চীৰরসিব্বনকথা
দণ্ডকথিনেনচীৰরসিব্বনকথাযং – তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ তত্থ তত্থ খীলং নিক্খনিত্ৰা সম্বন্ধিত্ৰা চীৰরং সিব্বেন্তি, চীৰরং ৰিকণ্ণং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, কথিনং কথিনরজ্জুং, তত্থ তত্থ ওবন্ধিত্ৰা চীৰরং সিব্বেতুন্তি. ৰিসমে কথিনং পত্থরন্তি, কথিনং পরিভিজ্জতি…পে… ন, ভিক্খৰে, ৰিসমে কথিনং পত্থরিতব্বং, যো পত্থরেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
ছমায কথিনং পত্থরন্তি, কথিনং পংসুকিতং হোতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিণসন্থারকন্তি. কথিনস্স অন্তো জীরতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অনুৰাতং পরিভণ্ডং আরোপেতুন্তি. কথিনং নপ্পহোতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, দণ্ডকথিনং বিদলকং সলাকং ৰিনন্ধনরজ্জুং ৰিনন্ধনসুত্তকং ৰিনন্ধিত্ৰা চীৰরং সিব্বেতুন্তি. সুত্তন্তরিকাযো ৰিসমা হোন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, কল়িম্ভকন্তি. সুত্তা ৰঙ্কা হোন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মোঘসুত্তকন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অধোতেহি পাদেহি কথিনং অক্কমন্তি, কথিনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – ন, ভিক্খৰে, অধোতেহি পাদেহি কথিনং অক্কমিতব্বং, যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অল্লেহি পাদেহি কথিনং অক্কমন্তি, কথিনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – ন, ভিক্খৰে, অল্লেহি পাদেহি কথিনং অক্কমিতব্বং, যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সউপাহনা কথিনং অক্কমন্তি, কথিনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – ন, ভিক্খৰে, সউপাহনেন কথিনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ চীৰরং সিব্বন্তা অঙ্গুলিযা পটিগ্গণ্হন্তি, অঙ্গুলিযো দুক্খা হোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, পটিগ্গহন্তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উচ্চাৰচে পটিগ্গহে ধারেন্তি সুৰণ্ণমযং রূপিযমযং. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খীযন্তি ৰিপাচেন্তি ‘‘সেয্যথাপি গিহী কামভোগিনো’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – ন, ভিক্খৰে, উচ্চাৰচা পটিগ্গহা ধারেতব্বা, যো ধারেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অট্ঠিমযং…পে… সঙ্খনাভিমযন্তি.
তেন খো পন সমযেন সূচিযোপি সত্থকাপি পটিগ্গহাপি নস্সন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, আৰেসনৰিত্থকন্তি. আৰেসনৰিত্থকে সমাকুলা হোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, পটিগ্গহথৰিকন্তি. অংসবদ্ধকো ন হোতি…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, অংসবদ্ধকং বন্ধনসুত্তকন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অব্ভোকাসে চীৰরং সিব্বন্তা সীতেনপি উণ্হেনপি কিলমন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, কথিনসালং কথিনমণ্ডপন্তি. কথিনসালা নীচৰত্থুকা হোতি, উদকেন ওত্থরীযতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, উচ্চৰত্থুকং কাতুন্তি. চযো পরিপততি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, চিনিতুং তযো চযে ইট্ঠকচযং, সিলাচযং, দারুচযন্তি. আরোহন্তা ৰিহঞ্ঞন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তযো সোপানে ইট্ঠকসোপানং, সিলাসোপানং, দারুসোপানন্তি. আরোহন্তা পরিপতন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, আলম্বনবাহন্তি. কথিনসালায তিণচুণ্ণং পরিপততি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ওগুম্ফেত্ৰা উল্লিত্তাৰলিত্তং কাতুং সেতৰণ্ণং কাল়ৰণ্ণং গেরুকপরিকম্মং মালাকম্মং লতাকম্মং মকরদন্তকং পঞ্চপটিকং চীৰররজ্জুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ চীৰরং সিব্বেত্ৰা তথেৰ কথিনং উজ্ঝিত্ৰা পক্কমন্তি, উন্দূরেহিপি উপচিকাহিপি খজ্জতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, কথিনং সঙ্ঘরিতুন্তি. কথিনং পরিভিজ্জতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, গোঘংসিকায কথিনং সঙ্ঘরিতুন্তি. কথিনং ৰিনিৰেঠিযতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, বন্ধনরজ্জুন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ কুট্টেপি থম্ভেপি কথিনং উস্সাপেত্ৰা পক্কমন্তি, পরিপতিত্ৰা কথিনং ভিজ্জতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – অনুজানামি, ভিক্খৰে, ভিত্তিখীলে ৰা নাগদন্তে ৰা লগ্গেতুন্তি. অযং খুদ্দকৰত্থুখন্ধকে আগতো পাল়িপাঠো.
‘‘কথিনন্তি নিস্সেণিম্পি, তত্থ অত্থরিতব্বকটসারককিলঞ্জানং অঞ্ঞতরম্পি. কথিনরজ্জুন্তি যায দুপট্টচীৰরং সিব্বন্তা কথিনে চীৰরং ৰিবন্ধন্তি. কথিনং নপ্পহোতীতি দীঘস্স ভিক্খুনো পমাণেন কতং কথিনং ইত্তরস্স ভিক্খুনো চীৰরং পত্থরিযমানং নপ্পহোতি, অন্তোযেৰ হোতি, দণ্ডকে ন পাপুণাতীতি অত্থো. দণ্ডকথিনন্তি তস্স মজ্ঝে ইত্তরস্স ভিক্খুনো পমাণেন অঞ্ঞং নিস্সেণিং বন্ধিতুং অনুজানামীতি অত্থো. বিদলকন্তি দণ্ডকথিনপ্পমাণেন কটসারকস্স পরিযন্তে পটিসংহরিত্ৰা দুগুণকরণং. সলাকন্তি দুপট্টচীৰরস্স অন্তরে পৰেসনসলাকং. ৰিনন্ধনরজ্জুন্তি মহানিস্সেণিযা সদ্ধিং খুদ্দকনিস্সেণিং ৰিনন্ধিতুং রজ্জুং. ৰিনন্ধনসুত্তকন্তি খুদ্দকনিস্সেণিযা চীৰরং ৰিনন্ধিতুং সুত্তকং. ৰিনন্ধিত্ৰা চীৰরং সিব্বিতুন্তি তেন সুত্তকেন তত্থ চীৰরং ৰিনন্ধিত্ৰা সিব্বেতুং. ৰিসমা হোন্তীতি কাচি খুদ্দকা হোন্তি, কাচি মহন্তা. কল়িম্ভকন্তি পমাণসঞ্ঞাকরণং যং কিঞ্চি তালপণ্ণাদিং. মোঘসুত্তকন্তি ৰড্ঢকীনং দারূসু কাল়সুত্তেন ৰিয হলিদ্দিসুত্তেন সঞ্ঞাকরণং. অঙ্গুলিযা পটিগ্গণ্হন্তীতি সূচিমুখং অঙ্গুলিযা পটিচ্ছন্তি. পটিগ্গহন্তি অঙ্গুলিকোসকং. আৰেসনৰিত্থকং নাম যং কিঞ্চি পাতিচঙ্কোটকাদি. উচ্চৰত্থুকন্তি পংসুং আকিরিত্ৰা উচ্চৰত্থুকং কাতুং অনুজানামীতি অত্থো. ওগুম্ফেত্ৰা উল্লিত্তাৰলিত্তং কাতুন্তি ছদনং ওধুনিত্ৰা ঘনদণ্ডকং কত্ৰা অন্তো চেৰ বহি চ মত্তিকায লিম্পিতুন্তি অত্থো. গোঘংসিকাযাতি ৰেল়ুং ৰা রুক্খদণ্ডকং ৰা অন্তো কত্ৰা তেন সদ্ধিং সংহরিতুন্তি অত্থো. বন্ধনরজ্জুন্তি তথা সংহরিতস্স বন্ধনরজ্জু’’ন্তি অযং অট্ঠকথাপাঠো (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৫৬).
‘‘অনুৰাতং পরিভণ্ডন্তি কিলঞ্জাদীসু করোতীতি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. বিদলকন্তি দুগুণকরণসঙ্খাতস্স কিরিযাৰিসেসস্স অধিৰচনং. কস্স দুগুণকরণং? যেন কিলঞ্জাদিনা মহন্তং কথিনং অত্থতং, তস্স. তঞ্হি দণ্ডকথিনপ্পমাণেন পরিযন্তে সংহরিত্ৰা দুগুণং কাতব্বং. পটিগ্গহন্তি অঙ্গুলিকঞ্চুকং. পাতি নাম পটিগ্গহসণ্ঠানেন কতো ভাজনৰিসেসো. ন সম্মতীতি নপ্পহোতি. নীচৰত্থুকং চিনিতুন্তি বহিকুট্টস্স সমন্ততো নীচৰত্থুকং কত্ৰা চিনিতু’’ন্তি সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. চূল়ৰগ্গ ৩.২৬০-২৬২).
‘‘নিস্সেণিম্পীতি চতূহি দণ্ডেহি চীৰরপ্পমাণেন আযতচতুরস্সং কত্ৰা বদ্ধপটলম্পি. এত্থ হি চীৰরকোটিযো সমকং বন্ধিত্ৰা চীৰরং যথাসুখং সিব্বন্তি. তত্থ অত্থরিতব্বন্তি তস্সা নিস্সেণিযা উপরি চীৰরস্স উপত্থম্ভনত্থায অত্থরিতব্বং. কথিনসঙ্খাতায নিস্সেণিযা চীৰরস্স বন্ধনকরজ্জু কথিনরজ্জূতি মজ্ঝিমপদলোপী সমাসোতি আহ ‘‘যাযা’’তিআদি. তত্থ যস্মা দ্ৰিন্নং পটলানং একস্মিং অধিকে জাতে তত্থ ৰলিযো হোন্তি, তস্মা দুপট্টচীৰরস্স পটলদ্ৰযম্পি সমকং কত্ৰা বন্ধনকরজ্জু কথিনরজ্জূতি ৰেদিতব্বং. পাল়িযং (চূল়ৰ. ২৫৬) কথিনস্স অন্তো জীরতীতি কথিনে বদ্ধস্স চীৰরস্স পরিযন্তো জীরতী’’তি ৰিমতিৰিনোদনিযং ৰুত্তং.
‘‘বিদলকং নাম দিগুণকরণসঙ্খাতস্স কিরিযাৰিসেসস্স অধিৰচনং. কস্স দিগুণকরণং? যেন কিলঞ্জাদিনা মহন্তং কথিনং অত্থতং, তস্স. তঞ্হি দণ্ডকথিনপ্পমাণেন পরিযন্তে সংহরিত্ৰা দিগুণং কাতব্বং, অঞ্ঞথা খুদ্দকচীৰরস্স অনুৰাতপরিভণ্ডাদিৰিধানকরণে হত্থস্স ওকাসো ন হোতি. সলাকায সতি দ্ৰিন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং ঞত্ৰা সিব্বিতাসিব্বিতং সুখং পঞ্ঞাযতি. দণ্ডকথিনে কতে ন বহূহি সহাযেহি পযোজনং. ‘অসংকুটিত্ৰা চীৰরং সমং হোতি, কোণাপি সমা হোন্তী’তি লিখিতং, ‘হলিদ্দিসুত্তেন সঞ্ঞাকরণ’ন্তি ৰুত্তত্তা ‘হলিদ্দিসুত্তেন চীৰরং সিব্বেতুম্পি ৰট্টতী’তি সিদ্ধং. তত্থ হি কেচি অকপ্পিযসঞ্ঞিনো. পটিগ্গহো নাম অঙ্গুলিকোসো. পাতীতি পটিগ্গহসণ্ঠানং. পটিগ্গহথৰিকন্তি অঙ্গুলিকোসথৰিক’’ন্তি ৰজিরবুদ্ধিটীকাযং (ৰজির. টী. চূল়ৰগ্গ ২৫৬) আগতং.