একুত্তরনযকথাৰণ্ণনা
৪২৪. ইতো পরন্তি ইতো সমুট্ঠানৰিনিচ্ছযকথায পরং. পরন্তি উত্তমং. একুত্তরং নযন্তি একেকঅঙ্গাতিরেকতায একুত্তরসঙ্খাতং এককদুকাদিনযং.
৪২৫-৭. কে আপত্তিকরা ধম্মা…পে… কা চাদেসনগামিনীতি একেকপঞ্হৰসেন উত্তানত্থোযেৰ.
৪২৮. সমুট্ঠানানীতি আদিকো ৰিস্সজ্জনসঙ্খাতো উত্তরৰাদো. তত্থ সমুট্ঠানানি…পে… দীপিতাতি যস্মা এতেসং ৰসেন পুগ্গলো আপত্তিং করোতি আপজ্জতি, তস্মা ‘‘আপত্তিকরা’’তি ৰুত্তা.
৪২৯. তত্থাতি তাসু আপত্তীসু. লহুকাতি লহুকেন ৰিনযকম্মেন ৰিসুজ্ঝনতো লহুকা. গরুকেন ৰিনযকম্মেন ৰিসুজ্ঝনতো সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি, কেনচি আকারেন অনাপত্তিভাৰং উপনেতুং অসক্কুণেয্যতো পারাজিকাপত্তি চ গরুকাপত্তি নাম, তা পন লহুকাসু ৰুত্তাসু তব্বিপরিযাযতো ঞাতুং সক্কাতি ৰিস্সজ্জনে ৰিসুং ন ৰুত্তা.
৪৩১. দুট্ঠুং কুচ্ছিতভাৰং পরমজেগুচ্ছং নিন্দনীযভাৰং উলতি গচ্ছতীতি দুট্ঠুল্লং, পারাজিকসঙ্ঘাদিসেসং. তেনাহ ‘‘দুৰিধাপত্তি আদিতো’’তি.
৪৩২. পঞ্চানন্তরিযসংযুত্তাতি মাতুঘাতকপিতুঘাতকঅরহন্তঘাতকেহি আপন্না মনুস্সৰিগ্গহপারাজিকাপত্তি চ লোহিতুপ্পাদকসঙ্ঘভেদকানং অভব্বতাহেতুকা কাযৰচীদ্ৰারপ্পৰত্তা অকুসলচেতনাসঙ্খাতা পারাজিকা চ অনন্তরমেৰ অপাযুপ্পত্তিহেতুতায ইমে পঞ্চ অনন্তরসংযুত্তা নাম. তা পন মিচ্ছত্তনিযতেসু অন্তোগধত্তা ‘‘নিযতা’’তি ৰুত্তা.
পরিৰারে (পরি. ৩২১) পন অঞ্ঞেপি অন্তরাযিকাদী বহূ এককা দস্সিতা, তে পন গন্থভীরুকজনানুগ্গহেন আচরিযেন ইধ ন দস্সিতা. অত্থিকেহি পরিৰারেযেৰ (পরি. ৩২১) গহেতব্বা. এত্থ চ সত্তপি আপত্তিযো সঞ্চিচ্চ ৰীতিক্কন্তা সগ্গন্তরাযঞ্চেৰ মোক্খন্তরাযঞ্চ করোন্তীতি অন্তরাযিকা. অজানন্তেন ৰীতিক্কন্তা পন পণ্ণত্তিৰজ্জাপত্তি নেৰ সগ্গন্তরাযং, ন মোক্খন্তরাযং করোতীতি অনন্তরাযিকা. অন্তরাযিকং আপন্নস্সপি দেসনাগামিনিং দেসেত্ৰা ৰুট্ঠানগামিনিতো ৰুট্ঠায সুদ্ধিপত্তস্স, সামণেরভূমিযং ঠিতস্স চ অৰারিতো সগ্গমগ্গমোক্খমগ্গোতি.
একককথাৰণ্ণনা.
৪৩৫. অদ্ধৰিহীনো নাম ঊনৰীসতিৰস্সো. অঙ্গৰিহীনো নাম হত্থচ্ছিন্নাদিভেদো. ৰত্থুৰিপন্নো নাম পণ্ডকো, তিরচ্ছানগতো, উভতোব্যঞ্জনকো চ. অৰসেসা থেয্যসংৰাসকাদযো অট্ঠ অভব্বট্ঠানপ্পত্তা দুক্কটকারিনো নাম, ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে দুক্কটেন অত্তনো কম্মেন অভব্বট্ঠানপ্পত্তাতি অত্থো. অপরিপুণ্ণোতি অপরিপুণ্ণপত্তচীৰরো. নো যাচতীতি উপসম্পন্নং ন যাচতি. পটিসিদ্ধাতি ‘‘দ্ৰে পুগ্গলা ন উপসম্পাদেতব্বা’’তিআদিনা (পরি. ৩২২) ৰারিতা.
৪৩৬. হৰেতি একংসত্থে নিপাতো. লদ্ধসমাপত্তিস্স ভিক্খুনো দীপিতা আপত্তি অত্থি হৰে অত্থেৰ. নো লদ্ধসমাপত্তিস্সাতি অলদ্ধসমাপত্তিস্স দীপিতা আপত্তি অত্থেৰাতি যোজনা.
৪৩৭. ভূতস্সাতি অত্তনি সন্তস্স উত্তরিমনুস্সধম্মস্স. অভূতারোচনাপত্তীতি চতুত্থপারাজিকাপত্তি. অসমাপত্তিলাভিনো নিদ্দিসেতি যোজনা.
৪৩৮. ‘‘অত্থি সদ্ধম্মসংযুত্তা’’তিআদীসু অত্থি-সদ্দো পচ্চত্তেকৰচনন্তেহি পচ্চেকং যোজেতব্বো.
৪৩৯. পদসোধম্মমূলাদীতি আদি-সদ্দেন ‘‘উত্তরিছপ্পঞ্চৰাচাধম্মদেসনা’’তি আপত্তীনং গহণং.
৪৪০. ভোগেতি পরিভোগে. ‘‘সপরিক্খারসংযুতা’’তি ইদঞ্চ নিদস্সনমত্তং. ‘‘পত্তচীৰরানং নিস্সজ্জনে, কিলিট্ঠচীৰরানং অধোৰনে, মলগ্গহিতপত্তস্স অপচনে’’তি এৰমাদিকা অযুত্তপরিভোগা আপত্তিযোপি সকপরিক্খারসংযুত্তাযেৰ.
৪৪১. মঞ্চপীঠাদিন্তি আদি-সদ্দেন ভিসিআদীনং গহণং. অজ্ঝোকাসত্থরেপি চাতি অজ্ঝোকাসে অত্থরে অত্থরাপনে সতি. অনাপুচ্ছাৰ গমনেতি অনাপুচ্ছিত্ৰা ৰা গমনে. ৰা-সদ্দেন অনুদ্ধরিত্ৰা ৰা অনুদ্ধরাপেত্ৰা ৰা গমনং সঙ্গণ্হাতি. পরসন্তকসংযুতাতি পরপরিক্খারপটিবদ্ধা.
৪৪৩. ‘‘সিখরণীসী’’তি যং ৰচনং সচ্চং, তং ভণতো গরুকং দুট্ঠুল্লৰাচাসঙ্ঘাদিসেসো সিযাতি যোজনা.
৪৪৫. গরুকাপত্তীতি উত্তরিমনুস্সধম্মপারাজিকাপত্তি. ভূতস্সারোচনেতি ভূতস্স উত্তরিমনুস্সধম্মস্স অনুপসম্পন্নস্স আরোচনে. সচ্চং ৰদতোতি সচ্চং ৰচনং ৰদন্তস্স. লহুকাতি পাচিত্তিযাপত্তি.
৪৪৭. ৰিকোপেতুন্তি ৰগ্গকরণেন ৰিকোপেতুং. হত্থপাসং জহন্তি অন্তোসীমায এৰ হত্থপাসং জহন্তো, হত্থপাসং জহিত্ৰা একমন্তং নিসীদন্তোতি অত্থো. ফুসেতি ভূমিগতো ফুসেয্য.
৪৪৮. ৰেহাসকুটিযা উপরি আহচ্চপাদকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা অভিনিসীদন্তো ৰেহাসগতো আপজ্জতীতি যোজনা. সচে তং ভূমিযং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসজ্জেয্য, ন আপজ্জেয্য. তেন ৰুত্তং ‘‘ন ভূমিতো’’তি.
৪৪৯. পৰিসন্তোতি আরামং পৰিসন্তো. নিক্খমন্তি ততো এৰ নিক্খমন্তো. তন্তি আরামং.
৪৫০. ৰত্তমপূরেত্ৰানাতি সীসতো ছত্তাপনযনং, পাদতো উপাহনামুঞ্চনৰত্তং অকত্ৰা. নিক্খমন্তি বহি নিক্খমন্তো ছত্তুপাহনং ধারেন্তোপি ন আপজ্জতি.
৪৫১. ‘‘নিক্খমন্তো’’তি ইদং ‘‘নিক্খম’’ন্তি এতস্স অত্থপদং. পৰিসং ন চাতি যং আরামং সন্ধায গতো, তং পৰিসন্তো ন আপজ্জেয্য.
৪৫৩. যা কাচি ভিক্খুনী অতিগম্ভীরং উদকসুদ্ধিকং আদিযন্তী আপত্তিং আপজ্জতীতি যোজনা.
৪৫৭. ৰত্তং পনত্তনোতি যং অত্তনো নেত্থারৰত্তং ৰুত্তং, সো তং অসমাদিযন্তোৰ আপজ্জতি নামাতি যোজনা.
৪৬০. ইতরস্স আচরিযস্স, তথা সদ্ধিৰিহারিকস্স চ.
৪৬২. দদমানোতি পারিৰত্তকং ৰিনা দদমানো.
৪৬৩. মুদূতি মুদুপিট্ঠিকো. ‘‘লম্বীআদিনো’’তি পদচ্ছেদো. আদি-সদ্দেন ‘‘হত্থেন উপক্কমিত্ৰা অসুচিং মোচেন্তস্স, ঊরুনা অঙ্গজাতং পেল্লন্তস্স, অত্তানং ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা রোদন্তিযা ভিক্খুনিযা আপত্তী’’তি এৰমাদীনং সঙ্গহো. অত্তাতি এত্থ নিস্সিতাতি উত্তরপদলোপো, ৰিভত্তিলোপো চ নিরুত্তিলক্খণেন দট্ঠব্বো. সেসাতি মেথুনধম্মকাযসংসগ্গপহারদানাদীসু ৰুত্তাপত্তি. পরনিস্সিতাতি পরং নিস্সায আপজ্জিতব্বাতি অত্থো.
৪৬৫. ‘‘ন, ভিক্খৰে, ওৰাদো ন গহেতব্বো’’তি ৰচনতো ওৰাদং ন গণ্হন্তো ন পটিগ্গণ্হন্তো ৰজ্জতং আপজ্জতি নাম.
৪৭০. অরুণুগ্গেতি অরুণুগ্গমনে. নঅরুণুগ্গমেতি অরুণুগ্গমনতো অঞ্ঞস্মিং কালে.
৪৭১. একরত্তাতিক্কমে ছারত্তাতিক্কমে সত্তাহাতিক্কমে দসাহাতিক্কমেতি যোজনা. আদি-সদ্দেন মাসাদীনং সঙ্গহো. ৰুত্তমাপত্তিন্তি সব্বত্থ নিস্সগ্গিযে পাচিত্তিযাপত্তিং. ‘‘আপজ্জতি অরুণুগ্গমে’’তি পদচ্ছেদো.
৪৭৩. পরসন্তকং রুক্খলতাদিং থেয্যায ছিন্দন্তস্স পারাজিকং, ছিন্দন্তস্স পাচিত্তিমত্তং হোতীতি আহ ‘‘ভূতগামং ছিন্দন্তো পারাজিকঞ্চ পাচিত্তিঞ্চ ফুসে’’তি.
৪৭৫. ছাদেন্তো পনাতি এত্থ ‘‘কা আপত্তী’’তি সেসো. তত্র আহ ‘‘আপত্তিং ছাদেন্তো নরো আপজ্জতী’’তি.
অচ্ছিন্নোতি অচ্ছিন্নচীৰরো. নচ্ছাদেন্তোতি তিণেন ৰা পণ্ণেন ৰা সাখাভঙ্গাদিনা যেন কেনচি অত্তনো হিরিকোপিনং অপ্পটিচ্ছাদেন্তো. যথাহ – ‘‘তিণেন ৰা পণ্ণেন ৰা পটিচ্ছাদেত্ৰা আগন্তব্বং, ন ত্ৰেৰ নগ্গেন আগন্তব্বং. যো আগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পারা. ৫১৭).
৪৭৬. কুসচীরাদিন্তি আদি-সদ্দেন ৰাকচীরফলকচীরাদীনং তিত্থিযধজানং গহণং. ধারেন্তো কোচি আপজ্জতীতি সেসো. তত্রাহ – ‘‘কুসচীরাদীনি ধারেন্তো ধারেন্তো আপজ্জতী’’তি (পরি. অট্ঠ. ৩২২).
৪৭৭. যং নিস্সট্ঠপত্তং ‘‘অযং তে ভিক্খু পত্তো যাৰভেদনায ধারেতব্বো’’তি দিন্নং, তং সক্কচ্চং অধারেন্তো চ দোসৰা হোতি আপজ্জতি আপত্তিং. সচিত্তকাচিত্তকদুকস্স সঞ্ঞাৰিমোক্খদুকং যথাক্কমং পরিযাযোতি আহ ‘‘সচিত্তকদুক’’ন্তিআদি.
দুককথাৰণ্ণনা.
৪৭৮. যা আপত্তি নাথে তিট্ঠন্তে হোতি, নো পরিনিব্বুতে, সা আপত্তি অত্থি. যা আপত্তি নাথে পরিনিব্বুতে হোতি, ন তু তিট্ঠন্তে, সাপি অত্থি. যা আপত্তি নাথে তিট্ঠন্তেপি হোতি পরিনিব্বুতেপি, সা আপত্তি অত্থীতি যোজনা.
৪৭৯. সা কতমাতি আহ ‘‘রুহিরুপ্পাদনাপত্তী’’তিআদি. তত্থ থেরমাৰুসৰাদেন, ৰদতো পরিনিব্বুতেতি ‘‘যথা খো পনানন্দ, এতরহি ভিক্খূ অঞ্ঞমঞ্ঞং আৰুসোৰাদেন সমুদাচরন্তি, ন খো মমচ্চযেন এৰং সমুদাচরিতব্বং…পে… নৰকতরেন ভিক্খুনা থেরতরো ভিক্খু ‘ভন্তে’তি ৰা ‘আযস্মা’তি ৰা সমুদাচরিতব্বো’’তি (দী. নি. ২.২১৬) ৰচনতো থেরং আৰুসোৰাদেন সমুদাচরণপচ্চযা আপত্তিং পরিনিব্বুতে ভগৰতি আপজ্জতি, নো তিট্ঠন্তেতি অত্থো.
৪৮১. কথং কালেযেৰ আপত্তি সিযা, ন ৰিকালে. কথং ৰিকালেযেৰ আপত্তি সিযা, কালে ন সিযা. কথং কালে চেৰ ৰিকালে চাতি উভযত্থ সিযাতি পঞ্হে.
৪৮২. যথাক্কমং ৰিস্সজ্জেন্তো আহ ‘‘ভুঞ্জতো’’তিআদি.
৪৮৩. অৰসেসং পন সব্বং আপত্তিং কালৰিকালেসু সব্বদা আপজ্জতি, তত্থ চ সংসযো নত্থীতি যোজনা.
৪৮৪. ‘‘অত্থাপত্তি রত্তিং আপজ্জতি, নো দিৰা, অত্থাপত্তি দিৰা আপজ্জতি, নো রত্তিং, অত্থাপত্তি রত্তিঞ্চেৰ আপজ্জতি দিৰা চা’’তি (পরি. ৩২৩) ৰুত্তং তিকং দস্সেতুমাহ ‘‘রত্তিমেৰা’’তিআদি.
৪৮৬. অত্থাপত্তি দসৰস্সো আপজ্জতি, নো ঊনদসৰস্সো, সা কথং সিযা. অত্থাপত্তি ঊনদসৰস্সো আপজ্জতি, নো দসৰস্সো, সা কথং হোতি. অত্থাপত্তি দসৰস্সোপি আপজ্জতি ঊনদসৰস্সোপীতি উভযত্থপি আপত্তি কথং হোতীতি যোজনা.
৪৮৭. তত্থ ৰিস্সজ্জনমাহ ‘‘উপট্ঠাপেতী’’তিআদি. ‘‘বালো’’তি এতস্স হি অত্থপদং ‘‘অব্যত্তো’’তি.
৪৮৮. ঊনদসৰস্সো এৰং ‘‘অহং পণ্ডিতো’’তি পরিসং গণ্হতি, তথা আপত্তিং আপজ্জতীতি যোজনা. ‘‘দসৰস্সো ঊনো’’তি পদচ্ছেদো. দসৰস্সো, ঊনদসৰস্সো চাতি উভোপেতে পরিসুপট্ঠাপনাপত্তিতো অঞ্ঞং আপত্তিং আপজ্জতীতি যোজনা. এত্থ চ ‘‘আপজ্জন্তে’’তি ৰত্তব্বে গাথাবন্ধৰসেন ন-কারলোপো.
৪৮৯. কথং কাল়ে আপত্তিং আপজ্জতি, ন জুণ্হে, কথং জুণ্হে আপত্তিং আপজ্জতি, ন কাল়স্মিং, কথং কাল়ে চ জুণ্হে চাতি উভযত্থপি আপজ্জতীতি যোজনা.
৪৯০. ৰিস্সজ্জনমাহ ‘‘ৰস্স’’ন্তিআদি. ‘‘আপজ্জতে অপ্পৰারেন্তো’’তি পদচ্ছেদো. জুণ্হেতি পুরিমপক্খে. কাল়কেতি অপরপক্খে.
৪৯১. অৰিপত্তিনাতি চতুব্বিধৰিপত্তিরহিতত্তা অৰিপত্তিনা ভগৰতা পঞ্ঞত্তং. অৰসেসন্তি ৰস্সং অনুপগমনাপত্তিযা চ পৰারণাপত্তিযা চ অৰসেসং সব্বং আপত্তিং.
৪৯২. ৰস্সূপগমনং কাল়ে কপ্পতি, জুণ্হে নো কপ্পতি, পৰারণা জুণ্হে কপ্পতি, কাল়ে নো কপ্পতি, সেসং অনুঞ্ঞাতং সব্বং সঙ্ঘকিচ্চং কাল়ে চ জুণ্হে চাতি উভযত্থপি কপ্পতীতি যোজনা.
৪৯৩. অত্থাপত্তি হেমন্তে হোতি, ইতরউতুদ্ৰযে গিম্হানৰস্সানসঙ্খাতে ন হোতি, অত্থাপত্তি গিম্হেযেৰ হোতি, ন সেসেসু ৰস্সানহেমন্তসঙ্খাতেসু, অত্থাপত্তি ৰস্সে হোতি, নো ইতরদ্ৰযে হেমন্তগিম্হসঙ্খাতেতি যোজনা.
৪৯৪-৬. সা তিৰিধাপি আপত্তি কতমাতি আহ ‘‘দিনে পাটিপদক্খাতে’’তিআদি. তত্থ দিনে…পে… পুণ্ণমাসিযাতি অপরকত্তিকপুণ্ণমাসিযা কাল়পক্খপাটিপদদিৰসে পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিকপ্পেত্ৰা ঠপিতং পন তং ৰস্সসাটিকচীৰরং সচে হেমন্তে নিৰাসেতি, হেমন্তে আপজ্জতীতি যোজনা.
পচ্ছিমেতি এত্থ সামিৰচনপ্পসঙ্গে ভুম্মং. পচ্ছিমস্স কত্তিকস্স যস্মিং পুণ্ণমে দিৰসে ৰস্সিকসাটিকচীৰরং পচ্চুদ্ধরিতব্বং, তস্মিং দিৰসে তং অপচ্চুদ্ধরিত্ৰাৰ পাটিপদে অরুণং উট্ঠাপেন্তো অপচ্চুদ্ধরণপচ্চযা আপত্তি হেমন্তেযেৰ আপজ্জতি, ইতরে গিম্হানৰস্সানউতুদ্ৰযে ন আপজ্জতীতি কুরুন্দট্ঠকথাযং (পরি. অট্ঠ. ৩২৩) নিদ্দিট্ঠন্তি যোজনা. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চতুমাসং অধিট্ঠাতুং, ততো পরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮) ৰুত্তপাল়িযা কুরুন্দট্ঠকথাৰচনস্স অৰিরুজ্ঝনতো ‘‘তম্পি সুৰুত্ত’’ন্তি (পরি. অট্ঠ. ৩২৩) সমন্তপাসাদিকায ৰুত্তত্তা ‘‘হেমন্তে আপজ্জতী’’তি ৰচনস্স উভযম্পি অত্থো হোতীতি গহেতব্বং.
৪৯৭. গিম্হানমাসানং সম্বন্ধিনি গিম্হিকে উতুম্হি. মাসতো অতিরেকো অতিরেকমাসোতি কত্ৰা অতিরেকমাসো কালো সেসোতি ৰত্তব্বে কালে. পরিযেসন্তোতি অঞ্ঞাতিকঅপ্পৰারিতট্ঠানতো সতুপ্পাদকরণেন ৰস্সিকসাটিকং পরিযেসন্তো চ অতিরেকমাসো সেসোতি কত্ৰা নিৰাসেন্তো চ গিম্হে আপত্তিং আপজ্জতি. ‘‘ন তু এৰ ইতরউতুদ্ৰযে’’তি পদচ্ছেদো. গিম্হে পরিযেসন্তো পুরিমমাসত্তযে আপজ্জতীতি কত্ৰা নিৰাসেন্তো অড্ঢমাসাধিকে গিম্হমাসত্তযে আপজ্জতি. নিস্সন্দেহে ‘‘গিম্হানং পচ্ছিমমাসতো পুরিমেসু সত্তসু মাসেসূ’’তি ৰুত্তং, তদযুত্তং ‘‘গিম্হানেযেৰ আপজ্জতী’’তি গিম্হাপত্তিযা দস্সিতত্তা, ‘‘ইতরউতুদ্ৰযে’’তি পটিসিদ্ধত্তা চ. এত্থ চ গাথায পরিযেসনাপত্তিযাযেৰ দস্সনং নিদস্সনমত্তন্তি কত্ৰা নিৰাসনাপত্তিযা চ গিম্হেযেৰ সম্ভৰোতি সাপি দস্সিতা.
৪৯৮. ইধ পন ইমস্মিং সাসনে যো ভিক্খু ৰস্সিকসাটিকচীৰরে ৰিজ্জমানে নগ্গো কাযং ওৰস্সাপেতি, সো হৰে একংসেন ৰস্সে ৰস্সানউতুম্হি আপজ্জতীতি যোজনা.
৪৯৯. ‘‘অত্থাপত্তি সঙ্ঘো আপজ্জতি, ন গণো ন পুগ্গলো, অত্থাপত্তি গণো আপজ্জতি, ন সঙ্ঘো ন পুগ্গলো, অত্থাপত্তি পুগ্গলো আপজ্জতি, ন সঙ্ঘো ন গণো’’তি (পরি. ৩২৩) ৰুত্তত্তিকং দস্সেতুমাহ ‘‘আপজ্জতি হি সঙ্ঘোৰা’’তিআদি.
৫০০. কথমাপজ্জতীতি আহ ‘‘অধিট্ঠান’’ন্তিআদি. অধিট্ঠানন্তি অধিট্ঠানুপোসথং করোন্তো পারিসুদ্ধিউপোসথং ৰাতি সম্বন্ধো. ইধ অত্তনো যথাপত্তমুপোসথং অকত্ৰা অপত্তউপোসথকরণং আপজ্জিতব্বাপত্তিদস্সনস্স অধিপ্পেতত্তা, অত্তকরণদোসস্স ৰিসুং ৰিসুং ৰক্খমানত্তা চ ন গণো ন চ পুগ্গলোতি এত্থ অধিট্ঠানং করোন্তো পুগ্গলো চ পারিসুদ্ধিং করোন্তো গণো চ নাপজ্জতীতি যথালাভযোজনা কাতব্বা. যথাক্কমং যোজনং করোমীতি ৰিপরিযাযৰিকপ্পো ন কাতব্বো. এৰমুপরিপি ৰিপরিযাযৰিপক্খং কত্ৰা যথালাভযোজনাৰ কাতব্বা.
৫০১. ‘‘উপোসথ’’ন্তি ইদং ‘‘সুত্তুদ্দেসমধিট্ঠান’’ন্তি পদেহি পচ্চেকং যোজেতব্বং.
৫০২. সুত্তুদ্দেসং করোন্তো ৰাতি এত্থ ৰা-সদ্দেন পারিসুদ্ধিং গণ্হাতি. সুত্তুদ্দেসং, পারিসুদ্ধিং ৰা উপোসথং করোন্তো পুগ্গলো আপত্তিং আপজ্জতি, সুত্তুদ্দেসং করোন্তো সঙ্ঘো চ নাপজ্জতি, পারিসুদ্ধিং করোন্তো গণো চ ন আপজ্জতীতি যোজনা.
৫০৩. কথং পন গিলানোৰ আপত্তিং আপজ্জতি, ন অগিলানো, কথং অগিলানোৰ আপত্তিং আপজ্জতি, নো গিলানো, কথং গিলানো চ অগিলানো চ উভোপি আপজ্জন্তীতি যোজনা.
৫০৪. যো পন অকল্লকো গিলানো অঞ্ঞেন পন ভেসজ্জেন অত্থে সতি তদঞ্ঞং ততো অঞ্ঞং ভেসজ্জং ৰিঞ্ঞাপেতি, সো আপজ্জতি পাচিত্তিযাপত্তিন্তি যোজনা.
৫০৫. ভেসজ্জেন অত্থে অৰিজ্জমানেপি সচে ভেসজ্জং ৰিঞ্ঞাপেতি, অগিলানোৰ ৰিঞ্ঞত্তিপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জতি. সেসং পন আপত্তিং গিলানঅগিলানা উভোপি আপজ্জন্তি.
৫০৬. অত্থাপত্তি অন্তোৰ আপজ্জতি, ন বহিদ্ধা, তথা অত্থাপত্তি বহি এৰ আপজ্জতি, ন অন্তো, অত্থাপত্তি অন্তো, বহিদ্ধাতি উভযত্থপি আপজ্জতীতি যোজনা.
৫০৭. কেৰলং অন্তোযেৰ আপজ্জতীতি যোজনা.
৫০৮. মঞ্চাদিন্তি সঙ্ঘিকমঞ্চাদিং.
৫০৯. ‘‘অন্তোসীমায এৰ আপত্তি’’ন্তি পদচ্ছেদো. কথং অন্তোসীমায এৰ আপত্তিং আপজ্জতি, নেৰ বহিসীমায আপত্তিং আপজ্জতি, কথং বহিসীমায এৰ আপত্তিং আপজ্জতি, নো অন্তোসীমায আপত্তিং আপজ্জতি, কথং অন্তোসীমায চ বহিসীমায চাতি উভযত্থপি আপজ্জতীতি যোজনা.
৫১০. সছত্তুপাহনো ভিক্খূতি ছত্তুপাহনসহিতো আগন্তুকো ভিক্খু. পৰিসন্তো তপোধনোতি আগন্তুকৰত্তং অদস্সেত্ৰা সঙ্ঘারামং পৰিসন্তো.
৫১১. ‘‘উপচারস্স অতিক্কমে’’তি পদচ্ছেদো.
৫১২. সেসং সব্বং আপত্তিং অন্তোসীমায চ বহিসীমায চ আপজ্জতীতি যোজনা. এত্থ চ কিঞ্চাপি ৰস্সচ্ছেদাপত্তিং বহিসীমাগতো আপজ্জতি, ভিক্খুনীআরামপৰেসনাপত্তিং অন্তোসীমায আপজ্জতি, তদুভযং পন আগন্তুকগমিকৰত্তভেদাপত্তীহি একপরিচ্ছেদন্তি উপলক্খণতো এতেনেৰ ৰিঞ্ঞাযতীতি ৰিসুং ন ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. এৰং সব্বত্থ ঈদিসেসু ঠানেসু ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো.
তিককথাৰণ্ণনা.
৫১৫. ৰচীদ্ৰারিকমাপত্তিন্তি মুসাৰাদপেসুঞ্ঞহরণাদিৰসেন ৰচীদ্ৰারে আপজ্জিতব্বাপত্তিং. পরৰাচায সুজ্ঝতীতি সঙ্ঘমজ্ঝে একৰাচিকায তিণৰত্থারককম্মৰাচায সুজ্ঝতি.
৫১৬. ৰজ্জমেৰ ৰজ্জতা, তং, পাচিত্তিযন্তি অত্থো.
৫১৮-৯. তং দেসেত্ৰা ৰিসুজ্ঝন্তোতি তং দেসেত্ৰা ৰিসুদ্ধো হোন্তো. যাৰততিযকং পনাতি যাৰততিযেন সমনুভাসনকম্মেন আপন্নং সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিং পন. পরিৰাসাদীতি আদি-সদ্দেন মানত্তমূলাযপটিকস্সনঅব্ভানানি গহিতানি.
৫২২. কাযদ্ৰারিকমাপত্তিন্তি কাযদ্ৰারেন আপজ্জিতব্বং পহারদানাদিআপত্তিং.
৫২৩. কাযেনেৰ ৰিসুজ্ঝতীতি তিণৰত্থারকং গন্ত্ৰা কাযসামগ্গিং দেন্তো ৰিসুজ্ঝতি.
৫২৬. যো সুত্তো আপত্তিং আপজ্জতি, সো কথং পটিবুদ্ধো ৰিসুজ্ঝতি. যো পটিবুদ্ধোৰ আপন্নো, সো কথং সুত্তো সুজ্ঝতীতি যোজনা.
৫২৮. সগারসেয্যকাদিন্তি মাতুগামেন সহসেয্যাদিআপত্তিং.
৫২৯. জগ্গন্তোতি জাগরন্তো নিদ্দং ৰিনোদেন্তো.
৫৩১. পটিবুদ্ধোতি অনিদ্দাযন্তো.
৫৩২. অচিত্তোতি ‘‘সিক্খাপদং ৰীতিক্কমিস্সামী’’তি চিত্তা ভাৰেন অচিত্তো.
৫৩৫. সচিত্তকাপত্তিন্তি ৰিকালভোজনাদিআপত্তিং. তিণৰত্থারে সযন্তো নিদ্দাযন্তো তিণৰত্থারককম্মে করিযমানে ‘‘ইমিনাহং কম্মেন আপত্তিতো ৰুট্ঠামী’’তি চিত্তরহিতো ৰুট্ঠহন্তো অচিত্তকো ৰিসুজ্ঝতি.
৫৩৬. পচ্ছিমং তু পদদ্ৰযন্তি –
‘‘আপজ্জিত্ৰা অচিত্তোৰ, অচিত্তোৰ ৰিসুজ্ঝতি;
আপজ্জিত্ৰা সচিত্তোৰ, সচিত্তোৰ ৰিসুজ্ঝতী’’তি. –
পদদ্ৰযং. অমিস্সেত্ৰাতি অচিত্তসচিত্তপদেহি এৰমেৰ মিস্সং অকত্ৰা. এত্থাতি পুরিমপদদ্ৰযে. ৰুত্তানুসারেনাতি ৰুত্তনযানুসারেন.
৫৩৯. কম্মতোতি সমনুভাসনকম্মতো.
৫৪০. আপজ্জিত্ৰা অকম্মতোতি সমনুভাসনকম্মং ৰিনাৰ আপজ্জিত্ৰা.
৫৪১. সমনুভাসনে আপজ্জিতব্বং সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিং সমনুভাসনমাহ কারণূপচারেন.
৫৪২. অৰসেসন্তি মুসাৰাদপাচিত্তিযাদিকং.
৫৪৩. ৰিসুজ্ঝতি অসম্মুখাতি সঙ্ঘস্স অসম্মুখা ৰিসুজ্ঝতি. ইদঞ্চ সম্মুখাৰিনযেন চেৰ পটিঞ্ঞাতকরণেন চ সমেন্তং আপত্তাধিকরণং সন্ধায ৰুত্তং. তত্থ পুগ্গলসম্মুখতায সব্ভাৰেপি সঙ্ঘস্স অসম্মুখতায আপজ্জতি ৰা ৰিসুজ্ঝতি ৰাতি ‘‘অসম্মুখা’’তি ৰুত্তং.
৫৫১. ‘‘অচিত্তকচতুক্কং অজানন্তচতুক্ক’’ন্তি কুসলত্তিকফস্সপঞ্চকাদিৰোহারো ৰিয আদিপদৰসেন ৰুত্তো.
৫৫২-৩. অত্থাপত্তি আগন্তুকো আপজ্জতি, ন চেতরো আৰাসিকো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি আৰাসিকোৰ আপজ্জতি, ন চেতরো আগন্তুকো আপজ্জতি, অত্থাপত্তি আগন্তুকো চ আৰাসিকো চ তে উভোপি আপজ্জন্তি, উভো সেসং ন আপজ্জন্তি অত্থীতি যোজনা.
৫৫৫. ইতরোতি আৰাসিকো. আৰাসৰত্তন্তি আৰাসিকেন আগন্তুকস্স কাতব্বৰত্তং. আৰাসীতি আৰাসিকো.
৫৫৬. ন চেৰাগন্তুকোতি তং আৰাসিকৰত্তং অকরোন্তো আগন্তুকো ন চেৰ আপজ্জতি. সেসং কাযৰচীদ্ৰারিকং আপত্তিং. উভোপি আগন্তুকআৰাসিকা. ভিক্খুভিক্খুনীনং অসাধারণং আপত্তিং ন আপজ্জন্তি.
৫৫৭. ৰত্থুনানত্ততাতি ৰীতিক্কমনানত্ততা. আপত্তিনানত্ততাতি পারাজিকাদীনং সত্তন্নং আপত্তিক্খন্ধানং অঞ্ঞমঞ্ঞনানত্ততা.
৫৬৩. ‘‘পারাজিকানং…পে… নানভাৰো’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং সঙ্ঘাদিসেসানং অনিযতাদীহি ৰত্থুনানতায চেৰ আপত্তিনানতায চ লব্ভমানত্তা.
৫৬৫. অযমেৰ ৰিনিচ্ছযোতি ন কেৰলং পারাজিকাপত্তীসুযেৰ সাধারণাপত্তিযো একতো চ ৰিসুঞ্চ আপজ্জন্তানং যথাৰুত্তৰিনিচ্ছযো, অথ খো অৰসেসসাধারণাপত্তিযোপি ৰুত্তনযেন আপজ্জতি, অযমেৰ ৰিনিচ্ছযো যোজেতব্বো.
৫৭৭. আদিযন্তো গণ্হন্তো. পযোজেন্তোতি গণ্হাপেন্তো.
৫৭৯. ঊনকং পাদং…পে… লহুং ফুসেতি থুল্লচ্চযং, দুক্কটঞ্চ সন্ধাযাহ.
৫৮০. এতেনেৰ উপাযেন, সেসকম্পি পদত্তযন্তি যো অযং পঠমৰিনিচ্ছযে ৰুত্তনযো, এতেনেৰ নযেন ঊনপাদং আদিযন্তো লহুকাপত্তিং আপজ্জতি, পাদং ৰা অতিরেকপাদং ৰা গহণত্থং আণাপেন্তো গরুং পারাজিকাপত্তিং আপজ্জতি, পাদং ৰা অতিরেকপাদং ৰা গণ্হন্তো চ গহণত্থায আণাপেন্তো চ গরুকে পারাজিকাপত্তিযংযেৰ তিট্ঠতি, ঊনপাদং গণ্হন্তো চ গহণত্থায আণাপেন্তো চ লহুকে থুল্লচ্চযে, দুক্কটে ৰা তিট্ঠতীতি এৰং সেসকম্পি ইমং পদত্তযং. অত্থসম্ভৰতোযেৰাতি যথাৰুত্তস্স অত্থস্স সম্ভৰৰসেনেৰ.
৫৮১-২. কথং কালেযেৰ আপত্তি সিযা, নো ৰিকালে, ৰিকালেযেৰ আপত্তি সিযা, ন চ কালে, অত্থাপত্তি কালে চ পকাসিতা ৰিকালে চ, অত্থাপত্তি নেৰ কালে চ পকাসিতা নেৰ ৰিকালে চাতি যোজনা.
৫৮৬-৭. কালে পটিগ্গহিতং কিং কালে কপ্পতি ৰিকালে তু নো কপ্পতি, ৰিকালে গহিতং কিং ৰিকালে কপ্পতি, নো কালে কপ্পতি, কালে চ ৰিকালে চ পটিগ্গহিতং কিং নাম কালে চ ৰিকালে চ কপ্পতি, কালে চ ৰিকালে চ পটিগ্গহিতং কিং নাম কালে চ ৰিকালে চ ন কপ্পতি, ৰদ ভদ্রমুখাতি যোজনা.
৫৮৯. ৰিকালেযেৰ কপ্পতি, অপরজ্জু কালেপি ন কপ্পতীতি যোজনা.
৫৯২. কুলদূসনকম্মাদিন্তি আদি-সদ্দেন অভূতারোচনরূপিযসংৰোহারৰিঞ্ঞত্তিকুহনাদীনং সঙ্গহো.
৫৯৩-৪. কতমা আপত্তি পচ্চন্তিমেসু দেসেসু আপজ্জতি, ন মজ্ঝিমে, কতমা আপত্তি মজ্ঝিমে পন দেসস্মিং আপজ্জতি, ন চ পচ্চন্তিমেসু, কতমা আপত্তি পচ্চন্তিমেসু চেৰ দেসেসু আপজ্জতি মজ্ঝিমে চ, কতমা আপত্তি পচ্চন্তিমেসু চেৰ দেসেসু ন আপজ্জতি ন মজ্ঝিমে চাতি যোজনা.
৫৯৬. ‘‘সো গুণঙ্গুণুপাহন’’ন্তি পদচ্ছেদো. সো ভিক্খূতি অত্থো.
৫৯৯. এৰং ‘‘আপজ্জতি, নাপজ্জতী’’তি পদৰসেন পচ্চন্তিমচতুক্কং দস্সেত্ৰা ‘‘নেৰ কপ্পতি, ন কপ্পতী’’তি পদৰসেন দস্সেতুমাহ ‘‘পচ্চন্তিমেসূ’’তিআদি.
৬০১. ৰুত্তন্তি ‘‘গণেন পঞ্চৰগ্গেনা’’তিআদিগাথায হেট্ঠা ৰুত্তং.
৬০৩. এৰং ৰত্তুন্তি ‘‘ন কপ্পতী’’তি ৰত্তুং. পঞ্চলোণাদিকন্তি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, লোণানী’’তিআদি.
৬০৮. অনুঞ্ঞাতট্ঠানস্স অন্তো নো আপজ্জতি, তং অতিক্কমন্তো বহিযেৰ চ আপজ্জতীতি যোজনা.
৬১২. সেক্খপঞ্ঞত্তীতি সেখিযপঞ্ঞত্তি.
৬১৩. অগণাতি অদুতিযা. এত্থ হি একাপি গণো নাম.
৬১৪. উভযত্থপি অসাধারণমাপত্তিন্তি ভিক্খুনীনং নিযতাপঞ্ঞত্তি ৰেদিতব্বা.
৬১৬. গিলানো চ নাপজ্জতি, অগিলানো চ নাপজ্জতীতি এৰং উভোপি নাপজ্জন্তীতি যোজনা. তিকাদীসু দস্সিতানং পদানং চতুক্কাদিদস্সনৰসেন পুনপ্পুনং গহণং.
৬১৮. ‘‘আপজ্জতি অগিলানোৰা’’তি পদচ্ছেদো.
চতুক্ককথাৰণ্ণনা.
৬২০. ‘‘গরুথুল্লচ্চয’’ন্তি ৰত্তব্বে ‘‘গরু’’ন্তি নিগ্গহীতাগমো.
৬২১. পঞ্চ কথিনানিসংসা হেট্ঠা ৰুত্তাযেৰ.
৬২৬. অগ্গিসত্থনখক্কন্তন্তি অগ্গিসত্থনখেহি অক্কন্তং ফুট্ঠং, পহটন্তি অত্থো. অবীজন্তি নোবীজং. উব্বট্টবীজকন্তি নিব্বট্টবীজকং.
৬২৮. পৰারণাপীতি পটিক্খেপপৰারণাপি. ওদনাদীহীতি আদি-সদ্দেন সত্তুকুম্মাসমচ্ছমংসানং গহণং. কাযাদিগহণেনাতি কাযেন ৰা কাযপটিবদ্ধেন ৰা গহণেন. ‘‘দাতুকামাভিহারো চ, হত্থপাসেরণক্খম’’ন্তি ইমেহি চতূহি অঙ্গেহি সদ্ধিং তেসং দ্ৰিন্নমেকং গহেত্ৰা পটিগ্গহণা পঞ্চেৰ হোন্তি.
৬২৯-৩০. ৰিনযঞ্ঞুকস্মিন্তি ৰিনযধরে পুগ্গলে. সকঞ্চ সীলন্তি অত্তনো পাতিমোক্খসংৰরসীলঞ্চ. সুরক্খিতং হোতীতি আপত্তানাপত্তিকপ্পিযাকপ্পিযানং ৰিজানন্ততায অসেৰিতব্বং পহায সেৰিতব্বংযেৰ সেৰনৰসেন সুট্ঠু রক্খিতং হোতি. কুক্কুচ্চমঞ্ঞস্স নিরাকরোতীতি অঞ্ঞস্স সব্রহ্মচারিনো কপ্পিযাকপ্পিযৰিসযে উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং নিৰারেতি. ৰিসারদো ভাসতি সঙ্ঘমজ্ঝেতি কপ্পিযাকপ্পিযানং ৰিনিচ্ছযকথায উপ্পন্নায নিরাসঙ্কো নিব্ভযো ৰোহরতি. ৰেরিভিক্খূতি অত্তপচ্চত্থিকে পুগ্গলে. ধম্মস্স চেৰ ঠিতিযা পৰত্তোতি ‘‘ৰিনযো নাম সাসনস্স আযু, ৰিনযে ঠিতে সাসনং ঠিতং হোতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ১.পঠমমহাসঙ্গীতিকথা; দী. নি. অট্ঠ. ১.পঠমমহাসঙ্গীতিকথা; খু. পা. অট্ঠ. ৫.মঙ্গলসুত্তৰণ্ণনা; থেরগা. অট্ঠ. ১.২৫১) ৰচনতো সদ্ধম্মট্ঠিতিযা পটিপন্নো হোতি. তস্মা কারণা. তত্থ ৰিনযঞ্ঞুভাৰে. ধীরো পঞ্ঞৰা ভিক্খু.
পঞ্চককথাৰণ্ণনা.
৬৩১-২. ছল়ভিঞ্ঞেনাতি ছ অভিঞ্ঞা এতস্সাতি ছল়ভিঞ্ঞো, তেন. অতিক্কন্তপমাণং মঞ্চপীঠং, অতিক্কন্তপমাণং নিসীদনঞ্চ তথা অতিক্কন্তপমাণং কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিৰস্সসাটিকচীৰরঞ্চ সুগতস্স চীৰরে পমাণিকচীৰরন্তি ছ.
৬৩৩-৪. অঞ্ঞাণঞ্চ কুক্কুচ্চঞ্চ অঞ্ঞাণকুক্কুচ্চা, তেহি, অঞ্ঞাণতায চেৰ কুক্কুচ্চপকততায চাতি ৰুত্তং হোতি. ৰিপরীতায সঞ্ঞায কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞায, অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞায.
তত্থ কথং অলজ্জিতায আপজ্জতি? অকপ্পিযভাৰং জানন্তোযেৰ মদ্দিত্ৰা ৰীতিক্কমং করোতি (কঙ্খা. অট্ঠ. নিদানৰণ্ণনা). ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতি;
আপত্তিং পরিগূহতি;
অগতিগমনঞ্চ গচ্ছতি;
এদিসো ৰুচ্চতি অলজ্জী পুগ্গলো’’তি. (পরি. ৩৫৯);
কথং অঞ্ঞাণতায আপজ্জতি? অঞ্ঞাণপুগ্গলো মন্দো মোমূহো কত্তব্বাকত্তব্বং অজানন্তো অকত্তব্বং করোতি, কত্তব্বং ৰিরাধেতি. এৰং অঞ্ঞাণতায আপজ্জতি.
কথং কুক্কুচ্চপকততায আপজ্জতি? কপ্পিযাকপ্পিযং নিস্সায কুক্কুচ্চে উপ্পন্নে ৰিনযধরং পুচ্ছিত্ৰা কপ্পিযং চে, কত্তব্বং সিযা, অকপ্পিযং চে, ন কত্তব্বং, অযং পন ‘‘ৰট্টতী’’তি মদ্দিত্ৰা ৰীতিক্কমতিযেৰ. এৰং কুক্কুচ্চপকততায আপজ্জতি.
কথং কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞায আপজ্জতি? সূকরমংসং ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি খাদতি, কালে ৰিকালসঞ্ঞায ভুঞ্জতি. এৰং কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞায আপজ্জতি.
কথং অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞায আপজ্জতি? অচ্ছমংসং ‘‘সূকরমংস’’ন্তি খাদতি, ৰিকালে কালসঞ্ঞায ভুঞ্জতি. এৰং অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞায আপজ্জতি.
কথং সতিসম্মোসায আপজ্জতি? সহসেয্যচীৰরৰিপ্পৰাসাদীনি সতিসম্মোসায আপজ্জতি.
৬৩৫-৮. ‘‘ভিক্খুনা উপট্ঠপেতব্বো’’তি পদচ্ছেদো. ধম্মচক্খুনাতি পাতিমোক্খসংৰরসীলসঙ্খাতো পটিপত্তিধম্মোৰ চক্খু এতস্সাতি ধম্মচক্খু, তেন ছহি অঙ্গেহি যুত্তেন ধম্মচক্খুনা পন ভিক্খুনা উপসম্পাদনা কাতব্বা, নিস্সযো চেৰ দাতব্বো, সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বোতি যোজনা. আপত্তিং জানাতি, অনাপত্তিং জানাতি, গরুং আপত্তিং জানাতি, লহুং আপত্তিং জানাতীতি যোজনা. অস্স ভিক্খুনো উভযানি পাতিমোক্খানি ৰিত্থারা স্ৰাগতানি ভৰন্তি, অত্থতো সুৰিভত্তানি ভৰন্তি, সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো সুৰিনিচ্ছিতানি ভৰন্তি, দসৰস্সো ৰা হোতি, অতিরেকদসৰস্সো ৰাতি যোজনা.
ছক্ককথাৰণ্ণনা.
৬৩৯. সত্ত সামীচিযো ৰুত্তাতি ‘‘সো চ ভিক্খু অনব্ভিতো, তে চ ভিক্খূ গারয্হা, অযং তত্থ সামীচি, যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকং, মা ৰো সকং ৰিনস্সাতি অযং তত্থ সামীচি, অযং তে ভিক্খু পত্তো যাৰ ভেদনায ধারেতব্বোতি, অযং তত্থ সামীচি, ততো নীহরিত্ৰা ভিক্খূহি সদ্ধিং সংৰিভজিতব্বং, অযং তত্থ সামীচি, অঞ্ঞাতব্বং পরিপুচ্ছিতব্বং পরিপঞ্হিতব্বং, অযং তত্থ সামীচি, যস্স ভৰিস্সতি, সো হরিস্সতীতি, অযং তত্থ সামীচী’’তি ছ সামীচিযো ভিক্খুপাতিমোক্খেৰুত্তা, ‘‘সা চ ভিক্খুনী অনব্ভিতা, তা চ ভিক্খুনিযো গারয্হা, অযং তত্থ সামীচী’’তি ভিক্খুনিপাতিমোক্খে ৰুত্তায সদ্ধিং সত্ত সামীচিযো ৰুত্তা. সত্তেৰ সমথাপি চাতি সম্মুখাৰিনযাদিসমথাপি সত্তেৰ ৰুত্তা. পঞ্ঞত্তাপত্তিযো সত্তাতি পারাজিকাদযো পঞ্ঞত্তাপত্তিযো সত্ত ৰুত্তা. সত্তবোজ্ঝঙ্গদস্সিনাতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গাদযো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে যাথাৰতো পস্সন্তেন ভগৰতা.
সত্তককথাৰণ্ণনা.
৬৪০-১. ইধ কুলদূসকো ভিক্খু আজীৰস্সেৰ কারণা পুপ্ফেন, ফলেন, চুণ্ণেন, মত্তিকায, দন্তকট্ঠেহি, ৰেল়ুযা, ৰেজ্জিকায, জঙ্ঘপেসনিকেনাতি ইমেহি অট্ঠহি আকারেহি কুলানি দূসেতীতি যোজনা. ‘‘পুপ্ফেনা’’তিআদিনা পুপ্ফাদিনা দানমেৰ উপলক্খণতো দস্সেতি. পুপ্ফেনাতি পুপ্ফদানেনাতি অত্থো গহেতব্বো. পুপ্ফদানাদযো কুলদূসনে ৰুত্তা.
৬৪২-৫. ‘‘অট্ঠধানতিরিত্তাপি, অতিরিত্তাপি অট্ঠধা’’তিদ্ৰীসু অট্ঠকেসু অট্ঠ অনতিরিত্তে তাৰ দস্সেতুমাহ ‘‘অকপ্পিযকতঞ্চেৰা’’তিআদি. গিলানানতিরিত্তকন্তি নিদ্দিট্ঠা ইমে অট্ঠেৰ অনতিরিত্তকা ঞেয্যাতি যোজনা. অকপ্পিযকতাদযো পৰারণসিক্খাপদকথাৰণ্ণনায ৰুত্তা.
৬৪৬. ঞাতঞত্তিসূতি ঞাতদুক্কটং, ঞত্তিদুক্কটঞ্চ. পটিসাৰনেতি পটিস্সৰে. অট্ঠদুক্কটানং ৰিনিচ্ছযো দুতিযপারাজিককথাৰণ্ণনায ৰুত্তো.
৬৪৮-৯. এহিভিক্খূপসম্পদাতি যসকুলপুত্তাদীনং ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি ৰচনেন ভগৰতা দিন্নউপসম্পদা. সরণগমনেন চাতি পঠমবোধিযং তীহি সরণগমনেহি অনুঞ্ঞাতউপসম্পদা. পঞ্হাব্যাকরণোৰাদাতি সোপাকস্স পঞ্হাব্যাকরণোপসম্পদা, মহাকস্সপত্থেরস্স দিন্নওৰাদপটিগ্গহণোপসম্পদা চ. গরুধম্মপটিগ্গহোতি মহাপজাপতিযা গোতমিযা অনুঞ্ঞাতগরুধম্মপটিগ্গহণোপসম্পদা.
ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেনাতি ইদানি ভিক্খুউপসম্পদা. অট্ঠৰাচিকাতি ভিক্খুনীনং সন্তিকে ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন, ভিক্খূনং সন্তিকে ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেনাতি অট্ঠহি কম্মৰাচাহি ভিক্খুনীনং উপসম্পদা অট্ঠৰাচিকা নাম. দূতেন ভিক্খুনীনন্তি অড্ঢকাসিযা গণিকায অনুঞ্ঞাতা ভিক্খুনীনং দূতেন উপসম্পদা.
৬৫০. সুদ্ধদিট্ঠিনাতি সুট্ঠু সৰাসনকিলেসানং পহানেন পরিসুদ্ধা সমন্তচক্খুসঙ্খাতা দিট্ঠি এতস্সাতি সুদ্ধদিট্ঠি, তেন সমন্তচক্খুনা সম্মাসম্বুদ্ধেন.
৬৫১. পাপিচ্ছা নাম অসন্তগুণসম্ভাৰনিচ্ছা.
৬৫২-৩. ন চ মজ্জপো সিযাতি মজ্জপো ন সিযা মজ্জং পিৰন্তো ন ভৰেয্য, মজ্জং ন পিৰেয্যাতি অত্থো. অব্রহ্মচরিযাতি (অ. নি. অট্ঠ. ২.৩.৭১) অসেট্ঠচরিযতো মেথুনা ৰিরমেয্য. রত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৰিকালভোজনন্তি উপোসথং উপৰুত্থো রত্তিভোজনঞ্চ দিৰাৰিকালভোজনঞ্চ ন ভুঞ্জেয্য. ন চ গন্ধমাচরেতি গন্ধঞ্চ ন ৰিলিম্পেয্য. মঞ্চে ছমাযং ৰ সযেথ সন্থতেতি কপ্পিযমঞ্চে ৰা সুধাদিপরিকম্মকতায ভূমিযা ৰা তিণপণ্ণপলালাদীনি সন্থরিত্ৰা কতে সন্থতে ৰা সযেথাতি অত্থো. এতঞ্হি অট্ঠঙ্গিকমাহুপোসথন্তি এতং পাণাতিপাতাদীনি অসমাচরন্তেন উপৰুত্থং উপোসথং অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতত্তা ‘‘অট্ঠঙ্গিক’’ন্তি ৰদন্তি. দুক্খন্তগুনাতি ৰট্টদুক্খস্স অন্তং অমতমহানিব্বানং গতেন পত্তেন বুদ্ধেন পকাসিতন্তি যোজনা.
৬৫৪. ভিক্খুনোৰাদকভিক্খুনো অট্ঠঙ্গানি ভিক্খুনোৰাদকথাৰণ্ণনায দস্সিতানেৰ.
অট্ঠককথাৰণ্ণনা.
৬৫৫. ভোজনানি পণীতানি নৰ ৰুত্তানীতি পণীতানি হি ভোজনসিক্খাপদে ৰুত্তানি. দসসু অকপ্পিযমংসেসু মনুস্সমংসৰজ্জিতানি নৰ মংসানি খাদন্তস্স দুক্কটং নিদ্দিট্ঠন্তি যোজনা.
৬৫৬. পাতিমোক্খ…পে… পরিদীপিতাতি ভিক্খূনং পঞ্চুদ্দেসা, ভিক্খুনীনং অনিযতুদ্দেসেহি ৰিনা চত্তারোতি উদ্দেসা নৰ দীপিতা. উপোসথা নৰেৰাতি দিৰসৰসেন তযো, কারকৰসেন তযো, করণৰসেন তযোতি নৰ উপোসথা. এত্থাতি ইমস্মিং সাসনে. সঙ্ঘো নৰহি ভিজ্জতীতি নৰহি পুগ্গলেহি সঙ্ঘো ভিজ্জতীতি যোজনা. যথাহ –