১২. সত্তসতিকক্খন্ধকো
দসৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৪৪৬. সত্তসতিকক্খন্ধকে ভিক্খগ্গেনাতি ভিক্খুগণনায. মহীতি হিমং.
৪৪৭. অৰিজ্জানিৰুতাতি অৰিজ্জানীৰরণেন নিৰুতা পটিচ্ছন্না. অৰিদ্দসূতি অঞ্ঞাণিনো. উপক্কিলেসা ৰুত্তাতি তেসং সমণব্রাহ্মণানং এতে সুরাপানাদযো উপক্কিলেসাতি ৰুত্তা. নেত্তিযা তণ্হায সহিতা সনেত্তিকা.
৪৫০-১. অহোগঙ্গোতি তস্স পব্বতস্স নামং. পটিকচ্চেৰ গচ্ছেয্যন্তি যত্থ নং অধিকরণং ৰূপসমিতুং ভিক্খূ সন্নিপতিস্সন্তি, তত্থাহং পঠমমেৰ গচ্ছেয্যং. সম্ভাৰেসুন্তি সম্পাপুণিংসু.
৪৫২. অলোণিকন্তি লোণরহিতং ভত্তং, ব্যঞ্জনং ৰা. আসুতাতি সব্বসম্ভারসজ্জিতা, ‘‘অসুত্তা’’তি ৰা পাঠো.
৪৫৩. উজ্জৰিংসূতি নাৰায পটিসোতং গচ্ছিংসু. পাচীনকাতি পুরত্থিমদিসায জাতত্তা ৰজ্জিপুত্তকে সন্ধায ৰুত্তং. পাৰেয্যকাতি পাৰেয্যদেসৰাসিনো.
৪৫৪. ননু ত্ৰং, আৰুসো, ৰুড্ঢোতি ননু ত্ৰং থেরো নিস্সযমুত্তো, কস্মা তং থেরো পণামেসীতি ভেদৰচনং ৰদন্তি. গরুনিস্সযং গণ্হামাতি নিস্সযমুত্তাপি মযং একং সম্ভাৰনীযগরুং নিস্সযভূতং গহেত্ৰাৰ ৰসিস্সামাতি অধিপ্পাযো.
৪৫৫. মূলাদাযকাতি পঠমং দসৰত্থূনং দাযকা, আৰাসিকাতি অত্থো. পথব্যা সঙ্ঘত্থেরোতি লোকে সব্বভিক্খূনং তদা উপসম্পদায ৰুড্ঢো. সুঞ্ঞতাৰিহারেনাতি সুঞ্ঞতামুখেন অধিগতফলসমাপত্তিং সন্ধায ৰদতি.
৪৫৭. সুত্তৰিভঙ্গেতি পদভাজনীযে. ইদঞ্চ ‘‘যো পন ভিক্খু সন্নিধিকারকং খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা’’তি (পাচি. ২৫৩) সুত্তে যাৰকালিকস্সেৰ পরামট্ঠত্তা সিঙ্গীলোণস্স যাৰজীৰিকস্স সন্নিধিকতস্স আমিসেন সদ্ধিং পরিভোগে পাচিত্তিযং ৰিভঙ্গনযেনেৰ সিজ্ঝতীতি ৰুত্তং, তং পন পাচিত্তিযং ৰিভঙ্গে আগতভাৰং সাধেতুং ‘‘কথং সুত্তৰিভঙ্গে’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ হি লোণমেত্থ সন্নিধিকতং, ন খাদনীযং ভোজনীযন্তি লোণমিস্সভোজনে ৰজ্জিপুত্তকা অনৰজ্জসঞ্ঞিনো অহেসুং. তথাসঞ্ঞীনম্পি নেসং আপত্তিদস্সনত্থং ‘‘সন্নিধিকারে অসন্নিধিকারসঞ্ঞী’’তি ইদং সুত্তৰিভঙ্গং উদ্ধটন্তি ৰেদিতব্বং.
তেন সদ্ধিন্তি পুরেপটিগ্গহিতলোণেন সদ্ধিং. দুক্কটেনেত্থ ভৰিতব্বন্তি ‘‘যাৰকালিকেন, ভিক্খৰে, যাৰজীৰিকং পটিগ্গহিত’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘তদহুপটিগ্গহিত’’ন্তি ৰচনসামত্থিযতো পুরেপটিগ্গহিতং যাৰজীৰিকং যাৰকালিকেন সদ্ধিং সম্ভিন্নরসং কালেপি ন কপ্পতীতি সিজ্ঝতি, তত্থ দুক্কটেন ভৰিতব্বন্তি অধিপ্পাযো. দুক্কটেনপি ন ভৰিতব্বন্তি যদি হি সন্নিধিকারপচ্চযা দুক্কটং মঞ্ঞথ, যাৰজীৰিকস্স লোণস্স সন্নিধিদোসাভাৰা দুক্কটেন ন ভৰিতব্বং, অথ আমিসেন সম্ভিন্নরসস্স তস্স আমিসগতিকত্তা দুক্কটং মা মঞ্ঞথ. তদা চ হি পাচিত্তিযেনেৰ ভৰিতব্বং আমিসত্তুপগমনতোতি অধিপ্পাযো. ন হি এত্থ যাৰজীৰিকন্তিআদিনাপি দুক্কটাভাৰং সমত্থেতি.
পাল়িযং রাজগহে সুত্তৰিভঙ্গেতিআদীসু সব্বত্থ সুত্তে চ ৰিভঙ্গে চাতি অত্থো গহেতব্বো. তস্স তস্স ৰিকালভোজনাদিনো সুত্তেপি পটিক্খিত্তত্তা ৰিনযস্স অতিসরণং অতিক্কমো ৰিনযাতিসারো. ‘‘নিসীদনং নাম সদসং ৰুচ্চতীতি আগত’’ন্তি ইদং ৰিভঙ্গে চ আগতদস্সনত্থং ৰুত্তং. তং পমাণং করোন্তস্সাতি সুগতৰিদত্থিযা ৰিদত্থিত্তযপ্পমাণং করোন্তস্স, দসায পন ৰিদত্থিদ্ৰযপ্পমাণং কতং. অদসকম্পি নিসীদনং ৰট্টতি এৰাতি অধিপ্পাযো. সেসমিধ হেট্ঠা সব্বত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
দসৰত্থুকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সত্তসতিকক্খন্ধকৰণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায ৰিমতিৰিনোদনিযং
চূল়ৰগ্গৰণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.
নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
পরিৰারৰণ্ণনা
মহাৰগ্গো
পঞ্ঞত্তিৰারৰণ্ণনা
১. ৰিসুদ্ধপরিৰারস্স সীলক্খন্ধাদিধম্মক্খন্ধসরীরস্স ভগৰতো ৰিনযপরিযত্তিসাসনে খন্ধকানং অনন্তরং পরিৰারোতি যো ৰিনযো সঙ্গহং সমারুল়্হো, তস্স দানি অনুত্তানত্থৰণ্ণনং করিস্সামীতি যোজনা.
সমন্তচক্খুনাতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন. অতিৰিসুদ্ধেন মংসচক্খুনাতি রত্তিন্দিৰং সমন্তা যোজনপ্পমাণে অতিসুখুমানিপি রূপানি পস্সনতো অতিৰিয পরিসুদ্ধেন পসাদচক্খুনা. ‘‘অত্থি তত্থ পঞ্ঞত্তী’’তিআদীসু অত্থি নু খো তত্থ পঞ্ঞত্তীতিআদিনা অত্থো গহেতব্বোতি আহ ‘‘তত্থ পঞ্ঞত্তি…পে… কেনাভতন্তি পুচ্ছা’’তি.
২. পুচ্ছাৰিস্সজ্জনেতি পুচ্ছায ৰিস্সজ্জনে. ৰিনীতকথাতি ৰিনীতৰত্থুকথা, অযমেৰ ৰা পাঠো.
দ্ৰঙ্গিকেন একেন সমুট্ঠানেনাতি অঙ্গদ্ৰযসমুদাযভূতেন একেন. অঙ্গদ্ৰযৰিমুত্তস্স সমুট্ঠানস্স অভাৰেপি তেসু একেনঙ্গেন ৰিনা অযং আপত্তি ন হোতীতি দস্সনত্থমেৰ ‘‘একেন সমুট্ঠানেনা’’তি ৰুত্তং. ইদানি তেসু দ্ৰীসু অঙ্গেসু পধানঙ্গং দস্সেতুমাহ ‘‘এত্থ হি চিত্তং অঙ্গং হোতী’’তিআদি. যস্মা পন মগ্গেনমগ্গপ্পটিপত্তিসঙ্খাতায কাযৰিঞ্ঞত্তিযা সেৰনচিত্তেনেৰ সম্ভৰে সতি অযং তং অঙ্গদ্ৰযং উপাদায ভগৰতা পঞ্ঞত্তা আপত্তিসম্মুতি হোতি, নাসতি. তস্মা তং চিত্তং কাযৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতস্স কাযস্স অঙ্গং কারণং হোতি, ন আপত্তিযা. তস্স পন তংসমুট্ঠিতকাযো এৰ অঙ্গং অব্যৰহিতকারণং, চিত্তং পন কারণকারণন্তি অধিপ্পাযো. এৰং উপরিপি সব্বত্থ চিত্তঙ্গযুত্তসমুট্ঠানেসু অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো. ‘‘একেন সমুট্ঠানেন সমুট্ঠাতী’’তিআদিপরিৰারৰচনেনেৰ আপত্তিযা অকুসলাদিপরমত্থসভাৰতা পাল়িঅট্ঠকথাসু পরিযাযতোৰ ৰুত্তা, সম্মুতিসভাৰা এৰ আপত্তীতি সিজ্ঝতি সমুট্ঠানসমুট্ঠিতানং ভেদসিদ্ধিতোতি গহেতব্বং. ইমমত্থং সন্ধাযাতি আপন্নায পারাজিকাপত্তিযা কেহিচিপি সমথেহি অনাপত্তিভাৰাপাদনস্স অসক্কুণেয্যত্তসঙ্খাতমত্থং সন্ধায.
৩. পোরাণকেহি মহাথেরেহীতি সঙ্গীতিত্তযতো পচ্ছা পোত্থকসঙ্গীতিকারকেহি ছল়ভিঞ্ঞাপঅসম্ভিদাদিগুণসমুজ্জলেহি মহাথেরেহি. চতুত্থসঙ্গীতিসদিসা হি পোত্থকারোহসঙ্গীতি.
১৮৮. মহাৰিভঙ্গেতি ভিক্খুৰিভঙ্গে. সোল়স ৰারা দস্সিতাতি যেহি ৰারেহি আদিভূতেহি উপলক্খিতত্তা অযং সকলোপি পরিৰারো সোল়সপরিৰারোতি ৰোহরীযতি, তে সন্ধায ৰদতি.
পঞ্ঞত্তিৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমুট্ঠানসীসৰণ্ণনা
২৫৭. পাল়িযং নিব্বানঞ্চেৰ পঞ্ঞত্তীতি এত্থ যস্মা সঙ্খতধম্মে উপাদায পঞ্ঞত্তা সম্মুতিসচ্চভূতা পুগ্গলাদিপঞ্ঞত্তি পরমত্থতো অৰিজ্জমানত্তা উপ্পত্তিৰিনাসযুত্তৰত্থুধম্মনিযতেন অনিচ্চদুক্খলক্খণদ্ৰযেন যুত্তাতি ৰত্তুং অযুত্তা, কারকৰেদকাদিরূপেন পন পরিকপ্পিতেন অত্তসভাৰেন ৰিরহিতত্তা ‘‘অনত্তা’’তি ৰত্তুং যুত্তা. তস্মা অযং পঞ্ঞত্তিপি অসঙ্খতত্তসামঞ্ঞতো ৰত্থুভূতেন নিব্বানেন সহ ‘‘অনত্তা ইতি নিচ্ছযা’’তি ৰুত্তা. অৰিজ্জমানাপি হি সম্মুতি কেনচি পচ্চযেন অকতত্তা অসঙ্খতা এৰাতি.
করুণাসীতলত্তং, পঞ্ঞাপভাসিতত্তঞ্চ ভগৰতো দস্সেতুং ‘‘বুদ্ধচন্দে, বুদ্ধাদিচ্চে’’তি এতং উভযং ৰুত্তং. হাযতি এতেনাতি হানি, দুক্খস্স হানি দুক্খহানি, সব্বদুক্খাপনূদনকারণন্তি অত্থো. পিটকে তীণি দেসযীতি যস্মা অঞ্ঞেপি মহাৰীরা সম্মাসম্বুদ্ধা সদ্ধম্মং দেসযন্তি, তস্মা অঙ্গীরসো পিটকানি তীণি দেসযীতি যোজনা. মহাগুণন্তি মহানিসংসং. এৰং নীযতি সদ্ধম্মোতি যদি ৰিনযপরিযত্তি অপরিহীনা তিট্ঠতি, এৰং সতি পটিপত্তিপটিৰেধসদ্ধম্মোপি নীযতি পৰত্তীযতি, ন পরিহাযতীতি অত্থো.
ৰিনযপরিযত্তি পন কথং তিট্ঠতীতি আহ ‘‘উভতো চা’’তিআদি. পরিৰারেন গন্থিতা তিট্ঠতীতি যোজেতব্বং. তস্সেৰ পরিৰারস্সাতি তস্মিং এৰ পরিৰারে. সমুট্ঠানং নিযতো কতন্তি একচ্চং সমুট্ঠানেন নিযতং কতং. তস্মিং পরিৰারে কিঞ্চি সিক্খাপদং নিযতসমুট্ঠানং অঞ্ঞেহি অসাধারণং, তং পকাসিতন্তি অত্থো.
সম্ভেদং নিদানঞ্চঞ্ঞন্তি সম্ভেদো সিক্খাপদানং অঞ্ঞমঞ্ঞসমুট্ঠানেন সংকিণ্ণতা, নিদানঞ্চ পঞ্ঞত্তিট্ঠানং, অঞ্ঞং পুগ্গলাদিৰত্থাদি চ. সুত্তে দিস্সন্তি উপরীতি হেট্ঠা ৰুত্তে, উপরি ৰক্খমানে চ পরিৰারসুত্তে এৰ দিস্সন্তি. যস্মা চ এৰং, তস্মা সকলসাসনাধারস্স ৰিনযস্স ঠিতিহেতুভূতং পরিৰারং সিক্খেতি, এৰমেত্থ যোজনা দট্ঠব্বা.
সম্ভিন্নসমুট্ঠানানীতি অঞ্ঞেহি সাধারণসমুট্ঠানানি. আদিম্হি তাৰ পুরিমনযেতি সব্বপঠমে পঞ্ঞত্তিৰারে আগতনযং সন্ধায ৰদতি, তত্থ পন পঞ্ঞত্তিৰারে ‘‘পঠমং পারাজিকং কত্থ পঞ্ঞত্তন্তি, ৰেসালিযং পঞ্ঞত্ত’’ন্তিআদিনা (পরি. ১) নিদানম্পি দিস্সতি এৰ. পরতোতি আগতভাৰং পন সন্ধায পরতো আগতে সুত্তে দিস্সতীতি ৰেদিতব্বন্তি ৰুত্তং. তস্সাতি উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্নস্স সিক্খাপদস্স.
২৫৮. অনিযতা পঠমিকাতি আপত্তিং অপেক্খিত্ৰাৰ ইত্থিলিঙ্গং কতং, পঠমানিযতং সিক্খাপদন্তি অত্থো. পাল়িযং নানুবন্ধে পৰত্তিনিন্তি ৰুট্ঠাপিতং পৰত্তিনিং অননুবন্ধনসিক্খাপদং.
২৬০. এল়কলোমসিক্খাপদৰত্থুস্মিং ‘‘ভিক্খুনিযো এল়কলোমানি ধোৰন্তিযো রজন্তিযো ৰিজটেন্তিযো রিঞ্চন্তি উদ্দেসং পরিপুচ্ছ’’ন্তি (পারা. ৫৭৬) আগতত্তা ইমং রিঞ্চন্তি-পদং গহেত্ৰা সিক্খাপদং উপলক্খিতন্তি দস্সেন্তো ‘‘ৰিভঙ্গে ‘রিঞ্চন্তি উদ্দেস’ন্তি আগতং এল়কলোমধোৰাপনসিক্খাপদ’’ন্তি আহ.
ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদন্তি অসমযে ৰস্সিকসাটিকপরিযেসনসিক্খাপদং (পারা. ৬২৬ আদযো). রতনসিক্খাপদন্তি রতনং ৰা রতনসম্মতং ৰা পটিসামনসিক্খাপদং (পাচি. ৫০২ আদযো).
২৬৫. পাল়িযং বুদ্ধঞাণেনাতি পটিৰিদ্ধসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন.
২৬৭. ‘‘ন দেসেন্তি তথাগতা’’তি এতেন ছত্তপাণিস্স ধম্মদেসনাপটিক্খেপং দস্সেতি.
২৬৯. অকতন্তি অঞ্ঞেহি অমিস্সীকতং, নিযতসমুট্ঠানন্তি অত্থো. অকতন্তি ৰা পুব্বে অনাগতং, অভিনৰন্তি অত্থো.
২৭০. সমুট্ঠানঞ্হি সঙ্খেপন্তি এত্থ সঙ্খিপন্তি সঙ্গয্হন্তি সদিসসমুট্ঠানানি এত্থাতি সঙ্খেপো, সমুট্ঠানসীসং. নেতি ৰিনেতি কাযৰচীদুচ্চরিতন্তি নেত্তি, ৰিনযপাল়ি, সা এৰ ধম্মোতি নেত্তিধম্মোতি আহ ‘‘ৰিনযপাল়িধম্মস্সা’’তি.
সমুট্ঠানসীসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অন্তরপেয্যালং
কতিপুচ্ছাৰারৰণ্ণনা
২৭১. কতি আপত্তিযোতি পারাজিকাদীসু পঞ্চসু আপত্তীসু মেথুনাদিন্নাদানাদিঅন্তোগধভেদং অপেক্খিত্ৰা জাতিৰসেন একত্তং আরোপেত্ৰা পুচ্ছা কতা. কতি আপত্তিক্খন্ধাতি অন্তোগধভেদং অপেক্খিত্ৰা পচ্চেকং রাসট্ঠেনাতি এত্তকমেৰেত্থ ভেদো. ৰিনীতানিযেৰ ৰিনীতৰত্থূনীতি আপত্তিতো ৰিরমণানি এৰ অৰিপ্পটিসারপামোজ্জাদিধম্মানং কারণত্তা ৰত্থূনীতি ৰিনীতৰত্থূনি, তানি এত্থ অত্থতো ৰিরতিআদিঅনৰজ্জধম্মা এৰ. ৰেরং মণতীতি ৰেরহেতুত্তা ‘‘ৰের’’ন্তি লদ্ধনামং রাগাদিঅকুসলপক্খং ৰিনাসেতি.
ধম্মস্সৰনগ্গং ভিন্দিত্ৰা গচ্ছতীতি বহূসু একতো নিসীদিত্ৰা ধম্মং সুণন্তেসু তং ধম্মস্সৰনসমাগমং কোপেত্ৰা উট্ঠায গচ্ছতি. অনাদরোৰাতি তুস্সিতব্বট্ঠানে তুট্ঠিং, সংৰিজিতব্বট্ঠানে সংৰেগঞ্চ অপৰেদেন্তো এৰ. কাযপাগব্ভিযন্তি উন্নতিৰসেন পৰত্তনকাযানাচারং.
২৭৪. মেত্তায সম্ভূতং মেত্তং, কাযকম্মং. উভযেহিপীতি নৰকেহি, থেরেহি চ. পিযং করোতীতি তং পুগ্গলং পেমট্ঠানং করোতি, কেসন্তি আহ ‘‘সব্রহ্মচারীন’’ন্তি.
পুগ্গলং পটিৰিভজিত্ৰা ভুঞ্জতীতি পকতেন সম্বন্ধো. তমেৰ পুগ্গলপটিৰিভাগং দস্সেতুং ‘‘অসুকস্সা’’তিআদি ৰুত্তং.
ভুজিস্সভাৰকরণতোতি তণ্হাদাসব্যতো মোচেত্ৰা সমথৰিপস্সনাসু সেরিৰিহারিতাকরণতোতি অত্থো. নিয্যাতীতি পৰত্ততি. সম্মাদুক্খক্খযায সংৰত্ততীতি অত্থো.
কতিপুচ্ছাৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ছআপত্তিসমুট্ঠানৰারৰণ্ণনা
২৭৬. পঠমেন আপত্তিসমুট্ঠানেনাতি কেৰলং কাযেন. পারাজিকাপত্তিযা একন্তসচিত্তকসমুট্ঠানত্তা ‘‘ন হীতি ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. সঙ্ঘাদিসেসাদীনং দুক্কটপরিযোসানানং পঞ্চন্নং অচিত্তকানম্পি সম্ভৰতো ‘‘সিযা’’তি ৰুত্তং, আপজ্জনং সিযা ভৰেয্যাতি অত্থো. হীনুক্কট্ঠেহি জাতিআদীহি ওমসনে এৰ দুব্ভাসিতস্স পঞ্ঞত্তত্তা সা একন্তৰাচাচিত্তসমুট্ঠানা এৰাতি.
দুতিযসমুট্ঠাননযে ৰাচায এৰ সমাপজ্জিতব্বপাটিদেসনীযস্স অভাৰা ‘‘ন হী’’তি ৰুত্তং.
ততিযে পন ৰোসাসমানরূপং ভিক্খুনিং কাযৰাচাহি অনপসাদনপচ্চযা পাটিদেসনীযসম্ভৰতো ‘‘সিযা’’তি ৰুত্তং.
ওমসনে পাচিত্তিযস্স অদিন্নাদানসমুট্ঠানত্তেপি তপ্পচ্চযা পঞ্ঞত্তস্স দুব্ভাসিতস্স পঞ্চমেনেৰ সমুপ্পত্তীতি দস্সেতুং চতুত্থৰারে ‘‘দুব্ভাসিতং আপজ্জেয্যাতি ন হীতি ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা পঞ্চমৰারে ‘‘সিযাতি ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. কাযৰিকারেনেৰ ওমসন্তস্স পনেত্থ দুব্ভাসিতভাৰেপি কাযকীল়াভাৰাভাৰতো দুক্কটমেৰাতি দট্ঠব্বং.
ছট্ঠৰারে পন ৰিজ্জমানোপি কাযো দুব্ভাসিতস্স অঙ্গং ন হোতি, পঞ্চমসমুট্ঠানে এৰ ছট্ঠম্পি পৰিসতীতি দস্সেতুং ‘‘ন হী’’তি পটিক্খিত্তং, ন পন তত্থ সব্বথা দুব্ভাসিতেন অনাপত্তীতি দস্সেতুং. ন হি দৰকম্যতায কাযৰাচাহি ওমসন্তস্স দুব্ভাসিতাপত্তি ন সম্ভৰতি. যঞ্হি পঞ্চমেনেৰ সমাপজ্জতি, তং ছট্ঠেনপি সমাপজ্জতি এৰ ধম্মদেসনাপত্তি ৰিযাতি গহেতব্বং. সেসং সমুট্ঠানৰারে সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
ছআপত্তিসমুট্ঠানৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কতাপত্তিৰারৰণ্ণনা
২৭৭. দুতিযে পন কতিৰারে পঠমসমুট্ঠানেন আপজ্জিতব্বানং আপত্তীনং লহুদস্সনসুখত্থং কুটিকারাদীনি এৰ সমুদ্ধটানি, ন অঞ্ঞেসং অভাৰা, সঞ্চরিত্তাদীনম্পি ৰিজ্জমানত্তা. এৰং দুতিযসমুট্ঠানাদীসুপি. ‘‘কপ্পিযসঞ্ঞী’’তি ইমিনা অচিত্তকত্তং দস্সেতি. ‘‘কুটিং করোতী’’তি ইমিনা ৰচীপযোগাভাৰং. উভযেনাপি কেৰলং কাযেনেৰ দুক্কটাদীনং সম্ভৰং দস্সেতি. এৰং উপরিপি যথানুরূপং কাতব্বং.
‘‘একেন সমুট্ঠানেন সমুট্ঠহন্তী’’তি ইদং ইধ ৰিসেসেত্ৰা দস্সিতানং কাযতোৰ সমুট্ঠিতানং ৰসেন ৰুত্তং, অৰিসেসতো পন তা আপত্তিযো ইতরসমুট্ঠানেহিপি যথারহং সমুট্ঠহন্তি এৰ. এৰং উপরিপি.
‘‘তিণৰত্থারকেন চা’’তি ইদং সঙ্ঘাদিসেসৰজ্জিতানং চতুন্নং আপত্তীনং ৰসেন ৰুত্তং.
২৭৯. সংৰিদহিত্ৰা কুটিং করোতীতি ৰাচায সংৰিদহতি, সযঞ্চ কাযেন করোতীতি অত্থো.
কতাপত্তিৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আপত্তিসমুট্ঠানগাথাৰণ্ণনা
২৮৩. ততিযো পন গাথাৰারো দুতিযৰারেন ৰুত্তমেৰত্থং সঙ্গহেত্ৰা দস্সেতুং ৰুত্তো. তত্থ কাযোৰ কাযিকোতি ৰত্তব্বে ৰচনৰিপল্লাসেন ‘‘কাযিকা’’তি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘তেন সমুট্ঠিতা’’তি, কাযো সমুট্ঠানং অক্খাতোতি অত্থো.
ৰিৰেকদস্সিনাতি সব্বসঙ্খতৰিৰিত্তত্তা, ততো ৰিৰিত্তহেতুত্তা চ নীৰরণৰিৰেকঞ্চ নিব্বানঞ্চ দস্সনসীলেন. ৰিভঙ্গকোৰিদাতি উভতোৰিভঙ্গকুসলাতি আলপনং. ইধ পনেৰং অঞ্ঞো পুচ্ছন্তো নাম নত্থি, উপালিত্থেরো সযমেৰ অত্থং পাকটং কাতুং পুচ্ছাৰিসজ্জনঞ্চ অকাসীতি ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.
আপত্তিসমুট্ঠানগাথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ৰিপত্তিপচ্চযৰারৰণ্ণনা
২৮৪. চতুত্থে পন ৰিপত্তিপচ্চযৰারে সীলৰিপত্তিপচ্চযাতি সীলৰিপত্তিপঅচ্ছাদনপচ্চযা.
২৮৬. দিট্ঠিৰিপত্তিপচ্চযাতি দিট্ঠিৰিপত্তিযা অপ্পটিনিস্সজ্জনপচ্চযা.
২৮৭. আজীৰৰিপত্তিপচ্চযাতি এত্থ আগম্ম জীৰন্তি এতেনাতি আজীৰো, চতুপচ্চযো, সোৰ মিচ্ছাপত্তিযা ৰিপন্নত্তা ৰিপত্তীতি আজীৰৰিপত্তি, তস্সা আজীৰৰিপত্তিযা হেতু, তদুপ্পাদনতপরিভোগনিমিত্তন্তি অত্থো.
ৰিপত্তিপচ্চযৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অধিকরণপচ্চযৰারৰণ্ণনা
২৯১. পঞ্চমে অধিকরণপচ্চযৰারে কিচ্চাধিকরণপচ্চযাতি অপলোকনৰচনঞত্তিকম্মৰাচাসঙ্খতকম্মৰাচাপচ্চযা. পঞ্চাতি এত্থ অধম্মিককতিকাদিং অপলোকেত্ৰা করোন্তানং অনিমিত্তন্তি অত্থো. পঞ্চমে অধিকরণপচ্চযৰারে কিচ্চাধিকরণপচ্চযা অপলোকনাৰসানে দুক্কটং, অধিপ্পাযাদিনা ঞত্তিকম্মাদিং করোন্তানং থুল্লচ্চযাদি চ সঙ্গয্হতীতি দট্ঠব্বং. অৰসেসা আপত্তিযোতি সোতাপত্তিফলসমাপত্তিআদযো. ‘‘নত্থঞ্ঞা আপত্তিযো’’তি ইদং ৰিপত্তিআদিভাগিনিযো সাৰজ্জাপত্তিযো সন্ধায ৰুত্তং.
অধিকরণপচ্চযৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমথভেদং
অধিকরণপরিযাযৰারৰণ্ণনা
২৯৩. ছট্ঠে পরিযাযৰারে অলোভো পুব্বঙ্গমোতিআদি সাসনট্ঠিতিযা অৰিপরীততো ধম্মৰাদিস্স ৰিৰাদং সন্ধায ৰুত্তং. অট্ঠারস ভেদকরৰত্থূনি ঠানানীতি ধম্মাদীসু অধম্মোতিআদিনা গহেত্ৰা দীপনানি ইধেৰ ভেদকরৰত্থূনি, তানি এৰ কাযকলহাদিৰিৰাদস্স কারণত্তা ঠানানি, ওকাসত্তা ৰত্থূনি, আধারত্তা ভূমিযোতি চ ৰুত্তানি. অব্যাকতহেতূতি অসেক্খানং ৰিৰাদং সন্ধায ৰুত্তং. দ্ৰাদস মূলানীতি কোধো উপনাহো, মক্খো পলাসো, ইস্সা মচ্ছরিযং, মাযা সাঠেয্যং, পাপিচ্ছতা মহিচ্ছতা, সন্দিট্ঠিপরামাসিতা আধানগ্গাহীদুপ্পটিনিস্সজ্জিতানীতি ইমেসং ছন্নং যুগল়ানং ৰসেন ছ ধম্মা চেৰ লোভাদযো ছ হেতূ চাতি দ্ৰাদস ধম্মা ৰিৰাদাধিকরণস্স মূলানি.
২৯৪. চুদ্দস মূলানীতি তানেৰ দ্ৰাদস কাযৰাচাহি সদ্ধিং চুদ্দস অনুৰাদাধিকরণস্স মূলানি.
২৯৫. পথৰীখণনাদীসু পণ্ণত্তিৰজ্জেসু কুসলাব্যাকতচিত্তমূলিকা আপত্তি হোতীতি দস্সেতুং ‘‘অলোভো পুব্বঙ্গমো’’তিআদি ৰুত্তং. সত্ত আপত্তিক্খন্ধা ঠানানীতিআদি সত্তন্নং আপত্তিক্খন্ধানং পটিচ্ছাদনপচ্চযা আপত্তিসম্ভৰতো ৰুত্তং. ‘‘আপত্তাধিকরণপচ্চযা চতস্সো আপত্তিযো আপজ্জতী’’তি (পরি. ২৯০) হি ৰুত্তং. ‘‘ছ হেতূ’’তি ইদং কুসলানং আপত্তিহেতুৰোহারস্স অযুত্ততায ৰুত্তং, ন পন কুসলহেতূনং অভাৰতো. ‘‘অলোভো পুব্বঙ্গমো’’তি হি আদি ৰুত্তং. আপত্তিহেতৰো এৰ হি পুব্বঙ্গমনামেন ৰুত্তা.
২৯৬. চত্তারি কম্মানি ঠানানীতিআদীসু অপলোকনৰাচা, ঞত্তিআদিৰাচাযো চ কম্মানীতি ৰুত্তং. তা এৰ হি একসীমাযং সামগ্গিমুপগতানং কম্মপ্পত্তানং অনুমতিযা সাৰনকিরিযানিপ্ফত্তিসঙ্খাতস্স সঙ্ঘগণকিচ্চসভাৰস্স কিচ্চাধিকরণস্স অধিট্ঠানাভাৰেন ‘‘ঠানৰত্থুভূমিযো’’তি ৰুচ্চন্তি. একং মূলং সঙ্ঘোতি যেভুয্যৰসেন ৰুত্তং. গণঞত্তিঅপলোকনানঞ্হি গণোপি মূলন্তি. ঞত্তিতো ৰাতি ঞত্তিঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থকম্মৰাচানং ঞত্তিরূপত্তা, ঞত্তিপুব্বকত্তা চ ৰুত্তং. কম্মঞত্তিকম্মৰাচাঞত্তিৰসেন হি দুৰিধাসু ঞত্তীসু অনুস্সাৰনাপি কম্মমূলকন্ত্ৰেৰ সঙ্গয্হন্তি. ঞত্তিৰিভাগো চাযং উপরি আৰি ভৰিস্সতি.
‘‘ইমে সত্ত সমথা…পে… পরিযাযেনা’’তি ইদং পুচ্ছাৰচনং. ‘‘সিযা’’তি ইদং ৰিসজ্জনং. ‘‘কথঞ্চ সিযা’’তি ইদং পুন পুচ্ছা. ৰিৰাদাধিকরণস্স দ্ৰে সমথাতিআদি পুন ৰিসজ্জনং. তত্থ ‘‘ৰত্থুৰসেনা’’তি ইদং ‘‘সত্ত সমথা দস সমথা হোন্তী’’তি ইমস্স কারণৰচনং. ‘‘পরিযাযেনা’’তি ইদং ‘‘দস সমথা সত্ত সমথা হোন্তী’’তি ইমস্স কারণৰচনং. চতুব্বিধাধিকরণসঙ্খাতৰত্থুৰসেন চ দেসনাক্কমসঙ্খাতপরিযাযৰসেন চাতি অত্থো.
অধিকরণপরিযাযৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সাধারণৰারাদিৰণ্ণনা
২৯৭. সত্তমে সাধারণৰারে সাধারণাতি ৰিৰাদাধিকরণস্স ৰূপসমনকিচ্চসাধারণা. এৰং সব্বত্থ.
২৯৮. অট্ঠমে তব্ভাগিযৰারে তব্ভাগিযাতি ৰিৰাদাধিকরণস্স ৰূপসমনতো তপ্পক্খিকা.
সাধারণৰারাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমথাসমথস্সসাধারণৰারৰণ্ণনা
২৯৯. নৰমে সমথাসমথসাধারণৰারে ‘‘সব্বে সমথা একতোৰ অধিকরণং সমেন্তি উদাহু নানা’’তি পুচ্ছন্তেন ‘‘সমথা সমথস্স সাধারণা, সমথা সমথস্স অসাধারণা’’তি ৰুত্তং. ৰিৰাদাদিঅধিকরণক্কমেন তব্বূপসমহেতুভূতে সমথে উদ্ধরন্তো ‘‘যেভুয্যসিকা’’তিআদিমাহ. সম্মুখাৰিনযং ৰিনা কস্সচি সমথস্স অসম্ভৰা সেসা ছপি সমথা সম্মুখাৰিনযস্স সাধারণা ৰুত্তা, তেসং পন ছন্নং অঞ্ঞমঞ্ঞাপেক্খাভাৰতো তে অঞ্ঞমঞ্ঞং অসাধারণা ৰুত্তা. তব্ভাগিযৰারেপি এসেৰ নযো.
সমথাসমথস্সসাধারণৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমথসম্মুখাৰিনযৰারাদিৰণ্ণনা
৩০১-৩. একাদসমৰারেপি সম্মুখাৰিনযোতিআদি পুচ্ছা. যেভুয্যসিকা সতিৰিনযোতিআদি ৰিসজ্জনং. এৰং ৰিনযৰারে কুসল-ৰারে ততো পরেসুপি পুচ্ছাৰিসজ্জনপরিচ্ছেদো ৰেদিতব্বো.
তত্থ সম্মুখাৰিনযো সিযা কুসলোতিআদীসু তস্মিং তস্মিং ৰিনযকম্মে, ৰিৰাদাদিম্হি চ নিযুত্তপুগ্গলানং সমুপ্পজ্জনককুসলাদীনং ৰসেন সম্মুখাৰিনযাদীনং, ৰিৰাদাদীনঞ্চ কুসলাদিভাৰো তেন তেন উপচারেন ৰুত্তো. যস্মা পনেতস্স সম্মুখাৰিনযো নাম সঙ্ঘসম্মুখতাদযো হোন্তি, তেসঞ্চ অনৰজ্জসভাৰত্তা অকুসলে ৰিজ্জমানেপি অকুসলত্তূপচারো ন যুত্তো আপত্তাধিকরণস্স অকুসলত্তূপচারো ৰিয, তস্মা নত্থি সম্মুখাৰিনযো অকুসলোতি অত্থো.
৩০৪. ততো পরেসু যত্থ যেভুয্যসিকা লব্ভতি, তত্থ সম্মুখাৰিনযো লব্ভতীতিআদি সম্মুখাৰিনযস্স ইতরেহি সমথেহি নিযমেন সংসট্ঠতং, ইতরেসং পন ছন্নং অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসগ্গাভাৰঞ্চ দস্সেতুং ৰুত্তং.
সমথসম্মুখাৰিনযৰারাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সংসট্ঠৰারাদিৰণ্ণনা
৩০৬. অধিকরণন্তি ৰা সমথাতি ৰা ইমে ধম্মা সংসট্ঠাতিআদি সমথানং অধিকরণেসু এৰ যথারহং পৰত্তিং, অধিকরণানি ৰিনা তেসং ৰিসুং অট্ঠানঞ্চ দস্সেতুং ৰুত্তং. ৰিনিব্ভুজিত্ৰা নানাকরণং পঞ্ঞাপেতুন্তি অধিকরণতো সমথেহি ৰিযোজেত্ৰা অসংসট্ঠে কত্ৰা নানাকরণং অঞ্ঞমঞ্ঞং অসংসট্ঠতায ঠিতভাৰসঙ্খাতং নানত্তং পঞ্ঞাপেতুং অধিকরণৰূপসমক্খণে এৰ তেসং অসংসগ্গং পঞ্ঞাপেতুং কিং সক্কাতি পুচ্ছতি.
অধিকরণন্তিআদি গারয্হৰাদদস্সনং. সো মা হেৰন্তি যো এৰং ৰদতি, সো ‘‘মা এৰং ৰদা’’তি ৰচনীযো অস্স, ন চ লব্ভতি সমথানং অঞ্ঞত্র অধিকরণা ৰূপসমলক্খণন্তি পহানাৰত্থানসঙ্খাতং নানাকরণং পটিক্খিপতি. লক্খণতো পন অধিকরণেহি সমথানং নানাকরণং অত্থেৰাতি দট্ঠব্বং. সমথা অধিকরণেহি সম্মন্তীতি অপলোকনাদীহি চতূহি কিচ্চাধিকরণেহি সব্বেপি সমথা নিট্ঠানং গচ্ছন্তি, নাঞ্ঞেহীতি ইমমত্থং সন্ধায ৰুত্তং. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘সম্মুখাৰিনযো ৰিৰাদাধিকরণেন ন সম্মতি. অনুৰাদ…পে… আপত্তাধিকরণেন ন সম্মতি, কিচ্চাধিকরণেন সম্মতী’’তিআদি (পরি. ৩১১).
৩০৭-৩১৩. ৰিৰাদাধিকরণং কতিহি সমথেহি সম্মতীতিআদিকো সম্মতিৰারো. তদনন্তরো সম্মতিনসম্মতিৰারো চ অধিকরণেহি সমথানং সংসট্ঠতং, ৰিসংসট্ঠতঞ্চ দস্সেতুং ৰুত্তো. সমথা সমথেহি সম্মন্তীতিআদিকো সমথাধিকরণৰারো সমথানং অঞ্ঞমঞ্ঞং, অধিকরণেহি চ অধিকরণানঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং, সমথেহি চ ৰূপসমাৰূপসমং দস্সেতুং ৰুত্তো.
৩১৪. সমুট্ঠাপেতিৰারো পন অধিকরণেহি অধিকরণানং উপ্পত্তিপ্পকারদস্সনত্থং ৰুত্তো. ন কতমং অধিকরণন্তি অত্তনো সম্ভৰমত্তেন একম্পি অধিকরণং ন সমুট্ঠাপেতীতি অত্থো. কথঞ্চরহি সমুট্ঠাপেতীতি আহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. তত্থ জাযন্তীতি অনন্তরমেৰ অনুপ্পজ্জিত্ৰা পরম্পরপচ্চযা জাযন্তীতি অধিপ্পাযো. ‘‘ধম্মো অধম্মো’’তিআদিনা উভিন্নং পুগ্গলানং ৰিৰাদপচ্চযা অঞ্ঞমঞ্ঞখেমভঙ্গা হোন্তি, তপ্পচ্চযা তেসং পক্খং পরিযেসনেন কলহং ৰড্ঢন্তানং ৰিৰাদো কঞ্চি মহাপরিসং সঙ্ঘপরিণাযকং লজ্জিং আগম্ম ৰূপসমং গচ্ছতি. তথা অৰূপসমন্তে পন ৰিৰাদো কমেন ৰড্ঢিত্ৰা সকলেপি সঙ্ঘে ৰিৰাদং সমুট্ঠাপেতি, ততো অনুৰাদাদীনীতি এৰং পরম্পরক্কমেন ৰূপসমকারণাভাৰে চত্তারি অধিকরণানি জাযন্তি. তং সন্ধাযাহ ‘‘সঙ্ঘো ৰিৰদতি ৰিৰাদাধিকরণ’’ন্তি. সঙ্ঘস্স ৰিৰদতো যো ৰিৰাদো, তং ৰিৰাদাধিকরণং হোতীতি অত্থো. এস নযো সেসেসুপি.
সংসট্ঠৰারাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভজতিৰারৰণ্ণনা
৩১৮. তদনন্তরৰারে পন ৰিৰাদাধিকরণং চতুন্নং অধিকরণানন্তিআদি অধিকরণানং ৰুত্তনযেন অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযত্তেপি সংসগ্গভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. ৰিৰাদাধিকরণং চতুন্নং অধিকরণানং ৰিৰাদাধিকরণং ভজতীতিআদীসু ৰিৰাদাধিকরণং চতূসু অধিকরণেসু ৰিৰাদাধিকরণভাৰমেৰ ভজতি, নাঞ্ঞাধিকরণভাৰং, চতূসু অধিকরণেসু ৰিৰাদাধিকরণত্তমেৰ নিস্সিতং ৰিৰাদাধিকরণমেৰ পরিযাপন্নং ৰিৰাদাধিকরণভাৰেনেৰ সঙ্গহিতন্তি এৰমত্থো গহেতব্বো.
৩১৯. ৰিৰাদাধিকরণং সত্তন্নং সমথানং কতি সমথে ভজতীতিআদি পন চতুন্নং অধিকরণানং ৰূপসমনে সতি নিযতসমথে দস্সেতুং ৰুত্তং. তত্থ কতি সমথে ভজতীতি অত্তনো উপসমত্থায কিত্তকে সমথে উপগচ্ছতি, কিত্তকে সমথে আগম্ম ৰূপসমং গচ্ছতীতি অত্থো. কতি সমথপরিযাপন্নন্তি অত্তানং ৰূপসমেতুং কতিসু সমথেসু তেহি সমানৰসেন পৰিট্ঠং. কতিহি সমথেহি সঙ্গহিতন্তি ৰূপসমং করোন্তেহি কতিহি সমথেহি ৰূপসমকরণত্থং সঙ্গহিতং.
ভজতিৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
খন্ধকপুচ্ছাৰারো
পুচ্ছাৰিস্সজ্জনাৰণ্ণনা
৩২০. উপসম্পদক্খন্ধকন্তি পব্বজ্জাখন্ধকং (মহাৰ. ৮৪). সহ নিদ্দেসেনাতি সনিদ্দেসং. ‘‘সন্নিদ্দেস’’ন্তি ৰা পাঠো, সো এৰত্থো. নিদানেন চ নিদ্দেসেন চ সদ্ধিন্তি এত্থ পঞ্ঞত্তিট্ঠানপুগ্গলাদিপ্পকাসকং নিদানৰচনং নিদানং নাম, তন্নিদানং পটিচ্চ নিদ্দিট্ঠসিক্খাপদানি নিদ্দেসো নাম, তেহি অৰযৰভূতেহি সহিতং তংসমুদাযভূতং খন্ধকং পুচ্ছামীতি অত্থো. উত্তমানি পদানীতি আপত্তিপঞ্ঞাপকানি ৰচনানি অধিপ্পেতানি. তেসং…পে… কতি আপত্তিযো হোন্তীতি তেহি ৰচনেহি পঞ্ঞত্তা কতি আপত্তিক্খন্ধা হোন্তীতি অত্থো. ননু আপত্তিযো নাম পুগ্গলানঞ্ঞেৰ হোন্তি, ন পদানং, কস্মা পন ‘‘সমুক্কট্ঠপদানং কতি আপত্তিযো’’তি সামিৰসেন নিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘যেন যেন হি পদেনা’’তিআদি. পাল়িযং উপোসথন্তিআদি উপোসথক্খন্ধকাদীনঞ্ঞেৰ (মহাৰ. ১৩২ আদযো) গহণং.
পুচ্ছাৰিস্সজ্জনাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
একুত্তরিকনযং
এককৰারৰণ্ণনা
৩২১. একুত্তরিকনযে পন অজানন্তেন ৰীতিক্কন্তাতি পণ্ণত্তিং ৰা ৰত্থুং ৰা অজানন্তেন ৰীতিক্কন্তা পথৰীখণনসহসেয্যাদিকা, সাপি পচ্ছা আপন্নভাৰং ঞত্ৰা পটিকম্মং অকরোন্তস্স অন্তরাযিকাৰ হোতি.
পারিৰাসিকাদীহি পচ্ছা আপন্নাতি ৰত্তভেদেসু দুক্কটানি সন্ধায ৰুত্তং. তস্মিং খণে আপজ্জিতব্বঅন্তরাপত্তিযো সন্ধাযাতি কেচি ৰদন্তি, তস্স পুব্বাপত্তীনংঅন্তরাপত্তি-পদেনেৰ ৰক্খমানত্তা পুরিমমেৰ যুত্ততরং. মূলৰিসুদ্ধিযা অন্তরাপত্তীতি মূলাযপটিকস্সনাদীনি অকত্ৰা সব্বপঠমং দিন্নপরিৰাসমানত্তৰিসুদ্ধিযা চরণকালে আপন্নঅন্তরাপত্তিসঙ্খাতসঙ্ঘাদিসেসো. অগ্ঘৰিসুদ্ধিযাতি অন্তরাপত্তিং আপন্নস্স মূলায পটিকস্সিত্ৰা ওধানসমোধানৰসেন ওধুনিত্ৰা পুরিমাপত্তিযা সমোধায তদগ্ঘৰসেন পুন দিন্নপরিৰাসাদিসুদ্ধিযা চরণকালে পুন আপন্না অন্তরাপত্তি.
সউস্সাহেনেৰাতি পুনপি তং আপত্তিং আপজ্জিতুকামতাচিত্তেন, এৰং দেসিতাপি আপত্তি ন ৰুট্ঠাতীতি অধিপ্পাযো. ধুরনিক্খেপং অকত্ৰা আপজ্জনে সিখাপ্পত্তদোসং দস্সেন্তো আহ ‘‘অট্ঠমে ৰত্থুস্মিং ভিক্খুনিযা পারাজিকমেৰা’’তি. ন কেৰলঞ্চ ভিক্খুনিযা এৰ, ভিক্খূনম্পি ধুরনিক্খেপং অকত্ৰা থোকং থোকং সপ্পিআদিকং থেয্যায গণ্হন্তানং পাদগ্ঘনকে পুণ্ণে পারাজিকমেৰ. কেচি পন ‘‘অট্ঠমে ৰত্থুস্মিং ভিক্খুনিযা পারাজিকমেৰ হোতীতি ৰুত্তত্তা অট্ঠৰত্থুকমেৰেতং সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি ৰদন্তি.
ধম্মিকস্স পটিস্সৰস্সাতি ‘‘ইধ ৰস্সং ৰসিস্সামী’’তিআদিনা গিহীনং সম্মুখা কতস্স ধম্মিকস্স পটিস্সৰস্স, অধম্মিকস্স পন ‘‘অসুকং পহরিস্সামী’’তিআদিকস্স পটিস্সৰস্স অসচ্চাপনেন আপত্তি নত্থি.
তথা চোদিতোতি অধম্মেন চোদিতো, সযং সচ্চে, অকুপ্পে চ অট্ঠত্ৰা পটিচ্ছাদেন্তোপি অধম্মচুদিতকো এৰ. পঞ্চানন্তরিযনিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযেৰ মিচ্ছত্তনিযতা নাম. চত্তারো মগ্গা সম্মত্তনিযতা নাম.
এককৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দুকৰারৰণ্ণনা
৩২২. দুকেসু সযমেৰ সপুগ্গলোতি আহ ‘‘মুদুপিট্ঠিকস্সা’’তিআদি. আদি-সদ্দেন অঙ্গজাতচ্ছেদঅত্তঘাতাদিআপত্তিযো সঙ্গহিতা.
ভণ্ডাগারিকচিত্তকম্মানি ৰাতি গহট্ঠানং ভণ্ডপটিসামনং, ইত্থিপুরিসাদিপটিভানচিত্তকম্মানি ৰা. ‘‘চীৰরাদীনি অদেন্তো আপজ্জতী’’তি ইদং ‘‘উপজ্ঝাযেন, ভিক্খৰে, সদ্ধিৰিহারিকো সঙ্গহেতব্বো অনুগ্গহেতব্বো…পে… পত্তো দাতব্বো’’তিআদি (মহাৰ. ৬৭) ৰচনতো অনাদরিযেন আমিসসঙ্গহং অকরোন্তস্স দুক্কটং, ভিক্খুনিযা পাচিত্তিযঞ্চ সন্ধায ৰুত্তং. নিস্সট্ঠচীৰরাদীনং অদানআপত্তিপি এত্থেৰ সঙ্গহিতা.
পাল়িযং দেসেন্তোতি সভাগাপত্তিং, অদেসনাগামিনিআদিঞ্চ দেসেন্তো. নিদানুদ্দেসে আপত্তিং অনাৰিকরোন্তো, ন দেসেন্তো চ আপজ্জতি নাম. ওৰাদং অগণ্হন্তোতি ভিক্খূহি ভিক্খুনিওৰাদত্থায ৰুত্তং ৰচনং অগণ্হন্তো বালগিলানগমিযৰিৰজ্জিতো. অত্তনো পরিভোগত্থং দিন্নং অঞ্ঞস্স দানে, সঙ্ঘাটিং অপারুপিত্ৰা সন্তরুত্তরেন গামপ্পৰেসনাদীসু চ আপত্তিযোপি অপরিভোগেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযোৰ. পমাণন্তি সঙ্ঘভেদানন্তরিযনিপ্ফত্তিযা লক্খণং. বালস্সাতি নিস্সযগ্গহণৰিধিং অজানন্তস্স লজ্জিবালস্সেৰ. লজ্জিস্সাতি ব্যত্তস্স নিস্সযদাযকসভাগতং পরিৰীমংসন্তস্স. ৰিনযে আগতা অত্থা ৰেনযিকাতি আহ ‘‘দ্ৰে অত্থা ৰিনযসিদ্ধা’’তি.
পাল়িযং অপ্পত্তো নিস্সারণন্তি এত্থ পব্বাজনীযকম্মং ৰিহারতো নিস্সারণত্তা নিস্সারণন্তি অধিপ্পেতং, তঞ্চ যস্মা কুলদূসকং অকরোন্তো পুগ্গলো আপত্তিবহুলোপি আৰেণিকলক্খণেন অপ্পত্তো নাম হোতি, তস্মা অপ্পত্তো নিস্সারণং. যস্মা পন আপত্তাদিবহুলস্সাপি ‘‘আকঙ্খমানো সঙ্ঘো পব্বাজনীযকম্মং করেয্যা’’তি (চূল়ৰ. ২৭) ৰুত্তং, তস্মা সুনিস্সারিতো, সব্বথা পন সুদ্ধো নিরাপত্তিকো দুন্নিস্সারিতোতি দট্ঠব্বো.
অপ্পত্তো ওসারণন্তিআদীসু উপসম্পদাকম্মং এত্থ ওসারণং অধিপ্পেতং, তঞ্চ হত্থচ্ছিন্নাদিকো একচ্চো পটিক্খিত্তত্তা অপ্পত্তোপি সোসারিতো, পণ্ডকাদিকো দোসারিতোতি অত্থো.
দুকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
তিকৰারৰণ্ণনা
৩২৩. তিকেসু লোহিতুপ্পাদাপত্তিন্তি পারাজিকাপত্তিং. আৰুসোৰাদেনাতি ‘‘আৰুসো’’তি আলপনেন. আপত্তিন্তি দুক্কটাপত্তিং. সেসা রত্তিঞ্চেৰ দিৰা চাতি এত্থ অরুণুগ্গমনে আপজ্জিতব্বা পঠমকথিনাদী (পারা. ৪৫৯) সব্বা আপত্তিযোপি রত্তিন্দিৰানং ৰেমজ্ঝেযেৰ আপজ্জিতব্বত্তা ততিযকোট্ঠাসঞ্ঞেৰ পৰিট্ঠাতি দট্ঠব্বা. অথ ৰা উদ্ধস্তে অরুণে আপজ্জিতব্বত্তা দিৰা আপজ্জিতব্বেসু এৰ পৰিট্ঠাতি দট্ঠব্বা, অত্থঙ্গতে সূরিযে ভিক্খুনিযো ওৰাদনাপত্তিযো, পন রত্তন্ধকারে পুরিসেন সদ্ধিং সন্তিট্ঠনাপত্তি চ রত্তিযঞ্ঞেৰ আপজ্জিতব্বা.
পুরেভত্তং কুলানি উপসঙ্কমনঅনতিরিত্তভোজনাদীনি দিৰা এৰ আপজ্জিতব্বানি. কেচি পন ‘‘ভোজনপটিসংযুত্তানি সেখিযানি, গণভোজনাদীনি চ দিৰা এৰ আপজ্জিতব্বানী’’তি ৰদন্তি. তস্মা ঈদিসা আপত্তিযো মুঞ্চিত্ৰা সেসাৰ ততিযকোট্ঠাসং ভজন্তীতি ৰেদিতব্বং.
ন ঊনদসৰস্সোতি দসৰস্সস্স বালস্সেৰ পঞ্ঞত্তসিক্খাপদত্তা ৰুত্তং. সদ্ধিৰিহারিকঅন্তেৰাসিকেসু অসম্মাৰত্তনাপত্তিং, অলজ্জীনং নিস্সযদানাদিম্পি দসৰস্সোৰ আপজ্জতি, ৰুট্ঠাপিনিং দ্ৰে ৰস্সানি অননুবন্ধাদিম্পি ঊনদসৰস্সা আপজ্জন্তি. অব্যাকতচিত্তোতি সুপন্তস্স ভৰঙ্গচিত্তং সন্ধায ৰুত্তং.
অপ্পৰারেন্তোতি অনাদরিযেন অপ্পৰারেন্তো কেনচি পচ্চযেন অপ্পৰারেত্ৰা কাল়পক্খচাতুদ্দসে সঙ্ঘে পৰারেন্তে তত্থ অনাদরিযেন অপ্পৰারেন্তো তমেৰ আপত্তিং কাল়েপি আপজ্জতীতি জুণ্হে এৰাতি নিযমো ন দিস্সতি, পচ্ছিমৰস্সংৰুত্থো পন পচ্ছিমকত্তিকপুণ্ণমিযমেৰ পৰারেতুং লব্ভতীতি তত্থ অপ্পৰারণাপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জমানো এৰ জুণ্হে আপজ্জতীতি নিযমেতব্বোতি দট্ঠব্বং. জুণ্হে কপ্পতীতি এত্থাপি এসেৰ নযো.
‘‘অপচ্চুদ্ধরিত্ৰা হেমন্তে আপজ্জতী’’তি ইমিনা ‘‘ৰস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি নিযমৰচনেনেৰ অপচ্চুদ্ধরন্তস্স দুক্কটন্তি দস্সেতি. ৰস্সানুপগমনঅকরণীযেন পক্কমাদযোপি ৰস্সে এৰ আপজ্জতি. ৰত্থিকম্মাদিম্পি গিলানো এৰ. অধোতপাদেহি অক্কমনাদীনিপি অন্তো এৰ আপজ্জতি. ভিক্খুনিযা অনাপুচ্ছা আরামপ্পৰেসনাদি চ অন্তোসীমাযমেৰ. নিস্সযপটিপন্নস্স অনাপুচ্ছাদিসাপক্কমনাদি চ বহিসীমাযমেৰ. পাতিমোক্খুদ্দেসে সন্তিযা আপত্তিযা অনাৰিকরণাপত্তিসমনুভাসনঊনৰীসতিৰস্সূপসম্পাদনাদিসব্বঅধম্মকম্মাপত্তিযোপি সঙ্ঘে এৰ. অধম্মেন গণুপোসথাদীসুপি গণাদিমজ্ঝে এৰ. অলজ্জিস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণাদিপি পুগ্গলস্স সন্তিকে এৰ আপজ্জতি.
তীণি অধম্মিকানি অমূল়্হৰিনযস্স দানানীতি যো উম্মত্তকোপি ৰীতিক্কমকালে, অনুম্মত্তো সঞ্চিচ্চেৰ আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা ভিক্খূহি পচ্ছা চোদিতো সরমানো এৰ ‘‘ন সরামী’’তি ৰদতি, যো চ ‘‘সুপিনং ৰিয সরামী’’তি ৰা মুসা ৰদতি, যো চ উম্মত্তককালে কতং সব্বম্পি সব্বেসং ৰট্টতীতি ৰদতি, ইমেসং তিণ্ণং দিন্নানি তীণি অমূল়্হৰিনযস্স দানানি অধম্মিকানি.
অপকতত্তোতি ৰিনযে অপকতঞ্ঞূ. তেনাহ ‘‘আপত্তানাপত্তিং ন জানাতী’’তি (পরি. ৩২৫). ‘‘দিট্ঠিঞ্চ অনিস্সজ্জন্তানংযেৰ কম্মং কাতব্ব’’ন্তি ইদং ভিক্খূহি ওৰদিযমানস্স দিট্ঠিযা অনিস্সজ্জনপচ্চযা দুক্কটং, পাচিত্তিযম্পি ৰা অৰস্সমেৰ সম্ভৰতীতি ৰুত্তং.
মুখালম্বরকরণাদিভেদোতি মুখভেরীৰাদনাদিপ্পভেদো. উপঘাতেতীতি ৰিনাসেতি. বীজনিগ্গাহাদিকেতি চিত্তং বীজনিং গাহেত্ৰা অনুমোদনাদিকরণেতি অত্থো.
তিকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুক্কৰারৰণ্ণনা
৩২৪. চতুক্কেসু সোতি গিহিপরিক্খারো. অৰাপুরণং দাতুন্তি গব্ভং ৰিৰরিত্ৰা অন্তো পরিক্খারট্ঠপনত্থায ৰিৰরণকুঞ্চিকং দাতুং. সঙ্ঘত্থায উপনীতং সযমেৰ অন্তো পটিসামিতুম্পি ৰট্টতি. তেনাহ ‘‘অন্তো ঠপাপেতুঞ্চ ৰট্টতী’’তি.
আদিকম্মিকেসু পঠমং পুরিসলিঙ্গং উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘পঠমং উপ্পন্নৰসেনা’’তি. পাল়িযং অনাপত্তি ৰস্সচ্ছেদস্সাতি ৰস্সচ্ছেদসম্বন্ধিনিযা অনাপত্তিযা এৰমত্থো. মন্তভাসাতি মন্তায পঞ্ঞায কথনং. ‘‘নৰমভিক্খুনিতো পট্ঠাযা’’তি ইদং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৰুড্ঢং অৰসেসানং যথাকতিক’’ন্তি (চূল়ৰ. ৪২৬) ৰচনতো আদিতো অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং পচ্চুট্ঠাতব্বত্তা ৰুত্তং.
‘‘ইধ ন কপ্পন্তীতি ৰদন্তোপি পচ্চন্তিমেসু আপজ্জতী’’তিআদিনা সঞ্চিচ্চ কপ্পিযং অকপ্পিযন্তি ৰা অকপ্পিযং কপ্পিযন্তি ৰা কথেন্তস্স সব্বত্থ দুক্কটন্তি দস্সেতি.
পুব্বকরণন্তি ৰুচ্চতীতি অট্ঠকথাসু ৰুত্তং, তানি ইধ পরিৰারে উদ্ধটানীতি অধিপ্পাযো. ইধাধিপ্পেতানি পন দস্সেন্তো ‘‘ছন্দপারিসুদ্ধী’’তিআদিমাহ.
চতুক্কৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পঞ্চকৰারৰণ্ণনা
৩২৫. পঞ্চকেসু আপুচ্ছিত্ৰা চারস্স অভাৰোতি পিণ্ডপাতিকস্স ‘‘নিমন্তিতো সভত্তো’’তি ইমস্স অঙ্গস্স অভাৰা তেন সিক্খাপদেন তস্স সব্বথা অনাপত্তীতি অধিপ্পাযো. সুসানং নেত্ৰা পুন আনীতকন্তি সুসানে পেতকিচ্চং কত্ৰা নিক্খন্তেহি ন্হত্ৰা ছড্ডিতানি নিৰত্থপারুতৰত্থানি এৰং ৰুচ্চন্তি.
পাল়িযং পঞ্চহাকারেহীতি পঞ্চহি অৰহারঙ্গেহি. ৰত্থুতো পন গরুকলহুকভেদেন পারাজিকথুল্লচ্চযদুক্কটানি ৰুত্তানি. ইত্থিপুরিসসংযোগাদিকং কিলেসসমুদাচারহেতুকং পটিভানচিত্তকম্মং নাম. পঞ্হাসহস্সং পুচ্ছীতি সমথৰিপস্সনাকম্মট্ঠানেসু পঞ্হাসহস্সং সম্মজ্জিত্ৰা ঠিতং দহরং পুচ্ছি. ইতরোপি দহরো অত্তনো গতমগ্গত্তা সব্বং ৰিস্সজ্জেসি, তেন থেরো পসীদি. ৰত্তং পরিচ্ছিন্দীতি ৰত্তং নিট্ঠাপেসি. কিং ত্ৰং আৰুসোতিআদিকং থেরো খীণাসৰো সম্মজ্জনানিসংসং সব্বেসং পাকটং কাতুং অৰোচাতি দট্ঠব্বং.
‘‘জণ্ণুকেহি পতিট্ঠায পদচেতিয’’ন্তি পাঠসেসো. চোদনং কারেস্সামীতি ভগৰতা অত্তানং চোদাপেস্সামি, অত্তানং নিগ্গণ্হাপেস্সামীতি অত্থো.
এত্তকং গয্হূপগন্তি এত্তকং অধিকরণৰূপসমত্থায গহেতব্বৰচনন্তি যথা সুত্ৰা ৰিঞ্ঞাতুং সক্কোতি, এৰং অনুগ্গণ্হন্তোতি যোজনা. এত্থ চ ‘‘অত্তনো ভাসপরিযন্তং অনুগ্গহেত্ৰা পরস্স ভাসপরিযন্তং অনুগ্গহেত্ৰা’’তি একং, ‘‘অধম্মেন করোতী’’তি একং, ‘‘অপ্পটিঞ্ঞাযা’’তি একঞ্চ কত্ৰা পুরিমেহি দ্ৰীহি পঞ্চঙ্গানি ৰেদিতব্বানি. ৰত্থুন্তি মেথুনাদিৰীতিক্কমং. কথানুসন্ধিৰিনিচ্ছযানুলোমসন্ধিৰসেন ৰত্থুং ন জানাতীতি চোদকেন ৰা চুদিতকেন ৰা ৰুত্তকথানুসন্ধিনা তেসং ৰচনপটিৰচনানুরূপেন ৰদন্তো কথানুসন্ধিনা ৰত্থুং ন জানাতি নাম, তঞ্চ সুত্তৰিভঙ্গে ৰিনীতৰত্থুসঙ্খাতেন ৰিনিচ্ছযানুলোমেনেৰ ৰদন্তো ৰিনিচ্ছযানুলোমসন্ধিৰসেন ৰত্থুং ন জানাতি নাম. ঞত্তিকম্মং নাম হোতীতি ঞত্তিকম্মং নিট্ঠিতং নাম হোতীতি ন জানাতীতি সম্বন্ধো. ঞত্তিযা কম্মপ্পত্তোতি ঞত্তিযা নিট্ঠিতাযপি কম্মপ্পত্তো এৰ হোতি. অনুস্সাৰনট্ঠানে এৰ কম্মং নিট্ঠিতং হোতীতি ঞত্তিকম্মং নিট্ঠিতং নাম হোতি, তং ঞত্তিযা কারণং ন জানাতীতি অত্থো.
পাল়িযং পঞ্চ ৰিসুদ্ধিযোতি আপত্তিতো ৰিসুদ্ধিহেতুত্তা, ৰিসুদ্ধেহি কত্তব্বতো চ পাতিমোক্খুদ্দেসা ৰুত্তা.
পঞ্চকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ছক্কৰারাদিৰণ্ণনা
৩২৬. ছক্কাদীসু পাল়িযং ছ অগারৰাতি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘসিক্খাসু, অপ্পমাদে, পটিসন্থারে চ ছ অগারৰা, তেসু এৰ চ ছ গারৰা ৰেদিতব্বা. ‘‘ছব্বস্সপরমতা ধারেতব্ব’’ন্তি ইদং ৰিভঙ্গে আগতস্স পরমস্স দস্সনং.
৩২৮. পাল়িযং আগতেহি সত্তহীতি ‘‘পুব্বেৰস্স হোতি মুসা ভণিস্স’’ন্তিআদিনা মুসাৰাদসিক্খাপদে (পাচি. ৪) আগতেহি সত্তহি.
৩২৯. তং কুতেত্থ লব্ভাতি তং অনত্থস্স অচরণং এত্থ এতস্মিং পুগ্গলে, লোকসন্নিৰাসে ৰা কুতো কেন কারণেন সক্কা লদ্ধুন্তি আঘাতং পটিৰিনেতি.