মহাৰিভঙ্গসঙ্গহকথাৰণ্ণনা

৪. এৰং সোতুজনং সৰনে নিযোজেত্ৰা যথাপটিঞ্ঞাতং উত্তরৰিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘মেথুন’’ন্তিআদি. ‘‘কতি আপত্তিযো’’তি অযং দিট্ঠসংসন্দনা, অদিট্ঠজোতনা, ৰিমতিচ্ছেদনা, অনুমতি, কথেতুকম্যতাপুচ্ছাতি পঞ্চন্নং পুচ্ছানং কথেতুকম্যতাপুচ্ছা. তিস্সো আপত্তিযো ফুসেতি তস্সা সঙ্খেপতো ৰিস্সজ্জনং.

৫. এৰং গণনাৰসেন দস্সিতানং ‘‘ভৰে’’তিআদি সরূপতো দস্সনং. খেত্তেতি তিণ্ণং মগ্গানং অঞ্ঞতরস্মিং অল্লোকাসে তিলবীজমত্তেপি পদেসে. মেথুনং পটিসেৰন্তস্স পারাজিকং ভৰেতি সম্বন্ধো. ‘‘থুল্লচ্চয’’ন্তি ৰুত্তন্তি যোজনা. ‘‘যেভুয্যক্খাযিতে’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং, উপড্ঢক্খাযিতেপি থুল্লচ্চযস্স হেট্ঠা ৰুত্তত্তা. ৰট্টকতে মুখে অফুসন্তং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স দুক্কটং ৰুত্তন্তি যোজনা.

৬. ‘‘অদিন্নং আদিযন্তো’’তিআদযোপি ৰুত্তনযাযেৰ.

৭. পঞ্চমাসগ্ঘনে ৰাপীতি পোরাণকস্স নীলকহাপণস্স চতুত্থভাগসঙ্খাতে পঞ্চমাসে, তদগ্ঘনকে ৰা. অধিকে ৰাতি অতিরেকপঞ্চমাসকে ৰা তদগ্ঘনকে ৰা. অদিন্নে পঞ্চৰীসতিযা অৰহারানং অঞ্ঞতরেন অৰহটে পরাজযো হোতীতি অত্থো. মাসে ৰা ঊনমাসে ৰা তদগ্ঘনকে ৰা দুক্কটং. ততো মজ্ঝেতি পঞ্চমাসকতো মজ্ঝে. পঞ্চ মাসা সমাহটা, পঞ্চন্নং মাসানং সমাহারোতি ৰা পঞ্চমাসং, পঞ্চমাসং অগ্ঘতীতি পঞ্চমাসগ্ঘনং, পঞ্চমাসঞ্চ পঞ্চমাসগ্ঘনঞ্চ পঞ্চমাসগ্ঘনং, একদেসসরূপেকসেসোযং, তস্মিং. মাসে ৰাতি এত্থাপি মাসো চ মাসগ্ঘনকঞ্চ মাসমাসগ্ঘনকোতি ৰত্তব্বে ‘‘মাসে’’তি একদেসসরূপেকসেসো, উত্তরপদলোপো চ দট্ঠব্বো.

‘‘পঞ্চমাসগ্ঘনে’’তি সামঞ্ঞেন ৰুত্তেপি পোরাণকস্স নীলকহাপণস্সেৰ চতুত্থভাগৰসেন পঞ্চমাসনিযমো কাতব্বো. তথা হি ভগৰতা দুতিযপারাজিকং পঞ্ঞাপেন্তেন ভিক্খূসু পব্বজিতং পুরাণৰোহারিকমহামত্তং ভিক্খুং ‘‘কিত্তকেন ৰত্থুনা রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো চোরং গহেত্ৰা হনতি ৰা বন্ধতি ৰা পব্বাজেতি ৰা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তেন ‘‘পাদেন ৰা পাদারহেন ৰা’’তি ৰুত্তে তেনেৰ পমাণেন অদিন্নং আদিযন্তস্স পঞ্ঞত্তং. অট্ঠকথাযঞ্চ –

‘‘পঞ্চমাসকো পাদোতি পাল়িং উল্লিঙ্গিত্ৰা ‘তদা রাজগহে ৰীসতিমাসকো কহাপণো হোতি, তস্মা পঞ্চমাসকো পাদো’. এতেন লক্খণেন সব্বজনপদেসু কহাপণস্স চতুত্থো ভাগো ‘পাদো’তি ৰেদিতব্বো. সো চ খো পোরাণকস্স নীলকহাপণস্স ৰসেন, ন ইতরেসং দুদ্রদামকাদীনং. তেন হি পাদেন অতীতা বুদ্ধাপি পারাজিকং পঞ্ঞপেসুং, অনাগতাপি পঞ্ঞপেস্সন্তি. সব্ববুদ্ধানঞ্হি পারাজিকৰত্থুম্হি ৰা পারাজিকে ৰা নানত্তং নত্থি, ইমানেৰ চত্তারি পারাজিকৰত্থূনি, ইমানেৰ চত্তারি পারাজিকানি, ইতো ঊনং ৰা অতিরেকং ৰা নত্থি. তস্মা ভগৰাপি ধনিযং ৰিগরহিত্ৰা পাদেনেৰ দুতিযপারাজিকং পঞ্ঞপেন্তো ‘যো পন ভিক্খু অদিন্নং থেয্যসঙ্খাত’ন্তিআদিমাহা’’তি (পারা. অট্ঠ. ১.৮৮) ৰুত্তং.

সারত্থদীপনিযঞ্চ –

‘‘চতুত্থো ভাগো পাদোতি ৰেদিতব্বোতি ইমিনাৰ সব্বজনপদেসু কহাপণস্সেৰ ৰীসতিমো ভাগোমাসকোতি ইদঞ্চ ৰুত্তমেৰ হোতীতি দট্ঠব্বং. পোরাণসত্থানুরূপং লক্খণসম্পন্না উপ্পাদিতা নীলকহাপণাতি ৰেদিতব্বা. দুদ্রদামেন উপ্পাদিতো দুদ্রদামকো. সো কির নীলকহাপণস্স তিভাগং অগ্ঘতী’তি ৰত্ৰা ‘যস্মিং পদেসে নীলকহাপণা ন সন্তি, তত্থাপি নীলকহাপণৰসেনেৰ পরিচ্ছেদো কাতব্বো. কথং? নীলকহাপণানং ৰল়ঞ্জনট্ঠানে চ অৰল়ঞ্জনট্ঠানে চ সমানঅগ্ঘৰসেন পৰত্তমানং ভণ্ডং নীলকহাপণেন সমানগ্ঘং গহেত্ৰা তস্স চতুত্থভাগগ্ঘনকং নীলকহাপণস্স পাদগ্ঘনকন্তি পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ৰিনিচ্ছযো কাতব্বো’’তি (সারত্থ. টী. ২.৮৮) অযমত্থোৰ ৰুত্তো.

এত্থ কহাপণং নাম করোন্তা সুৰণ্ণেনপি করোন্তি রজতেনপি তম্বেনপি সুৰণ্ণরজততম্বমিস্সকেনপি. তেসু কতরং কহাপণং নীলকহাপণন্তি? কেচি তাৰ ‘‘সুৰণ্ণকহাপণ’’ন্তি. কেচি ‘‘মিস্সককহাপণ’’ন্তি. তত্থ ‘‘সুৰণ্ণকহাপণ’’ন্তি ৰদন্তানং অযমধিপ্পাযো – পারাজিকৰত্থুনা পাদেন সব্বত্থ একলক্খণেন ভৰিতব্বং, কালদেসপরিভোগাদিৰসেন অগ্ঘনানত্তং পাদস্সেৰ ভৰিতব্বং. ভগৰতা হি ধম্মিকরাজূহি হননবন্ধনপব্বাজনানুরূপেনেৰ অদিন্নাদানে পারাজিকং পঞ্ঞত্তং, ন ইতরথা. তস্মা এসা সব্বদা সব্বত্থ অব্যভিচারীতি সুৰণ্ণমযস্স কহাপণস্স চতুত্থেন পাদেন ভৰিতব্বন্তি.

‘‘মিস্সককহাপণ’’ন্তি ৰদন্তানং পন অযমধিপ্পাযো –

অট্ঠকথাযং –

‘‘তদা রাজগহে ৰীসতিমাসকো কহাপণো হোতি, তস্মা পঞ্চমাসকো পাদো. এতেন লক্খণেন সব্বজনপদেসু কহাপণস্স চতুত্থো ভাগো ‘পাদো’তি ৰেদিতব্বো. সো চ খো পোরাণকস্স নীলকহাপণস্স ৰসেন, ন ইতরেসং দুদ্রদামকাদীন’’ন্তি (পারা. অট্ঠ. ১.৮৮) –

ৰুত্তত্তা, সারত্থদীপনিযঞ্চ –

‘‘পোরাণসত্থানুরূপং লক্খণসম্পন্না উপ্পাদিতা নীলকহাপণাতি ৰেদিতব্বা’’তি (সারত্থ. টী. ২.৮৮) –

ৰুত্তত্তা চ ‘‘ৰিনযৰিনিচ্ছযং পত্ৰা গরুকে ঠাতব্ব’’ন্তি ৰচনতো চ মিস্সককহাপণোযেৰ নীলকহাপণো. তত্থেৰ হি পোরাণসত্থৰিহিতং লক্খণং দিস্সতি. কথং? পঞ্চ মাসা সুৰণ্ণস্স, তথা রজতস্স, দস মাসা তম্বস্সাতি এতে ৰীসতি মাসে মিস্সেত্ৰা বন্ধনত্থায ৰীহিমত্তং লোহং পক্খিপিত্ৰা অক্খরানি চ হত্থিআদীনমঞ্ঞতরঞ্চ রূপং দস্সেত্ৰা কতো নিদ্দোসত্তা নীলকহাপণো নাম হোতীতি.

সিক্খাভাজনৰিনিচ্ছযে চ কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘পাদো নাম পঞ্চ মাসা সুৰণ্ণস্সা’’তি পুরিমপক্খৰাদীনং মতেন পাঠো লিখিতো. কেসুচি পোত্থকেসু দুতিযপক্খৰাদীনং মতেন ‘‘পঞ্চ মাসা হিরঞ্ঞস্সা’’তি পাঠো লিখিতো. সীহল়ভাসায পোরাণকেহি লিখিতায সামণেরসিক্খায পন –

‘‘পোরাণকস্স নীলকহাপণস্সাতি ৰুত্তঅট্ঠকথাৰচনস্স, পোরাণকে রতনসুত্তাভিধানকসুত্তে ৰুত্তকহাপণলক্খণস্স চ অনুরূপতো ‘সুৰণ্ণরজততম্বানি মিস্সেত্ৰা উট্ঠাপেত্ৰা কতকহাপণং কহাপণং নামা’তি চ ‘সামণেরানমুপসম্পন্নানঞ্চ অদিন্নাদানপারাজিকৰত্থুম্হি কো ৰিসেসো’তি পুচ্ছং কত্ৰা ‘সামণেরানং দসিকসুত্তেনাপি পারাজিকো হোতি, উপসম্পন্নানং পন সুৰণ্ণস্স ৰীসতিৰীহিমত্তেনা’’তি –

চ ৰিসেসো দস্সিতো.

তং পন সুৰণ্ণমাসকৰসেন অড্ঢতিযমাসকং হোতি, পঞ্চমাসকেন চ ভগৰতা পারাজিকং পঞ্ঞত্তং. তস্মা তস্স যথাৰুত্তলক্খণস্স কহাপণস্স সব্বদেসেসু অলব্ভমানত্তা সব্বদেসসাধারণেন তস্স মিস্সককহাপণস্স পঞ্চমাসপাদগ্ঘনকেন সুৰণ্ণেনেৰ পারাজিকৰত্থুম্হি নিযমিতে সব্বদেসৰাসীনং উপকারায হোতীতি এৰং সুৰণ্ণেনেৰ পারাজিকৰত্থুপরিচ্ছেদো কতো. অযমেৰ নিযমো সীহল়াচরিযৰাদেহি সারোতি গহিতো. তস্মা সিক্খাগরুকেহি সব্বত্থ পেসলেহি ৰিনযধরেহি অযমেৰ ৰিনিচ্ছযো সারতো পচ্চেতব্বো. হোন্তি চেত্থ –

‘‘হেমরজততম্বেহি, সত্থে নিদ্দিট্ঠলক্খণং;

অহাপেত্ৰা কতো ৰীস-মাসো নীলকহাপণো.

হেমপাদং সজ্ঝুপাদং, তম্বপাদদ্ৰযঞ্হি সো;

মিস্সেত্ৰা রূপমপ্পেত্ৰা, কাতুং সত্থেসু দস্সিতো.

‘এলা’তি ৰুচ্চতে দোসো, নিদ্দোসত্তা তথীরিতো;

তস্স পাদো সুৰণ্ণস্স, ৰীসৰীহগ্ঘনো মতো.

যস্মিং পন পদেসে সো, ন ৰত্ততি কহাপণো;

ৰীসসোৰণ্ণৰীহগ্ঘং, তপ্পাদগ্ঘন্তি ৰেদিযং.

ৰীসসোৰণ্ণৰীহগ্ঘং, থেনেন্তা ভিক্খৰো ততো;

চৰন্তি সামঞ্ঞগুণা, ইচ্চাহু ৰিনযঞ্ঞুনো’’তি.

৯. ওপাতন্তি আৰাটং. দুক্খে জাতেতি যোজনা.

১০. উত্তরিং ধম্মন্তি এত্থ ‘‘উত্তরিমনুস্সধম্ম’’ন্তি ৰত্তব্বে নিরুত্তিনযেন মজ্ঝপদলোপং, নিগ্গহীতাগমঞ্চ কত্ৰা ‘‘উত্তরিং ধম্ম’’ন্তি ৰুত্তং. উত্তরিমনুস্সানং ঝাযীনঞ্চেৰ অরিযানঞ্চ ধম্মং উত্তরিমনুস্সধম্মং. অত্তুপনাযিকন্তি অত্তনি তং উপনেতি ‘‘মযি অত্থী’’তি সমুদাচরন্তো, অত্তানং ৰা তত্থ উপনেতি ‘‘অহং এত্থ সন্দিস্সামী’’তি সমুদাচরন্তোতি অত্তুপনাযিকো, তং অত্তুপনাযিকং, এৰং কত্ৰা ৰদন্তোতি সম্বন্ধো.

১১. পরিযাযেতি ‘‘যো তে ৰিহারে ৰসতি, সো ভিক্খু অরহা’’তিআদিনা (পরি. ২৮৭) পরিযাযভণনে. ঞাতেতি যং উদ্দিস্স ভণতি, তস্মিং ৰিঞ্ঞুম্হি মনুস্সজাতিকে অচিরেন ঞাতে. নো চেতি নো চে জানাতি.

ইতি উত্তরে লীনত্থপকাসনিযা

পারাজিককথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১৩. চেতেতি, উপক্কমতি, মুচ্চতি, এৰং অঙ্গত্তযে পুণ্ণে গরুকং ৰুত্তং. দ্ৰঙ্গে চেতেতি, উপক্কমতি যদি ন মুচ্চতি, এৰং অঙ্গদ্ৰযে থুল্লচ্চযন্তি যোজনা. পযোগেতি পযোজেত্ৰা উপক্কমিতুং অঙ্গজাতামসনং, পরস্স আণাপনন্তি এৰরূপে সাহত্থিকাণত্তিকপযোগে.

১৪. ৰুত্তনযেনেৰ উপরূপরি পঞ্হাপুচ্ছনং ঞাতুং সক্কাতি তং অৰত্তুকামো আহ ‘‘ইতো পট্ঠাযা’’তিআদি. মযম্পি যদেত্থ পুব্বে অৰুত্তমনুত্তানত্থঞ্চ, তদেৰ ৰণ্ণযিস্সাম.

১৫. কাযেনাতি অত্তনো কাযেন. কাযন্তি ইত্থিযা কাযং. এস নযো ‘‘কাযবদ্ধ’’ন্তি এত্থাপি.

১৬. অত্তনো কাযেন পটিবদ্ধেন ইত্থিযা কাযপটিবদ্ধে ফুট্ঠে তু দুক্কটন্তি যোজনা.

১৭. তিস্সো আপত্তিযো সিযুন্তি যোজনা. দ্ৰিন্নং মগ্গানন্তি ৰচ্চমগ্গপস্সাৰমগ্গানং.

১৮. ৰণ্ণাদিভঞ্ঞেতি ৰণ্ণাদিনা ভণনে. কাযপটিবদ্ধে ৰণ্ণাদিনা ভঞ্ঞে দুক্কটন্তি যোজনা.

১৯. অত্তকামচরিযাযাতি অত্তকামপারিচরিযায.

২০. পণ্ডকস্স সন্তিকেপি অত্তকামপারিচরিযায ৰণ্ণং ৰদতো তস্স ভিক্খুনোতি যোজনা. তিরচ্ছানগতস্সাপি সন্তিকেতি এত্থাপি এসেৰ নযো.

২১. ইত্থিপুরিসানমন্তরে সঞ্চরিত্তং সঞ্চরণভাৰং সমাপন্নে ভিক্খুম্হি পটিগ্গণ্হনৰীমংসাপচ্চাহরণকত্তিকে সম্পন্নে তস্স বুধো গরুকং নিদ্দিসেতি যোজনা.

২২. দ্ৰঙ্গসমাযোগেতি তীস্ৰেতেসু দ্ৰিন্নং অঙ্গানং যথাকথঞ্চি সমাযোগে. অঙ্গে সতি পনেকস্মিন্তি তিণ্ণমেকস্মিং পন অঙ্গে সতি.

২৪. পযোগেতি ‘‘অদেসিতৰত্থুকং পমাণাতিক্কন্তং কুটিং, অদেসিতৰত্থুকং মহল্লকৰিহারঞ্চ কারেস্সামী’’তি উপকরণত্থং অরঞ্ঞগমনতো পট্ঠায সব্বপযোগে. একপিণ্ডে অনাগতেতি সব্বপরিযন্তিমং পিণ্ডং সন্ধায ৰুত্তং.

২৫. ইধ যো ভিক্খু অমূলকেন পারাজিকেন ধম্মেন অনুদ্ধংসেতীতি যোজনা.

২৬. ওকাসং ন চ কারেত্ৰাতি ‘‘করোতু মে, আযস্মা, ওকাসং, অহং তে ৰত্তুকামো’’তি এৰং তেন ভিক্খুনা ওকাসং অকারাপেত্ৰা.

২৮. অঞ্ঞভাগিযেতি অঞ্ঞভাগিযপদেন উপলক্খিতসিক্খাপদে. এৰং অঞ্ঞত্রপি ঈদিসেসু ঠানেসু অত্থো ৰেদিতব্বো.

২৯. ‘‘সমনুভাসনায এৰা’’তি পদচ্ছেদো. ন পটিনিস্সজন্তি অপ্পটিনিস্সজন্তো.

৩০. ঞত্তিযা দুক্কটং আপন্নো সিযা, দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লতং আপন্নো সিযা, কম্মৰাচায ওসানে গরুকং আপন্নো সিযাতি যোজনা. ‘‘থুল্লত’’ন্তি ইদং থুল্লচ্চযাপত্তিউপলক্খণৰচনং.

৩১. চতূসু যাৰততিযকেসু পঠমে আপত্তিপরিচ্ছেদং দস্সেত্ৰা ইতরেসং তিণ্ণং তেনপি একপরিচ্ছেদত্তা তত্থ ৰুত্তনযমেৰ তেসু অতিদিসন্তো আহ ‘‘ভেদানুৰত্তকে’’তিআদি.

ইতি উত্তরে লীনত্থপকাসনিযা

সঙ্ঘাদিসেসকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩২. অতিরেকচীৰরন্তি অনধিট্ঠিতং, অৰিকপ্পিতং ৰিকপ্পনুপগপমাণং চীৰরং লদ্ধা দসাহং অতিক্কমন্তো একমেৰ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপজ্জতি. তিচীৰরেন একরত্তিম্পি ৰিনা ৰসন্তো একমেৰ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপজ্জতি. ইদঞ্চ জাতিৰসেন একত্তং সন্ধায ৰুত্তং ৰত্থুগণনায আপত্তীনং পরিচ্ছিন্দিতব্বত্তা.

৩৩. গহেত্ৰাকালচীৰরন্তি অকালচীৰরং পটিগ্গহেত্ৰা. মাসন্তি সতিযা পচ্চাসায নিক্খিপিতুং অনুঞ্ঞাতং মাসং. অতিক্কমন্তোতি সতিযাপি পচ্চাসায ৰীতিক্কমন্তো অন্তোমাসে অনধিট্ঠহিত্ৰা, অৰিকপ্পেত্ৰা ৰা তিংসদিৰসানি অতিক্কমন্তো, চীৰরুপ্পাদদিৰসং অরুণং আদিং কত্ৰা একতিংসমং অরুণং উট্ঠাপেন্তোতি অত্থো. একং নিস্সগ্গিযং আপত্তিং আপজ্জতীতি উদীরিতন্তি যোজনা.

৩৪. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা. যংকিঞ্চি পুরাণচীৰরন্তি একৰারম্পি পরিভুত্তং সঙ্ঘাটিআদীনমঞ্ঞতরং চীৰরং.

৩৫. পযোগস্মিন্তি ‘‘ধোৰা’’তিআদিকে ভিক্খুনো আণত্তিকপযোগে, এৰং আণত্তায চ ভিক্খুনিযা উদ্ধনাদিকে সব্বস্মিং পযোগে চ. ‘‘নিস্সগ্গিযাৰ পাচিত্তি হোতীতি নিস্সগ্গিযা পাচিত্তি চ হোতীতি যোজনা.

৩৬. পটিগণ্হতোতি এত্থ ‘‘অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকা’’তি যোজনা.

৩৮. পযোগস্মিন্তি ৰিঞ্ঞাপনপযোগে. ৰিঞ্ঞাপিতেতি ৰিঞ্ঞাপিতচীৰরে পটিলদ্ধে.

৩৯. ভিক্খূতি অচ্ছিন্নচীৰরো ৰা নট্ঠচীৰরো ৰা ভিক্খু. তদুত্তরিন্তি সন্তরুত্তরপরমতো উত্তরিং.

৪১. পযোগেতি ৰিকপ্পনাপজ্জনপযোগে.

৪২. দুৰেতি দুক্কটপাচিত্তিযৰসেন দুৰে আপত্তিযো ফুসেতি যোজেতব্বং.

৪৪. পযোগেতি অনুঞ্ঞাতপযোগতো অতিরেকাভিনিপ্ফাদনপযোগে. লাভেতি চীৰরস্স পটিলাভে.

কথিনৰগ্গৰণ্ণনা পঠমা.

৪৫. কোসিযৰগ্গস্স আদীসু পঞ্চসু সিক্খাপদেসু দ্ৰে দ্ৰে আপত্তিযোতি যোজনা. পযোগেতি করণকারাপনপযোগে. লাভেতি কত্ৰা ৰা কারেত্ৰা ৰা পরিনিট্ঠাপনে.

৪৬. ‘‘গহেত্ৰা এল়কলোমানী’’তি পদচ্ছেদো. অতিক্কমন্তি অতিক্কমন্তো.

৪৭. অঞ্ঞাযাতি অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা. ‘‘ধোৰাপেতি এল়লোমক’’ন্তি পদচ্ছেদো. এল়লোমকন্তি এল়কলোমানি. নিরুত্তিনযেন ক-কারস্স ৰিপরিযাযো. পযোগেতি ধোৰাপনপযোগে.

৪৮. পযোগেতি পটিগ্গণ্হনপযোগে.

৪৯. নানাকারন্তি নানপ্পকারং. সমাপজ্জন্তি সমাপজ্জন্তো ভিক্খু. সমাপন্নেতি সংৰোহারে সমাপন্নে সতি. পযোগেতি সমাপজ্জনপযোগে.

৫০. পযোগেতি কযৰিক্কযাপজ্জনপযোগে. তস্মিং কতেতি তস্মিং ভণ্ডে অত্তনো সন্তকভাৰং নীতে.

কোসিযৰগ্গৰণ্ণনা দুতিযা.

৫১. অতিরেককন্তি অনধিট্ঠিতং, অৰিকপ্পিতং ৰা পত্তং. দসাহং অতিক্কমেন্তস্স তস্স ভিক্খুনো একাৰ নিস্সগ্গিযাপত্তি হোতীতি যোজনা.

৫২-৩. নত্থি এতস্স পঞ্চ বন্ধনানীতি অপঞ্চবন্ধনো, তস্মিং, ঊনপঞ্চবন্ধনে পত্তেতি অত্থো. পযোগেতি ৰিঞ্ঞাপনপযোগে. তস্স পত্তস্স লাভে পটিলাভে.

৫৪. ভেসজ্জন্তি সপ্পিআদিকং.

৫৫. পযোগেতি পরিযেসনপযোগে.

৫৬. পযোগেতি অচ্ছিন্দনঅচ্ছিন্দাপনপযোগে. হটেতি অচ্ছিন্দিত্ৰা গহিতে.

৫৭. দ্ৰে পনাপত্তিযো ফুসেতি ৰাযাপনপযোগে দুক্কটং, ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৰরপমাণেন ৰীতে নিস্সগ্গিযন্তি দ্ৰে আপত্তিযো আপজ্জতীতি অত্থো.

৫৮-৯. যো পন ভিক্খু অপ্পৰারিতো অঞ্ঞাতকস্সেৰ তন্তৰাযে সমেচ্চ উপসঙ্কমিত্ৰা চীৰরে ৰিকপ্পং আপজ্জন্তো হোতি. সোতি সো ভিক্খু. দ্ৰে আপত্তিযো আপজ্জতি, ন সংসযোতি যোজনা. পযোগেতি ৰিকপ্পাপজ্জনপযোগে.

৬০. অচ্চেকসঞ্ঞিতং চীৰরং পটিগ্গহেত্ৰাতি যোজনা. কালন্তি চীৰরকালং.

৬১. তিণ্ণমঞ্ঞতরং ৰত্থন্তি তিণ্ণং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং. ঘরেতি অন্তরঘরে. নিদহিত্ৰাতি নিক্খিপিত্ৰা. তেন চীৰরেন ৰিনা ছারত্ততো অধিকং দিৰসং যস্স আরঞ্ঞকস্স ৰিহারস্স গোচরগামে তং চীৰরং নিক্খিত্তং, তম্হা ৰিহারা অঞ্ঞত্র ৰসন্তো নিস্সগ্গিযং ফুসেতি যোজনা.

৬২. সঙ্ঘিকং লাভং পরিণতং জানং জানন্তো.

৬৩. পযোগেতি পরিণামনপযোগে. সব্বত্থাতি পারাজিকাদীসু সব্বসিক্খাপদেসু. অপ্পনাৰারপরিহানীতি পরিৰারে পঠমং ৰুত্তকত্থপঞ্ঞত্তিৰারস্স পরিহাপনং, ইধ অৰচনন্তি অত্থো, তস্স ৰারস্স পরিৰারে সব্বপঠমত্তা পঠমং ৰত্তব্বভাৰেপি তত্থ ৰত্তব্বং পচ্ছা গণ্হিতুকামেন মযা তং ঠপেত্ৰা পঠমং আপত্তিদস্সনত্থং তদনন্তরো কতাপত্তিৰারো পঠমং ৰুত্তোতি অধিপ্পাযো.

পত্তৰগ্গৰণ্ণনা ততিযা.

ইতি উত্তরে লীনত্থপকাসনিযা

তিংসনিস্সগ্গিযকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬৪. মনুস্সুত্তরিধম্মেতি উত্তরিমনুস্সধম্মে. অভূতস্মিং উত্তরিমনুস্সধম্মে সমুল্লপিতে পরাজযো পারাজিকাপত্তি.

৬৫. অমূলন্তিমৰত্থুনা অমূলকেন পারাজিকেন ধম্মেন ভিক্খুং চোদনায গরু সঙ্ঘাদিসেসো হোতীতি যোজনা. পরিযাযৰচনেতি ‘‘যো তে ৰিহারে ৰসতী’’তিআদিনা (পরি. ২৮৭) পরিযাযেন কথনে. ঞাতেতি যস্স কথেতি, তস্মিং ৰচনানন্তরমেৰ ঞাতে.

৬৬. নো চে পন ৰিজানাতীতি অথ তং পরিযাযেন ৰুত্তং ৰচনানন্তরমেৰ সচে ন জানাতি. সমুদাহটন্তি কথিতং.

৬৭. ওমসতো ভিক্খুস্স দুৰে আপত্তিযো ৰুত্তা. উপসম্পন্নং ওমসতো পাচিত্তি সিযা. ইতরং অনুপসম্পন্নং ওমসতো দুক্কটং সিযাতি যোজনা.

৬৮. পেসুঞ্ঞহরণেপি দ্ৰে আপত্তিযো হোন্তি.

৬৯. পযোগেতি পদসো ধম্মং ৰাচেন্তস্স ৰচনকিরিযারম্ভতো পট্ঠায যাৰ পদাদীনং পরিসমাপনং, এত্থন্তরে অক্খরুচ্চারণপযোগে দুক্কটং. পদানং পরিসমত্তিযং পাচিত্তিযং.

৭০. ‘‘তিরত্তা অনুপসম্পন্নসহসেয্যাযা’’তি পদচ্ছেদো. অনুপসম্পন্নেন সহসেয্যা অনুপসম্পন্নসহসেয্যা, তায. তিরত্তা উত্তরিং অনুপসম্পন্নসহসেয্যাযাতি যোজনা. পযোগেতি সযনত্থায সেয্যাপঞ্ঞাপনকাযাৰজ্জনাদিপুব্বপযোগে. পন্নেতি কাযপসারণলক্খণেন সযনেন নিপন্নে.

৭১. যো পন ভিক্খু একরত্তিযং মাতুগামেন সহসেয্যং কপ্পেতি. দুক্কটাদযোতি ‘‘পযোগে দুক্কটং, নিপন্নে পাচিত্তিয’’ন্তি যথাৰুত্তদ্ৰেআপত্তিযো আপজ্জতীতি যোজনা.

৭২. পযোগেতি যথাৰুত্তলক্খণপযোগে.

৭৩. অনুপসম্পন্নেতি সমীপত্থে চেতং ভুম্মং. অনুপসম্পন্নস্স সন্তিকে ভূতং উত্তরিমনুস্সধম্মং যো সচে আরোচেতীতি যোজনা. দুক্কটাদযোতি যস্স আরোচেতি, সো নপ্পটিৰিজানাতি, দুক্কটং, পটিৰিজানাতি, পাচিত্তিযন্তি এৰং দ্ৰে আপত্তিযো তস্স হোন্তি.

৭৪. অঞ্ঞতো অঞ্ঞস্স উপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লস্স আপত্তিং অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নস্স সন্তিকে ৰদং ৰদন্তোতি যোজনা. পযোগেতি আরম্ভতো পট্ঠায পুব্বপযোগে দুক্কটং আগচ্ছতি দুক্কটং আপজ্জতি. আরোচিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

৭৫. পযোগেতি ‘‘অকপ্পিযপথৰিং খণিস্সামী’’তি কুদাল পরিযেসনাদিসব্বপযোগেতি.

মুসাৰাদৰগ্গৰণ্ণনা পঠমা.

৭৬. পাতেন্তোতি ৰিকোপেন্তো. তস্সাতি ভূতগামস্স. পাতেতি ৰিকোপনে.

৭৭. অঞ্ঞৰাদকৰিহেসকানং একযোগনিদ্দিট্ঠত্তা তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰিহেসকে চ ঞাতুং সক্কাতি তত্থ ৰিসুং আপত্তিভেদো ন ৰুত্তো.

৭৮. পরন্তি অঞ্ঞং সঙ্ঘেন সম্মতসেনাসনপঞ্ঞাপকাদিকং উপসম্পন্নং. উজ্ঝাপেন্তোতি তস্স অযসং উপ্পাদেতুকামতায ভিক্খূহি অৰজানাপেতুং ‘‘ছন্দায ইত্থন্নামো ইদং নাম করোতী’’তিআদীনি ৰত্ৰা অৰঞ্ঞায ওলোকাপেন্তো, লামকতো ৰা চিন্তাপেন্তো. পযোগেতি উজ্ঝাপনত্থায তস্স অৰণ্ণভণনাদিকে পুব্বপযোগে.

৮৩. সঙ্ঘিকে ৰিহারে পুব্বূপগতং ভিক্খুং জানং জানন্তো অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতি, তস্সেৰং সেয্যং কপ্পযতোতি যোজনা. পযোগেদুক্কটাদযোতি এত্থ অলুত্তসমাসো. আদি-সদ্দেন সেয্যাকপ্পনে পাচিত্তিযং সঙ্গণ্হাতি.

৮৪. পযোগেতি ‘‘নিক্কড্ঢথ ইম’’ন্তিআদিকে আণত্তিকে ৰা ‘‘যাহি যাহী’’তিআদিকে ৰাচসিকে ৰা হত্থেন তস্স অঙ্গপরামসনাদিৰসেন কতে কাযিকে ৰা নিক্কড্ঢনপযোগে. সেসন্তি পাচিত্তিযং.

৮৫. ‘‘ৰেহাসকুটিযা উপরী’’তি পদচ্ছেদো. আহচ্চপাদকেতি এত্থ ‘‘মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা’’তি সেসো. সীদন্তি নিসীদন্তো. দুক্কটাদযোতি পযোগে দুক্কটং, নিপজ্জায পাচিত্তিযন্তি ইমা আপত্তিযো ফুসেতি অত্থো.

৮৬. অস্স পজ্জস্স পঠমপাদং দসক্খরপাদকং ছন্দোৰিচিতিযং ৰুত্তগাথা, ‘‘গাথাছন্দো অতীতদ্ৰয’’ন্তি ইমিনা ছন্দোৰিচিতিলক্খণেন গাথাছন্দত্তা অধিট্ঠিত্ৰা দ্ৰত্তিপরিযাযেতি এত্থ অক্খরদ্ৰযং অধিকং ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং. পযোগেতি অধিট্ঠানপযোগে. অধিট্ঠিতেতি দ্ৰত্তিপরিযাযানং উপরি অধিট্ঠানে কতে.

৮৭. পযোগেতি সিঞ্চনসিঞ্চাপনপযোগে. সিত্তেতি সিঞ্চনকিরিযপরিযোসানে.

ভূতগামৰগ্গৰণ্ণনা দুতিযা.

৮৮. দুক্কটং ফুসেতি যোজনা. ওৰদিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

৮৯. ৰিভাগোযেৰ ৰিভাগতা.

৯০. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকা চীৰরং দেন্তো ভিক্খু দুৰে আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা. পযোগেতি দানপযোগে.

৯৩. ‘‘নাৰং এক’’ন্তি পদচ্ছেদো. পযোগেতি অভিরুহণপযোগে. দুক্কটাদযোতি আদি-সদ্দেন অভিরুল়্হে পাচিত্তিযং সঙ্গণ্হাতি.

৯৪. ‘‘দুৰিধং আপত্তি’’ন্তি পদচ্ছেদো.

৯৬. ভিক্খুনিযা সদ্ধিং রহো নিসজ্জং কপ্পেন্তো ভিক্খু পযোগেদুক্কটাদযো দ্ৰেপি আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা.

ওৰাদৰগ্গৰণ্ণনা ততিযা.

৯৭. তদুত্তরিন্তি ততো ভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতএকদিৰসতো উত্তরিং দুতিযদিৰসতো পট্ঠায. অনন্তরস্স ৰগ্গস্সাতি ওৰাদৰগ্গস্স. নৰমেনাতি ভিক্খুনিযা পরিপাচিতপিণ্ডপাতসিক্খাপদেন.

৯৯. দ্ৰত্তিপত্তেতি দ্ৰত্তিপত্তপূরে. তদুত্তরিন্তি দ্ৰত্তিপত্তপূরতো উত্তরিং. পযোগেতি পটিগ্গহণপযোগে.

১০১. অভিহট্ঠুন্তি অভিহরিত্ৰা.

১০২. তস্সাতি অভিহরন্তস্স. পিটকেতি ৰিনযপিটকে.

১০৩. দসমেপীতি এত্থ ‘‘দসমে অপী’’তি পদচ্ছেদো.

ভোজনৰগ্গৰণ্ণনা চতুত্থা.

১০৪. অচেলকাদিনোতি আদি-সদ্দেন ‘‘পরিব্বাজকস্স ৰা পরিব্বাজিকায ৰা’’তি (পাচি. ২৭০) ৰুত্তে সঙ্গণ্হাতি. ভোজনাদিকন্তি আদি-সদ্দেন খাদনীযং সঙ্গণ্হাতি. পযোগেতি সহত্থা দানপযোগে.

১০৫. দাপেত্ৰা ৰা অদাপেত্ৰা ৰা কিঞ্চি আমিসং. পযোগেতি উয্যোজনপযোগে. তস্মিন্তি তস্মিং ভিক্খুম্হি. উয্যোজিতে পাচিত্তি সিযাতি যোজনা.

১০৯. উম্মারাতিক্কমেতি ইন্দখীলাতিক্কমে.

১১০. তদুত্তরিন্তি ততো পরিচ্ছিন্নরত্তিপরিযন্ততো ৰা পরিচ্ছিন্নভেসজ্জপরিযন্ততো ৰা উত্তরিং.

১১১. উয্যুত্তং দস্সনত্থায গচ্ছন্তো দ্ৰে আপত্তিযো ফুসেতি যোজনা.

অচেলকৰগ্গৰণ্ণনা পঞ্চমা.

১১৪. মেরেয্যন্তি মেরযং. নিরুত্তিনযেন অ-কারস্স এ-কারো, য-কারস্স চ দ্ৰিত্তং. মেরয-সদ্দপরিযাযো ৰা মেরেয্য-সদ্দো. মুনীতি ভিক্খু.

১১৫. ‘‘ভিক্খু অঙ্গুলিপতোদেনা’’তি পদচ্ছেদো. পযোগেতি হাসাপনপযোগে. তস্সাতি হাসাপেন্তস্স.

১১৬. গোপ্ফকা হেট্ঠা উদকে দুক্কটং. গোপ্ফকতো উপরি উপরিগোপ্ফকং, উদকং, তস্মিং, গোপ্ফকতো অধিকপ্পমাণে উদকেতি অত্থো.

১১৭. অনাদরিযন্তি পুগ্গলানাদরিযং, ধম্মানাদরিযং ৰা. পযোগেতি অনাদরিযৰসেন পৰত্তে কাযপযোগে ৰা ৰচীপযোগে ৰা. কতে অনাদরিযে.

১১৮. পযোগেতি ভিংসাপনপযোগে.

১১৯. জোতিন্তি অগ্গিং. সমাদহিত্ৰানাতি জালেত্ৰা. ‘‘ৰিসিব্বেন্তো’’তি ইমিনা ফলূপচারেন কারণং ৰুত্তং. ৰিসিব্বনকিরিযা হি সমাদহনকিরিযায ফলন্তি ৰিসিব্বনকিরিযাৰোহারেন সমাদহনকিরিযাৰ. তস্মা ৰিসিব্বেন্তোতি এত্থ সমাদহন্তোতি অত্থো. পযোগেতি সমাদহনসমাদহাপনপযোগে. ৰিসীৰিতেতি ৰুত্তনযেন সমাদহিতেতি অত্থো.

১২০. পযোগেতি চুণ্ণমত্তিকাভিসঙ্খরণাদিসব্বপযোগে. ইতরন্তি পাচিত্তিযং.

১২১. তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানন্তি কংসনীলপত্তনীলকদ্দমসঙ্খাতানং তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং. একং অঞ্ঞতরং অনাদিয অদত্ৰা. চীৰরন্তি নৰচীৰরং.

১২২. নত্থি এতস্স উদ্ধারন্তি অনুদ্ধারো, তং অনুদ্ধারন্তি ৰত্তব্বে গাথাবন্ধৰসেন রস্সত্তং, অকতপচ্চুদ্ধারন্তি অত্থো.

১২৩. অপনিধেন্তোতি অপনেত্ৰা নিধেন্তো নিক্খিপেন্তো. পত্তাদিকন্তি আদি-সদ্দেন চীৰরনিসীদনসূচিঘরকাযবন্ধনানং গহণং. পযোগেতি অপনিধানপযোগে. তস্মিং পত্তাদিকে পঞ্চৰিধে পরিক্খারে. অপনিহিতে সেসা পাচিত্তিযাপত্তি সিযাতি যোজনা.

সুরাপানৰগ্গৰণ্ণনা ছট্ঠা.

১২৪. তপোধনোতি পাতিমোক্খসংৰরসীলসঙ্খাতং তপোধনমস্সাতি তপোধনো, ভিক্খু.

১২৫. তস্মিং ওপাতে.

১২৬. মনুস্সৰিগ্গহো মনুস্সসরীরো. তিরচ্ছানগতো নাগো ৰা সুপণ্ণো ৰা. তস্স ওপাতখণকস্স.

১২৭. পটুবুদ্ধিনাতি সব্বেসু ঞেয্যধম্মেসু নিপুনঞাণেন ভগৰতা.

১২৮. পযোগেতি পরিভোগত্থায গহণাদিকে পযোগে. তস্সাতি ভিক্খুস্স.

১২৯. উক্কোটেন্তোতি উচ্চালেন্তো যথাঠানে ঠাতুং অদেন্তো. পযোগেতি উক্কোটনপযোগে. উক্কোটিতে পাচিত্তিযং সিযাতি যোজনা.

১৩০. দুট্ঠুল্লং ৰজ্জকন্তি সঙ্ঘাদিসেসাদিকে. একং পাচিত্তিযং আপত্তিং আপজ্জতি ইতি দীপিতন্তি যোজনা.

১৩১. পযোগেতি গণপরিযেসনাদিপযোগে. দুক্কটং পত্তো সিযা দুক্কটাপত্তিং আপন্নো ভৰেয্যাতি অত্থো. সেসাতি পাচিত্তিযাপত্তি উপসম্পাদিতে সিযা. গাথাবন্ধৰসেন উপসগ্গলোপো.

১৩২-৩. জানং থেয্যসত্থেন সহ সংৰিধায মগ্গং পটিপজ্জতো চ তথেৰ মাতুগামেন সহ সংৰিধায মগ্গং পটিপজ্জতো চাতি যোজনা. পযোগেতি সংৰিধায গন্তুং পটিপুচ্ছাদিকরণপযোগে. পটিপন্নেতি মগ্গপটিপন্নে. অনন্তরন্তি অদ্ধযোজনগামন্তরাতিক্কমনানন্তরং.

১৩৪. ঞত্তিযা ওসানে দুক্কটং ফুসেতি যোজনা.

১৩৫. অকতানুধম্মেনাতি অনুধম্মো ৰুচ্চতি আপত্তিযা অদস্সনে ৰা অপ্পটিকম্মে ৰা পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে ৰা ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন উক্খিত্তকস্স অনুলোমৰত্তং দিস্ৰা কত্ৰা ওসারণা, সো ওসারণসঙ্খাতো অনুধম্মো যস্স ন কতো, অযং অকতানুধম্মো নাম, তাদিসেন ভিক্খুনা সদ্ধিন্তি অত্থো. সম্ভুঞ্জন্তোতি আমিসসম্ভোগং করোন্তো ভিক্খু. পযোগেতি ভুঞ্জিতুং আমিসপটিগ্গহণাদিপযোগে. ভুত্তেতি সম্ভুত্তে, উভযসম্ভোগে, তদঞ্ঞতরে ৰা কতেতি অত্থো.

১৩৬. উপলাপেন্তোতি পত্তচীৰরউদ্দেসপরিপুচ্ছনাদিৰসেন সঙ্গণ্হন্তো. পযোগেতি উপলাপনপযোগে.