সেনাসনক্খন্ধককথাৰণ্ণনা

২৮২৭. আসন্দিকোতি চতুরস্সপীঠং. অতিক্কন্তপমাণোতি হেট্ঠা অটনিযা ৰড্ঢকিহত্থতো উচ্চতরপ্পমাণপাদকো. একপস্সতো দীঘো পন উচ্চপাদকো ন ৰট্টতি. যথাহ – ‘‘উচ্চকম্পি আসন্দিকন্তি ৰচনতো একতোভাগেন দীঘপীঠমেৰ হি অট্ঠঙ্গুলাধিকপাদকং ন ৰট্টতি, চতুরস্সআসন্দিকো পন পমাণাতিক্কন্তোপি ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৯৭).

তথাতি ইমিনা ‘‘অতিক্কন্তপমাণো’’তি ইদং পচ্চামসতি. পঞ্চঙ্গপীঠন্তি চত্তারো পাদা, অপস্সেনন্তি ইমেহি পঞ্চঙ্গেহি যুত্তপীঠং. সত্তঙ্গন্তি তীসু দিসাসু অপস্সযে যোজেত্ৰা কতং. তঞ্হি চতূহি পাদেহি, তীহি অপস্সেহি চ যুত্তত্তা ‘‘সত্তঙ্গপীঠ’’ন্তি ৰুত্তং. এস নযো মঞ্চেপি. যথাহ – ‘‘সত্তঙ্গো নাম তীসু দিসাসু অপস্সযং কত্ৰা কতমঞ্চো, অযম্পি পমাণাতিক্কন্তো ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৯৭).

২৮২৮. তূলোনদ্ধাতি উপরি তূলং পক্খিপিত্ৰা বদ্ধা. ঘরেযেৰাতি গিহীনং গেহেযেৰ নিসীদিতুং ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. ‘‘নিসীদিতু’’ন্তি ইমিনাৰ সযনং পটিক্খিত্তং. সীসপাদূপধানন্তি সীসূপধানঞ্চেৰ পাদূপধানঞ্চ. চ-সদ্দো পি-সদ্দত্থে সো ‘‘অগিলানস্সা’’তি এত্থ আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বো, তেন অগিলানস্সাপি তাৰ ৰট্টতি, পগেৰ গিলানস্সাতি দীপেতি.

২৮২৯. ন কেৰলং গিলানস্স সীসপাদূপধানমেৰ ৰট্টতি, অথ খো ইদম্পীতি দস্সেতুমাহ ‘‘সন্থরিত্ৰা’’তিআদি. উপধানানি সন্থরিত্ৰাতি বহূ উপধানানি অত্থরিত্ৰা. তত্থ চাতি তস্মিং উপধানসন্থরে. পচ্চত্থরণকং দত্ৰাতি উপরি পচ্চত্থরণকং অত্থরিত্ৰা.

২৮৩০. তিরিযন্তি ৰিত্থারতো. মুট্ঠিরতনন্তি পাকতিকমুট্ঠিকরতনং. তং পন ৰড্ঢকীনং ৰিদত্থিমত্তং. মিতন্তি পাকটিতং পমাণযুত্তং হোতীতি যোজনা. কত্থচি পোত্থকেসু ‘‘মত’’ন্তি পাঠো দিস্সতি, সো ন গহেতব্বো. দীঘতোতি বিম্বোহনস্স দীঘতো. দিযড্ঢন্তি দিযড্ঢহত্থং ৰা দ্ৰিহত্থং ৰা হোতীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. ইদমেৰ হি ‘‘সীসপ্পমাণবিম্বোহন’’ন্তি অধিপ্পেতং. যথাহ –

‘‘সীসপ্পমাণং নাম যস্স ৰিত্থারতো তীসু কণ্ণেসু দ্ৰিন্নং কণ্ণানং অন্তরং মিনিযমানং ৰিদত্থি চেৰ চতুরঙ্গুলঞ্চ হোতি, মজ্ঝট্ঠানং মুট্ঠিরতনং হোতি. দীঘতো পন দিযড্ঢরতনং ৰা দ্ৰিরতনং ৰাতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. অযং সীসপ্পমাণস্স উক্কট্ঠপরিচ্ছেদো, ইতো উদ্ধং ন ৰট্টতি, হেট্ঠা পন ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৯৭).

২৮৩১. চোল়ন্তি পিলোতিকা. পণ্ণন্তি রুক্খলতানং পণ্ণং. উণ্ণাতি এল়কাদীনং লোমং. তিণন্তি দব্বতিণাদি যং কিঞ্চি তিণং. ৰাকন্তি কদলিঅক্কমকচিৰাকাদিকং. এতেহি পঞ্চহি পূরিতা ভিসিযো তূলানং গণনাৰসা হেতুগব্ভানং এতেসং পঞ্চন্নং গব্ভানং গণনাৰসেন পঞ্চ ভাসিতাতি যোজনা.

২৮৩২. বিম্বোহনগব্ভং দস্সেতুমাহ ‘‘ভিসী’’তিআদি. পঞ্চেৰাতি যথাৰুত্তচোল়াদিপঞ্চেৰ. তথা তূলানি তীণিপীতি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তীণি তূলানি রুক্খতূলং লতাতূলং পোটকিতূল’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৯৭) অনুঞ্ঞাতানি তীণিপি তূলানি. এত্থ চ রুক্খতূলং নাম সিম্বলিরুক্খাদীনং যেসং কেসঞ্চি রুক্খানং তূলং. লতাতূলং নাম খীরৰল্লিআদীনং যাসং কাসঞ্চি ৰল্লীনং তূলং. পোটকিতূলং নাম পোটকিতিণাদীনং যেসং কেসঞ্চি তিণজাতিকানং অন্তমসো উচ্ছুনল়াদীনম্পি তূলং. লোমানি মিগপক্খীনন্তি সীহাদিচতুপ্পদানং, মোরাদিপক্খীনং লোমানি. ইমেতি ভিসিগব্ভাদযো ইমে দস বিম্বোহনস্স গব্ভাতি সম্বন্ধো.

২৮৩৩. এৰং কপ্পিযং ভিসিবিম্বোহনগব্ভং দস্সেত্ৰা ইদানি অকপ্পিযং দস্সেতুমাহ ‘‘মনুস্সলোম’’ন্তিআদি. লোমেসু মনুস্সলোমঞ্চ পুপ্ফেসু বকুলপিযঙ্গুপুপ্ফাদিকং সব্বং পুপ্ফঞ্চ পণ্ণেসু চ সুদ্ধং কেৰলং তমালপত্তঞ্চ ন ৰট্টতীতি যোজনা. ‘‘সুদ্ধ’’ন্তি ইমিনা তমালপত্তং সেসগব্ভেহি মিস্সং ৰট্টতীতি ব্যতিরেকতো দীপেতি.

২৮৩৪. মসূরকেতি চম্মছৰিভিসিবিম্বোহনে.

২৮৩৫. ‘‘সুদ্ধ’’ন্তি ইমিনা ব্যতিরেকতো দস্সিতমেৰত্থং সরূপতো ৰিভাৰেতুমাহ ‘‘মিস্স’’ন্তিআদি.

২৮৩৬. তিরচ্ছানগতস্স ৰাতি অন্তমসো গণ্ডুপ্পাদস্সাপি. কারেন্তস্সাতি চিত্তকম্মকট্ঠকম্মাদিৰসেন কারাপেন্তস্স ৰা করোন্তস্স ৰা.

২৮৩৭. জাতকন্তি অপণ্ণকজাতকাদিজাতকঞ্চ. ৰত্থুন্তি ৰিমানৰত্থুআদিকং পসাদজনকং ৰা পেতৰত্থুআদিকং সংৰেগজনকং ৰা ৰত্থুং. ৰা-সদ্দেন অট্ঠকথাগতং ইধ দস্সিতপকরণং সঙ্গণ্হাতি. পরেহি ৰাতি এত্থ ৰা-সদ্দো অৰধারণে, তেন পরেহি কারাপেতুমেৰ ৰট্টতি, ন সযং কাতুন্তি দীপেতি. সযং কাতুম্পীতি এত্থ অপি-সদ্দো পগেৰ কারাপেতুন্তি দীপেতি.

২৮৩৮. যো পন ভিক্খু দ্ৰীহি ৰস্সেহি ৰা একেন ৰা ৰস্সেন যস্স ভিক্খুনো ৰুড্ঢতরো ৰা হোতি দহরতরো ৰা, সো তেন ভিক্খুনা সমানাসনিকো নাম হোতীতি যোজনা.

২৮৩৯. ‘‘সত্তৰস্সেন পঞ্চৰস্সো’’তি ইদং দ্ৰীহি ৰস্সেহি ৰুড্ঢনৰকানং সমানাসনিকত্তে উদাহরণং. ‘‘ছ ৰস্সেন পঞ্চৰস্সো’’তি ইদং একৰস্সেন ৰুড্ঢনৰকানং সমানাসনিকত্তে উদাহরণং.

২৮৪০. যং তিণ্ণং নিসীদিতুং পহোতি, তং হেট্ঠা দীঘাসনং নামাতি যোজনা. ‘‘সমানাসনিকা মঞ্চে নিসীদিত্ৰা মঞ্চং ভিন্দিংসু, পীঠে নিসীদিত্ৰা পীঠং ভিন্দিংসূ’’তি (চূল়ৰ. ৩২০) আরোপিতে ৰত্থুম্হি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দুৰগ্গস্স মঞ্চং দুৰগ্গস্স পীঠ’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩২০) অনুঞ্ঞাতত্তা ‘‘দ্ৰে’’তি সমানাসনিকে দ্ৰে সন্ধায ৰুত্তং.

২৮৪১. উভতোব্যঞ্জনং, ইত্থিং, পণ্ডকং ঠপেত্ৰা সব্বেহিপি গহট্ঠেহি, পব্বজিতেহি ৰা পুরিসেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতুং অনুঞ্ঞাতন্তি যোজনা. পোত্থকেসু পন কত্থচি ‘‘সব্বেস’’ন্তি সামিৰচনন্তো পাঠো দিস্সতি, ততো ‘‘সব্বেহিপী’’তি করণৰচনন্তোৰ পাঠো যুত্ততরো. করণৰচনপ্পসঙ্গে ৰা সামিৰচননিদ্দেসোতি ৰেদিতব্বং. যথাহ ‘‘যং তিণ্ণং পহোতি, তং সংহারিমং ৰা হোতু অসংহারিমং ৰা, তথারূপে অপি ফলকখণ্ডে অনুপসম্পন্নেনাপি সদ্ধিং নিসীদিতুং ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২০).

২৮৪২. পুরিমিকোতি ঞত্তিদুতিযায কম্মৰাচায সম্মতেন ‘‘ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য…পে… গহিতাগহিতঞ্চ জানেয্যা’’তি (চূল়ৰ. ৩১৭) ৰুত্তেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা পুরিমৰস্সূপনাযিকদিৰসে ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঠমং ভিক্খূ গণেতুং, পঠমং ভিক্খূ গণেত্ৰা সেয্যা গণেতুং, সেয্যা গণেত্ৰা সেয্যগ্গেন গাহেতু’’ন্তিআদিনা (চূল়ৰ. ৩১৮) নযেন অনুঞ্ঞাতনিযামেনেৰ সেনাসনগ্গাহাপনং পুরিমিকো নাম সেনাসনগ্গাহো. এৰমেৰ পচ্ছিমিকায ৰস্সূপনাযিকদিৰসে সেনাসনগ্গাহাপনং পচ্ছিমিকো নাম. এৰমেৰ মহাপৰারণাদিৰসস্স অনন্তরদিৰসে ‘‘ভন্তে, অন্তরামুত্তকং সেনাসনং গণ্হথা’’তি ৰত্ৰা ৰুড্ঢপটিপাটিযা সেনাসনগ্গাহাপনং অন্তরামুত্তকো নাম. পকাসিতো ‘‘অপরজ্জুগতায আসাল়্হিযাপুরিমিকো গাহাপেতব্বো, মাসগতায আসাল়্হিযা পচ্ছিমিকো গাহেতব্বো, অপরজ্জুগতায পৰারণায আযতিং ৰস্সাৰাসত্থায অন্তরামুত্তকো গাহেতব্বো’’তি (চূল়ৰ. ৩১৮) ৰুত্তো.

২৮৪৩. ৰুত্তমেৰত্থং নিযমেত্ৰা দস্সেতুমাহ ‘‘পুব্বারুণা’’তিআদি. ইধ পাটিপদা নাম দ্ৰে ৰস্সূপনাযিকদিৰসা চেৰ মহাপৰারণায অনন্তরদিৰসো চ. ইমেসং তিণ্ণং পাটিপদদিৰসানং অরুণো পুব্বারুণো নাম. তে দিৰসে অতিক্কম্ম দুতিযতিথিপটিবদ্ধো অরুণো পুনারুণো নাম. ইদন্তি উভযারুণানন্তরং. সেনাসনগাহকস্সাতি এত্থ সকত্থে ক-পচ্চযো, সেনাসনগ্গাহস্সাতি অত্থো. যথাহ – ‘‘ইদঞ্হি সেনাসনগ্গাহস্স খেত্ত’’ন্তি. ৰস্সূপগতে ৰস্সূপগমে কাতব্বে সতি, সাধেতব্বপযোজনে ভুম্মং. ৰস্সূপগতেতি ৰা নিমিত্তত্থে ভুম্মং. পুরিমিকায, হি পচ্ছিমিকায চ ৰস্সূপগমনস্স তং তদহু সেনাসনগ্গাহো নিমিত্তং, অন্তরামুত্তকো পন আগমিনো ৰস্সূপগমনস্সাতি এৰং তিৰিধোপি সেনাসনগ্গাহো ৰস্সূপগমনস্স নিমিত্তং হোতি.

২৮৪৪. পাটিপদদিৰসস্স অরুণে উগ্গতেযেৰ সেনাসনে পন গাহিতে অঞ্ঞো ভিক্খু আগন্ত্ৰা সচে সেনাসনপঞ্ঞাপকং সেনাসনং যাচতি, সো ভিক্খু সেনাসনপঞ্ঞাপকেন ‘‘সেনাসনং গাহিত’’ন্তি ৰত্তব্বোতি যোজনা.

২৮৪৫. ৰস্সাৰাসস্স ইদং ৰস্সাৰাসিকং, ৰস্সংৰুত্থানং দাতব্বচীৰরং, গাথাবন্ধৰসেন ‘‘ৰস্সৰাসিক’’ন্তি রস্সত্তং. সঙ্ঘিকং অপলোকেত্ৰা গহিতং ৰস্সাৰাসিকং চীৰরং সচে তত্রজং তত্রুপ্পাদং হোতি, অন্তোৰস্সে ৰিব্ভন্তোপি লভতেতি যোজনা. ‘‘তত্রজং সচে’’তি ইমিনা চস্স দাযকানং ৰস্সাৰাসিকপচ্চযৰসেন গাহিতং পন ন লভতীতি দীপেতি. যথাহ – ‘‘পচ্চযৰসেন গাহিতং পন ন লভতীতি ৰদন্তী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩১৮).

২৮৪৬-৮. সচে ৰুত্থৰস্সো যো ভিক্খু আৰাসিকহত্থতো কিঞ্চি তিচীৰরাদিকং কপ্পিযভণ্ডং অত্তনো গহেত্ৰা ‘‘অসুকস্মিং কুলে ময্হং গহিতং ৰস্সাৰাসিকচীৰরং গণ্হ’’ ইতি এৰং ৰত্ৰা তস্স আৰাসিকস্স দত্ৰা দিসং গচ্ছতি পক্কমতি, সো তত্থ গতট্ঠানে সচে উপ্পব্বজতি গিহী হোতি, তস্স দিসংগতস্স সম্পত্তং তং ৰস্সাৰাসিকং তেন তথা দিন্নম্পি আৰাসিকো ভিক্খু গহেতুং ন লভতি, তস্স পাপিতং ৰস্সাৰাসিকচীৰরং সঙ্ঘিকংযেৰ সিযাতি যোজনা. যথাহ – ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, ৰস্সংৰুত্থো ভিক্খু ৰিব্ভমতি, সঙ্ঘস্সেৰেত’’ন্তি.

২৮৪৯. তস্মিং কুলে দাযকে মনুস্সে সম্মুখা চে পটিচ্ছাপেতি, তস্স দিসংগমিস্স সম্পত্তং ৰস্সাৰাসিকচীৰরং আৰাসিকো লভতীতি যোজনা.

২৮৫০. তত্থ আরামো নাম পুপ্ফারামো ৰা ফলারামো ৰা. ৰিহারো নাম যং কিঞ্চি পাসাদাদিসেনাসনং. ৰত্থূনি দুৰিধস্সপীতি আরামৰত্থু, ৰিহারৰত্থূতি দুৰিধস্স ৰত্থূনি চ. আরামৰত্থু নাম তেসংযেৰ আরামানং অত্থায পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ঠপিতোকাসো, তেসু ৰা আরামেসু ৰিনট্ঠেসু তেসং পোরাণকভূমিভাগো. ৰিহারৰত্থু নাম তস্স পতিট্ঠানোকাসো. ভিসি নাম উণ্ণভিসিআদীনং পঞ্চন্নং অঞ্ঞতরা. বিম্বোহনং নাম ৰুত্তপ্পকারানং বিম্বোহনানং অঞ্ঞতরং. মঞ্চং নাম মসারকো বুন্দিকাবদ্ধো, কুল়ীরপাদকো, আহচ্চপাদকোতি ইমেসং পুব্বে ৰুত্তানং চতুন্নং মঞ্চানং অঞ্ঞতরং. পীঠং নাম মসারকাদীনংযেৰ চতুন্নং পীঠানং অঞ্ঞতরং.

২৮৫১. লোহকুম্ভী নাম কাল়লোহেন ৰা তম্বলোহেন ৰা যেন কেনচি লোহেন কতা কুম্ভী. কটাহো পাকটোৰ. ‘‘ভাণক’’ন্তি অলঞ্জরো ৰুচ্চতি. অলঞ্জরোতি চ বহুউদকগণ্হনিকা মহাচাটি, জলং গণ্হিতুং অলন্তি অলঞ্জরো. ‘‘ৰট্টচাটি ৰিয হুত্ৰা থোকং দীঘমুখো মজ্ঝে পরিচ্ছেদং দস্সেত্ৰা কতো’’তি গণ্ঠিপদে ৰুত্তং. ৰারকোতি ঘটো. কু ৰুচ্চতি পথৰী, তস্সা দালনতো ৰিদারণতো ‘‘কুদালো’’তি অযোমযউপকরণৰিসেসো ৰুচ্চতি.

২৮৫২. ৰল্লিৰেল়ুআদীসু ৰেল়ূতি মহাৰেণু. তিণন্তি গেহচ্ছাদনং তিণং. পণ্ণং তালপণ্ণাদিকং. মুঞ্জন্তি মুঞ্জতিণং. পব্বজন্তি পব্বজতিণং, মত্তিকা পকতিমত্তিকা ৰা গেরুকাদিপঞ্চৰণ্ণা ৰা মত্তিকা. আহ চ অট্ঠকথাচরিযো.

২৮৫৩. দ্ৰেতি পঠমদুতিযগরুভণ্ডানি. দ্ৰীহি সঙ্গহিতানি ‘‘আরোমো, আরামৰত্থু, ইদং পঠমং. ৰিহারো, ৰিহারৰত্থু, ইদং দুতিয’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩২১-৩২২) ৰুত্তত্তা. চতুসঙ্গহন্তি চতূহি ভিসিআদীহি সঙ্গহো যস্সাতি ৰিগ্গহো. নৰকোট্ঠাসন্তি লোহকুম্ভিআদযো নৰ কোট্ঠাসা অস্সাতি ৰিগ্গহো. অট্ঠধা ৰল্লিআদীহি অট্ঠহি পকারেহি.

২৮৫৪. ইতীতি নিদস্সনত্থে. এৰং ৰুত্তনযেন পঞ্চহি রাসীহি নিদ্দিট্ঠানং গরুভণ্ডগণনানং পিণ্ডৰসেন পঞ্চৰীসতিৰিধং গরুভণ্ডং পঞ্চনিম্মললোচনো নাথো পকাসযীতি যোজনা. পঞ্চ নিম্মলানি লোচনানি যস্সাতি ৰিগ্গহো, মংসদিব্বধম্মবুদ্ধসমন্তচক্খুৰসেন পঞ্চৰিধৰিপ্পসন্নলোচনোতি অত্থো.

২৮৫৫. ৰিস্সজ্জেন্তোতি ইস্সরৰতায পরস্স ৰিস্সজ্জেন্তো. ৰিভাজেন্তোতি ৰস্সগ্গেন পাপেত্ৰা ৰিভাজেন্তো. ইদঞ্হি সব্বম্পি গরুভণ্ডং সেনাসনক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ৩২১) ‘‘অৰিস্সজ্জিযং. কিটাগিরিৰত্থুম্হি (চূল়ৰ. ৩২২) অৰেভঙ্গিয’’ন্তি চ ৰুত্তং. উভযত্থ আগতৰোহারভেদদস্সনমুখেন তত্থ ৰিপ্পটিপজ্জন্তস্স আপত্তিং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভিক্খু থুল্লচ্চযং ফুসে’’তি. পরিৰারে পন –

অৰিস্সজ্জিযং অৰেভঙ্গিযং, পঞ্চ ৰুত্তা মহেসিনা;

ৰিস্সজ্জেন্তস্স পরিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি;

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতাতি. (পরি. ৪৭৯) –

আগতং. তস্মা মূলচ্ছেজ্জৰসেন অৰিস্সজ্জিযং, অৰেভঙ্গিযঞ্চ, পরিৰত্তনৰসেন পন ৰিস্সজ্জেন্তস্স, পরিভুঞ্জন্তস্স চ অনাপত্তীতি এৰমেত্থ অধিপ্পাযো.

২৮৫৬. ভিক্খুনা পুগ্গলেন ৰা সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা গরুভণ্ডং তু ৰিস্সজ্জিতং অৰিস্সট্ঠমেৰ হোতি, ৰিভত্তঞ্চ অৰিভাজিতমেৰ হোতীতি যোজনা.

২৮৫৭. এত্থ এতেসু পঞ্চসু গরুভণ্ডেসু পুরিমেসু তীসু অগরুভণ্ডকং কিঞ্চি ন চ অত্থীতি যোজনা. চতুত্থে পন গরুভণ্ডে অট্ঠকথায ‘‘লোহকুম্ভী, লোহভাণকং, লোহকটাহন্তি ইমানি তীণি মহন্তানি ৰা হোন্তু খুদ্দকানি ৰা, অন্তমসো পসতমত্তউদকগণ্হনকানিপি গরুভণ্ডানিযেৰা’’তি ৰুত্তনযং দস্সেতুমাহ ‘‘লোহকুম্ভী’’তিআদি.

২৮৫৮. ইদং তিৰিধন্তি সম্বন্ধো. পাদগণ্হনকোতি এত্থ পাদো নাম মগধনাল়িযা পঞ্চনাল়িমত্তগণ্হনকো ভাজনৰিসেসো. ভাজনানং পমাণং করোন্তা সীহল়দীপে যেভুয্যেন তেনেৰ পাদেন মিনন্তি. তস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘সীহল়দীপে পাদগণ্হনকো ভাজেতব্বো’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰুত্তং. লোহৰারকোতি কাল়লোহতম্বলোহৰট্টলোহকংসলোহানং যেন কেনচি কতো. ভাজিযোতি ভাজেতব্বো.

২৮৫৯. ততো উদ্ধন্তি ততো পাদগণ্হনকৰারকতো উদ্ধং অধিকং গণ্হনকো. এৰং পাল়িআগতানং ৰিনিচ্ছযং দস্সেত্ৰা অট্ঠকথাগতানং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) দস্সেতুমাহ ‘‘ভিঙ্গারাদীনী’’তিআদি. ভিঙ্গারো নাম উক্খিত্তহত্থিসোণ্ডাকারেন কতজলনিগ্গমকণ্ণিকো উচ্চগীৰো মহামুখউদকভাজনৰিসেসো. আদি-সদ্দেন অট্ঠকথাগতানি ‘‘পটিগ্গহউল়ুঙ্কদব্বিকটচ্ছুপাতিতট্টকসরকসমুগ্গঅঙ্গারকপল্লধূমকটচ্ছুআদীনি খুদ্দকানি ৰা মহন্তানি ৰা’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰুত্তানি সঙ্গণ্হাতি. সব্বানীতি খুদ্দকানি ৰা মহন্তানি ৰা.

২৮৬০. তম্বথালকা অযথালকা ভাজেতব্বাতি যোজনা. চ-সদ্দেন অট্ঠকথাযং ৰুত্তং ‘‘ঠপেত্ৰা পন ভাজনৰিকতিং অঞ্ঞস্মিম্পি কপ্পিযলোহভণ্ডে অঞ্জনী অঞ্জনিসলাকা কণ্ণমলহরণী সূচি পণ্ণসূচি খুদ্দকো পিপ্ফলকো খুদ্দকং আরকণ্টকং কুঞ্চিকা তাল়ং কত্তরযট্ঠিৰেধকো নত্থুদানং ভিন্দিৰালো লোহকূটো লোহকুট্টি লোহগুল়ো লোহপিণ্ডি লোহঅরণী চক্কলিকং অঞ্ঞম্পি ৰিপ্পকতং লোহভণ্ডং ভাজিয’’ন্তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰচনং সঙ্গণ্হাতি. ধূমনেত্তন্তি ধূমনাল়িকা. আদি-সদ্দেন ‘‘ফালদীপরুক্খদীপকপল্লকওলম্বকদীপকইত্থিপুরিসতিরচ্ছানগতরূপকানি পন অঞ্ঞানি ৰা ভিত্তিচ্ছদনকৰাটাদীসু উপনেতব্বানি অন্তমসো লোহখিলকং উপাদায সব্বানি লোহভণ্ডানি গরুভণ্ডানিযেৰ হোন্তী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰুত্তং সঙ্গণ্হাতি.

২৮৬১. অত্তনা পটিলদ্ধন্তি এত্থ পি-সদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো, অত্তনা পটিলদ্ধম্পীতি অত্থো. ভিক্খুনা অত্তনা পটিলদ্ধম্পি তং লোহভণ্ডং কিঞ্চিপি পুগ্গলিকপরিভোগেন ন ভুঞ্জিতব্বন্তি যোজনা.

২৮৬২. কংসৰট্টলোহানং ৰিকারভূতানি তম্বমযভাজনানিপি পুগ্গলিকপরিভোগেন সব্বসো পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টন্তীতি যোজনা.

২৮৬৩. এসেৰ নযোতি ‘‘ন পুগ্গলিকভোগেনা’’তিআদিনা দস্সিতনযো. সঙ্ঘিকেসু ৰা গিহীনং সন্তকেসু ৰা যথাৰুত্তভণ্ডেসু পরিভোগপচ্চযা দোসো ন অত্থীতি যোজনা. ‘‘কংসলোহাদিভাজনং সঙ্ঘস্স দিন্নম্পি পারিহারিযং ন ৰট্টতি, গিহিৰিকতনীহারেনেৰ পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. এত্থ চ পারিহারিযং ন ৰট্টতি অত্তনো সন্তকং ৰিয গহেত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতীতি. ‘‘গিহিৰিকতনীহারেনেৰ পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ইমিনা সচে আরামিকাদযো পটিসামেত্ৰা পটিদেন্তি, পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি দস্সেতি.

২৮৬৪. খীরপাসাণন্তি মুদুকা পাণজাতি. ৰুত্তঞ্হি মাতিকাট্ঠকথাগণ্ঠিপদে ‘‘খীরপাসাণো নাম মুদুকো পাসাণো’’তি. গরুকন্তি গরুভণ্ডং. তট্টকাদিকন্তি আদি-সদ্দেন সরকাদীনং সঙ্গহো. ঘটকোতি খীরপাসাণমযোযেৰ ৰারকো. ‘‘পাদগণ্হনতো উদ্ধ’’ন্তি ইমিনা পাদগণ্হনকো অগরুভণ্ডন্তি দীপেতি.

২৮৬৫. ‘‘সুৰণ্ণরজতহারকূটজাতিফলিকভাজনানি গিহিৰিকতানিপি ন ৰট্টন্তি, পগেৰ সঙ্ঘিকপরিভোগেন ৰা পুগ্গলিকপরিভোগেন ৰা’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) অট্ঠকথাযং ৰুত্তনযং দস্সেতুমাহ ‘‘সিঙ্গী’’তিআদি. সিঙ্গীতি সুৰণ্ণং. সজ্ঝু রজতং. হারকূটং নাম সুৰণ্ণৰণ্ণং লোহজাতং. ফলিকেন উব্ভৰং জাতং, ফলিকমযং ভাজনন্তি অত্থো. গিহীনং সন্তকানিপীতি অপি-সদ্দেন গিহিৰিকতপরিভোগেনাপি তাৰ ন ৰট্টন্তি, পগেৰ সঙ্ঘিকপরিভোগেন ৰা পুগ্গলিকপরিভোগেন ৰাতি দীপেতি. সেনাসনপরিভোগে পন আমাসম্পি অনামাসম্পি সব্বং ৰট্টতি.

২৮৬৬. খুদ্দাতি যায ৰাসিযা ঠপেত্ৰা দন্তকট্ঠচ্ছেদনং ৰা উচ্ছুতচ্ছনং ৰা অঞ্ঞং মহাকম্মং কাতুং ন সক্কা, এৰরূপা খুদ্দকা ৰাসি ভাজনীযা. মহত্তরীতি যথাৰুত্তপ্পমাণায ৰাসিযা মহন্ততরা যেন কেনচি আকারেন কতৰাসি গরুভণ্ডং. ৰেজ্জানং সিরাৰেধনকম্পি চ ফরসু তথা গরুভণ্ডন্তি যোজনা.

২৮৬৭. কুঠারীতি এত্থ ফরসুসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো. যা পন আৰুধসঙ্খেপেন কতা, অযং অনামাসা. কুদালো অন্তমসো চতুরঙ্গুলমত্তোপি. সিখরন্তি ধনুরজ্জুতো নামেত্ৰা দারুআদীনং ৰিজ্ঝনককণ্টকো. তেনেৰাতি নিখাদনেনেৰ.

২৮৬৮. নিখাদনস্স ভেদৰন্ততায তং ৰিভজিত্ৰা দস্সেতুমাহ ‘‘চতুরস্সমুখং দোণিমুখ’’ন্তি. দোণিমুখন্তি দোণি ৰিয উভযপস্সেন নামিতমুখং. ৰঙ্কন্তি অগ্গতো নামেত্ৰা কতনিখাদনং. পি-সদ্দেন উজুকং সঙ্গণ্হাতি. তত্থ চাতি তস্মিং নিখাদনে. সদণ্ডং খুদ্দকঞ্চ নিখাদনং সব্বং গরুভণ্ডন্তি যোজনা. ‘‘সদণ্ডং খুদ্দক’’ন্তি ইমিনা ৰিসেসনদ্ৰযেন অদণ্ডং ফলমত্তং সিপাটিকায ঠপেত্ৰা পরিহরণযোগ্গং সম্মজ্জনিদণ্ডৰেধনকং নিখাদনং অগরুভণ্ডং, ততো মহন্তং নিখাদনং অদণ্ডম্পি গরুভণ্ডন্তি দীপেতি. যেহি মনুস্সেহি ৰিহারে ৰাসিআদীনি দিন্নানি চ হোন্তি, তে চে ঘরে দড্ঢে ৰা চোরেহি ৰা ৰিলুত্তে ‘‘দেথ নো, ভন্তে, উপকরণে পুন পাকতিকে করিস্সামা’’তি ৰদন্তি, দাতব্বা. সচে আহরন্তি, ন ৰারেতব্বা, অনাহরন্তাপি ন চোদেতব্বা.

২৮৬৯. ‘‘কম্মারতট্টকারচুন্দকারনল়কারমণিকারপত্তবন্ধকানং অধিকরণিমুট্ঠিকসণ্ডাসতুলাদীনি সব্বানি লোহমযউপকরণানি সঙ্ঘে দিন্নকালতো পট্ঠায গরুভণ্ডানি. তিপুকোট্টকসুৰণ্ণকারচম্মকারউপকরণেসুপি এসেৰ নযো. অযং পন ৰিসেসো – তিপুকোট্টকউপকরণেসুপি তিপুচ্ছেদনসত্থকং, সুৰণ্ণকারউপকরণেসু সুৰণ্ণচ্ছেদনসত্থকং, চম্মকারউপকরণেসু কতপরিকম্মচম্মছিন্দনকং খুদ্দকসত্থন্তি ইমানি ভাজনীযভণ্ডানী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) অট্ঠকথাগতং ৰিনিচ্ছযেকদেসং দস্সেতুমাহ ‘‘মুট্ঠিক’’ন্তিআদি. তুলাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন কত্তরিআদিউপকরণং সঙ্গণ্হাতি.

২৮৭০. ‘‘নহাপিততুন্নকারানং উপকরণেসুপি ঠপেত্ৰা মহাকত্তরিং, মহাসণ্ডাসং, মহাপিপ্ফলকঞ্চ সব্বং ভাজনীযং. মহাকত্তরিআদীনি গরুভণ্ডানী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) অট্ঠকথাগতং ৰিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘ন্হাপিতকস্সা’’তিআদি. ন্হাপিতকস্স উপকরণেসু সণ্ডাসো, মহত্তরী কত্তরী চ তুন্নকারানঞ্চ উপকরণেসু মহত্তরী কত্তরী চ মহাপিপ্ফলকঞ্চ গরুভণ্ডকন্তি যোজনা.

২৮৭১. এত্তাৰতা চতুত্থগরুভণ্ডে ৰিনিচ্ছযং দস্সেত্ৰা ইদানি পঞ্চমগরুভণ্ডে ৰিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘ৰল্লী’’তিআদি. ৰেত্তলতাদিকা ৰল্লি দুল্লভট্ঠানে সঙ্ঘস্স দিন্না ৰা তত্থ সঙ্ঘস্স ভূমিযং জাতা, রক্খিতা গোপিতা ৰা অড্ঢবাহুপ্পমাণা গরুভণ্ডং হোতীতি যোজনা. ‘‘অড্ঢবাহূতি কপ্পরতো পট্ঠায যাৰ অংসকূট’’ন্তি গণ্ঠিপদে ৰুত্তং. ‘‘অড্ঢবাহু নাম ৰিদত্থিচতুরঙ্গুল’’ন্তিপি ৰদন্তি. সচে সা ৰল্লি সঙ্ঘকম্মে, চেতিযকম্মে চ কতে অতিরেকা হোতি, পুগ্গলিককম্মেপি উপনেতুং ৰট্টতি. অরক্খিতা পন গরুভণ্ডমেৰ ন হোতি.

২৮৭২. অট্ঠকথাযং ‘‘সুত্তমকচিৰাকনাল়িকেরহীরচম্মমযা রজ্জুকা ৰা যোত্তানি ৰা ৰাকে চ নাল়িকেরহীরে চ ৰট্টেত্ৰা কতা একৰট্টা ৰা দ্ৰিৰট্টা ৰা সঙ্ঘস্স দিন্নকালতো পট্ঠায গরুভণ্ডং. সুত্তং পন অৰট্টেত্ৰা দিন্নং, মকচিৰাকনাল়িকেরহীরা চ ভাজনীযা’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) আগতৰিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘সুত্তৰাকাদিনিব্বত্তা’’তিআদি. ৰাকাদীতি আদি-সদ্দেন মকচিৰাকনাল়িকেরহীরচম্মানং গহণং. নাতিদীঘা রজ্জুকা. অতিদীঘং যোত্তকং.

২৮৭৩. নাল়িকেরস্স হীরে ৰা মকচিৰাকে ৰা ৰট্টেত্ৰা কতা একৰট্টাপি গরুভণ্ডকন্তি যোজনা. যেহি পনেতানি রজ্জুকযোত্তাদীনি দিন্নানি হোন্তি, তে অত্তনো করণীযেন হরন্তা ন ৰারেতব্বা.

২৮৭৪. ৰড্ঢকিঅঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলাযতো সূচিদণ্ডমত্তো পরিণাহতো সীহল়দীপে লেখকানং লেখনিসূচিদণ্ডমত্তো সঙ্ঘস্স দিন্নো ৰা তত্থজাতকো ৰা রক্খিতো গোপিতো ৰেল়ু গরুভণ্ডং সিযাতি যোজনা. ‘‘যং মজ্ঝিমপুরিসস্স কনিট্ঠঙ্গুলিযা অগ্গপ্পমাণং, ইদং সীহল়দীপে লেখকানং লেখনিসূচিযা পমাণ’’ন্তি ৰদন্তি. সো চ সঙ্ঘকম্মে চ চেতিযকম্মে চ কতে অতিরেকো পুগ্গলিককম্মে দাতুং ৰট্টতি.

২৮৭৫. দণ্ডো চ সলাকা চ দণ্ডসলাকা, ছত্তস্স দণ্ডসলাকাতি ৰিগ্গহো. ছত্তদণ্ডো নাম ছত্তপিণ্ডি. ছত্তসলাকাতি ছত্তপঞ্জরসলাকা. দণ্ডোতি উপাহনদণ্ডকো. ‘‘দণ্ডো’’তি সামঞ্ঞেন ৰুত্তেপি অট্ঠকথাগতেসু সরূপেন ইধাৰুত্তো উপাহনদণ্ডোযেৰ সামঞ্ঞৰচনেন পারিসেসতো গহেতব্বোতি. দড্ঢগেহমনুস্সা গণ্হিত্ৰা গচ্ছন্তা ন ৰারেতব্বা.

২৮৭৬. মুঞ্জাদীসু গেহচ্ছদনারহেসু তিণেসু যং কিঞ্চি মুট্ঠিমত্তং তিণং ৰা গেহচ্ছদনারহং তালপণ্ণাদি একম্পি সঙ্ঘস্স দিন্নং ৰা তত্থ সঙ্ঘিকভূমিযং জাতং ৰা গরুভণ্ডং সিযাতি যোজেতব্বা. তত্থ মুট্ঠিমত্তং নাম করল়মত্তং. ইদঞ্চ করল়ং কত্ৰা ছাদেন্তানং ছদনকরল়ৰসেন গহেতব্বং. তালপণ্ণাদীতি আদি-সদ্দেন নাল়িকেরপণ্ণাদিগেহচ্ছদনপণ্ণানং গহণং. তম্পি মুঞ্জাদি সঙ্ঘকম্মে চ চেতিযকম্মে চ কতে অতিরেকং পুগ্গলিককম্মে দাতুং ৰট্টতি. দড্ঢগেহমনুস্সা গহেত্ৰা গচ্ছন্তি, ন ৰারেতব্বাতি.

২৮৭৭-৮. অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণোতি দীঘতো অট্ঠঙ্গুলমত্তো. কেচি ‘‘পুথুলতো’’তি ৰদন্তি. রিত্তপোত্থকোতি লেখাহি সুঞ্ঞপোত্থকো, ন লিখিতপোত্থকোতি ৰুত্তং হোতি. ‘‘অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণো’’তি ইমিনা অট্ঠঙ্গুলতো ঊনপ্পমাণো ভাজিযো, ‘‘রিত্তপোত্থকো’’তি ইমিনা অট্ঠঙ্গুলতো অতিরেকপ্পমাণোপি লিখিতপোত্থকো ভাজিযোতি দস্সেতি.

‘‘মত্তিকা পকতিমত্তিকা ৰা হোতু পঞ্চৰণ্ণা ৰা সুধা ৰা সজ্জুরসকঙ্গুট্ঠসিলেসাদীসু ৰা যং কিঞ্চি দুল্লভট্ঠানে আনেত্ৰা ৰা দিন্নং তত্থজাতকং ৰা রক্খিতগোপিতং তালফলপক্কমত্তং গরুভণ্ডং হোতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) অট্ঠকথাগতৰিনিচ্ছযং দস্সেতুমাহ ‘‘মত্তিকা’’তিআদি. পাকতিকা ৰা সেতগেরুকাদিপঞ্চৰণ্ণা ৰাপি মত্তিকাতি যোজনা. সিলেসো নাম কবিট্ঠাদিসিলেসো. আদি-সদ্দেন সজ্জুরসকঙ্গুট্ঠাদীনং গহণং. তালপক্কপমাণন্তি একট্ঠিতালফলপমাণাপি. তম্পি মত্তিকাদি সঙ্ঘকম্মে, চেতিযকম্মে চ নিট্ঠিতে অতিরেকং পুগ্গলিককম্মে দাতুং ৰট্টতি.

২৮৭৯-৮০. ‘‘ৰেল়ুআদিক’’ন্তি পদচ্ছেদো. রক্খিতং গোপিতং ৰাপি গণ্হতা সমকং ৰা অতিরেকং ৰা থাৰরং অন্তমসো তংঅগ্ঘনকং ৰালিকমেৰ ৰা দত্ৰা গহেতব্বন্তি যোজনা.

অট্ঠকথাযং পন ‘‘রক্খিতগোপিতং ৰেল়ুং গণ্হন্তেন সমকং ৰা অতিরেকং ৰা থাৰরং অন্তমসো তংঅগ্ঘনকৰালিকাযপি ফাতিকম্মং কত্ৰা গহেতব্বো. ফাতিকম্মং অকত্ৰা গণ্হন্তেন তত্থেৰ ৰল়ঞ্জেতব্বো, গমনকালে সঙ্ঘিকে আৰাসে ঠপেত্ৰা গন্তব্বং. অসতিযা গহেত্ৰা গতেন পন পহিণিত্ৰা দাতব্বো. দেসন্তরগতেন সম্পত্তৰিহারে সঙ্ঘিকাৰাসে ঠপেতব্বো’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰেল়ুম্হিযেৰ অযং ৰিনিচ্ছযো ৰুত্তো, ইধ পন ‘‘ৰল্লিৰেল়াদিকং কিঞ্চী’’তি ৰল্লিআদীনম্পি সামঞ্ঞেন ৰুত্তত্তা তং উপলক্খণমত্তং ৰল্লিআদীসুপি যথারহং লব্ভতীতি ৰেদিতব্বং.

২৮৮১. অঞ্জনন্তি সিলামযো. এৰং হরিতালমনোসিলাপি.

২৮৮২. দারুভণ্ডে অযং ৰিনিচ্ছযো – পরিণাহতো যথাৰুত্ত সূচিদণ্ডপ্পমাণকো অট্ঠঙ্গুলদীঘো যো কোচি দারুভণ্ডকো দারুদুল্লভট্ঠানে সঙ্ঘস্স দিন্নো ৰা তত্থজাতকো ৰা রক্খিতগোপিতো গরুভণ্ডং হোতীতি যোজনা.

২৮৮৩. এৰং কুরুন্দট্ঠকথায আগতৰিনিচ্ছযং দস্সেত্ৰা মহাঅট্ঠকথায (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) আগতং দস্সেতুমাহ ‘‘মহাঅট্ঠকথায’’ন্তিআদি. তত্থ আসন্দিকসত্তঙ্গা ৰুত্তলক্খণাৰ. ‘‘ভদ্দপীঠ’’ন্তি ৰেত্তমযং পীঠং ৰুচ্চতি. পীঠিকাতি পিলোতিকাবদ্ধপীঠমেৰ.

২৮৮৪. এল়কপাদপীঠং নাম দারুপট্টিকায উপরি পাদে ঠপেত্ৰা ভোজনপল্লঙ্কং ৰিয কতপীঠং ৰুচ্চতি. ‘‘আমলকৰট্টকপীঠ’’ন্তি এতস্স ‘‘আমণ্ডকৰট্টক’’ন্তি পরিযাযো, তস্মা উভযেনাপি আমলকাকারেন যোজিতং বহুপাদকপীঠং ৰুচ্চতি. কেসুচি পোত্থকেসু ‘‘তথামণ্ডকপীঠক’’ন্তি পাঠো. গাথাবন্ধৰসেন মণ্ডক-সদ্দপযোগো. কোচ্ছং ভূতগামৰগ্গে চতুত্থসিক্খাপদে ৰুত্তসরূপং. পলালপীঠন্তি নিপজ্জনত্থায কতা পলালভিসি, ইমিনা কদলিপত্তাদিমযপীঠম্পি উপলক্খণতো দস্সিতং. যথাহ – ‘‘পলালপীঠেন চেত্থ কদলিপত্তাদিপীঠানিপি সঙ্গহিতানী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১). ধোৰনে ফলকন্তি চীৰরধোৰনফলকং, ধোৰনাদিসদ্দানং ৰিযেত্থ ৰিভত্তিঅলোপো. ইমেসু তাৰ যং কিঞ্চি খুদ্দকং ৰা হোতু মহন্তং ৰা, সঙ্ঘস্স দিন্নং গরুভণ্ডং হোতি. ব্যগ্ঘচম্মওনদ্ধম্পি ৰাল়রূপপরিক্খিত্তং রতনপরিসিব্বিতং কোচ্ছং গরুভণ্ডমেৰ.

২৮৮৫. ভণ্ডিকাতি দণ্ডকট্ঠচ্ছেদনভণ্ডিকা. মুগ্গরোতি দণ্ডমুগ্গরো. দণ্ডমুগ্গরো নাম যেন রজিতচীৰরং পোথেন্তি. ৰত্থঘট্টনমুগ্গরোতি চীৰরঘট্টনমুগ্গরো, যেন অনুৰাতাদিং ঘট্টেন্তি. অম্বণন্তি ফলকেহি পোক্খরণিসদিসং কতপানীযভাজনং. মঞ্জূসা নাম দোণিপেল়া. নাৰা পোতো. রজনদোণিকা নাম যত্থ চীৰরং রজন্তি, পক্করজনং ৰা আকিরন্তি.

২৮৮৬. উল়ুঙ্কোতি নাল়িকেরফলকটাহাদিমযো উল়ুঙ্কো. উভযং পিধানসমকো সমুগ্গো. ‘‘খুদ্দকো পরিৰিধনো করণ্ড’’ন্তি ৰদন্তি. করণ্ডো চ পাদগণ্হনকতো অতিরেকপ্পমাণো ইধ অধিপ্পেতো. কটচ্ছূতি দব্বি. আদি-সদ্দেন পানীযসরাৰপানীযসঙ্খাদীনং গহণং.

২৮৮৭. গেহসম্ভারন্তি গেহোপকরণং. থম্ভতুলাসোপানফলকাদি দারুমযং, পাসাণমযম্পি ইমিনাৰ গহিতং. কপ্পিযচম্মন্তি ‘‘এল়কাজমিগান’’ন্তিআদিনা (ৰি. ৰি. ২৬৫০) হেট্ঠা দস্সিতং কপ্পিযচম্মং. তব্বিপরিযাযং অকপ্পিযং. অভাজিযং গরুভণ্ডত্তা. ভূমত্থরণং কত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি.

২৮৮৮. অট্ঠকথাযং ‘‘এল়কচম্মং পন পচ্চত্থরণগতিকমেৰ হোতি, তম্পি গরুভণ্ডমেৰা’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰুত্তত্তা আহ ‘‘এল়চম্মং গরুং ৰুত্ত’’ন্তি. কুরুন্দিযং পন ‘‘সব্বং মঞ্চপ্পমাণং চম্মং গরুভণ্ড’’ন্তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) ৰুত্তং. এত্থ চ ‘‘পচ্চত্থরণগতিকমেৰা’’তি ইমিনা মঞ্চপীঠেপি অত্থরিতুং ৰট্টতীতি দীপেতি. ‘‘পাৰারাদিপচ্চত্থরণম্পি গরুভণ্ড’’ন্তি একে, ‘‘নো’’তি অপরে, ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বং. মঞ্চপ্পমাণন্তি চ পমাণযুত্তং মঞ্চং. পমাণযুত্তমঞ্চো নাম যস্স দীঘসো নৰ ৰিদত্থিযো তিরিযঞ্চ তদুপড্ঢং. উদ্ধং মুখমস্সাতি উদুক্খলং. আদি-সদ্দেন মুসলং, সুপ্পং, নিসদং, নিসদপোতো, পাসাণদোণি, পাসাণকটাহঞ্চ সঙ্গহিতং. পেসকারাদীতি আদি-সদ্দেন চম্মকারাদীনং গহণং. তুরিৰেমাদি পেসকারভণ্ডঞ্চ ভস্তাদি চম্মকারভণ্ডঞ্চ কসিভণ্ডঞ্চ যুগনঙ্গলাদি সঙ্ঘিকং সঙ্ঘসন্তকং গরুভণ্ডন্তি যোজনা.

২৮৮৯. ‘‘তথেৰা’’তি ইমিনা ‘‘সঙ্ঘিক’’ন্তি ইদং পচ্চামসতি. আধারকোতি পত্তাধারো. তালৰণ্টন্তি তালৰণ্টেহি কতং. ৰেল়ুদন্তৰিলীৰেহি ৰা মোরপিঞ্ছেহি ৰা চম্মৰিকতীহি ৰা কতম্পি তংসদিসং ‘‘তালৰণ্ট’’ন্তেৰ ৰুচ্চতি. ৰট্টৰিধূপনানং তালৰণ্টেযেৰ অন্তোগধত্তা ‘‘বীজনী’’তি চতুরস্সৰিধূপনঞ্চ কেতকপারোহকুন্তালপণ্ণাদিমযদন্তমযৰিসাণমযদণ্ডকমকসবীজনী চ ৰুচ্চতি. পচ্ছি পাকটাযেৰ. পচ্ছিতো খুদ্দকো তালপণ্ণাদিমযো ভাজনৰিসেসো চঙ্কোটকং. সব্বা সম্মজ্জনীতি নাল়িকেরহীরাদীহি বদ্ধা যট্ঠিসম্মজ্জনী, মুট্ঠিসম্মজ্জনীতি দুৰিধা পরিৰেণঙ্গণাদিসম্মজ্জনী চ তথেৰ দুৰিধা খজ্জূরিনাল়িকেরপণ্ণাদীহি বদ্ধা গেহসম্মজ্জনী চাতি সব্বাপি সম্মজ্জনী গরুভণ্ডং হোতি.

২৮৯০. চক্কযুত্তকযানন্তি হত্থৰট্টকসকটাদিযুত্তযানঞ্চ.

২৮৯১. ছত্তন্তি পণ্ণকিলঞ্জসেতচ্ছত্তৰসেন তিৰিধং ছত্তং. মুট্ঠিপণ্ণন্তি তালপণ্ণং সন্ধায ৰুত্তং. ৰিসাণভাজনঞ্চ তুম্বভাজনঞ্চাতি ৰিগ্গহো, একদেসসরূপেকসেসো, গাথাবন্ধৰসেন নিগ্গহিতাগমো চ. ৰিসাণমযং, ভাজনং তুম্বমযং ভাজনঞ্চাতি অত্থো. ইধ ‘‘পাদগণ্হনকতো অতিরিত্তপ্পমাণ’’ন্তি সেসো. অরণী অরণিসহিতং. আদি-সদ্দেন আমলকতুম্বং অনুঞ্ঞাতৰাসিযা দণ্ডঞ্চ সঙ্গণ্হাতি. লহু অগরুভণ্ডং, ভাজনীযন্তি অত্থো. পাদগণ্হনকতো অতিরিত্তপ্পমাণং গরুভণ্ডং.

২৮৯২. ৰিসাণন্তি গোৰিসাণাদি যং কিঞ্চি ৰিসাণং. অতচ্ছিতং যথাগতমেৰ ভাজনীযং. অনিট্ঠিতং মঞ্চপাদাদি যং কিঞ্চি ভাজনীযন্তি যোজনা. যথাহ – ‘‘মঞ্চপাদো মঞ্চঅটনী পীঠপাদো পীঠঅটনী ৰাসিফরসুআদীনং দণ্ডোতি এতেসু যং কিঞ্চি ৰিপ্পকততচ্ছনকম্মং অনিট্ঠিতমেৰ ভাজনীযং, তচ্ছিতমট্ঠং পন গরুভণ্ডং হোতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১).

২৮৯৩. নিট্ঠিতো তচ্ছিতো ৰাপীতি তচ্ছিতনিট্ঠিতোপি. ৰিধোতি কাযবন্ধনে অনুঞ্ঞাতৰিধো. হিঙ্গুকরণ্ডকোতি হিঙ্গুমযো ৰা তদাধারো ৰা করণ্ডকো. অঞ্জনীতি অঞ্জননাল়িকা চ অঞ্জনকরণ্ডকো চ. সলাকাযোতি অঞ্জনিসলাকা. উদপুঞ্ছনীতি হত্থিদন্তৰিসাণাদিমযা উদকপুঞ্ছনী. ইদং সব্বং ভাজনীযমেৰ.

২৮৯৪. পরিভোগারহন্তি মনুস্সানং উপভোগপরিভোগযোগ্গং. কুলালভণ্ডন্তি ঘটপিঠরাদিকুম্ভকারভণ্ডম্পি. পত্তঙ্গারকটাহন্তি পত্তকটাহং, অঙ্গারকটাহঞ্চ. ধূমদানং নাল়িকা. কপল্লিকাতি দীপকপল্লিকা.

২৮৯৫. থুপিকাতি পাসাদাদিথুপিকা. দীপরুক্খোতি পদীপাধারো. চযনচ্ছদনিট্ঠকাতি পাকারচেতিযাদীনং চযনিট্ঠকা চ গেহাদীনং ছদনিট্ঠকা চ. সব্বম্পীতি যথাৰুত্তং সব্বম্পি অনৰসেসং পরিক্খারং.

২৮৯৬. কঞ্চনকোতি সরকো. ঘটকোতি পাদগণ্হনকতো অনতিরিত্তপ্পমাণো ঘটকো. ‘‘যথা চ মত্তিকাভণ্ডে, এৰং লোহভণ্ডেপি কুণ্ডিকা ভাজনীযকোট্ঠাসমেৰ ভজতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) অট্ঠকথানযং সঙ্গহেতুমাহ ‘‘লোহভণ্ডেপি কুণ্ডিকাপি চ ভাজিযা’’তি.

২৮৯৭. গরু নাম পচ্ছিমং গরুভণ্ডত্তযং. থাৰরং নাম পুরিমদ্ৰযং. সঙ্ঘস্সাতি সঙ্ঘেন. পরিৰত্তেত্ৰাতি পুগ্গলিকাদীহি তাদিসেহি তেহি পরিৰত্তেত্ৰা. তত্রাযং পরিৰত্তননযো (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২১) – সঙ্ঘস্স নাল়িকেরারামো দূরে হোতি, কপ্পিযকারকা তং বহুতরং খাদন্তি, ততো সকটৰেতনং দত্ৰা অপ্পমেৰ আহরন্তি, অঞ্ঞেসং পন তস্স আরামস্স অৰিদূরগামৰাসীনং মনুস্সানং ৰিহারস্স সমীপে আরামো হোতি, তে সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা সকেন আরামেন তং আরামং যাচন্তি, সঙ্ঘেন ‘‘রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি অপলোকেত্ৰা সম্পটিচ্ছিতব্বো. সচেপি ভিক্খূনং রুক্খসহস্সং হোতি, মনুস্সানং পঞ্চসতানি, ‘‘ননু তুম্হাকং আরামো খুদ্দকো’’তি ন ৰত্তব্বং. কিঞ্চাপি হি অযং খুদ্দকো, অথ খো ইতরতো বহুতরং আযং দেতি. সচেপি সমকমেৰ দেতি, এৰম্পি ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে পরিভুঞ্জিতুং সক্কাতি গহেতব্বমেৰ.

সচে পন মনুস্সানং বহুতরা রুক্খা হোন্তি, ‘‘ননু তুম্হাকং বহুতরা রুক্খা’’তি ৰত্তব্বং. সচে ‘‘অতিরেকং অম্হাকং পুঞ্ঞং হোতু, সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৰদন্তি, জানাপেত্ৰা সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতি. ভিক্খূনং রুক্খা ফলধারিনো, মনুস্সানং রুক্খা ন তাৰ ফলং গণ্হন্তি. কিঞ্চাপি ন গণ্হন্তি, ন চিরস্সেৰ গণ্হিস্সন্তীতি সম্পটিচ্ছিতব্বমেৰ. মনুস্সানং রুক্খা ফলধারিনো, ভিক্খূনং ন তাৰ ফলং গণ্হন্তি. ‘‘ননু তুম্হাকং রুক্খা ফলধারিনো’’তি ৰত্তব্বং. সচে ‘‘গণ্হথ, ভন্তে, অম্হাকং পুঞ্ঞং ভৰিস্সতী’’তি ৰদন্তি, জানাপেত্ৰা সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতি. এৰং আরামেন আরামো পরিৰত্তেতব্বো. এতেনেৰ নযেন আরামৰত্থুপি ৰিহারোপি ৰিহারৰত্থুপি আরামেন পরিৰত্তেতব্বং. আরামৰত্থুনা চ মহন্তেন ৰা খুদ্দকেন ৰা আরামআরামৰত্থুৰিহারৰিহারৰত্থূনি.

কথং ৰিহারেন ৰিহারো পরিৰত্তেতব্বো? সঙ্ঘস্স অন্তোগামে গেহং হোতি, মনুস্সানং ৰিহারমজ্ঝে পাসাদো, উভোপি অগ্ঘেন সমকা, সচে মনুস্সা তেন পাসাদেন তং গেহং যাচন্তি, সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতি. ভিক্খূনং চে মহগ্ঘতরং গেহং হোতি, ‘‘মহগ্ঘতরং অম্হাকং গেহ’’ন্তি ৰুত্তে চ ‘‘কিঞ্চাপি মহগ্ঘতরং, পব্বজিতানং পন অসারুপ্পং, ন সক্কা তত্থ পব্বজিতেহি ৰসিতুং, ইদং পন সারুপ্পং, গণ্হথা’’তি ৰদন্তি, এৰম্পি সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতি. সচে পন মনুস্সানং মহগ্ঘং হোতি, ‘‘ননু তুম্হাকং গেহং মহগ্ঘ’’ন্তি ৰত্তব্বং. ‘‘হোতু, ভন্তে, অম্হাকং পুঞ্ঞং ভৰিস্সতি, গণ্হথা’’তি ৰুত্তে পন সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতি. এৰং ৰিহারেন ৰিহারো পরিৰত্তেতব্বো. এতেনেৰ নযেন ৰিহারৰত্থুপি আরামোপি আরামৰত্থুপি ৰিহারেন পরিৰত্তেতব্বং. ৰিহারৰত্থুনা চ মহগ্ঘেন ৰা অপ্পগ্ঘেন ৰা ৰিহারৰিহারৰত্থুআরামআরামৰত্থূনি. এৰং তাৰ থাৰরেন থাৰরপরিৰত্তনং ৰেদিতব্বং.

গরুভণ্ডেন গরুভণ্ডপরিৰত্তনে পন মঞ্চপীঠং মহন্তং ৰা হোতু খুদ্দকং ৰা, অন্তমসো চতুরঙ্গুলপাদকং গামদারকেহি পংস্ৰাগারকেসু কীল়ন্তেহি কতম্পি সঙ্ঘস্স দিন্নকালতো পট্ঠায গরুভণ্ডং হোতি. সচেপি রাজরাজমহামত্তাদযো একপ্পহারেনেৰ মঞ্চসতং ৰা মঞ্চসহস্সং ৰা দেন্তি, সব্বে কপ্পিযমঞ্চা সম্পটিচ্ছিতব্বা, সম্পটিচ্ছিত্ৰা ৰুড্ঢপটিপাটিযা ‘‘সঙ্ঘিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জথা’’তি দাতব্বা, পুগ্গলিকৰসেন ন দাতব্বা. অতিরেকমঞ্চে ভণ্ডাগারাদীসু পঞ্ঞপেত্ৰা পত্তচীৰরং নিক্খিপিতুম্পি ৰট্টতি.

বহিসীমায ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নমঞ্চো সঙ্ঘত্থেরস্স ৰসনট্ঠানে দাতব্বো. তত্থ চে বহূ মঞ্চা হোন্তি, মঞ্চেন কম্মং নত্থি, যস্স ৰসনট্ঠানে কম্মং অত্থি, তত্থ ‘‘সঙ্ঘিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জথা’’তি দাতব্বো. মহগ্ঘেন সতগ্ঘনকেন, সহস্সগ্ঘনকেন ৰা মঞ্চেন অঞ্ঞং মঞ্চসতং লভতি, পরিৰত্তেত্ৰা গহেতব্বং. ন কেৰলং মঞ্চেন মঞ্চোযেৰ, আরামআরামৰত্থুৰিহারৰিহারৰত্থুপীঠভিসিবিম্বোহনানিপি পরিৰত্তেতুং ৰট্টন্তি. এস নযো পীঠভিসিবিম্বোহনেসুপি এতেসু হি কপ্পিযাকপ্পিযং ৰুত্তনযমেৰ. তত্থ অকপ্পিযং ন পরিভুঞ্জিতব্বং, কপ্পিযং সঙ্ঘিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতব্বং. অকপ্পিযং ৰা মহগ্ঘং কপ্পিযং ৰা পরিৰত্তেত্ৰা ৰুত্তৰত্থূনি গহেতব্বানি, অগরুভণ্ডুপগং পন ভিসিবিম্বোহনং নাম নত্থীতি.

২৮৯৮. ভিক্খু অধোতেন পাদেন, অল্লপাদেন ৰা সেনাসনং নক্কমেতি সম্বন্ধো. সযন্তি এত্থ, আসন্তি চাতি সযনাসনং, পরিকম্মকতভূমত্থরণাদি. অল্লপাদেন ৰাতি যেন অক্কন্তট্ঠানে উদকং পঞ্ঞাযতি, এৰরূপেন তিন্তপাদেন. যথাহ – ‘‘অল্লেহি পাদেহীতি যেহি অক্কন্তট্ঠানে উদকং পঞ্ঞাযতি, এৰরূপেহি পাদেহি পরিভণ্ডকতভূমি ৰা সেনাসনং ৰা ন অক্কমিতব্বং. সচে পন উদকসিনেহমত্তমেৰ পঞ্ঞাযতি, ন উদকং, ৰট্টতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২৪). সউপাহনোতি এত্থ ‘‘ধোতপাদক’’ন্তি ৰত্তব্বং. পাদে পটিমুক্কাহি উপাহনাহি সউপাহনো ভিক্খু ধোতপাদকং ধোতপাদেহি অক্কমিতব্বট্ঠানং তথেৰ ন অক্কমেতি যোজনা.

২৮৯৯. পরিকম্মকতাযাতি সুধাদিপরিকম্মকতায. নিট্ঠুভন্তস্সাতি খেল়ং পাতেন্তস্স. পরিকম্মকতং ভিত্তিন্তি সেতভিত্তিং ৰা চিত্তকম্মকতং ৰা ভিত্তিং. ন কেৰলঞ্চ ভিত্তিমেৰ, দ্ৰারম্পি ৰাতপানম্পি অপস্সেনফলকম্পি পাসাণত্থম্ভম্পি রুক্খত্থম্ভম্পি চীৰরেন ৰা কেনচি ৰা অপ্পটিচ্ছাদেত্ৰা অপস্সযিতুং ন লভতিযেৰ. ‘‘দ্ৰারৰাতপানাদযো পন অপরিকম্মকতাপি অপটিচ্ছাদেত্ৰা ন অপস্সযিতব্বা’’তি গণ্ঠিপদে ৰুত্তং.

২৯০১. নিদ্দাযতো তস্স কোচি সরীরাৰযৰো পচ্চত্থরণে সঙ্কুটিতে সহসা যদি মঞ্চং ফুসতি, দুক্কটন্তি যোজনা.

২৯০২. লোমেসু মঞ্চং ফুসন্তেসু. হত্থপাদানং তলেন অক্কমিতুং ৰট্টতীতি যোজনা. মঞ্চপীঠং নীহরন্তস্স কাযে পটিহঞ্ঞতি, অনাপত্তি.

‘‘দাযকেহি ‘কাযেন ফুসিত্ৰা যথাসুখং পরিভুঞ্জথা’তি দিন্নসেনাসনং, মঞ্চপীঠাদিঞ্চ দাযকেন ৰুত্তনিযামেন পরিভুঞ্জন্তস্স দোসো নত্থী’’তি মাতিকট্ঠকথায সীহল়গণ্ঠিপদে ৰুত্তত্তা তথা পরিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি. ‘‘ইমং মঞ্চপীঠাদিং সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৰুত্তে গরুভণ্ডং হোতি, ন ভাজেতব্বং সঙ্ঘস্স পরামট্ঠত্তা. ‘‘ইমং মঞ্চপীঠাদিং ভদন্তানং ৰস্সগ্গেন গণ্হিতুং দম্মী’’তি ৰুত্তে সতিপি গরুভণ্ডভাৰে কপ্পিযৰত্থুং ভাজেত্ৰা গণ্হিতুং ৰট্টতি, অকপ্পিযভণ্ডমেৰ ভাজেত্ৰা গহেতুং ন লব্ভতি. ‘‘ইমং মঞ্চপীঠং ৰস্সগ্গেন গহেতুং সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৰুত্তে ৰস্সগ্গেন ভাজেত্ৰা গহেতব্বং ৰস্সগ্গেন ভাজনং পঠমং ৰত্ৰা পচ্ছা সঙ্ঘস্স পরামট্ঠত্তা. ‘‘সঙ্ঘস্স ইমং মঞ্চপীঠং ৰস্সগ্গেন গণ্হিতুং দম্মী’’তি ৰুত্তে পন গরুভণ্ডং হোতি পঠমং সঙ্ঘস্স পরামট্ঠত্তাতি অযম্পি ৰিসেসো মাতিকট্ঠকথা গণ্ঠিপদেযেৰ ৰুত্তো.

২৯০৩-৪. উদ্দেসভত্তৰিনিচ্ছযেকদেসং দস্সেতুমাহ ‘‘সহস্সগ্ঘনকো’’তিআদি. সহস্সগ্ঘনকো সচীৰরো পিণ্ডপাতো অৰস্সিকং ভিক্খুং পত্তো, তস্মিং ৰিহারে চ ‘‘এৰরূপো পিণ্ডপাতো অৰস্সিকং ভিক্খুং পত্তো’’তি লিখিত্ৰা ঠপিতোপি চ হোতি, ততো সট্ঠিৰস্সানমচ্চযে তাদিসো সহস্সগ্ঘনকো সচীৰরো কোচি পিণ্ডপাতো সচে উপ্পন্নো হোতি, তং পিণ্ডপাতং বুধো ৰিনিচ্ছযকুসলো ভিক্খু অৰস্সিকট্ঠিতিকায অদত্ৰা সট্ঠিৰস্সিকট্ঠিতিকায দদেয্যাতি যোজনা.

২৯০৫. উদ্দেসভত্তং ভুঞ্জিত্ৰাতি উপসম্পন্নকালে অত্তনো ৰস্সগ্গেন পত্তং উদ্দেসভত্তং পরিভুঞ্জিত্ৰা. জাতো চে সামণেরকোতি সিক্খাপচ্চক্খানাদিৰসেন সচে সামণেরো জাতো. তন্তি উপসম্পন্নকালে গহিতং তদেৰ উদ্দেসভত্তং. সামণেরস্স পাল়িযাতি সামণেরপটিপাটিযা অত্তনো পত্তং পচ্ছা গহেতুং লভতি.

২৯০৬. যো সামণেরো সম্পুণ্ণৰীসতিৰস্সো ‘‘স্ৰে উদ্দেসং লভিস্সতী’’তি ৰত্তব্বো, অজ্জ সো উপসম্পন্নো হোতি, ঠিতিকা অতীতা সিযাতি যোজনা, স্ৰে পাপেতব্বা সামণেরট্ঠিতিকা অজ্জ উপসম্পন্নত্তা অতিক্কন্তা হোতীতি অত্থো, তং ভত্তং ন লভতীতি ৰুত্তং হোতি.

২৯০৭. উদ্দেসভত্তানন্তরং সলাকভত্তং দস্সেতুমাহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. সচে সলাকা লদ্ধা, তংদিনে ভত্তং ন লদ্ধং, পুনদিনে তস্স ভত্তং গহেতব্বং, ন সংসযো ‘‘গহেতব্বং নু খো, ন গহেতব্ব’’ন্তি এৰং সংসযো ন কাতব্বোতি যোজনা.

২৯০৮. উত্তরি উত্তরং অতিরেকং ভঙ্গং ব্যঞ্জনং এতস্সাতি উত্তরিভঙ্গং, তস্স, অতিরেকব্যঞ্জনস্সাতি অত্থো. একচরস্সাতি একচারিকস্স. সলাকাযেৰ সলাকিকা.

২৯০৯. উত্তরিভঙ্গমেৰ উত্তরিভঙ্গকং.

২৯১০. যেন যেন হীতি গাহিতসলাকেন যেন যেন ভিক্খুনা. যং যন্তি ভত্তব্যঞ্জনেসু যং যং ভত্তং ৰা যং যং ব্যঞ্জনং ৰা.

২৯১১. সঙ্ঘুদ্দেসাদিকন্তি সঙ্ঘভত্তউদ্দেসভত্তাদিকং. আদি-সদ্দেন নিমন্তনং, সলাকং, পক্খিকং, উপোসথিকং, পাটিপদিকন্তি পঞ্চ ভত্তানি গহিতানি.

তত্থ সব্বসঙ্ঘস্স দিন্নং সঙ্ঘভত্তং নাম. ‘‘সঙ্ঘতো এত্তকে ভিক্খূ উদ্দিসিত্ৰা দেথা’’তিআদিনা ৰত্ৰা দিন্নং উদ্দেসভত্তং. ‘‘সঙ্ঘতো এত্তকানং ভিক্খূনং ভত্তং গণ্হথা’’তিআদিনা ৰত্ৰা দিন্নং নিমন্তনং নাম. অত্তনো অত্তনো নামেন সলাকগাহকানং ভিক্খূনং দিন্নং সলাকভত্তং নাম. চাতুদ্দসিযং দিন্নং পক্খিকং. উপোসথে দিন্নং উপোসথিকং. পাটিপদে দিন্নং পাটিপদিকং. তংতংনামেন দিন্নমেৰ তথা তথা ৰোহরীযতি. এতেসং পন ৰিত্থারকথা ‘‘অভিলক্খিতেসূ’’তিআদিনা (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২৫ পক্খিকভত্তাদিকথা) অট্ঠকথাযং ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বা. আগন্তুকাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন গমিকভত্তং, গিলানভত্তং, গিলানুপট্ঠাকভত্তন্তি তীণি গহিতানি. আগন্তুকানং দিন্নং ভত্তং আগন্তুকভত্তং. এসেৰ নযো সেসেসু.

২৯১২. ৰিহারন্তি ৰিহারভত্তং উত্তরপদলোপেন, ৰিহারে তত্রুপ্পাদভত্তস্সেতং অধিৰচনং. ৰারভত্তন্তি দুব্ভিক্খসমযে ‘‘ৰারেন ভিক্খূ জগ্গিস্সামা’’তি ধুরগেহতো পট্ঠায দিন্নং. নিচ্চন্তি নিচ্চভত্তং উত্তরপদলোপেন, তঞ্চ তথা ৰত্ৰাৰ দিন্নং. কুটিভত্তং নাম সঙ্ঘস্স আৰাসং কত্ৰা ‘‘অম্হাকং সেনাসনৰাসিনো অম্হাকং ভত্তং গণ্হন্তূ’’তি দিন্নং. পন্নরসৰিধং সব্বমেৰ ভত্তং ইধ ইমস্মিং সেনাসনক্খন্ধকে উদ্দিট্ঠং কথিতং. এতেসং ৰিত্থারৰিনিচ্ছযো অত্থিকেহি সমন্তপাসাদিকায গহেতব্বো.

২৯১৩. পচ্চযভাজনে মিচ্ছাপটিপত্তিযা মহাদীনৰত্তা অপ্পমত্তেনেৰ পটিপজ্জিতব্বন্তি পচ্চযভাজনকং অনুসাসন্তো আহ ‘‘পাল়ি’’ন্তিআদি.

সেনাসনক্খন্ধককথাৰণ্ণনা.