ৰিনযানিসংসকথাৰণ্ণনা

এত্তাৰতা চ ‘‘কেনাভত’’ন্তি ইমং পঞ্হং ৰিত্থারতো ৰিভজিত্ৰা ইদানি ‘‘কত্থ পতিট্ঠিত’’ন্তি ইমং পঞ্হং ৰিস্সজ্জেন্তো আহ ‘‘কত্থ পতিট্ঠিত’’ন্তিআদি. তত্থ তেলমিৰাতি সীহতেলমিৰ. অধিমত্তসতিগতিধীতিমন্তেসূতি এত্থ সতীতি বুদ্ধৰচনং উগ্গহেত্ৰা ধারণকসতি. গতীতি উগ্গণ্হনকগতি. ধীতীতি সন্নিট্ঠানং কত্ৰা গণ্হনকঞাণং. গতীতি ৰা পঞ্ঞাগতি. ধীতীতি বুদ্ধৰচনং উগ্গণ্হনৰীরিযং সজ্ঝাযনৰীরিযং ধারণৰীরিযঞ্চ. লজ্জীসূতি পাপজিগুচ্ছনকলক্খণায লজ্জায সমন্নাগতেসু. কুক্কুচ্চকেসূতি অণুমত্তেসুপি ৰজ্জেসু দোসদস্সাৰিতায কপ্পিযাকপ্পিযং নিস্সায কুক্কুচ্চকারীসু. সিক্খাকামেসূতি অধিসীলঅঅচিত্তঅধিপঞ্ঞাৰসেন তিস্সো সিক্খা কামযমানেসু সম্পিযাযিত্ৰা সিক্খন্তেসু.

অকত্তব্বতো নিৰারেত্ৰা কত্তব্বেসু পতিট্ঠাপনতো মাতাপিতুট্ঠানিযোতি ৰুত্তং. আচারগোচরকুসলতাতি ৰেল়ুদানাদিমিচ্ছাজীৰস্স কাযপাগব্ভিযাদীনঞ্চ অকরণেন সব্বসো অনাচারং ৰজ্জেত্ৰা ‘‘কাযিকো অৰীতিক্কমো ৰাচসিকো অৰীতিক্কমো’’তি (ৰিভ. ৫১১) এৰং ৰুত্তভিক্খুসারুপ্পআচারসম্পত্তিযা ৰেসিযাদিঅগোচরং ৰজ্জেত্ৰা পিণ্ডপাতাদিঅত্থং উপসঙ্কমিতুং যুত্তট্ঠানসঙ্খাতগোচরেন চ সম্পন্নত্তা সমণাচারেসু চেৰ সমণগোচরেসু চ কুসলতা. অপিচ যো ভিক্খু সত্থরি সগারৰো সপ্পতিস্সো সব্রহ্মচারীসু সগারৰো সপ্পতিস্সো হিরোত্তপ্পসম্পন্নো সুনিৰত্থো সুপারুতো পাসাদিকেন অভিক্কন্তেন পটিক্কন্তেন আলোকিতেন ৰিলোকিতেন সমিঞ্জিতেন পসারিতেন ওক্খিত্তচক্খু ইরিযাপথসম্পন্নো ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ জাগরিযমনুযুত্তো সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতো অপ্পিচ্ছো সন্তুট্ঠো আরদ্ধৰীরিযো পৰিৰিত্তো অসংসট্ঠো আভিসমাচারিকেসু সক্কচ্চকারী গরুচিত্তীকারবহুলো ৰিহরতি, অযং ৰুচ্চতি আচারো.

গোচরো পন উপনিস্সযগোচরো আরক্খগোচরো উপনিবন্ধগোচরোতি তিৰিধো. তত্থ দসকথাৰত্থুগুণসমন্নাগতো কল্যাণমিত্তো, যং নিস্সায অস্সুতং সুণাতি, সুতং পরিযোদাপেতি, কঙ্খং ৰিতরতি, দিট্ঠিং উজুং করোতি, চিত্তং পসাদেতি, যস্স ৰা পন অনুসিক্খমানো সদ্ধায ৰড্ঢতি, সীলেন, সুতেন, চাগেন, পঞ্ঞায ৰড্ঢতি, অযং উপনিস্সযগোচরো. যো পন ভিক্খু অন্তরঘরং পৰিট্ঠো ৰীথিপটিপন্নো ওক্খিত্তচক্খু যুগমত্তদস্সাৰী সংৰুতো গচ্ছতি, ন হত্থিং ওলোকেন্তো, ন অস্সং, ন রথং, ন পত্তিং, ন ইত্থিং, ন পুরিসং ওলোকেন্তো, ন উদ্ধং ওলোকেন্তো, ন অধো ওলোকেন্তো, ন দিসাৰিদিসম্পি পেক্খমানো গচ্ছতি, অযং আরক্খগোচরো. উপনিবন্ধগোচরো পন চত্তারো সতিপট্ঠানা, যত্থ ভিক্খু অত্তনো চিত্তং উপনিবন্ধতি. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা – ‘‘কো চ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো গোচরো সকো পেত্তিকো ৰিসযো, যদিদং চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তি. অযং উপনিবন্ধগোচরো. ইতি ইমিনা চ আচারেন ইমিনা চ গোচরেন সমন্নাগতত্তা আচারগোচরকুসলতা. এৰং অনাচারং অগোচরঞ্চ ৰজ্জেত্ৰা সদ্ধাপব্বজিতানং যথাৰুত্তআচারগোচরেসু কুসলভাৰো ৰিনযধরাযত্তোতি অযমানিসংসো ৰিনযপরিযত্তিযা দস্সিতোতি ৰেদিতব্বো.

ৰিনযপরিযত্তিং নিস্সাযাতি ৰিনযপরিযাপুণনং নিস্সায. অত্তনো সীলক্খন্ধো সুগুত্তো হোতি সুরক্খিতোতি কথমস্স অত্তনো সীলক্খন্ধো সুগুত্তো হোতি সুরক্খিতো? আপত্তিঞ্হি আপজ্জন্তো ছহাকারেহি আপজ্জতি অলজ্জিতা, অঞ্ঞাণতা, কুক্কুচ্চপকততা, অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতা, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতা, সতিসম্মোসাতি. ৰিনযধরো পন ইমেহি ছহাকারেহি আপত্তিং নাপজ্জতি.

কথং অলজ্জিতায নাপজ্জতি? সো হি ‘‘পস্সথ ভো, অযং কপ্পিযাকপ্পিযং জানন্তোযেৰ পণ্ণত্তিৰীতিক্কমং করোতী’’তি ইমং পরূপৰাদং রক্খন্তোপি অকপ্পিযভাৰং জানন্তোযেৰ মদ্দিত্ৰা ৰীতিক্কমং ন করোতি. এৰং অলজ্জিতায নাপজ্জতি. সহসা আপন্নম্পি দেসনাগামিনিং দেসেত্ৰা ৰুট্ঠানগামিনিযা ৰুট্ঠহিত্ৰা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাতি, ততো –

‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং নাপজ্জতি, আপত্তিং ন পরিগূহতি;

অগতিগমনঞ্চ ন গচ্ছতি, এদিসো ৰুচ্চতি লজ্জিপুগ্গলো’’তি. (পরি. ৩৫৯) –

ইমস্মিং লজ্জিভাৰে পতিট্ঠিতোৰ হোতি.

কথং অঞ্ঞাণতায নাপজ্জতি? সো হি কপ্পিযাকপ্পিযং জানাতি, তস্মা কপ্পিযংযেৰ করোতি, অকপ্পিযং ন করোতি. এৰং অঞ্ঞাণতায নাপজ্জতি.

কথং কুক্কুচ্চপকততায নাপজ্জতি? কপ্পিযাকপ্পিযং নিস্সায কুক্কুচ্চে উপ্পন্নে ৰত্থুং ওলোকেত্ৰা মাতিকং পদভাজনং অন্তরাপত্তিং অনাপত্তিং ওলোকেত্ৰা কপ্পিযং চে হোতি, করোতি, অকপ্পিযং চে, ন করোতি. উপ্পন্নং পন কুক্কুচ্চং অৰিনিচ্ছিনিত্ৰাৰ ‘‘ৰট্টতী’’তি মদ্দিত্ৰা ন ৰীতিক্কমতি. এৰং কুক্কুচ্চপকততায নাপজ্জতি.

কথং অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতাদীহি নাপজ্জতি? সো হি কপ্পিযাকপ্পিযং জানাতি, তস্মা অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী ন হোতি, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী ন হোতি, সুপতিট্ঠিতা চস্স সতি হোতি, অধিট্ঠাতব্বং অধিট্ঠেতি, ৰিকপ্পেতব্বং ৰিকপ্পেতি. ইতি ইমেহি ছহাকারেহি আপত্তিং নাপজ্জতি, আপত্তিং অনাপজ্জন্তো অখণ্ডসীলো হোতি পরিসুদ্ধসীলো. এৰমস্স অত্তনো সীলক্খন্ধো সুগুত্তো হোতি সুরক্খিতো.

কুক্কুচ্চপকতানন্তি কপ্পিযাকপ্পিযং নিস্সায উপ্পন্নেন কুক্কুচ্চেন অভিভূতানং. কথং পন কুক্কুচ্চপকতানং পটিসরণং হোতি? তিরোরট্ঠেসু তিরোজনপদেসু চ উপ্পন্নকুক্কুচ্চা ভিক্খূ ‘‘অসুকস্মিং কির ৰিহারে ৰিনযধরো ৰসতী’’তি দূরতোপি তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৰা কুক্কুচ্চং পুচ্ছন্তি. সো তেহি কতকম্মস্স ৰত্থুং ওলোকেত্ৰা আপত্তানাপত্তিং গরুকলহুকাদিভেদং সল্লক্খেত্ৰা দেসনাগামিনিং দেসাপেত্ৰা ৰুট্ঠানগামিনিযা ৰুট্ঠাপেত্ৰা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপেতি. এৰং কুক্কুচ্চপকতানং পটিসরণং হোতি.

ৰিসারদো সঙ্ঘমজ্ঝে ৰোহরতীতি ৰিগতো সারদো ভযং এতস্সাতি ৰিসারদো, অভীতোতি অত্থো. অৰিনযধরস্স হি সঙ্ঘমজ্ঝে কথেন্তস্স ভযং সারজ্জং ওক্কমতি, ৰিনযধরস্স তং ন হোতি. কস্মা? ‘‘এৰং কথেন্তস্স দোসো হোতি, এৰং ন দোসো’’তি ঞত্ৰা কথনতো.

পচ্চত্থিকে সহধম্মেন সুনিগ্গহিতং নিগ্গণ্হাতীতি এত্থ দ্ৰিধা পচ্চত্থিকা নাম অত্তপচ্চত্থিকা চ সাসনপচ্চত্থিকা চ. তত্থ মেত্তিযভুম্মজকা চ ভিক্খূ ৰড্ঢো চ লিচ্ছৰী অমূলকেন অন্তিমৰত্থুনা চোদেসুং, ইমে অত্তপচ্চত্থিকা নাম. যে ৰা পনঞ্ঞেপি দুস্সীলা পাপধম্মা, সব্বে তে অত্তপচ্চত্থিকা. ৰিপরীতদস্সনা পন অরিট্ঠভিক্খুকণ্টকসামণেরৰেসালিকৰজ্জিপুত্তকা মহাসঙ্ঘিকাদযো চ অবুদ্ধসাসনং ‘‘বুদ্ধসাসন’’ন্তি ৰত্ৰা কতপগ্গহা সাসনপচ্চত্থিকা নাম. তে সব্বেপি সহধম্মেন সহকারণেন ৰচনেন যথা তং অসদ্ধম্মং পতিট্ঠাপেতুং ন সক্কোন্তি, এৰং সুনিগ্গহিতং কত্ৰা নিগ্গণ্হাতি.

সদ্ধম্মট্ঠিতিযা পটিপন্নো হোতীতি এত্থ পন তিৰিধো সদ্ধম্মো পরিযত্তিপটিপত্তিঅধিগমৰসেন. তত্থ তিপিটকং বুদ্ধৰচনং পরিযত্তিসদ্ধম্মো নাম. তেরস ধুতঙ্গগুণা চুদ্দস খন্ধকৰত্তানি দ্ৰেঅসীতি মহাৰত্তানীতি অযং পটিপত্তিসদ্ধম্মো নাম. চত্তারো মগ্গা চ চত্তারি ফলানি চ, অযং অধিগমসদ্ধম্মো নাম. তত্থ কেচি থেরা ‘‘যো ৰো, আনন্দ, মযা ধম্মো চ ৰিনযো চ দেসিতো পঞ্ঞত্তো, সো ৰো মমচ্চযেন সত্থা’’তি (দী. নি. ২.২১৬) ইমিনা সুত্তেন ‘‘সাসনস্স পরিযত্তি মূল’’ন্তি ৰদন্তি. কেচি থেরা ‘‘ইমে চ, সুভদ্দ, ভিক্খূ সম্মা ৰিহরেয্যুং, অসুঞ্ঞো লোকো অরহন্তেহি অস্সা’’তি ইমিনা সুত্তেন (দী. নি. ২.২১৪) ‘‘সাসনস্স পটিপত্তি মূল’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘যাৰ পঞ্চ ভিক্খূ সম্মা পটিপন্না সংৰিজ্জন্তি, তাৰ সাসনং ঠিতং হোতী’’তি আহংসু. ইতরে পন থেরা ‘‘পরিযত্তিযা অন্তরহিতায সুপ্পটিপন্নস্সপি ধম্মাভিসমযো নত্থী’’তি ৰত্ৰা আহংসু. সচেপি পঞ্চ ভিক্খূ চত্তারি পারাজিকানি রক্খণকা হোন্তি, তে সদ্ধে কুলপুত্তে পব্বাজেত্ৰা পচ্চন্তিমে জনপদে উপসম্পাদেত্ৰা দসৰগ্গগণং পূরেত্ৰা মজ্ঝিমজনপদেপি উপসম্পদং করিস্সন্তি. এতেনুপাযেন ৰীসতিৰগ্গসঙ্ঘং পূরেত্ৰা অত্তনোপি অব্ভানকম্মং কত্ৰা সাসনং ৰুড্ঢিং ৰিরুল়্হিং গমযিস্সন্তি. এৰমযং ৰিনযধরো তিৰিধস্সপি সদ্ধম্মস্স চিরট্ঠিতিযা পটিপন্নো হোতীতি. এৰমযং ৰিনযধরো ইমে পঞ্চানিসংসে পটিলভতীতি ৰেদিতব্বো.

ৰিনযো সংৰরত্থাযাতিআদীসু (পরি. অট্ঠ. ৩৬৬) ৰিনযোতি ৰিনযস্স পরিযাপুণনং, ৰিনযোতি ৰা ৰিনযপঞ্ঞত্তি ৰুত্তা, তস্মা সকলাপি ৰিনযপঞ্ঞত্তি ৰিনযপরিযাপুণনং ৰা কাযৰচীদ্ৰারসংৰরত্থাযাতি অত্থো, আজীৰপারিসুদ্ধিপরিযোসানস্স সীলস্স উপনিস্সযপচ্চযো হোতীতি ৰুত্তং হোতি. অৰিপ্পটিসারোতি পাপপুঞ্ঞানং কতাকতানুসোচনৰসেন পৰত্তচিত্তৰিপ্পটিসারাভাৰো. পামোজ্জন্তি দুব্বলা তরুণপীতি. পীতীতি বলৰপীতি. পস্সদ্ধীতি কাযচিত্তদরথপটিপ্পস্সদ্ধি. সুখন্তি কাযিকং চেতসিকঞ্চ সুখং. তঞ্হি দুৰিধম্পি সমাধিস্স উপনিস্সযপচ্চযো হোতি. সমাধীতি চিত্তেকগ্গতা. যথাভূতঞাণদস্সনন্তি সপ্পচ্চযনামরূপপরিগ্গহো. নিব্বিদাতি ৰিপস্সনা. অথ ৰা যথাভূতঞাণদস্সনং তরুণৰিপস্সনা, উদযব্বযঞাণস্সেতং অধিৰচনং. চিত্তেকগ্গতা হি তরুণৰিপস্সনায উপনিস্সযপচ্চযো হোতি. নিব্বিদাতি সিখাপ্পত্তা ৰুট্ঠানগামিনিবলৰৰিপস্সনা. ৰিরাগোতি অরিযমগ্গো. ৰিমুত্তীতি অরহত্তফলং. চতুব্বিধোপি হি অরিযমগ্গো অরহত্তস্স উপনিস্সযপচ্চযো হোতি. ৰিমুত্তিঞাণদস্সনন্তি পচ্চৰেক্খণঞাণং. অনুপাদাপরিনিব্বানত্থাযাতি কঞ্চি ধম্মং অগ্গহেত্ৰা অনৰসেসেত্ৰা পরিনিব্বানত্থায, অপ্পচ্চযপরিনিব্বানত্থাযাতি অত্থো. অপ্পচ্চযপরিনিব্বানস্স হি ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং পচ্চযো হোতি তস্মিং অনুপ্পত্তে অৰস্সং পরিনিব্বাযিতব্বতো, ন চ পচ্চৰেক্খণঞাণে অনুপ্পন্নে অন্তরা পরিনিব্বানং হোতি.

এতদত্থা কথাতি অযং ৰিনযকথা নাম এতদত্থায, অনুপাদাপরিনিব্বানত্থাযাতি অত্থো. এৰং সব্বত্থপি. মন্তনাপি ৰিনযমন্তনাএৰ, ‘‘এৰং করিস্সাম, ন করিস্সামা’’তি ৰিনযপটিবদ্ধসংসন্দনা. এতদত্থা উপনিসাতি উপনিসীদতি এত্থ ফলং তপ্পটিবদ্ধৰুত্তিতাযাতি উপনিসা ৰুচ্চতি কারণং পচ্চযোতি. ‘‘ৰিনযো সংৰরত্থাযা’’তিআদিকা কারণপরম্পরা এতদত্থাতি অত্থো. এতদত্থং সোতাৰধানন্তি ইমিস্সা পরম্পরপচ্চযকথায সোতাৰধানং ইমং কথং সুত্ৰা যং উপ্পজ্জতি ঞাণং, তম্পি এতদত্থং. যদিদং অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খোতি যদিদন্তি নিপাতো. সব্বলিঙ্গৰিভত্তিৰচনেসু তাদিসোৰ তত্থ তত্থ অত্থতো পরিণামেতব্বো, তস্মা এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো – যো অযং চতূহি উপাদানেহি অনুপাদিযিত্ৰা চিত্তস্স অরহত্তফলসঙ্খাতো ৰিমোক্খো, সোপি এতদত্থায অনুপাদাপরিনিব্বানত্থাযাতি এৰমেত্থ সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. যো অযং অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খসঙ্খাতো মগ্গো, হেট্ঠা ৰুত্তং সব্বম্পি এতদত্থমেৰাতি. এৰঞ্চ সতি ইমিনা মহুস্সাহতো সাধিতব্বং নিযতপ্পযোজনং দস্সিতং হোতি. হেট্ঠা ‘‘ৰিরাগো…পে… নিব্বানত্থাযা’’তি ইমিনা পন লব্ভমানানিসংসফলং দস্সিতন্তি ৰেদিতব্বং. আযোগোতি উগ্গহণচিন্তনাদিৰসেন পুনপ্পুনং অভিযোগো.

ৰিনযানিসংসকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায সারত্থদীপনিযং

বাহিরনিদানৰণ্ণনা সমত্তা.