৫. খুদ্দকৰত্থুক্খন্ধকো
খুদ্দকৰত্থুকথাৰণ্ণনা
২৪৩. খুদ্দকৰত্থুক্খন্ধকে অট্ঠপদাকারেনাতি জূতফলকে অট্ঠগব্ভরাজিআকারেন. মল্লকমূলসণ্ঠানেনাতি খেল়মল্লকমূলসণ্ঠানেন. ইদঞ্চ ৰট্টাধারকং সন্ধায ৰুত্তং, কণ্টকে উট্ঠাপেত্ৰা কতৰট্টকপালস্সেতং অধিৰচনং.
২৪৪. পুথুপাণিকন্তি মুট্ঠিং অকত্ৰা ৰিকসিতহত্থতলেহি পিট্ঠিপরিকম্মং ৰুচ্চতি. এতমেৰ সন্ধায ‘‘হত্থপরিকম্ম’’ন্তি ৰুত্তং.
২৪৫. মুত্তোলম্বকাদীনন্তি আদি-সদ্দেন কুণ্ডলাদিং সঙ্গণ্হাতি. পলম্বকসুত্তন্তি ব্রাহ্মণানং যঞ্ঞোপচিতসুত্তাদিআকারং ৰুচ্চতি. ৰলযন্তি হত্থপাদৰলযং.
২৪৬. দ্ৰঙ্গুলেতি উপযোগবহুৰচনং, দ্ৰঙ্গুলপ্পমাণং অতিক্কামেতুং ন ৰট্টতীতি অত্থো. এত্থ চ দুমাসস্স ৰা দ্ৰঙ্গুলস্স ৰা অতিক্কন্তভাৰং অজানন্তস্সাপি কেসমস্সুগণনায অচিত্তকাপত্তিযো হোন্তীতি ৰদন্তি.
কোচ্ছেনাতি উসীরতিণাদীনি বন্ধিত্ৰা সমং ছিন্দিত্ৰা গহিতকোচ্ছেন. চিক্কলেনাতি সিলেসযুত্ততেলেন. উণ্হাভিতত্তরজসিরানম্পীতি উণ্হাভিতত্তানং রজোকিণ্ণসিরানং. অদ্দহত্থেনাতি অল্লহত্থেন.
২৪৮-৯. সাধুগীতন্তি অনিচ্চতাদিপটিসঞ্ঞুত্তং গীতং. চতুরস্সেন ৰত্তেনাতি পরিপুণ্ণেন উচ্চারণৰত্তেন. তরঙ্গৰত্তাদীনং সব্বেসম্পি সামঞ্ঞলক্খণং দস্সেতুং ‘‘সব্বেসং…পে… লক্খণ’’ন্তি ৰুত্তং. যত্তকাহি মত্তাহি অক্খরং পরিপুণ্ণং হোতি, ততোপি অধিকমত্তাযুত্তং কত্ৰা কথনং ৰিকারকথনং নাম, তথা অকত্ৰা কথনমেৰ লক্খণন্তি অত্থো. বাহিরলোমিন্তি ভাৰনপুংসকনিদ্দেসো, যথা বহিদ্ধা লোমানি দিস্সন্তি, এৰং ধারেন্তস্স দুক্কটন্তি অত্থো.
২৫০. পাল়িযং তরুণঞ্ঞেৰ অম্বন্তি তরুণং অসঞ্জাতবীজং এৰ অম্বফলং. পাতাপেত্ৰাতি ছিন্দাপেত্ৰাৰ. ‘‘মত্তাৰণ্ণিতা’’তি ইদং ‘‘পরে নিন্দন্তী’’তি সাসনহিতেসিতায ৰুত্তং. ন পরিযাপুণিংসূতি নাসিক্খিংসু.
২৫১. চত্তারি অহিরাজকুলানীতি সব্বেসং অহিভেদানং চতূসু এৰ সঙ্গহতো ৰুত্তং. অত্তপরিত্তং কাতুন্তি অত্তনো পরিত্তাণং কাতুং.
ৰিরূপক্খেহি মে মেত্তন্তি ৰিরূপক্খজাতিকেহি নাগেহি সহ ময্হং মিত্তভাৰো হোতু, মেত্তা হোতূতি অত্থো, তে সুখিতা নিদ্দুক্খা অৰেরা হোন্তূতি অধিপ্পাযো. এৰঞ্হি মেত্তাফরণং হোতি. সেসেসুপি এসেৰ নযো. অপাদকেহীতি অহিকুলেহি সহ সব্বসত্তেসু ওধিসো মেত্তাফরণদস্সনং. মা মং অপাদকো হিংসীতি তায মেত্তায অত্তরক্খাৰিধানদস্সনং.
সব্বে সত্তাতিআদি অত্তানং উপমং কত্ৰা সব্বসত্তেসু অনোধিসো মেত্তাফরণদস্সনং. তত্থ মা কঞ্চি পাপমাগমাতি কঞ্চি সত্তং লামকং দুক্খহেতু, দুক্খঞ্চ মা আগচ্ছতু.
এৰং মেত্তায অত্তগুত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি রতনত্তযানুস্সরণেন দস্সেতুং ‘‘অপ্পমাণো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ পমাণকরধম্মা অকুসলা, তব্বিপাকা চ পমাণা, তপ্পটিপক্খা সীলাদযো গুণা, তব্বিপাকা চ লোকিযলোকুত্তরফলানি অপ্পমাণা, তে অস্স অত্থীতি অপ্পমাণো, অপ্পমাণা ৰা অপরিমেয্যগুণা অস্সাতিপি অপ্পমাণো. পমাণৰন্তানীতি যথাৰুত্তপমাণকরধম্মযুত্তানি. অহিৰিচ্ছিকাতি সরীসপানঞ্ঞেৰ পভেদদস্সনং. উণ্ণনাভীতি লোমসনাভিকো মক্কটো. সরবূতি ঘরগোল়িকা.
পটিক্কমন্তূতি অপগচ্ছন্তু, মা মং ৰিহেসযিংসূতি অত্থো. সোহং নমোতি এত্থ ‘‘করোমী’’তি পাঠসেসো. যস্মা মযা মেত্তাদীহি তুম্হাকঞ্চ ময্হঞ্চ রক্খা কতা, যস্মা চ সোহং ভগৰতো নমো করোমি, ৰিপস্সীআদীনং সত্তন্নম্পি নমো করোমি, তস্মা পটিক্কমন্তু ভূতানীতি যোজনা.
অঞ্ঞম্হীতি কামরাগে অসুভমনসিকারাদিনা ছেতব্বেতি অত্থো. অঙ্গজাতন্তি বীজৰিরহিতং পুরিসনিমিত্তং. বীজে হি ছিন্নে ওপক্কমিকপণ্ডকো নাম অভব্বো হোতীতি ৰদন্তি. একে পন ‘‘বীজস্সাপি ছেদনক্খণে দুক্কটাপত্তি এৰ কমেন পুরিসিন্দ্রিযাদিকে অন্তরহিতে পণ্ডকো নাম অভব্বো হোতি, তদা লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বো’’তি ৰদন্তি. তাদিসং ৰা দুক্খং উপ্পাদেন্তস্সাতি মুট্ঠিপ্পহারাদীহি অত্তনো দুক্খং উপ্পাদেন্তস্স.
২৫২. পাল়িযং তুয্হেসো পত্তোতি ‘‘যো চ অরহা চেৰ ইদ্ধিমা চ, তস্স দিন্নমেৰা’’তি সেট্ঠিনা ৰুত্তং, তং সন্ধায ৰদতি. তং পত্তং গহেত্ৰা তিক্খত্তুং রাজগহং অনুপরিযাযীতি এত্থ ৰেল়ুপরম্পরায বদ্ধপত্তস্স উপরিভাগে আকাসে নগরং তিক্খত্তুং অনুপরিযাযিত্ৰা ঠিতভাৰং সন্ধায ‘‘পত্তং গহেত্ৰা’’তি ৰুত্তং, ন পন থেরো হত্থেন পত্তং সযমেৰ অগ্গহেসি. কেচি পন ৰদন্তি ‘‘ইদ্ধিবলেন তং পত্তং ৰেল়ুপরম্পরতো মুঞ্চিত্ৰা থেরং অনুবন্ধমানো অট্ঠাসি, সো চ অনেন হত্থেন গহিতো ৰিয অহোসী’’তি. তথা ঠিতমেৰ পন সন্ধায ‘‘ভারদ্ৰাজস্স হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. তে চ মনুস্সা…পে… অনুবন্ধিংসূতি যে চ মনুস্সা পঠমং পাটিহারিযং নাদ্দসংসু, তে অম্হাকম্পি পাটিহারিযং দস্সেহীতি থেরমনুবন্ধিংসু. থেরো চ সীহব্যগ্ঘাদিরূপং গহেত্ৰা ৰিকুব্বনিদ্ধিং দস্সেতি, তে চ অচ্ছরিযব্ভুতজাতা উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা অহেসুং. তেনাহ ‘‘কিং নু খো সো, আনন্দ, উচ্চাসদ্দো মহাসদ্দো’’তি. ইদ্ধিপাটিহারিযং ন দস্সেতব্বন্তি এত্থ ‘‘যো পকতিৰণ্ণং ৰিজহিত্ৰা কুমারৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, নাগৰণ্ণং ৰা…পে… ৰিৰিধম্পি সেনাব্যূহং দস্সেতী’’তি (পটি. ম. ৩.১৩) এৰমাগতা অত্তনো সরীরস্স ৰিকারাপাদনৰসপ্পৰত্তা ৰিকুব্বনিদ্ধি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অধিট্ঠানিদ্ধি পন অপ্পটিক্খিত্তা’’তি. পকতিযা একো বহুকং আৰজ্জতি, সতং ৰা সহস্সং ৰা সতসহস্সং ৰা আৰজ্জেত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি ‘‘বহুকো হোমী’’তি (পটি. ম. ৩.১০) এৰং দস্সিতা অধিট্ঠানৰসেন নিপ্ফন্না অধিট্ঠানিদ্ধি নাম. গিহিৰিকটানীতি গিহিসন্তকানি.
২৫৩. পাল়িযং ন অচ্ছুপিযন্তীতি ন ফুসিতানি হোন্তি. রূপকাকিণ্ণানীতি ইত্থিরূপাদীহি আকিণ্ণানি.
২৫৪. ভূমিআধারকেতি দন্তাদীহি কতে ৰলযাধারকে. এতস্স ৰলযাধারকস্স অনুচ্চতায ঠপিতা পত্তা ন পরিপতন্তীতি ‘‘তযো পত্তে ঠপেতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. অনুচ্চতঞ্হি সন্ধায অযং ‘‘ভূমিআধারকো’’তি ৰুত্তো. দারুআধারকদণ্ডাধারকেসূতি একদারুনা কতআধারকে, বহূহি দণ্ডেহি কতআধারকে চ. এতে চ উচ্চতরা হোন্তি পত্তেহি সহ পতনসভাৰা. তেন ‘‘সুসজ্জিতেসূ’’তি ৰুত্তং. ভমকোটিসদিসোতি যত্থ ধমকরণাদিং পৰেসেত্ৰা লিখন্তি, তস্স ভমকস্স কোটিযা সদিসো. তাদিসস্স দারুআধারকস্স অৰিত্থিণ্ণতায ঠপিতোপি পত্তো পততীতি ‘‘অনোকাসো’’তি ৰুত্তো.
আলিন্দকমিড্ঢিকাদীনন্তি পমুখমিড্ঢিকাদীনং, উচ্চৰত্থুকানন্তি অত্থো. বাহিরপস্সেতি পাসাদাদীনং বহিকুট্টে. তনুকমিড্ঢিকাযাতি ৰেদিকায. সব্বত্থ পন হত্থপ্পমাণতো অব্ভন্তরে ঠপেতুং ৰট্টতি. আধারে পন ততো বহিপি ৰট্টতি.
পাল়িযং ওট্ঠোতি মুখৰট্টি. পত্তমাল়কন্তি উপচিকানং অনুট্ঠহনত্থায ভূমিতো উচ্চতরং কতং ৰেদিকাকারমাল়কং. মহামুখকুণ্ডসণ্ঠানাতি মহামুখচাটিসণ্ঠানা. লগ্গেন্তস্স দুক্কটন্তি কেৰলং পত্তং লগ্গেন্তস্স, ন থৰিকায লগ্গেন্তস্সাতি ৰদন্তি. ৰীমংসিতব্বং. অঞ্ঞেন পন ভণ্ডকেনাতি অঞ্ঞেন ভারবন্ধনেন ভণ্ডকেন. ‘‘বন্ধিত্ৰা ওলম্বেতু’’ন্তি ৰুত্তত্তা পত্তত্থৰিকায অংসবদ্ধকো যথা লগ্গিতট্ঠানতো ন পরিগল়তি, তথা সব্বথাপি বন্ধিত্ৰা ঠপেতুং ৰট্টতি. বন্ধিত্ৰাপি উপরি ঠপেতুং ন ৰট্টতীতি উপরি নিসীদন্তা ওত্থরিত্ৰা ভিন্দন্তীতি ৰুত্তং. তত্থ ঠপেতুং ৰট্টতীতি নিসীদনসঙ্কাভাৰতো ৰুত্তং. বন্ধিত্ৰা ৰাতি বন্ধিত্ৰা ঠপিতছত্তে ৰা. যো কোচীতি ভত্তপূরোপি তুচ্ছপত্তোপি.
২৫৫. পরিহরিতুন্তি দিৰসে দিৰসে পিণ্ডায চরণত্থায ঠপেতুং. পত্তং অলভন্তেন পন একদিৰসং পিণ্ডায চরিত্ৰা ভুঞ্জিত্ৰা ছড্ডেতুং ৰট্টতি. তেনাহ ‘‘তাৰকালিকং পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতী’’তি. পণ্ণপুটাদীসুপি এসেৰ নযো. অভুং মেতি অভূতি ময্হং, ৰিনাসো ময্হন্তি অত্থো. পাল়িযং পিসাচো ৰতমন্তি পিসাচো ৰতাযং, অযমেৰ ৰা পাঠো. পিসাচিল্লিকাতি পিসাচদারকা. ছৰসীসস্স পত্তোতি ছৰসীসমযো পত্তো. পকতিৰিকারসম্বন্ধে চেতং সামিৰচনং.
চব্বেত্ৰাতি নিট্ঠুভিত্ৰা. ‘‘পটিগ্গহং কত্ৰা’’তি ৰুত্তত্তা উচ্ছিট্ঠহত্থেন উদকং গহেত্ৰা পত্তং পরিপ্ফোসিত্ৰা ধোৰনঘংসনৰসেন হত্থং ধোৰিতুং ৰট্টতি, এত্তকেন পত্তং পটিগ্গহং কত্ৰা হত্থো ধোৰিতো নাম ন হোতি. একং উদকগণ্ডুসং গহেত্ৰাতি পত্তং অফুসিত্ৰা তত্থ উদকমেৰ উচ্ছিট্ঠহত্থেন উক্খিপিত্ৰা গণ্ডুসং কত্ৰা, ৰামহত্থেনেৰ ৰা পত্তং উক্খিপিত্ৰা মুখেন গণ্ডুসং গহেতুম্পি ৰট্টতি. বহি উদকেন ৰিক্খালেত্ৰাতি দ্ৰীসু অঙ্গুলীসু আমিসমত্তং ৰিক্খালেত্ৰা বহি গহেতুম্পি ৰট্টতি. পটিখাদিতুকামোতি এত্থ ন সযং খাদিতুকামোপি অঞ্ঞেসং খাদনারহং ঠপেতুং লভতি. তত্থেৰ কত্ৰাতি পত্তেযেৰ যথাঠপিতট্ঠানতো অনুদ্ধরিত্ৰা. লুঞ্চিত্ৰাতি ততো মংসমেৰ নিরৰসেসং উপ্পট্টেত্ৰা.
২৫৬. কিণ্ণচুণ্ণেনাতি সুরাকিণ্ণচুণ্ণেন. মক্খেতুন্তি সূচিং মক্খেতুং. নিস্সেণিম্পীতি চতূহি দণ্ডেহি চীৰরপ্পমাণেন আযতচতুরস্সং কত্ৰা বদ্ধপটলম্পি. এত্থ হি চীৰরকোটিযো সমকং বন্ধিত্ৰা চীৰরং যথাসুখং সিব্বন্তি. তত্থ অত্থরিতব্বন্তি তস্সা নিস্সেণিযা উপরি চীৰরস্স উপত্থম্ভনত্থায অত্থরিতব্বং. কথিনসঙ্খাতায নিস্সেণিযা চীৰরস্স বন্ধনকরজ্জু কথিনরজ্জূতি মজ্ঝিমপদলোপীসমাসোতি আহ ‘‘যাযা’’তিআদি. তত্থ যস্মা দ্ৰিন্নং পটলানং একস্মিং অধিকে জাতে তত্থ ৰলিযো হোন্তি, তস্মা দুপট্টচীৰরস্স পটলদ্ৰযম্পি সমকং কত্ৰা বন্ধনকরজ্জু কথিনরজ্জূতি ৰেদিতব্বং.
পাল়িযং কথিনস্স অন্তো জীরতীতি কথিনে বদ্ধস্স চীৰরস্স পরিযন্তো জীরতি. কথিননিস্সিতঞ্হি চীৰরং ইধ নিস্সযৰোহারেন ‘‘কথিন’’ন্তি ৰুত্তং ‘‘মঞ্চা ঘোসন্তী’’তিআদীসু ৰিয. অনুৰাতং পরিভণ্ডন্তি কথিনে বন্ধনরজ্জূহি চীৰরস্স সমন্তা পরিযন্তস্স অজীরণত্থং যেহি কেহিচি চোল়কেহি দীঘতো অনুৰাতং, তিরিযতো পরিভণ্ডঞ্চ সিব্বিত্ৰা কাতুং যত্থ রজ্জুকে পৰেসেত্ৰা দণ্ডেসু পলিৰেঠেত্ৰা চীৰরসমকং আকড্ঢিতুং সক্কা, তাদিসন্তি অত্থো. কেচি পন ‘‘কথিনসঙ্খাতেসু কিলঞ্জাদীসু এৰ অজীরণত্থায অনুৰাতপরিভণ্ডকরণং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি ৰদন্তি. তস্স মজ্ঝেতি পুরাণকথিনস্সেৰ অন্তো. ভিক্খুনো পমাণেনাতি ভিক্খুনো চীৰরস্স পমাণেন. অঞ্ঞং নিস্সেণিন্তি দীঘতো চ তিরিযতো চ অঞ্ঞং দণ্ডং ঠপেত্ৰা বন্ধিতুং.
বিদলকন্তি দিগুণকরণসঙ্খাতকিরিযাৰিসেসস্স অধিৰচনং. তেনাহ ‘‘দুগুণকরণ’’ন্তি. পৰেসনসলাকন্তি ৰলীনং অগ্গহণত্থায পৰেসনকৰেল়ুসলাকাদি. পাল়িযং পটিগ্গহন্তি অঙ্গুলিকঞ্চুকং.
২৫৭. পাতি নাম ভণ্ডট্ঠপনকো ভাজনৰিসেসো. পাল়িযং পটিগ্গহথৰিকন্তি পাতিআদিভাজনত্থৰিকং. চিনিতুন্তি উচ্চৰত্থুপরিযন্তস্স অপতনত্থায ইট্ঠকাদীহি চিনিতুং. আলম্বনবাহন্তি আলম্বনরজ্জুদণ্ডাদি. পরিভিজ্জতীতি কটসারাদিকং কথিনমজ্ঝে ভঙ্গং হোতি. উস্সাপেত্ৰাতি দণ্ডকথিনং সন্ধায ৰুত্তং.
২৫৮-৯. উদকং অকপ্পিযন্তি সপ্পাণকং. উপনন্ধীতি ৰেরং বন্ধি. অদ্ধানমগ্গো পটিপজ্জিতব্বোতি এত্থ অদ্ধযোজনং অদ্ধানমগ্গো নাম, তং পটিপজ্জিতুকামস্স সঞ্চিচ্চ ৰিহারূপচারাতিক্কমনে আপত্তি. অসঞ্চিচ্চ গতস্স পন যত্থ সরতি, তত্থ ঠত্ৰা সঙ্ঘাটিকণ্ণাদিং অনধিট্ঠহিত্ৰা গমনে পদৰারেন আপত্তীতি ৰেদিতব্বং. ন সম্মতীতি ন পহোতি.
২৬০. অভিসন্নকাযাতি সেম্হাদিদোসসন্নিচিতকাযা. তত্থ মজ্ঝেতি অগ্গল়পাসকস্স মজ্ঝে. উপরীতি অগ্গল়পাসকস্স উপরিভাগে. উদকট্ঠপনট্ঠানন্তি উদকট্ঠপনত্থায পরিচ্ছিন্দিত্ৰা কতট্ঠানং.
২৬১. পাল়িযং উদপানন্তি কূপং. নীচৰত্থুকোতি কূপস্স সমন্তা কূলট্ঠানং, ভূমিসমং তিট্ঠতীতি অত্থো. উদকেন ওত্থরিয্যতীতি সমন্তা ৰস্সোদকং আগন্ত্ৰা কূপে পততীতি অত্থো.
২৬২. ৰাহেন্তীতি উস্সিঞ্চন্তি. অরহটঘটিযন্তং নাম চক্কসণ্ঠানং অনেকারং অরে অরে ঘটিকানি বন্ধিত্ৰা একেন, দ্ৰীহি ৰা পরিব্ভমিযমানযন্তং.
২৬৩. আৰিদ্ধপক্খপাসকন্তি কণ্ণিকমণ্ডলস্স সমন্তা ঠপিতপক্খপাসকং. মণ্ডলেতি কণ্ণিকমণ্ডলে. পক্খপাসকে ঠপেত্ৰাতি সমন্তা চতুরস্সাকারেন ফলকাদীনি ঠপেত্ৰা.
২৬৪. নমতকং নাম সন্থতসদিসন্তি কেচি ৰদন্তি. কেচি পন ‘‘রুক্খতচময’’ন্তি. চম্মখণ্ডপরিহারেনাতি অনধিট্ঠহিত্ৰা সযনাসনৰিধিনাতি অত্থো. পেল়াযাতি অট্ঠংসসোল়সংসাদিআকারেন কতায ভাজনাকারায পেল়ায. যত্থ উণ্হপাযাসাদিং পক্খিপিত্ৰা উপরি ভোজনপাতিং ঠপেন্তি ভত্তস্স উণ্হভাৰাৰিগমনত্থং, তাদিসস্স ভাজনাকারস্স আধারস্সেতং অধিৰচনং. তেনেৰ পাল়িযং ‘‘আসিত্তকূপধান’’ন্তি ৰুত্তং. তস্স চ পাযাসাদীহি আসিত্তকাধারোতি অত্থো. ইদঞ্চ আসিত্তকূপধানং পচ্চন্তেসু ন জানন্তি কাতুং, মজ্ঝিমদেসেযেৰ করোন্তি. কেচি পন ‘‘গিহিপরিভোগো অযোমযাদি সব্বোপি আধারো আসিত্তকূপধানমেৰ অনুলোমেতী’’তি ৰদন্তি, একে পন ‘‘কপ্পিযলোহমযো আধারো মল়োরিকমেৰ অনুলোমেতী’’তি. ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বং. পুব্বে পত্তগুত্তিযা আধারো অনুঞ্ঞাতো. ইদানি ভুঞ্জিতুং মল়োরিকা অনুঞ্ঞাতা. ছিদ্দন্তি ছিদ্দযুত্তং. ৰিদ্ধন্তি অন্তোৰিনিৰিদ্ধছিদ্দং. আৰিদ্ধন্তি সমন্ততো ছিদ্দং.
২৬৫. পত্তং নিক্কুজ্জিতুন্তি এত্থ কম্মৰাচায অসম্ভোগকরণৰসেনেৰ নিক্কুজ্জনং, ন পত্তানং অধোমুখট্ঠপনেন. তেনাহ ‘‘অসম্ভোগং সঙ্ঘেন করোতূ’’তিআদি, তং ৰড্ঢং কম্মৰাচায সঙ্ঘেন সদ্ধিং অসম্ভোগং সঙ্ঘো করোতূতি অত্থো.
পত্তং নিক্কুজ্জেয্যাতি ৰড্ঢস্স পত্তনিক্কুজ্জনদণ্ডকম্মং করেয্য. অসম্ভোগং সঙ্ঘেন করণন্তি সঙ্ঘেন ৰড্ঢস্স অসম্ভোগকরণং. যথা অসম্ভোগো হোতি, তথা করণন্তি অত্থো. নিক্কুজ্জিতো…পে… অসম্ভোগং সঙ্ঘেনাতি এত্থ সঙ্ঘেন অসম্ভোগো হোতীতি অত্থো দট্ঠব্বো. এৰং ভগৰতা অসম্ভোগকরণস্স আণত্তত্তা, কম্মৰাচায চ সাৰিতত্তা, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘কোচি দেয্যধম্মো ন গহেতব্বো’’তি ৰুত্তত্তা পত্তে নিক্কুজ্জিতে তস্স সন্তকং ঞত্ৰা গণ্হন্তস্স দুক্কটমেৰাতি গহেতব্বং.
অচ্চযোতি ঞাযপ্পটিপত্তিং অতিক্কমিত্ৰা পৰত্তি, অপরাধোতি অত্থো. মং অচ্চগমাতি মং অতিক্কম্ম পৰত্তো. তং তে মযং পটিগ্গণ্হামাতি তং তে অপরাধং মযং খমাম. ভিক্খূনং অলাভায পরিসক্কতীতিআদীসু অলাভায পরিসক্কনাদিতো ৰিরতোতি এৰমত্থো গহেতব্বো. অসম্ভোগং ভিক্খুসঙ্ঘেনাতি এত্থ ‘‘কতো’’তি পাঠসেসো.
২৬৮. যাৰ পচ্ছিমা সোপানকল়েৰরাতি পঠমসোপানফলকং সন্ধায ৰুত্তং. তঞ্হি পচ্ছা দুস্সেন সন্থতত্তা এৰ ৰুত্তং. ‘‘পচ্ছিমং জনতং তথাগতো অনুকম্পতী’’তি ইদং থেরো অনাগতে ভিক্খূনং চেলপটিকস্স অক্কমনপচ্চযা অপৰাদং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা নিৰারণেন ভগৰতো অনুকম্পং সন্ধাযাহ. অপগতগব্ভাতি ৰিজাতপুত্তা. তেনাহ ‘‘মঙ্গলত্থাযা’’তি.
২৬৯-২৭০. বীজনিন্তি চতুরস্সবীজনিং. একপণ্ণচ্ছত্তন্তি তালপণ্ণাদিনা একেন পত্তেন কতছত্তং.
২৭৪-৫. অনুরক্খণত্থন্তি পরিগ্গহেত্ৰা গোপনত্থং. দীঘং কারেন্তীতি কেসেহি সদ্ধিং অচ্ছিন্দিত্ৰা ঠপাপেন্তি. চতুকোণন্তি যথা উপরি নলাটন্তেসু দ্ৰে, হেট্ঠা হনুকপস্সে দ্ৰেতি চত্তারো কোণা পঞ্ঞাযন্তি, এৰং চতুরস্সং কত্ৰা কপ্পাপনং. পাল়িযং দাঠিকং ঠপাপেন্তীতি উত্তরোট্ঠে মস্সুং অচ্ছিন্দিত্ৰা ঠপাপেন্তি. রুধীতি খুদ্দকৰণং.
২৭৭. পাল়িযং লোহভণ্ডকংসভণ্ডসন্নিচযোতি লোহভণ্ডস্স, কংসভণ্ডস্স চ সন্নিচযোতি অত্থো. বন্ধনমত্তন্তি ৰাসিদণ্ডাদীনং কোটীসু অপাতনত্থং লোহেহি বন্ধনং. তন্তকন্তি আযোগৰাযনত্থং তদাকারেন পসারিততন্তং.
২৭৮. ‘‘যত্থ সরতি, তত্থ বন্ধিতব্ব’’ন্তি এতেন অসঞ্চিচ্চ কাযবন্ধনং অবন্ধিত্ৰা পৰিট্ঠস্স অনাপত্তীতি দস্সেতি. মুরজৰট্টিসণ্ঠানং ৰেঠেত্ৰা কতন্তি এৰং বহুরজ্জুকে একতো কত্ৰা নানাৰণ্ণেহি সুত্তেহি কতন্তি কেচি ৰদন্তি. একৰণ্ণসুত্তেনাপি ৰলযঘটকাদিৰিকারং দস্সেত্ৰা ৰেঠিতম্পি মুরজমেৰ. ৰিকারং পন অদস্সেত্ৰা মট্ঠং কত্ৰা নিরন্তরং ৰেঠিতং ৰট্টতি. তেনেৰ দুতিযপারাজিকসংৰণ্ণনাযং ৰুত্তং ‘‘বহুরজ্জুকে একতো কত্ৰা একেন নিরন্তরং ৰেঠেত্ৰা কতং ‘বহুরজ্জুক’ন্তি ন ৰত্তব্বং, ৰট্টতী’’তি. মুদ্দিককাযবন্ধনং নাম চতুরস্সং অকত্ৰা সজ্জিতং. পামঙ্গদসা চতুরস্সা. মুদিঙ্গসণ্ঠানেনাতি ৰরকসীসাকারেন. পাসন্তোতি দসাপরিযোসানং.
২৭৯. পাল়িযং গণ্ঠিকফলকং পাসকফলকন্তি এত্থ দারুদন্তাদিমযেসু ফলকেসু গণ্ঠিকপাসকানি অপ্পেত্ৰা চীৰরে ঠপেতুং অনুঞ্ঞাতং. কোট্টো ৰিৰরিযতীতি অনুৰাতো ৰিৰরিযতি.
২৮০-১. পাল়িকারকোতি ভিক্খূনং যথাৰুড্ঢং পাল়িযা পতিট্ঠাপকো. তস্সাপি তথা পারুপিতুং ন ৰট্টতি. পাল়িযং মুণ্ডৰট্টীতি মল্লাদযো.
২৮২. পমাণঙ্গুলেনাতি ৰড্ঢকীঅঙ্গুলেন. কেচি পন ‘‘পকতিঅঙ্গুলেনা’’তি ৰদন্তি, তং চতুরঙ্গুলপচ্ছিমকৰচনেন ন সমেতি. ন হি পকতঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলপ্পমাণং দন্তকট্ঠং কণ্ঠে অৰিলগ্গং খাদিতুং সকাতি.
২৮৫. পাল়িযং সকায নিরুত্তিযা বুদ্ধৰচনং দূসেন্তীতি মাগধভাসায সব্বেসং ৰত্তুং সুকরতায হীনজচ্চাপি উগ্গণ্হন্তা দূসেন্তীতি অত্থো.
২৮৯. মা ভিক্খূ ব্যাবাধযিংসূতি লসুণগন্ধেন ভিক্খূ মা বাধযিংসু.
২৯১. অৰলেখনপীঠরোতি অৰলেখনকট্ঠানং ঠপনভাজনৰিসেসো. অপিধানন্তি পিধানফলকাদি.
খুদ্দকৰত্থুকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
খুদ্দকৰত্থুক্খন্ধকৰণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.