৪. সমথক্খন্ধকো
সতিৰিনযকথাদিৰণ্ণনা
১৯৫. সমথক্খন্ধকে খীণাসৰস্স ৰিপুলসতিং নিস্সায দাতব্বো ৰিনযো চোদনাদিঅসারুপ্পানং ৰিনযনুপাযো সতিৰিনযো.
১৯৬. চিত্তৰিপরিযাসকতোতি কতচিত্তৰিপরিযাসো. গগ্গং ভিক্খুং…পে… চোদেন্তীতি এত্থ পন উম্মত্তকস্স ইদং উম্মত্তকং, অজ্ঝাচিণ্ণং. তদেৰ চিত্তৰিপরিযাসেন কতন্তি চিত্তৰিপরিযাসকতং. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন অনাচারেন আপন্নায আপত্তিযা গগ্গং ভিক্খুং চোদেন্তীতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. পঠমং মূল়্হো হুত্ৰা পচ্ছা অমূল়্হভাৰং উপগতস্স দাতব্বো ৰিনযো অমূল়্হৰিনযো.
২০২. ধম্মৰাদীনং যেভুয্যভাৰসম্পাদিকা কিরিযা যেভুয্যসিকাতি ইমস্মিং অত্থে স-কারাগমসহিতো ইক-পচ্চযন্তোযং সদ্দোতি দস্সেতুং আহ ‘‘যস্সা’’তিআদি. তত্থ যস্সা কিরিযাযাতি গূল়্হকৰিৰট্টকাদিনা সলাকগ্গাহাপককিরিযায. যেভুয্যভাৰং নিস্সিতসমথকিরিযা যেভুয্যসিকাতি এৰং যেভুয্যসিকাসদ্দস্স অত্থো গহেতব্বো. এৰঞ্হি অযং অধিকরণসমথো নাম হোতি. যথাৰুত্তসলাকগ্গাহেন হি ধম্মৰাদীনং যেভুয্যভাৰে সিদ্ধে পচ্ছা তং যেভুয্যভাৰং নিস্সাযেৰ অধিকরণৰূপসমো হোতি, ন ধম্মৰাদীনং বহুতরভাৰসাধককিরিযামত্তেন.
২০৭. ‘‘সেসমেত্থ তজ্জনীযাদীসু ৰুত্তনযমেৰা’’তি এতেন তজ্জনীযাদিসত্তকম্মানি ৰিয ইদম্পি তস্সপাপিযসিকাকম্মং অসুচিভাৰাদিদোসযুত্তস্স, সঙ্ঘস্স চ ৰিনিচ্ছযে অতিট্ঠমানস্স কত্তব্বং ৰিসুং একং নিগ্গহকম্মন্তি দস্সেতি. এতস্মিঞ্হি নিগ্গহকম্মে কতে সো পুগ্গলো ‘‘অহং সুদ্ধো’’তি অত্তনো সুদ্ধিযা সাধনত্থং সঙ্ঘমজ্ঝং ওতরিতুং, সঙ্ঘো চস্স ৰিনিচ্ছযং দাতুং ন লভতি, তং কম্মকরণমত্তেনেৰ চ তং অধিকরণং ৰূপসন্তং হোতি.
কথং পনেতং কম্মং পটিপ্পস্সম্ভতীতি? কেচি পনেত্থ ‘‘সো তথা নিগ্গহিতো নিগ্গহিতোৰ হোতি, ওসারণং ন লভতি. তেনেৰ পাল়িযং ওসারণা ন ৰুত্তা’’তি ৰদন্তি. অঞ্ঞে পন ‘‘পাল়িযং ন উপসম্পাদেতব্বন্তিআদিনা সম্মাৰত্তনস্স ৰুত্তত্তা সম্মাৰত্তিত্ৰা লজ্জিধম্মে ওক্কন্তস্স ওসারণা অৰুত্তাপি তজ্জনীযাদীসু ৰিয নযতো কম্মৰাচং যোজেত্ৰা ওসারণা কাতব্বা এৰা’’তি ৰদন্তি, ইদং যুত্তং. তেনেৰ অট্ঠকথাযং ৰক্খতি ‘‘সচে সীলৰা ভৰিস্সতি, ৰত্তং পরিপূরেত্ৰা পটিপ্পস্সদ্ধিং লভিস্সতি. নো চে, তথানাসিতকোৰ ভৰিস্সতী’’তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৩৮). তস্সপাপিযসিকাকম্মন্তি চ অলুত্তসমাসোযেৰ. তেনাহ ‘‘ইদং হী’’তি আদি.
সতিৰিনযকথাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অধিকরণকথাৰণ্ণনা
২১৫. ৰিরূপতো ৰিপরিণামট্ঠেন চিত্তং দুক্খং ৰিপচ্চতীতি আহ ‘‘চিত্তদুক্খত্থং ৰোহারো’’তিআদি. উপৰদনাতি চোদনা. তত্থেৰাতি অনুৰদনে.
আদিতো পট্ঠায চ তস্স তস্স কম্মস্স ৰিঞ্ঞাতত্তাতি ৰিত্থারতো আগতকম্মৰগ্গস্স আদিতো পট্ঠায ৰণ্ণনামুখেন ৰিঞ্ঞাতত্তা ৰিনিচ্ছযো ভৰিস্সতীতি যোজনা.
২১৬. পাল়িযং অজ্ঝত্তং ৰাতি অত্তনি ৰা অত্তনো পরিসায ৰা. বহিদ্ধা ৰাতি পরস্মিং ৰা পরস্স পরিসায ৰা. অনৰস্সৰাযাতি অনুপ্পাদায.
২২০. ‘‘ৰিৰাদাধিকরণং কুসলং অকুসলং অব্যাকত’’ন্তি ইদং পুচ্ছাৰচনং. ৰিৰাদাধিকরণং সিযা কুসলন্তিআদি ৰিসজ্জনং. এস নযো সেসেসুপি.
২২২. সম্মুতিসভাৰাযপি আপত্তিযা কারণূপচারেন অকুসলাব্যাকতভাৰেন ৰুচ্চমানে কুসলস্সাপি আপত্তিকারণত্তা তদুপচারেন ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা কুসল’’ন্তি ৰত্তব্বং ভৰেয্য, তথা অৰত্ৰা ‘‘নত্থি আপত্তাধিকরণং কুসল’’ন্তি এৰংৰচনস্স কারণং দস্সেতুং ‘‘এত্থ সন্ধাযভাসিতৰসেন অত্থো ৰেদিতব্বো’’তি ৰুত্তং. এত্থ চাযমধিপ্পাযো – যদি হি আপত্তি নাম পরমত্থধম্মসভাৰা ভৰেয্য, তদা ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা অকুসল’’ন্তিআদিৰচনং যুজ্জেয্য. যস্মা দুট্ঠদোসসিক্খাপদট্ঠকথাদীসু দস্সিতদোসপ্পসঙ্গতো পরমত্থসভআৰতা ন যুত্তা, একন্তসম্মুতিসভাৰা এৰ সা হোতি, তস্মা ‘‘সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তিপি নিপ্পরিযাযতো ন ৰত্তব্বা. যদি পন অকুসলঅব্যাকতধম্মসমুট্ঠিতত্তমেৰ উপাদায পরিযাযতো ‘‘সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ৰুত্তং. তদা কুসলধম্মসমউট্ঠিতত্তম্পি উপাদায পরিযাযতো ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা কুসল’’ন্তিপি ৰত্তব্বং ভৰেয্য. যতো চেতং ৰচনং আপত্তিযা অকুসলাব্যাকতূপচারারহত্তস্স কুসলূপচারানারহত্তস্স ৰিসুং কারণসব্ভাৰং সন্ধায ভাসিতং, তস্মা যং তং কারণৰিসেসং সন্ধায ইদং ভাসিতং, তস্স ৰসেনেৰেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.
ইদানি পন যো অঙ্গপ্পহোনকচিত্তমেৰ সন্ধায আপত্তিযা অকুসলাদিভাৰো ৰুত্তো, নাঞ্ঞং ৰিসেসকারণং সন্ধাযাতি গণ্হেয্য, তস্স গাহে দোসং দস্সেন্তো ‘‘যস্মিং হী’’তিআদিমাহ. তত্থ পথৰীখণনাদিকেতি পথৰীখণনাদিনিমিত্তে পণ্ণত্তিৰজ্জে. আপত্তাধিকরণে কুসলচিত্তং অঙ্গন্তি পণ্ণত্তিং অজানিত্ৰা কুসলচিত্তেন চেতিযঙ্গণাদীসু ভূমিসোধনাদিৰসেন পথৰীভূতগামৰিকোপনাদিকালে কুসলচিত্তং কারণং হোতি. তস্মিং সতীতি তস্মিং আপত্তাধিকরণে ৰিজ্জমানে কুসলচিত্তসমুট্ঠিতত্তেন কুসলৰোহারারহায আপত্তিযা ৰিজ্জমানাযাতি অধিপ্পাযো. সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. চূল়ৰগ্গ ৩.২২২) পন ‘‘তস্মিং সতী’’তি ইমস্স ‘‘তস্মিং কুসলচিত্তে আপত্তিভাৰেন গহিতে’’তি অত্থো ৰুত্তো, তং ন যুজ্জতি ‘‘যস্মি’’ন্তি য-সদ্দেন পরামট্ঠস্সেৰ আপত্তাধিকরণস্স ‘‘তস্মি’’ন্তি পরামসিতব্বতো.
ন সক্কা ৰত্তুন্তি যদি সম্মুতিসভাৰাযপি আপত্তিযা অকুসলাদিসমুট্ঠিতত্তেন অকুসলাদিৰোহারো করীযতি, তদা কুসলৰোহারোপি কত্তব্বোতি ‘‘নত্থি আপত্তাধিকরণং কুসল’’ন্তি ন সক্কা ৰত্তুং, অঞ্ঞথা অকুসলাদিভাৰোপিস্স পটিক্খিপিতব্বোতি অধিপ্পাযো. তস্মাতি যস্মা কুসলাদীনং তিণ্ণং সমানেপি আপত্তিযা অঙ্গপ্পহোনকত্তে কুসলৰোহারোৰ আপত্তিযা পটিক্খিত্তো, ন অকুসলাদিৰোহারো, তস্মা নযিদং অঙ্গপ্পহোনকং চিত্তং সন্ধায ৰুত্তন্তি ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকতং, নত্থি আপত্তাধিকরণং কুসল’’ন্তি ইদং আপত্তিযা সমুট্ঠাপকত্তেন অঙ্গপ্পহোনকং কারণভূতং চিত্তমত্তং সন্ধায ন ৰুত্তং, অঞ্ঞথা ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা কুসল’’ন্তিপি ৰত্তব্বতোতি অধিপ্পাযো. এতেন আপত্তিযা অকুসলাদিভাৰোপি কেনচি নিমিত্তেন পরিযাযতোৰ ৰুত্তো, ন পরমত্থতোতি দস্সেতি. যথাহ ‘‘যং কুসলচিত্তেন আপজ্জতি, তং কুসলং, ইতরেহি ইতর’’ন্তি.
ইদং পনাতিআদীসু অযং অধিপ্পাযো – ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ইদঞ্হি যং কিঞ্চি কদাচি কত্থচি কারণং ভৰন্তং অনিযতকারণং সন্ধায ৰুত্তং ন হোতি. যং পন সব্বসিক্খাপদেসু আপত্তিযা কারণং ভৰিতুমরহতি, ইদমেৰ কারণং সন্ধায ৰুত্তং. অকুসলঞ্হি পণ্ণত্তিং ঞত্ৰা ৰীতিক্কমন্তস্স সব্বাপত্তিযা কারণং হোতি, লোকৰজ্জাপত্তিযা পন পণ্ণত্তিং অজানন্তস্সপি কারণং হোতি. কেৰলং পণ্ণত্তিৰজ্জাপত্তীসু কুসলাব্যাকতচিত্তপৰত্তিক্খণে এৰ অকুসলং ন ৰত্ততি, তদঞ্ঞত্থ সযমেৰ পৰত্ততি. অব্যাকতং পন কাযৰচীভূতং কুসলাকুসলাদীনং পৰত্তিক্খণে নিরোধসমাপন্নস্স সহসেয্যাপত্তিযন্তি সব্বাপত্তিযা অঙ্গমেৰ হোতি ছন্নং আপত্তিসমুট্ঠানানং কাযৰাচঙ্গৰিরহিতত্তাভাৰা. তস্মা ইমেসং অকুসলাব্যাকতানং সব্বাপত্তিমূলকত্তমেৰ সন্ধায ইদং আপত্তিযা অকুসলত্তং, অব্যাকতত্তঞ্চ ৰুত্তং. যত্থ পন পথৰীখণনাদীসু কুসলম্পি আপত্তিযা কারণং হোতি, তত্থাপি আপত্তিযা তদুপচারেন কুসলত্তৰোহারো অযুত্তো সাৰজ্জানৰজ্জানং একত্তৰোহারস্স ৰিরুদ্ধত্তা. যদগ্গেন অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিরুদ্ধা, তদগ্গেন কারণকারিযৰোহারোপি নেসং অযুত্তো. তস্মা তত্থ ৰিজ্জমানম্পি কুসলং অব্বোহারিকং, কাযৰচীদ্ৰারমেৰ আৰেণিকং কারণন্তি.
তত্থ একন্ততো অকুসলমেৰাতি অকুসলচিত্তেন সমুট্ঠহনতো কারণূপচারতো এৰং ৰুত্তং. তত্থাতি লোকৰজ্জে. ৰিকপ্পো নত্থীতি সিযা-সদ্দস্স ৰিকপ্পনত্থতং দস্সেতি. অকুসলং হোতীতি অকুসলসমুট্ঠিতায কারণূপচারেন অকুসলং হোতি. সহসেয্যাদিৰসেন আপজ্জনতো অব্যাকতং হোতীতি ইত্থিযাদীহি সহ পিট্ঠিপসারণৰসপ্পৰত্তকাযদ্ৰারসঙ্খাতরূপাব্যাকতৰসেনেৰ আপজ্জিতব্বতো কারণূপচারেনেৰ আপত্তি অব্যাকতং হোতি. তত্থাতি তস্মিং পণ্ণত্তিৰজ্জাপত্তাধিকরণে. সঞ্চিচ্চাসঞ্চিচ্চৰসেনাতি পণ্ণত্তিং ঞত্ৰা, অঞ্ঞত্ৰা চ আপজ্জনৰসেন ইমং ৰিকপ্পভাৰং সন্ধায অকুসলত্তঅব্যাকতত্তসঙ্খাতং যথাৰুত্তং ইমং ৰিকপ্পসভাৰং সন্ধায ইদং ৰচনং ৰুত্তং.
যদি এৰং অসঞ্চিচ্চাপজ্জনপক্খে কুসলেনাপি আপজ্জনতো তম্পি ৰিকপ্পং সন্ধায ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা কুসল’’ন্তিপি কস্মা ন ৰুত্তন্তি আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. ‘‘অচিত্তকান’’ন্তি ৰুত্তমেৰত্থং সমুট্ঠানৰসেন ৰিভাৰেতুং ‘‘এল়কলোমপদসোধম্মাদিসমুট্ঠানানম্পী’’তি ৰুত্তং. অচিত্তকসমুট্ঠানানং ‘‘কুসলচিত্তং আপজ্জেয্যা’’তি এতেন সাৰজ্জভূতায আপত্তিযা কারণূপচারেনাপি অনৰজ্জভূতকুসলৰোহারো অযুত্তোতি দস্সেতি. ‘‘ন চ তত্থা’’তিআদিনা কুসলস্স আপত্তিযা কারণত্তং ৰিজ্জমানম্পি তথা ৰোহরিতুং অযুত্তন্তি পটিক্খিপিত্ৰা কাযৰাচাসঙ্খাতং অব্যাকতস্সেৰ কারণত্তং দস্সেতি. তত্থ চলিতপ্পৰত্তানন্তি চলিতানং, পৰত্তানঞ্চ. চলিতো হি কাযো, পৰত্তা ৰাচা. এত্থ চ কাযৰাচানমঞ্ঞতরমেৰ অঙ্গং. তঞ্চ…পে… অব্যাকতন্তি এৰং অব্যাকতস্স আপত্তিকারণভাৰেনেৰ ৰুত্তত্তা. ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা অকুসলং সিযা অব্যাকত’’ন্তি ইদং কারণূপচারেন পরিযাযতো ৰুত্তং, ন নিপ্পরিযাযতোতি সিজ্ঝতি.
যং পন সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. চূল়ৰ. ৩.২২২) আপত্তিযা নিপ্পরিযাযতোৰ অকুসলাদিসভাৰতং সমত্থেতুং বহুং পপঞ্চিতং, তং ন সারতো পচ্চেতব্বং দুট্ঠদোসসিক্খাপদট্ঠকথাযমেৰ পটিক্খিত্তত্তা. তেনেৰেত্থাপি ‘‘যং চিত্তং আপত্তিযা অঙ্গং হোতী’’তিআদিনা অকুসলচিত্তস্সাপি আপত্তিযা কারণত্তেন ভিন্নতাৰ দস্সিতা. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা দস্সিতমেৰাতি ইধ ন ৰিত্থারযিম্হ. এৰং ৰীতিক্কমতো যো ৰীতিক্কমোতি এত্থ অকুসলচিত্তেন ঞত্ৰা ৰীতিক্কমন্তস্স কাযৰচীৰীতিক্কমসমুট্ঠিতা আপত্তিৰীতিক্কমোতি ৰুত্তো. এস নযো অব্যাকতৰারেপি.
অধিকরণকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অধিকরণৰূপসমনসমথকথাদিৰণ্ণনা
২২৮. পাল়িযং ৰিৰাদাধিকরণং একং সমথং অনাগম্মাতিআদি পুচ্ছা. সিযাতিআদি ৰিস্সজ্জনং. সিযাতিস্স ৰচনীযন্তি এতেনেৰ ৰূপসমং সিযাতি ৰত্তব্বং ভৰেয্যাতি অত্থো. সম্মুখাৰিনযস্মিন্তি সম্মুখাৰিনযত্তস্মিন্তি ভাৰপ্পধানো নিদ্দেসো দট্ঠব্বো. এৰং সব্বৰারেসু. ‘‘কারকো উক্কোটেতী’’তি ইদং উপলক্খণমত্তং, যস্স কস্সচি উক্কোটেন্তস্স পাচিত্তিযমেৰ. উব্বাহিকায খীযনকে পাচিত্তিযং ন ৰুত্তং তত্থ ছন্দদানস্স নত্থিতায.
২৩৫. ৰণ্ণাৰণ্ণাযো কত্ৰাতি খুদ্দকমহন্তেহি সঞ্ঞাণেহি যুত্তাযো কত্ৰা. তেনাহ ‘‘নিমিত্তসঞ্ঞং আরোপেত্ৰা’’তি.
২৪২. কিচ্চাধিকরণং …পে… সম্মতীতি এত্থ সম্মুখাৰিনযেন অপলোকনাদিকম্মং সম্পজ্জতীতি অত্থো দট্ঠব্বো.
অধিকরণৰূপসমনসমথকথাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমথক্খন্ধকৰণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.