১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪১০. দসমে যে দুব্বলা হোন্তি অপ্পথামা, ন সক্কোন্তি অরঞ্ঞকাদীনি সেৰন্তা দুক্খস্সন্তং কাতুং, তে সন্ধাযাহ ‘‘বহূনং কুলপুত্তানং মগ্গন্তরাযায সংৰত্তন্তী’’তি. অধিৰাসনখন্তিসম্পন্নোতি ‘‘খমো হোতি সীতস্সা’’তিআদিনা ৰুত্তসীতুণ্হাদিসহনলক্খণায খন্তিযা সমন্নাগতো. ব্যঞ্জনপদমেৰ পরমং অস্সাতি পদপরমো. যস্স হি পুগ্গলস্স বহুম্পি সুণতো বহুম্পি ভণতো বহুম্পি ধারযতো বহুম্পি ৰাচযতো ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ‘‘পদপরমো’’তি ৰুচ্চতি. অভিসম্ভুণিত্ৰাতি নিপ্ফাদেত্ৰা. নাভিসম্ভুণাতীতি ন সম্পাদেতি, অরঞ্ঞৰাসং সম্পাদেতুং ন সক্কোতীতি ৰুত্তং হোতি. ধম্মতো অপেতং উদ্ধম্মং. অসব্বঞ্ঞূ অস্সাতি তেসং অনুরূপস্স অজাননতো অসব্বঞ্ঞূ ভৰেয্য. ‘‘ন, ভিক্খৰে, অসেনাসনিকেন ৰস্সং উপগন্তব্ব’’ন্তি (মহাৰ. ২০৪) ৰচনতো ‘‘চত্তারো পন…পে… পটিক্খিত্তমেৰা’’তি ৰুত্তং. ইদমেৰ ৰচনং সন্ধায পাল়িযম্পি ‘‘অট্ঠ মাসে খো মযা দেৰদত্ত রুক্খমূলসেনাসনং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি ৰুত্তং.

তীহি কোটীহীতি তীহি আকারেহি, তীহি কারণেহীতি অত্থো. তদুভযৰিমুত্তপরিসঙ্কিতন্তি দিট্ঠং সুতন্তি ইদং উভযং অনিস্সায ‘‘কিং নু খো ইদং ভিক্খুং উদ্দিস্স ৰধিত্ৰা সম্পাদিত’’ন্তি কেৰলমেৰ পরিসঙ্কিতং. মচ্ছবন্ধনং জালং, ৰাগুরা মিগবন্ধনী. কপ্পতীতি যদি তেসং ৰচনেন আসঙ্কা উপচ্ছিন্না হোতি, ৰট্টতি. পৰত্তমংসন্তি ৰিক্কাযিকমংসং. মঙ্গলাদীনন্তি আদি-সদ্দেন আহুনপাহুনাদিকে সঙ্গণ্হাতি. ভিক্খূনংযেৰ অত্থাযাতি এত্থ অট্ঠানপ্পযুত্তো এৰ-সদ্দো, ভিক্খূনং অত্থায অকতমেৰাতি সম্বন্ধিতব্বং. তস্মা ‘‘ভিক্খূনঞ্চ দস্সাম, মঙ্গলাদীনঞ্চ অত্থায ভৰিস্সতী’’তি মিস্সেত্ৰা কতম্পি ন ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বং. কেচি পন ‘‘ভিক্খূনংযেৰাতি অৰধারণেন ভিক্খূনঞ্চ অঞ্ঞেসঞ্চ অত্থায কতং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তং ন সুন্দরং. যত্থ চ নিব্বেমতিকো হোতীতি ভিক্খূনং অত্থায কতেপি সব্বেন সব্বং পরিসঙ্কিতাভাৰমাহ. তমেৰত্থং আৰিকাতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৰুত্তং. ইতরেসং ৰট্টতীতি অজানন্তানং ৰট্টতি, জানতো এৰেত্থ আপত্তি হোতীতি. তেযেৰাতি যে উদ্দিস্স কতং, তেযেৰ. উদ্দিসকতমংসপরিভোগতো অকপ্পিযমংসপরিভোগস্স ৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘অকপ্পিযমংসং পনা’’তিআদি ৰুত্তং. পুরিমস্মিং সচিত্তকা আপত্তি, ইতরস্মিং অচিত্তকা. তেনাহ ‘‘অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৰা ভুঞ্জন্তস্সপি আপত্তিযেৰা’’তি. ‘‘পরিভোগকালে পুচ্ছিত্ৰা পরিভুঞ্জিস্সামীতি ৰা গহেত্ৰা পুচ্ছিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৰচনতো অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৰা গণ্হন্তস্স পটিগ্গহণেন অনাপত্তি সিযা. অজানিত্ৰাপি ভুঞ্জন্তস্সেৰ হি আপত্তি ৰুত্তা. ৰত্তন্তি ৰদন্তীতি ইমিনা আপত্তি নত্থীতি দস্সেতি.

সল্লেখা ৰুত্তি এতেসন্তি সল্লেখৰুত্তিনো. বাহুলিকোতি একস্স ল-কারস্স লোপং কত্ৰা ৰুত্তং. কপ্পন্তি আযুকপ্পং. সঙ্ঘভেদকো হি একং কপ্পং অসীতিভাগে কত্ৰা ততো একভাগমত্তং কালং নিরযে তিট্ঠেয্যাতি আযুকপ্পং সন্ধায ‘‘কপ্পং নিরযম্হি পচ্চতী’’তি ৰুত্তং. কপ্পট্ঠকথাযং (ৰিভ. অট্ঠ. ৮০৯) পন ‘‘সণ্ঠহন্তে হি কপ্পে কপ্পৰেমজ্ঝে ৰা সঙ্ঘভেদং কত্ৰা কপ্পৰিনাসেযেৰ মুচ্চতি. সচেপি হি স্ৰে কপ্পো ৰিনস্সিস্সতীতি অজ্জ সঙ্ঘভেদং করোতি, স্ৰেৰ মুচ্চতি, একদিৰসমেৰ নিরযে পচ্চতী’’তি ৰুত্তং. তত্থাপি কপ্পৰিনাসেযেৰাতি আযুকপ্পৰিনাসেযেৰাতি অত্থে সতি নত্থি ৰিরোধো. সণ্ঠহন্তেতি ইদম্পি ‘‘স্ৰে ৰিনস্সিস্সতী’’তি ৰিয অভূতপরিকপ্পনৰসেন ৰুত্তং. ‘‘একদিৰসমেৰ নিরযে পচ্চতী’’তি এত্থাপি ততো পরং কপ্পাভাৰে আযুকপ্পস্সপি অভাৰতোতি অৰিরোধতো অত্থযোজনা দট্ঠব্বা. ব্রহ্মং পুঞ্ঞন্তি সেট্ঠং পুঞ্ঞং. কপ্পং সগ্গম্হি মোদতীতি এত্থাপি আযুকপ্পমেৰ.

৪১১. লদ্ধিনানাসংৰাসকেনাতি ভাৰপ্পধানোযং নিদ্দেসো, লদ্ধিনানাসংৰাসকভাৰেনাতি অত্থো. কম্মনানাসংৰাসকেনাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. অঞ্ঞথা নানাসংৰাসকেন সহিতস্স সমানসংৰাসকস্সপি সঙ্ঘস্স অসমানসংৰাসকত্তং আপজ্জেয্য. তত্থ লদ্ধিনানাসংৰাসকো নাম উক্খিত্তানুৰত্তকো. সো হি অত্তনো লদ্ধিযা নানাসংৰাসকো জাতোতি ‘‘লদ্ধিনানাসংৰাসকো’’তি ৰুচ্চতি. কম্মনানাসংৰাসকো নাম উক্খেপনীযকম্মকতো. সো হি উক্খেপনীযকম্মৰসেন নানাসংৰাসকো হোতীতি ‘‘কম্মনানাসংৰাসকো’’তি ৰুচ্চতি. ৰিরহিতোতি ৰিমুত্তো. কাযসামগ্গীদানং তেসু তেসু সঙ্ঘকম্মেসু হত্থপাসূপগমনৰসেন ৰেদিতব্বং.

‘‘ভেদায পরক্কমেয্যা’’তি ৰিসুং ৰুত্তত্তা ভেদনসংৰত্তনিকস্স অধিকরণস্স সমাদায পগ্গণ্হতো পুব্বেপি পক্খপরিযেসনাদিৰসেন সঙ্ঘভেদায পরক্কমন্তস্স সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি ৰেদিতব্বং. ইমানি ৰত্থূনীতি অট্ঠারস ভেদকরৰত্থূনি. কম্মেনাতি অপলোকনাদীসু চতূসু কম্মেসু অঞ্ঞতরেন কম্মেন. উদ্দেসেনাতি পঞ্চসু পাতিমোক্খুদ্দেসেসু অঞ্ঞতরেন উদ্দেসেন. ৰোহারেনাতি তাহি তাহি উপপত্তীহি ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তিআদিঅট্ঠারসভেদকরৰত্থুদীপকেন ৰোহারেন. অনুস্সাৰনাযাতি ‘‘ননু তুম্হে জানাথ ময্হং উচ্চাকুলা পব্বজিতভাৰং বহুস্সুতভাৰঞ্চ, মাদিসো নাম উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং গাহেয্যাতি চিত্তম্পি উপ্পাদেতুং তুম্হাকং যুত্তং, কিং ময্হং অৰীচি নীলুপ্পলৰনং ৰিয সীতলো, কিমহং অপাযতো ন ভাযামী’’তিআদিনা নযেন কণ্ণমূলে ৰচীভেদং কত্ৰা অনুস্সাৰনেন. সলাকগ্গাহেনাতি এৰং অনুস্সাৰেত্ৰা তেসং চিত্তং উপত্থম্ভেত্ৰা অনিৰত্তিধম্মে কত্ৰা ‘‘গণ্হথ ইমং সলাক’’ন্তি সলাকগ্গাহেন. পঞ্চহি কারণেহি সঙ্ঘভেদো হোতীতি এত্থ কম্মমেৰ উদ্দেসো ৰা সঙ্ঘভেদে পধানকারণন্তি ৰেদিতব্বং. ৰোহারানুস্সাৰনসলাকগ্গাহা পন পুব্বভাগা. অট্ঠারসৰত্থুদীপনৰসএন হি ৰোহরন্তেন তত্থ রুচিজননত্থং অনুস্সাৰেত্ৰা সলাকায গহিতাযপি অভিন্নোৰ হোতি সঙ্ঘো. যদা পন এৰং চত্তারো ৰা অতিরেকা ৰা সলাকং গহেত্ৰা আৰেণিককম্মং ৰা উদ্দেসং ৰা করোন্তি, তদা সঙ্ঘো ভিন্নো নাম হোতি. অব্ভুস্সিতন্তি অব্ভুগ্গতং. অচ্ছেয্যাতি ৰিহরেয্য, পৰত্তেয্যাতি অত্থো.

‘‘লজ্জী রক্খিস্সতী’’তি ৰচনতো আপত্তিভযেন আরোচনং লজ্জীনংযেৰ ভারোতি আহ ‘‘লজ্জীহি ভিক্খূহী’’তি. অলজ্জিস্সপি অনারোচেন্তস্স আপত্তিযেৰ ‘‘যে পস্সন্তি, যে সুণন্তী’’তি ৰচনতো. সমাগচ্ছতূতি একী ভৰতু. একীভাৰো চ সমানলদ্ধিৰসেন হোতীতি আহ ‘‘একলদ্ধিকো হোতূ’’তি. সম্পত্তিযাতি সীলাদিসম্পত্তিযা. পটিনিস্সজ্জন্তস্স অনাপত্তিভাৰতো ‘‘সোত্থিভাৰো তস্স ভিক্খুনো’’তি ৰুত্তং. অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটন্তি ৰিসুং ৰিসুং ৰদন্তানং গণনায দুক্কটং. পহোন্তেনাতি গন্তুং সমত্থেন অগিলানেন. সঙ্ঘভেদস্স গরুকভাৰতো অৰস্সং কত্তব্বতাদস্সনত্থং ‘‘দূরেপি ভারোযেৰা’’তি ৰুত্তং, আপত্তি পন অদ্ধযোজনব্ভন্তরে গন্তুং সমত্থস্স অগিলানস্সেৰ ৰেদিতব্বা.

৪১৬. অসমনুভাসন্তস্সাতি কম্মকারকে কত্তুনিদ্দেসোতি আহ ‘‘অসমনুভাসিযমানস্সা’’তি. ততিযকম্মৰাচায পটিনিস্সজ্জন্তো ঞত্তিযা দুক্কটং দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযে চ আপজ্জতিযেৰাতি আহ ‘‘পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তী’’তি. অস্সাতি দেৰদত্তস্স. কতেন ভৰিতব্বন্তি সমনুভাসনকম্মেন কতেন ভৰিতব্বং. অত্তনো রুচিমত্তেন ৰদেয্যাতিআদিকম্মিকত্তা অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্সপি অনাপত্তীতি অধিপ্পাযেন ৰদেয্য. অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে সমনুভাসনকম্মস্সেৰ অভাৰতো ‘‘ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৰীতিক্কমন্তস্সা’’তি ৰুত্তং. সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তেনেৰ হি সমনুভাসনকম্মং অনুঞ্ঞাতং. উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাততোতি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, রোমন্থকস্স রোমন্থন’’ন্তিআদিং (চূল়ৰ. ২৭৩) উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং সন্ধায ৰদন্তি. অনাপত্তিযন্তি অনাপত্তিৰারে. আপত্তিং রোপেতব্বোতি অনিস্সজ্জনপচ্চযা আপন্নপাচিত্তিযাপত্তিং উক্খেপনীযকম্মকরণত্থং আরোপেতব্বোতি অত্থো.

আপত্তিযেৰ ন জাতাতি সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি ন জাতাযেৰাতি অত্থো. সা পনেসাতি সা পন এসা অনাপত্তি. তিৰঙ্গিকন্তি কাযৰাচাচিত্তৰসেন তিৰঙ্গিকং, কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতীতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি সঞ্ঞায অভাৰেন মুচ্চনতো সঞ্ঞাৰিমোক্খং. সচিত্তকন্তি ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি জাননচিত্তেন সচিত্তকং. ভেদায পরক্কমনং, ধম্মকম্মেন সমনুভাসনং, কম্মৰাচাপরিযোসানং, অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.

পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.