খুদ্দকৰত্থুক্খন্ধককথাৰণ্ণনা
২৭৮৩. কুট্টেতি ইট্ঠকাসিলাদারুকুট্টানং অঞ্ঞতরস্মিং. অট্টানেতি এত্থ অট্টানং নাম রুক্খে ফলকং ৰিয তচ্ছেত্ৰা অট্ঠপদাকারেন রাজিযো ছিন্দিত্ৰা নহানতিত্থে নিখণন্তি, তত্থ চুণ্ণানি আকিরিত্ৰা মনুস্সা কাযং ঘংসন্তি.
২৭৮৪. গন্ধব্বহত্থেনাতি নহানতিত্থে ঠপিতেন দারুমযহত্থেন. তেন কির চুণ্ণানি গহেত্ৰা মনুস্সা সরীরং ঘংসন্তি. কুরুৰিন্দকসুত্তিযাতি কুরুৰিন্দকপাসাণচুণ্ণানি লাখায বন্ধিত্ৰা কতগুল়িককলাপকো ৰুচ্চতি, তং উভোসু অন্তেসু গহেত্ৰা সরীরং ঘংসন্তি. মল্লকেনাতি মকরদন্তকং ছিন্দিত্ৰা মল্লকমূলসণ্ঠানেন কতেন মল্লকেন, ইদং গিলানস্সাপি ন ৰট্টতি. অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ কাযতোতি অঞ্ঞমঞ্ঞং সরীরেন ঘংসেয্য.
২৭৮৫. অকতং মল্লকং নাম মকরদন্তে অচ্ছিন্দিত্ৰা কতং, ইদং অগিলানস্স ন ৰট্টতি.
২৭৮৬. কপালিট্ঠকখণ্ডানীতি কপালখণ্ডইট্ঠকখণ্ডানি. সব্বস্সাতি গিলানাগিলানস্স সরীরে ঘংসিত্ৰা উব্বট্টেতুং ৰট্টতি. ‘‘পুথুপাণিক’’ন্তি হত্থপরিকম্মং ৰুচ্চতি, তস্মা সব্বস্স হত্থেন পিট্ঠিপরিকম্মং কাতুং ৰট্টতি. ‘‘ৰত্থৰট্টী’’তি ইদং পাল়িযং ৰুত্তউক্কাসিকস্স পরিযাযং, তস্মা নহাযন্তস্স যস্স কস্সচি নহানসাটকৰট্টিযাপি ঘংসিতুং ৰট্টতি.
২৭৮৭. ফেণকং নাম সমুদ্দফেণং. কথলন্তি কপালখণ্ডং. পাদঘংসনে ৰুত্তা অনুঞ্ঞাতা. কতকং নাম পদুমকণ্ণিকাকারং পাদঘংসনত্থং কণ্টকে উট্ঠাপেত্ৰা কতং, এতং নেৰ পটিগ্গহেতুং, ন পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি.
২৭৮৮. যং কিঞ্চিপি অলঙ্কারন্তি হত্থূপগাদিঅলঙ্কারেসু যং কিঞ্চি অলঙ্কারং.
২৭৮৯. ওসণ্ঠেয্যাতি অলঙ্কারত্থং সঙ্খরোন্তো নমেয্য. হত্থফণকেনাতি হত্থেনেৰ ফণকিচ্চং করোন্তা অঙ্গুলীহি ওসণ্ঠেন্তি. ফণকেনাতি দন্তমযাদীসু যেন কেনচি. কোচ্ছেনাতি উসিরমযেন ৰা মুঞ্জপব্বজমযেন ৰা কোচ্ছেন.
২৭৯০. সিত্থতেলোদতেলেহীতি সিত্থতেলঞ্চ উদকতেলঞ্চাতি ৰিগ্গহো, তেহি. তত্থ সিত্থতেলং নাম মধুসিত্থকনিয্যাসাদি যং কিঞ্চি চিক্কণং. চিক্কণং নাম নিয্যাসং. উদকতেলং নাম উদকমিস্সকং তেলং. কত্থচি পোত্থকেসু ‘‘সিট্ঠা’’তি পাঠো, সোযেৰত্থো. অনুলোমনিপাতত্থন্তি নলাটাভিমুখং অনুলোমেন পাতনত্থং. উদ্ধলোমেনাতি উদ্ধগ্গং হুত্ৰা ঠিতলোমেন.
২৭৯১. হত্থং তেলেন তেমেত্ৰাতি করতলং তেলেন মক্খেত্ৰা. সিরোরুহা কেসা. উণ্হাভিতত্তস্সাতি উণ্হাভিতত্তরজসিরস্স. অল্লহত্থেন সিরোরুহে পুঞ্ছিতুং ৰট্টতীতি যোজনা.
২৭৯২. আদাসে উদপত্তে ৰাতি এত্থ কংসপত্তাদীনিপি, যেসু মুখনিমিত্তং পঞ্ঞাযতি, সব্বানি আদাসসঙ্খমেৰ গচ্ছন্তি, কঞ্জিযাদীনিপি চ উদপত্তসঙ্খমেৰ, তস্মা যত্থ কত্থচি ওলোকেন্তস্স দুক্কটং.
২৭৯৩. যেন হেতুনা মুখং ওলোকেন্তস্স অনাপত্তি, তং দস্সেতুমাহ ‘‘সঞ্ছৰি’’ন্তিআদি. আবাধপচ্চযা ‘‘মে মুখে ৰণো সঞ্ছৰি নু খো, উদাহু ন সঞ্ছৰী’’তি মুখং দট্ঠুঞ্চ ‘‘অহং জিণ্ণো নু খো, উদাহু নো’’তি অত্তনো আযুসঙ্খারজাননত্থঞ্চ মুখং দট্ঠুং ৰট্টতীতি যোজনা.
২৭৯৪. নচ্চং ৰাতি যং কিঞ্চি নচ্চং অন্তমসো মোরনচ্চম্পি. গীতন্তি যং কিঞ্চি নটগীতং ৰা সাধুগীতং ৰা অন্তমসো দন্তগীতম্পি, যং ‘‘গাযিস্সামা’’তি পুব্বভাগে ওকূজন্তা করোন্তি, এতম্পি ন ৰট্টতি. ৰাদিতন্তি যং কিঞ্চি ৰাদিতং. দট্ঠুং ৰা পন সোতুং ৰাতি নচ্চং দট্ঠুং ৰা গীতং ৰাদিতং সোতুং ৰা.
২৭৯৫. সযং নচ্চন্তস্স ৰা নচ্চাপেন্তস্স ৰা গাযন্তস্স ৰা গাযাপেন্তস্স ৰা ৰাদেন্তস্স ৰা ৰাদাপেন্তস্স ৰা দুক্কটমেৰ অট্ঠকথায (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৪৮) ৰুত্তন্তি তদেকদেসং দস্সেতুমাহ ‘‘দট্ঠুমন্তমসো’’তিআদি.
২৭৯৬. সুণাতীতি গীতং ৰা ৰাদিতং ৰা. পস্সতীতি নচ্চং পস্সতি.
২৭৯৭. পস্সিস্সামীতি এত্থ ‘‘সুণিস্সামী’’তি সেসো. ‘‘নচ্চং পস্সিস্সামি, গীতং, ৰাদিতং ৰা সুণিস্সামী’’তি ৰিহারতো ৰিহারং গচ্ছতো ৰাপি দুক্কটং হোতীতি যোজনা.
২৭৯৮. উট্ঠহিত্ৰান গচ্ছতোতি ‘‘নচ্চং পস্সিস্সামী’’তি, ‘‘গীতং, ৰাদিতং ৰা সুণিস্সামী’’তি নিসিন্নট্ঠানতো উট্ঠহিত্ৰা অন্তোৰিহারেপি তং তং দিসং গচ্ছতো আপত্তি হোতীতি যোজনা. ৰীথিযং ঠত্ৰা গীৰং পসারেত্ৰা পস্সতোপি চ আপত্তীতি যোজনা.
২৭৯৯. দীঘাতি দ্ৰঙ্গুলতো দীঘা. ন ধারেয্যাতি ন ধারেতব্বা. দ্ৰঙ্গুলং ৰা দুমাসং ৰাতি এত্থ দ্ৰে অঙ্গুলানি পরিমাণং এতস্সাতি দ্ৰঙ্গুলো, কেসো. দ্ৰে মাসা উক্কট্ঠপরিচ্ছেদো অস্সাতি দুমাসো. কেসং ধারেন্তো দ্ৰঙ্গুলং ৰা ধারেয্য দুমাসং ৰা. ততো উদ্ধং ন ৰট্টতীতি ততো দ্ৰঙ্গুলতো ৰা দুমাসতো ৰা কেসতো উদ্ধং কেসং ধারেতুং ন ৰট্টতি.
অথ ৰা দ্ৰে অঙ্গুলানি সমাহটানি দ্ৰঙ্গুলং, দ্ৰে মাসা সমাহটা দুমাসং, উভযত্থ অচ্চন্তসংযোগে উপযোগৰচনং. কেসে ধারেন্তো দ্ৰঙ্গুলমত্তং ৰা ধারেয্য দুমাসমত্তং ৰা, ততো কালপরিমাণতো উদ্ধং কেসে ধারেতুং ন ৰট্টতীতি অত্থো. সচে কেসে অন্তোদ্ৰেমাসে দ্ৰঙ্গুলে পাপুণন্তি, অন্তোদ্ৰেমাসেযেৰ ছিন্দিতব্বা. দ্ৰঙ্গুলে হি অতিক্কমেতুং ন ৰট্টতি. সচেপি ন দীঘা, দ্ৰেমাসতো একদিৰসম্পি অতিক্কমেতুং ন লভতিযেৰ. এৰমযং উভযেনপি উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেনেৰ ৰুত্তো, ততো ওরং পন নৰট্টনভাৰো নাম নত্থি.
২৮০০. দীঘে নখে, দীঘানি নাসিকলোমানি চ ন ধারযেতি যোজনা, ন ধারেয্য, ছিন্দেয্যাতি অত্থো. ৰীসতিমট্ঠন্তি ৰীসতিযা নখানং মট্ঠং লিখিতমট্ঠভাৰং কাতুং ভিক্খুনো ন ৰট্টতীতি যোজনা. সত্থকেন তচ্ছেত্ৰা চুণ্ণকেন পমজ্জিত্ৰা ফলিকমণীনং ৰিয উজ্জলকরণং লিখিতমট্ঠং নাম. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মলমত্তং অপকড্ঢিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৪) অনুঞ্ঞাতত্তা মুগ্গফলতচাদীহি নখমলং অপনেতুং ৰট্টতি.
২৮০১. কপ্পাপেয্য ৰিসুং মস্সুন্তি যো কেসচ্ছিন্নো ৰিসুং মস্সুং কপ্পাপেয্য. দাঠিকং ঠপেয্যাতি কেসে ছিন্দাপেত্ৰা মস্সুং অকপ্পাপেত্ৰা ৰিসুং ঠপেয্য. সম্বাধেতি উপকচ্ছকমুত্তকরণসঙ্খাতে সম্বাধট্ঠানে. লোমং সংহরাপেয্যৰাতি সত্থেন ৰা সণ্ডাসেন ৰা অঞ্ঞেন যেন কেনচি পরেন ছিন্দাপেয্য, সযং ৰা ছিন্দেয্য. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আবাধপচ্চযা সম্বাধে লোমং সংহরাপেতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৫) অনুঞ্ঞাতত্তা যথাৰুত্তসম্বাধে গণ্ডপিল়কৰণাদিকে আবাধে সতি লোমং সংহরাপেতুং ৰট্টতি.
২৮০২. অগিলানস্স ছিন্দতো দুক্কটং ৰুত্তং. অঞ্ঞেন ৰা পুগ্গলেন তথা কত্তরিযা ছিন্দাপেন্তস্স দুক্কটং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো.
২৮০৩. সেসঙ্গছেদনেতি অঙ্গুলিযাদিঅৰসেসসরীরাৰযৰানং ছেদনে. অত্তৰধেতি অত্তুপক্কমেন ৰা আণত্তিযা উপক্কমেন ৰা অত্তনো জীৰিতনাসে.
২৮০৪. অঙ্গন্তি অঙ্গজাততো অৰসেসং সরীরাৰযৰং. অহিকীটাদিদট্ঠস্স তপ্পটিকারৰসেন অঙ্গং ছিন্দতো ন দোসো. তাদিসাবাধপচ্চযা তপ্পটিকারৰসেন অঙ্গং ছিন্দতো ন দোসো. লোহিতং মোচেন্তস্সাপি ন দোসোতি যোজনা.
২৮০৫. অপরিস্সাৰনো ভিক্খু সচে মগ্গং গচ্ছতি, দুক্কটং. মগ্গে অদ্ধানে তং পরিস্সাৰনং যাচমানস্স যো ন দদাতি, তস্স অদদতো অদেন্তস্সাপি তথেৰ দুক্কটমেৰাতি যোজনা. যো পন অত্তনো হত্থে পরিস্সাৰনে ৰিজ্জমানেপি যাচতি, তস্স ন অকামা দাতব্বং.
২৮০৬. ‘‘নগ্গো’’তি পদং ‘‘ন ভুঞ্জে’’তিআদি কিরিযাপদেহি পচ্চেকং যোজেতব্বং. ন ভুঞ্জেতি ভত্তাদিং ভুঞ্জিতব্বং ন ভুঞ্জেয্য. ন পিৰেতি যাগুআদিং পাতব্বং ন পিৰেয্য. ন চ খাদেতি মূলখাদনীযাদিকং খাদনীযং ন খাদেয্য. ন সাযযেতি ফাণিতাদিকং সাযিতব্বঞ্চ ন সাযেয্য ন লিহেয্য. ন দদেতি অঞ্ঞস্স ভত্তাদিং কিঞ্চি ন দদেয্য. ন গণ্হেয্যাতি তথা সযং নগ্গো হুত্ৰা ন পটিগ্গণ্হেয্য. অঞ্জসং মগ্গং.
২৮০৭. পরিকম্মং ন কাতব্বন্তি পিট্ঠিপরিকম্মাদিপরিকম্মং ন কাতব্বং. কারযেতি সযং নগ্গো হুত্ৰা অঞ্ঞেন পিট্ঠিপরিকম্মাদিপরিকম্মং ন কারাপেয্যাতি অত্থো.
২৮০৮. পিট্ঠিকম্মাদিকে পরিকম্মে জন্তাঘরাদিকা তিস্সো পটিচ্ছাদী ৰুত্তা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিস্সো পটিচ্ছাদিযো জন্তাঘরপটিচ্ছাদিং উদকপটিচ্ছাদিং ৰত্থপটিচ্ছাদি’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৬১) অনুঞ্ঞাতাতি যোজনা. পটিচ্ছাদেতি হিরিকোপিনন্তি পটিচ্ছাদি, জন্তাঘরমেৰ পটিচ্ছাদি জন্তাঘরপটিচ্ছাদি. উদকমেৰ পটিচ্ছাদি উদকপটিচ্ছাদি. ৰত্থমেৰ পটিচ্ছাদি ৰত্থপটিচ্ছাদি. ‘‘সব্বত্থ পন ৰট্টতী’’তি ইমিনা ইতরপটিচ্ছাদিদ্ৰযং পরিকম্মেযেৰ ৰট্টতীতি দীপেতি. সব্বত্থাতি ভোজনাদিসব্বকিচ্চেসু.
২৮০৯. যত্থ কত্থচি পেল়াযন্তি তম্বলোহৰট্টলোহকংসলোহকাল়লোহসুৰণ্ণরজতাদীহি কতায ৰা দারুমযায ৰা যায কাযচি পেল়ায আসিত্তকূপধানে. ভুঞ্জিতুং ন চ ৰট্টতীতি ভাজনং ঠপেত্ৰা ভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি. যথাহ – ‘‘আসিত্তকূপধানং নাম তম্বলোহেন ৰা রজতেন ৰা কতায পেল়ায এতং অধিৰচনং, ‘ন ভিক্খৰে আসিত্তকূপধানে ভুঞ্জিতব্ব’ন্তি সামঞ্ঞেন পটিক্খিত্তত্তা পন দারুমযাপি ন ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৬৪). ‘‘অনুজানামি ভিক্খৰে মল়োরিক’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৬৪) অনুঞ্ঞাতত্তা মল়োরিকায ঠপেত্ৰা ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. ‘‘মল়োরিকা’’তি চ দণ্ডাধারকো ৰুচ্চতি, যং তযো, চত্তারো, বহূ ৰা দণ্ডকে উপরি চ হেট্ঠা চ ৰিত্থতং মজ্ঝে সঙ্কুচিতং কত্ৰা বন্ধিত্ৰা আধারকং করোন্তি. যট্ঠিআধারকপণ্ণাধারকপচ্ছিকপিট্ঠঘটককৰাটকাদিভাজনমুখউদুক্খলাদীনিপি এত্থেৰ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. যট্ঠিআধারকোতি যট্ঠিংযেৰ উজুকং ঠপেত্ৰা বন্ধীকতআধারকো.
একভাজনে ৰিসুং ৰিসুং ভোজনস্সাপি সম্ভৰতো ‘‘ভুঞ্জতো একভাজনে’’তি এত্তকেযেৰ ৰুত্তে তস্সাপি পসঙ্গো সিযাতি তন্নিৰত্তনত্থমাহ ‘‘একতো’’তি. ‘‘ভুঞ্জতো’’তি ইদং উপলক্খণং. একতো একভাজনে যাগুআদিপানম্পি ন ৰট্টতি. যথাহ – ‘‘ন, ভিক্খৰে, একথালকে পাতব্ব’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৬৪). অথ ৰা ভুঞ্জতোতি অজ্ঝোহারসামঞ্ঞেন পানম্পি সঙ্গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো – সচে একো ভিক্খু ভাজনতো ফলং ৰা পূৰং ৰা গহেত্ৰা গচ্ছতি, তস্মিং অপগতে ইতরস্স সেসকং ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. ইতরস্সাপি তস্মিং খণে পুন গহেতুং ৰট্টতীতি.
২৮১০. যে দ্ৰে ৰা তযো ৰা ভিক্খূ একপাৰুরণা ৰা একত্থরণা ৰা একত্থরণপাৰুরণা ৰা নিপজ্জন্তি, তেসঞ্চ, যে একমঞ্চেপি একতো নিপজ্জন্তি, তেসঞ্চ আপত্তি দুক্কটং হোতীতি যোজনা.
২৮১১. সঙ্ঘাটিপল্লত্থিকমুপাগতোতি এত্থ সঙ্ঘাটীতি সঙ্ঘাটিনামেন অধিট্ঠিতচীৰরমাহ. সঙ্ঘাটিপল্লত্থিকং উপগতেন যুত্তো হুত্ৰাতি অত্থো. ন নিসীদেয্যাতি ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা যত্থ কত্থচি ন নিসীদেয্য. ‘‘সঙ্ঘাটীতি নামেন অধিট্ঠিতচীৰরৰোহারপ্পত্তমধিট্ঠিতচীৰরং ‘সঙ্ঘাটী’তি ৰুত্ত’’ন্তি নিস্সন্দেহে, খুদ্দসিক্খাৰণ্ণনাযম্পি ‘‘সঙ্ঘাটিযা ন পল্লত্থেতি অধিট্ঠিতচীৰরেন ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা পল্লত্থিকো ন কাতব্বো’’তি ৰুত্তং. অট্ঠকথাযং পন ‘‘অন্তোগামে ৰাসত্থায উপগতেন অধিট্ঠিতং সঙ্ঘাটিং ৰিনা সেসচীৰরেহি পল্লত্থিকায নিসীদিতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং.
কিঞ্চি কীল়ং ন কীল়েয্যাতি জুতকীল়াদিকং যং কিঞ্চি কাযিকৰাচসিককীল়িকং ন কীল়েয্য. ন চ গাহযেতি ন চ গাহাপেয্য, ন হরাপেয্যাতি অত্থো.
২৮১২. দাঠিকাযপীতি মস্সুম্হি. উগ্গতন্তি এত্থ ‘‘বীভচ্ছ’’ন্তি সেসো. অঞ্ঞন্তি অপলিতং. তাদিসন্তি বীভচ্ছং.
২৮১৩. ‘‘অগিলানো’’তি ইমিনা গিলানস্স অনাপত্তিভাৰং দীপেতি. ‘‘ধারেয্যা’’তি ইমিনা সুদ্ধকত্তুনিদ্দেসেন অগিলানস্সপি পরং ধারাপনে, পরস্স ধারণসাদিযনে চ অনাপত্তীতি ৰিঞ্ঞাযতীতি. অত্তনো গুত্তত্থং, চীৰরাদীনং গুত্তত্থঞ্চ ৰট্টতীতি যোজনা. তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৭০) – যস্স কাযদাহো ৰা পিত্তকোপো ৰা হোতি, চক্খু ৰা দুব্বলং, অঞ্ঞো ৰা কোচি আবাধো ৰিনা ছত্তেন উপ্পজ্জতি, তস্স গামে ৰা অরঞ্ঞে ৰা ছত্তং ৰট্টতি. ৰাল়মিগচোরভযেসু অত্তগুত্তত্থং, ৰস্সে পন চীৰরগুত্তত্থম্পি ৰট্টতি. একপণ্ণচ্ছত্তং পন সব্বত্থেৰ ৰট্টতি. ‘‘একপণ্ণচ্ছত্তং নাম তালপত্ত’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তন্তি.
২৮১৪. হত্থিসোণ্ডাকারো অভেদোপচারেন ‘‘হত্থিসোণ্ড’’ন্তি ৰুত্তো. এৰমুপরিপি. চীৰরস্স নামধেয্যং ‘‘ৰসন’’ন্তি ইদং. ‘‘নিৰাসেন্তস্স দুক্কট’’ন্তি পদদ্ৰযঞ্চ ‘‘হত্থিসোণ্ড’’ন্তিআদীহি সব্বপদেহি পচ্চেকং যোজেতব্বং. ৰেল্লিযন্তি এত্থ গাথাবন্ধৰসেন সং-সদ্দলোপো, সংৰেল্লিযন্তি অত্থো.
এত্থ হত্থিসোণ্ডং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮০) নাম নাভিমূলতো হত্থিসোণ্ডসণ্ঠানং ওলম্বকং কত্ৰা নিৰত্থং চোল়িকিত্থীনং নিৰাসনং ৰিয. চতুক্কণ্ণং নাম উপরিতো দ্ৰে, হেট্ঠতো দ্ৰেতি এৰং চত্তারো কণ্ণে দস্সেত্ৰা নিৰত্থং. মচ্ছৰাল়কং নাম একতো দসন্তং একতো পাসন্তং ওলম্বেত্ৰা নিৰত্থং. সংৰেল্লিযন্তি মল্লকম্মকারাদযো ৰিয কচ্ছং বন্ধিত্ৰা নিৰাসনং. তালৰণ্টকং নাম তালৰণ্টাকারেন সাটকং ওলম্বেত্ৰা নিৰাসনং. চ-সদ্দেন সতৰলিকং সঙ্গণ্হাতি. সতৰলিকং নাম দীঘসাটকং অনেকক্খত্তুং ওভঞ্জিত্ৰা ওৰট্টিকং করোন্তেন নিৰত্থং, ৰামদক্খিণপস্সেসু ৰা নিরন্তরং ৰলিযো দস্সেত্ৰা নিৰত্থং. সচে পন জাণুতো পট্ঠায একা ৰা দ্ৰে ৰা ৰলিযো পঞ্ঞাযন্তি, ৰট্টতি. এৰং নিৰাসেতুং গিলানস্সপি মগ্গপটিপন্নস্সপি ন ৰট্টতি.
যম্পি মগ্গং গচ্ছন্তা একং ৰা দ্ৰে ৰা কোণে উক্খিপিত্ৰা অন্তরৰাসকস্স উপরি লগ্গেন্তি, অন্তো ৰা একং কাসাৰং তথা নিৰাসেত্ৰা বহি অপরং নিৰাসেন্তি, সব্বং ন ৰট্টতি. গিলানো পন অন্তোকাসাৰস্স ওৰট্টিকং দস্সেত্ৰা অপরং উপরি নিৰাসেতুং লভতি. অগিলানেন দ্ৰে নিৰাসেন্তেন সগুণং কত্ৰা নিৰাসেতব্বানি. ইতি যঞ্চ ইধ পটিক্খিত্তং, যঞ্চ সেখিযৰণ্ণনাযং, তং সব্বং ৰজ্জেত্ৰা নিব্বিকারং তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেতব্বং. যং কিঞ্চি ৰিকারং করোন্তো দুক্কটা ন মুচ্চতি.
২৮১৫. গিহিপারুপনন্তি ‘‘সেতপটপারুতং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮০) পরিব্বাজকপারুতং একসাটকপারুতং সোণ্ডপারুতং অন্তেপুরিকপারুতং মহাজেট্ঠকপারুতং কুটিপৰেসকপারুতং ব্রাহ্মণপারুতং পাল়িকারকপারুত’’ন্তি এৰমাদিপরিমণ্ডললক্খণতো অঞ্ঞথা পারুতং, সব্বমেতং গিহিপারুতং নাম. তস্মা যথা সেতপটা অড্ঢপালকনিগণ্ঠা পারুপন্তি, যথা চ একচ্চে পরিব্বাজকা উরং ৰিৰরিত্ৰা দ্ৰীসু অংসকূটেসু পাৰুরণং ঠপেন্তি, যথা চ একসাটকা মনুস্সা নিৰত্থসাটকস্স একেনন্তেন পিট্ঠিং পারুপিত্ৰা উভো কণ্ণে উভোসু অংসকূটেসু ঠপেন্তি, যথা চ সুরাসোণ্ডাদযো সাটকেন গীৰং পরিক্খিপন্তা উভো অন্তে উদরে ৰা ওলম্বেন্তি, পিট্ঠিযং ৰা খিপন্তি, যথা চ অন্তেপুরিকাযো অক্খিতারকমত্তং দস্সেত্ৰা ওগুণ্ঠিকং পারুপন্তি, যথা চ মহাজেট্ঠা দীঘসাটকং নিৰাসেত্ৰা তস্সেৰ একেনন্তেন সকলসরীরং পারুপন্তি, যথা চ কস্সকা খেত্তকুটিং পৰিসন্তা সাটকং পলিৰেঠেত্ৰা উপকচ্ছকে পক্খিপিত্ৰা তস্সেৰ একেনন্তেন সরীরং পারুপন্তি, যথা চ ব্রাহ্মণা উভিন্নং উপকচ্ছকানং অন্তরেন সাটকং পৰেসেত্ৰা অংসকূটেসু পক্খিপন্তি, যথা চ পাল়িকারকো ভিক্খু একংসপারুপনেন পারুতং ৰামবাহং ৰিৰরিত্ৰা চীৰরং অংসকূটং আরোপেতি, এৰং অপারুপিত্ৰা সব্বেপি এতে, অঞ্ঞে চ এৰরূপে পারুপনদোসে ৰজ্জেত্ৰা নিব্বিকারং পরিমণ্ডলং পারুপিতব্বং. তথা অপারুপিত্ৰা আরামে ৰা অন্তরঘরে ৰা অনাদরেন যং কিঞ্চি ৰিকারং করোন্তস্স দুক্কটং. পরিমণ্ডলতো ৰিমুত্তলক্খণনিৰাসনপারুপনদোসে ৰজ্জেত্ৰা পরিমণ্ডলভাৰোযেৰ ৰুত্তলক্খণো অধিপ্পেতোতি অত্থো.
২৮১৬. লোকাযতং ন ৰাচেয্যাতি ‘‘সব্বং উচ্ছিট্ঠং, সব্বং অনুচ্ছিট্ঠং, সেতো কাকো, কাল়ো বকো ইমিনা চ ইমিনা চ কারণেনা’’তি এৰমাদিনিরত্থককারণপটিসংযুত্তং তিত্থিযসত্থং অঞ্ঞেসং ন ৰাচেয্য. ন চ তং পরিযাপুণেতি তং লোকাযতং ন চ পরিযাপুণেয্য ন উগ্গণ্হেয্য. তিরচ্ছানৰিজ্জাতি হত্থিসিপ্পঅস্সসিপ্পধনুসিপ্পাদিকা পরোপঘাতকরা ৰিজ্জা চ. ভিক্খুনা ন পরিযাপুণিতব্বা, ন ৰাচেতব্বাতি যোজনা.
২৮১৭. সব্বাচামরিবীজনীতি সেতাদিৰণ্ণেহি সব্বেহি চমরৰালেহি কতা বীজনী. ন চালিম্পেয্য দাযং ৰাতি দৰডাহাদিউপদ্দৰনিৰারণায অনুঞ্ঞাতং পটগ্গিদানকারণং ৰিনা অরঞ্ঞং অগ্গিনা ন আলিম্পেয্য. দৰডাহে পন আগচ্ছন্তে অনুপসম্পন্নে অসতি পটগ্গিং দাতুং, অপ্পহরিতকরণেন ৰা পরিখাখণনেন ৰা পরিত্তাণং কাতুং, সেনাসনং পত্তং ৰা অপ্পত্তং ৰা অগ্গিং অল্লসাখং ভঞ্জিত্ৰা নিব্বাপেতুঞ্চ লভতি. উদকেন পন কপ্পিযেনেৰ লভতি, নেতরেন. অনুপসম্পন্নে পন সতি তেনেৰ কপ্পিযৰোহারেন কারাপেতব্বং. মুখং ন চ লঞ্জেতি মনোসিলাদিনা মুখং ন লিম্পেয্য, তিলকেন অঙ্গং ন করেয্যাতি অত্থো.
২৮১৮. উভতোকাজন্তি উভতোকোটিযা ভারৰহনকোটিকাজং. অন্তরকাজকন্তি উভযকোটিযা ঠিতৰাহকেহি ৰহিতব্বং মজ্ঝেভারযুত্তকাজং. সীসক্খন্ধকটিভারাদযো হেট্ঠা ৰুত্তলক্খণাৰ.
২৮১৯. যো ভিক্খু ৰড্ঢকিঅঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলাধিকং ৰা তেনেৰ অঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলপচ্ছিমং ৰা দন্তকট্ঠং খাদতি, এৰং খাদতো তস্স আপত্তি দুক্কটং হোতীতি যোজনা.
২৮২০. কিচ্চে সতিপীতি সুক্খকট্ঠাদিগ্গহণকিচ্চে পন সতি. পোরিসন্তি পুরিসপ্পমাণং, ব্যামমত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. আপদাসূতি ৰাল়মিগাদযো ৰা দিস্ৰা মগ্গমূল়্হো ৰা দিসা ওলোকেতুকামো হুত্ৰা দৰডাহং ৰা উদকোঘং ৰা আগচ্ছন্তং দিস্ৰা ৰা এৰরূপাসু আপদাসু. ৰট্টতেৰাভিরূহিতুন্তি অতিউচ্চম্পি রুক্খং আরোহিতুং ৰট্টতি এৰ.
২৮২১. সচে অকল্লকো গিলানো ন সিযা, লসুণং মাগধং আমকং ভণ্ডিকলসুণং ন চ খাদেয্য নেৰ পরিভুঞ্জেয্যাতি যোজনা. ভণ্ডিকলসুণং নাম চতুমিঞ্জতো পট্ঠায বহুমিঞ্জং. পলণ্ডুকভঞ্জনকাদিলসুণে মগধেসু জাতত্তেপি ন দোসো. লসুণৰিভাগো হেট্ঠা দস্সিতোযেৰ. গিলানস্স পন লসুণং খাদিতুং ৰট্টতি. যথাহ – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আবাধপচ্চযা লসুণং খাদিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৮৯). আবাধপচ্চযাতি যস্স আবাধস্স লসুণং ভেসজ্জং হোতি, তপ্পচ্চযাতি অত্থো. বুদ্ধৰচনন্তি সঙ্গীতিত্তযারুল়্হা পিটকত্তযপাল়ি. অঞ্ঞথাতি সক্কটাদিখলিতৰচনমযং ৰাচনামগ্গং ন রোপেতব্বং, তথা ন ঠপেতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি.
২৮২২. খিপিতেতি যেন কেনচি খিপিতে. ‘‘জীৰা’’তি ন ৰত্তব্বন্তি যোজনা. ভিক্খুনা খিপিতে গিহিনা ‘‘জীৰথা’’তি ৰুত্তেন পুন ‘‘চিরং জীৰা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতীতি যোজনা. ‘‘চির’’ন্তি পদে সতিপি ৰট্টতি.
২৮২৩. আকোটেন্তস্সাতি কাযেন ৰা কাযপটিবদ্ধাদীহি ৰা পহরন্তস্স. পুপ্ফসংকিণ্ণেতি পুপ্ফসন্থতে.
২৮২৪. ন্হাপিতা পুব্বকা এতস্সাতি ন্হাপিতপুব্বকো, ন্হাপিতজাতিকোতি অত্থো. খুরভণ্ডন্তি ন্হাপিতপরিক্খারং. ন গণ্হেয্যাতি ন পরিহরেয্য. সচে যো ন্হাপিতজাতিকো হোতি, সো খুরভণ্ডং গহেত্ৰা ন হরেয্যাতি অত্থো. অঞ্ঞস্স হত্থতো গহেত্ৰা কেসচ্ছেদাদি কাতুং ৰট্টতি. উণ্ণীতি কেসকম্বলং ৰিনা উণ্ণমযা পাৰুরণজাতি. ‘‘গোনকং কুত্তকং চিত্তক’’মিচ্চাদিনা ৰুত্তভেদৰন্ততায আহ ‘‘সব্বা’’তি. উণ্ণমযং অন্তোকরিত্ৰা পারুপিতুং ৰট্টতীতি আহ ‘‘বাহিরলোমিকা’’তি. যথাহ – ‘‘ন, ভিক্খৰে, বাহিরলোমী উণ্ণীধারেতব্বা’’তি (চূল়ৰ. ২৪৯). সিক্খাপদট্ঠকথাযং ‘‘উণ্ণলোমানি বহি কত্ৰা উণ্ণপাৰারং পারুপন্তি, তথা ধারেন্তস্স দুক্কটং. লোমানি অন্তো কত্ৰা পারুপিতুং ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৪৯).
২৮২৫. অঙ্গরাগং নাম কুঙ্কুমাদি. করোন্তস্সাতি অব্ভঞ্জন্তস্স. অকাযবন্ধনস্স গামং পৰিসতোপি দুক্কটং সমুদীরিতন্তি যোজনা. এত্থ চ অসতিযা অবন্ধিত্ৰা নিক্খন্তেন যত্থ সরতি, তত্থ বন্ধিতব্বং. ‘‘আসনসালায বন্ধিস্সামী’’তি গন্তুং ৰট্টতি. সরিত্ৰা যাৰ ন বন্ধতি, ন তাৰ পিণ্ডায চরিতব্বং.
২৮২৬. সব্বং আযুধং ৰিনা সব্বং লোহজং লোহমযভণ্ডঞ্চ পত্তং, সঙ্কমনীযপাদুকং, যথাৰুত্তলক্খণং পল্লঙ্কং, আসন্দিঞ্চ ৰিনা সব্বং দারুজং দারুমযভণ্ডঞ্চ ৰুত্তলক্খণমেৰ কতকং, কুম্ভকারিকং ধনিযস্সেৰ সব্বমত্তিকামযং কুটিঞ্চ ৰিনা সব্বং মত্তিকামযং ভণ্ডঞ্চ কপ্পিযন্তি যোজনা.
খুদ্দকৰত্থুক্খন্ধককথাৰণ্ণনা.