজ্জিট্ঠানে ন তিট্ঠতি. ৰিনিচ্ছযো ন দাতব্বোতি অলজ্জিভাৰমাপন্নত্তা ন দাতব্বো.

অমূলকম্পি সমূলকম্পি মূলং গহেত্ৰা ৰদন্তীতি আহ ‘‘দ্ৰে মূলানী’’তি. কালেন ৰক্খামীতিআদীসু একো একং ওকাসং কারেত্ৰা চোদেন্তো কালেন ৰদতি নাম. সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে সলাকগ্গযাগুঅগ্গৰিতক্কমাল়কভিক্খাচারমগ্গআসনসালাদীসু উপট্ঠাকেহি পরিৰারিতক্খণে ৰা চোদেন্তো অকালেন ৰদতি নাম. তচ্ছেন ৰদন্তো ভূতেন ৰদতি নাম. ‘‘অম্ভো মহল্লক-পরিসাৰচর-পংসুকূলিক-ধম্মকথিক-পতিরূপং তৰ ইদ’’ন্তি ৰদন্তো ফরুসেন ৰদতি নাম. কারণনিস্সিতং পন কত্ৰা ‘‘ভন্তে মহল্লকাত্থ, পরিসাৰচরা পংসুকূলিকা ধম্মকথিকাত্থ, পতিরূপং তুম্হাকং ইদ’’ন্তি ৰদন্তো সণ্হেন ৰদতি নাম. কারণনিস্সিতং কত্ৰা ৰদন্তো অত্থসঞ্হিতেন ৰদতি নাম. মেত্তচিত্তো ৰক্খামি, নো দোসন্তরোতি মেত্তচিত্তং উপট্ঠাপেত্ৰা ৰক্খামি, ন দুট্ঠচিত্তো হুত্ৰা. পন্নরসসু ধম্মেসূতি পরিসুদ্ধকাযসমাচারতা, পরিসুদ্ধৰচীসমাচারতা, সব্রহ্মচারীসু মেত্তচিত্ততা, বহুস্সুততা, উভিন্নং পাতিমোক্খানং ৰিত্থারেন স্ৰাগতসুৰিভত্তসুপ্পৰত্তসুৰিনিচ্ছিততা, ‘‘কালেন ৰক্খামী’’তিআদিনা ৰুত্তপঞ্চধম্মা, কারুঞ্ঞতা, হিতেসিতা, অনুকম্পতা, আপত্তিৰুট্ঠানতা, ৰিনযপুরেক্খারতাতি ইমেসু পন্নরসসু ধম্মেসু. তত্থ কারুঞ্ঞতাতি কারুণিকভাৰো. ইমিনা করুণা চ করুণাপুব্বভাগো চ দস্সিতো. হিতেসিতাতি হিতগৰেসনতা. অনুকম্পতাতি তেন হিতেন সংযোজনা. দ্ৰীহিপি মেত্তা চ মেত্তাপুব্বভাগো চ দস্সিতো. আপত্তিৰুট্ঠানতাতি আপত্তিতো ৰুট্ঠাপেত্ৰা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপনা. ৰত্থুং চোদেত্ৰা সারেত্ৰা পটিঞ্ঞং আরোপেত্ৰা যথাপটিঞ্ঞায কম্মকরণং ৰিনযপুরেক্খারতা নাম. সচ্চে চ অকুপ্পে চাতি ৰচীসচ্চে চ অকুপ্পতায চ. চুদিতকেন হি সচ্চঞ্চ ৰত্তব্বং, কোপো চ ন কাতব্বো, নেৰ অত্তনা কুজ্ঝিতব্বো, ন পরো ঘট্টেতব্বোতি অত্থো.

ভুম্মপ্পত্তিযাতি ভুম্মৰচনে সম্পত্তে, ভুম্মত্থে ইদং উপযোগৰচনন্তি ৰুত্তং হোতি. অধিকরীযন্তি এত্থাতি অধিকরণানি. কে অধিকরীযন্তি? সমথা. কথং অধিকরীযন্তি? সমনৰসেন. অধিকরণং সমেন্তি ৰূপসমেন্তীতি হি সমথা. অথ ৰা সমনত্থায পৰত্তমানেহি সমথেহি অধিকাতব্বানীতি অধিকরণানি. যথা হি সমনৰসেন সমথানং ৰিৰাদাদীসু অধিকত্তুভাৰো, এৰং ৰিৰাদাদীনং তেহি অধিকত্তব্বতাপি. তেনাহ ‘‘সমথেহি অধিকরণীযতা’’তি. ইমিনা অধিকরণসদ্দস্স কম্মসাধনতা ৰুত্তা. গাহন্তি ‘‘অসুকং চোদেস্সামী’’তি মনসা চোদনায গহণং. চেতনন্তি ‘‘চোদেস্সামী’’তি উপ্পন্নচেতনং. অক্খন্তিন্তি চুদিতকে উপ্পন্নং অক্খন্তিং. ৰোহারন্তি চোদনাৰসপ্পত্তৰচনং. পণ্ণত্তিন্তি চোদনাৰসপ্পৰত্তনামপণ্ণত্তিং. অত্তাদানং গহেত্ৰাতি চোদনং মনসা গহেত্ৰা. তং অধিকরণন্তি তং গাহলক্খণং অধিকরণং.

তস্মা পণ্ণত্তি অধিকরণন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৰা ইদানি তম্পি ন যুত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমাহ. তেতি অট্ঠকথাচরিযা. পারাজিকধম্মোতি পারাজিকাপত্তি. অচ্চন্তঅকুসলত্তাতি লোকৰজ্জভাৰতো পারাজিকাপত্তিযা একন্তঅকুসলত্তা. যায পণ্ণত্তিযাতি নামপণ্ণত্তিং সন্ধায ৰদতি. অভিলাপেনাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. পঞ্ঞত্তোতি ৰোহারৰসেন কথিতো. অধিকরণে পৰত্তত্তা চ অধিকরণন্তি মঞ্চট্ঠেসু মঞ্চৰোহারো ৰিয. যস্মা অমূলকেন চোদেন্তো চুদিতকে পুগ্গলে তং অধিকরণং নত্থীতি সল্লক্খেতি, তস্মা তস্স ৰচনং অভিধেয্যসুঞ্ঞন্তি আহ ‘‘সভাৰতো নত্থী’’তি. তঞ্চ খো ইধেৰাতি তঞ্চ যথাৰুত্তপরিযাযেন পণ্ণত্তিযা অধিকরণভাৰো ইধেৰ ইমস্মিংযেৰ সিক্খাপদে. ‘‘মাতাপি পুত্তেন ৰিৰদতী’’তিআদিনযপ্পৰত্তস্স ৰিৰাদস্স অধিকরণভাৰো ন সম্ভৰতি সমথেহি অনধিকরণীযত্তাতি আহ ‘‘ইধেকচ্চো ৰিৰাদো’’তি.

অট্ঠারসভেদকরৰত্থূনীতি লক্খণৰচনমেতং যথা ‘‘যদি মে ব্যাধিতা দহেয্যুং, দাতব্বমিদমোসধ’’ন্তি, তস্মা তেসু অঞ্ঞতরঞ্ঞতরং নিস্সায উপ্পন্নো ৰিৰাদো ‘‘অট্ঠারসভেদকরৰত্থূনি নিস্সায উপ্পন্নো’’তি ৰুচ্চতি. অনুৰাদোতি উপৰদনা চেৰ চোদনা চ. তত্থ উপৰদনা নাম অক্কোসো. পঞ্চপি আপত্তিক্খন্ধাতি মাতিকায আগতা পঞ্চ আপত্তিক্খন্ধা. সত্তাতি তেযেৰ পঞ্চ, ৰিভঙ্গে আগতা থুল্লচ্চযদুব্ভাসিতাপত্তিযো দ্ৰেতি সত্ত. কিচ্চযতাতি কত্তব্বতা. করণীযতাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. উভযেনপি অপলোকনাদিসঙ্ঘকম্মংযেৰ দস্সেতি, তেনাহ ‘‘অপলোকনকম্ম’’ন্তিআদি.

আপত্তাধিকরণং ঠপেত্ৰা সেসাধিকরণেহি চোদনাযেৰ নত্থীতি আহ ‘‘ইমস্মিং পনত্থে…পে… আপত্তাধিকরণমেৰ অধিপ্পেত’’ন্তি. সপদানুক্কমনিদ্দেসস্সাতি পদানং অনুক্কমেন নিদ্দেসো পদানুক্কমনিদ্দেসো, পদভাজনস্সেতং অধিৰচনং. তেন সহ ৰত্তমানং সপদানুক্কমনিদ্দেসং, সিক্খাপদং, তস্স পদানুক্কমনিদ্দেসসহিতস্স সিক্খাপদস্সাতি অত্থো, পদভাজনসহিতস্সাতি ৰুত্তং হোতি.

অস্সাতি কত্তুঅত্থে সামিৰচনং, অনেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘এতেন চোদকেনা’’তিআদি. ইধাগতেসূতি ইমস্মিং সিক্খাপদে আগতেসু. অঞ্ঞত্র আগতেসূতি ইতো অঞ্ঞত্র ওমসৰাদাদিসিক্খাপদপাল়িযং আগতেসু. দুস্সীলোতি নিস্সীলো সীলৰিরহিতো. পাপধম্মোতি দুস্সীলত্তা এৰ হীনজ্ঝাসযতায লামকসভাৰো. অসুচিসঙ্কস্সরসমাচারোতি অপরিসুদ্ধকাযকম্মাদিতায অসুচি হুত্ৰা সঙ্কায সরিতব্বসমাচারো. দুস্সীলো হি কিঞ্চিদেৰ অসারুপ্পং দিস্ৰা ‘‘ইদং অসুকেন কতং ভৰিস্সতী’’তি পরেসং আসঙ্কনীযো হোতি, কেনচিদেৰ ৰা করণীযেন মন্তযন্তে ভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘কচ্চি নু খো ইমে মযা কতকম্মং জানিত্ৰা মন্তেন্তী’’তি অত্তনোযেৰ সঙ্কায সরিতব্বসমাচারো. পটিচ্ছন্নকম্মন্তোতি লজ্জিতব্বতায পটিচ্ছাদেতব্বকম্মন্তো. অস্সমণোতি ন সমণো. সলাকগ্গহণাদীসু ‘‘অহম্পি সমণো’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায সমণপটিঞ্ঞো. অসেট্ঠচারিতায অব্রহ্মচারী. উপোসথাদীসু ‘‘অহম্পি ব্রহ্মচারী’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো. পূতিনা কম্মেন সীলৰিপত্তিযা অন্তো অনুপৰিট্ঠত্তা অন্তোপূতি. ছদ্ৰারেহি রাগাদিকিলেসানুৰস্সনেন তিন্তত্তা অৰস্সুতো. সঞ্জাতরাগাদিকচৰরত্তা সীলৰন্তেহি ছড্ডেতব্বত্তা চ কসম্বুজাতো.

ইধ পাল়িযন্তি ইমস্মিং সিক্খাপদে পাল়িযং. জেট্ঠব্বতিকোতি কলিদেৰীৰতনিযুত্তো. কলিদেৰী কির সিরীদেৰিযা জেট্ঠা, তস্মা তস্সা ৰতধরো ‘‘জেট্ঠব্বতিকো’’তি ৰুচ্চতি. তং পন ৰতং সমাদিযিত্ৰা পূরেন্তো সকলসরীরে মসিং মক্খেত্ৰা কাকপত্তানি মুট্ঠিযং কত্ৰা কলিদেৰিং ফলকে লিখাপেত্ৰা তং কাজকোটিযং বন্ধিত্ৰা থোমেন্তো ৰিচরতি. যদগ্গেনাতি যত্তকেন. তদগ্গেনাতি তত্তকেন. নো কপ্পেতীতিআদি ৰেমতিকভাৰদীপনত্থমেৰ ৰুত্তন্তি মহাপদুমত্থেরস্স অধিপ্পাযো. দুতিযত্থেরো পন ‘‘নো কপ্পেতি, নস্সরতি, পমুট্ঠো’’তি এতেহি ৰেমতিকভাৰাৰত্থায অদীপনতো অঞ্ঞো ৰেমতিকভাৰো, অঞ্ঞানি নো কপ্পনাদীনীতি চতুন্নম্পি ৰিভাগেন অত্থং দস্সেতি, তস্মা তস্স ৰাদো যুত্ততরোতি পচ্ছা ৰুত্তো. দস্সনে ৰেমতিকো হোতীতি পুগ্গলে ঞাতেপি তস্স কিরিযায সম্মা অদিট্ঠভাৰতো চিরকালাতিক্কমতো ৰা তং কিরিযং করোন্তো ‘‘এস মযা দিট্ঠো ৰা, ন ৰা’’তি দস্সনে ৰেমতিকো হোতি. পুগ্গলে ৰেমতিকো হোতীতি তেন কতকম্মে ঞাতেপি তং কম্মং করোন্তস্স সম্মা অদিট্ঠভাৰতো কালন্তরভাৰতো ৰা ‘‘তস্স কম্মস্স কারকো অযং ৰা, নো’’তি পুগ্গলে ৰেমতিকো হোতি.

৩৮৯. ‘‘তজ্জনীযকম্মাদিসত্তৰিধম্পি কম্মং করিস্সামা’’তি আপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো. ‘‘আপত্তিতো ৰুট্ঠাপেস্সামী’’তি অধিপ্পাযো ৰুট্ঠানাধিপ্পাযো. অনুদ্ধংসেন্তস্সাতি ইমিনা চাৰনাধিপ্পাযং দস্সেতি. অক্কোসাধিপ্পাযেন ৰদন্তস্স পাচিত্তিযন্তি অক্কোসাধিপ্পাযেন সত্তহিপি আপত্তিক্খন্ধেহি সম্মুখা ৰদন্তস্স পাচিত্তিযং. দুক্কটন্তি অক্কোসাধিপ্পাযেন ৰদন্তস্স দুক্কটং.

‘‘এৰং সংৰদ্ধা হি তস্স ভগৰতো পরিসা যদিদং অঞ্ঞমঞ্ঞৰচনেন অঞ্ঞমঞ্ঞৰুট্ঠাপনেনা’’তি ৰচনতো কুরুন্দট্ঠকথানযং পতিট্ঠপেন্তো ‘‘কুরুন্দিযং পনা’’তিআদিমাহ. সব্বত্থেৰাতি সব্বঅট্ঠকথাসু. য্য-কারে সম্পত্তে রে-কারো অতিক্কন্তো নাম হোতীতি আহ ‘‘রে-কারে অনতিক্কন্তে’’তি. উপোসথস্স ঞত্তিকম্মভাৰতো ঞত্তিযা সমত্তায উপোসথো কতো নাম হোতীতি আহ ‘‘য্য-কারে সম্পত্তে ন লব্ভতী’’তি.

ইদঞ্চিদঞ্চাতি ‘‘পাণাতিপাতং অদিন্নাদান’’ন্তিআদিং. ‘‘অসুকো চ অসুকো চ অস্সমণো অনুপাসকো’’তি অক্কোসাধিপ্পাযেন পরম্মুখা ৰদন্তস্স দুক্কটং, সম্মুখা ৰদন্তস্স পন পাচিত্তিযমেৰ. যথা ‘‘অসূরিযং পস্সতি কঞ্ঞা’’তি এত্থ ‘‘সূরিযং ন পস্সতি কঞ্ঞা’’তি অযমত্থো লব্ভতি, এৰং ‘‘অনোকাসং কারাপেত্ৰা’’তি এত্থাপি ‘‘ওকাসং অকারাপেত্ৰা’’তি অযমত্থো লব্ভতীতি আহ ‘‘যং পনা’’তিআদি. যং চোদেতি, তস্স উপসম্পন্নোতি সঙ্খ্যূপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা, যেন পারাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৰসেন অমূলকতা, চাৰনাধিপ্পাযেন সম্মুখা চোদনা, তস্স তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.

পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.