৩. ওৰাদৰগ্গো

১. ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৪৪. ততিযৰগ্গস্স পঠমে তিরচ্ছানভূতন্তি তিরোকরণভূতং, বাহিরভূতন্তি অত্থো. সমিদ্ধোতি পরিপুণ্ণো. সহিতত্থো অত্থযুত্তো. অত্থগম্ভীরতাদিনা গম্ভীরো.

১৪৫-১৪৭. পরতোতি উত্তরি. করোন্তোৰাতি পরিবাহিরে করোন্তো. ৰিভঙ্গেতি ঝানৰিভঙ্গে. চরণন্তি নিব্বানগমনায পাদং.

যদস্সাতি যং অস্স. ধারেতীতি অৰিনস্সমানং ধারেতি. পরিকথনত্থন্তি পকিণ্ণককথাৰসেন পরিচ্ছিন্নধম্মকথনত্থং. তিস্সো অনুমোদনাতি সঙ্ঘভত্তাদীসু দানানিসংসপ্পটিসংযুত্তা নিধিকুণ্ডসুত্তাদি (খু. পা. ৮.১ আদযো) -অনুমোদনা, গেহপ্পৰেসমঙ্গলাদীসু মঙ্গলসুত্তাদি (খু. পা. ৫.১ আদযো; সু. নি. মঙ্গলসুত্ত) -অনুমোদনা, মতকভত্তাদিঅমঙ্গলেসু তিরোকুট্টাদি (খু. পা. ৭.১ আদযো; পে. ৰ. ১৪ আদযো) -অনুমোদনাতি ইমা তিস্সো অনুমোদনা. কম্মাকম্মৰিনিচ্ছযোতি পরিৰারাৰসানে কম্মৰগ্গে (পরি. ৪৮২ আদযো) ৰুত্তৰিনিচ্ছযো. সমাধিৰসেনাতি সমথপুব্বকৰসেন. ৰিপস্সনাৰসেন ৰাতি দিট্ঠিৰিসুদ্ধিআদিকায সুক্খৰিপস্সনায ৰসেন. অত্তনো সীলরক্খণত্থং অপরানপেক্খতায যেন কামং গন্তুং চতস্সো দিসা অরহতি, অস্স ৰা সন্তি, তাসু ৰা সাধূতি চাতুদ্দিসো.

অভিৰিনযেতি পাতিমোক্খসংৰরসঙ্খাতে সংৰরৰিনযে, তপ্পকাসকে ৰা ৰিনযপিটকে. ৰিনেতুন্তি সিক্খাপেতুং পকাসেতুং. পগুণা ৰাচুগ্গতাতি পাঠতো চ অত্থতো চ পগুণা মুখে সন্নিধাপনৰসেন ৰাচুগ্গতা কাতব্বা. অত্থমত্তৰসেনপেত্থ যোজনং করোন্তি. অভিধম্মেতি লক্খণরসাদিৰসেন পরিচ্ছিন্নে নামরূপধম্মে. পুব্বে কির মহাথেরা পরিযত্তিঅনন্তরধানায একেকস্স গণস্স দীঘনিকাযাদিএকেকধম্মকোট্ঠাসং নিয্যাতেন্তা ‘‘তুম্হে এতং পাল়িতো চ অট্ঠকথাতো চ পরিহরথ, সক্কোন্তা উত্তরিপি উগ্গণ্হথা’’তি এৰং সকলধম্মং গন্থৰসেন নিয্যাতেন্তি, তত্থ তে চ ভিক্খূ গন্থনামেন দীঘভাণকা মজ্ঝিমভাণকাতি ৰোহরীযন্তি, তে চ অত্তনো ভারভূতং কোট্ঠাসং পরিচ্চজিত্ৰা অঞ্ঞং উগ্গহেতুং ন লভন্তি. তং সন্ধাযাহ ‘‘সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতী’’তিআদি.

তত্থ হেট্ঠিমা ৰা তযো ৰগ্গাতি মহাৰগ্গতো হেট্ঠিমা সগাথকৰগ্গো (সং. নি. ১.১ আদযো), নিদানৰগ্গো (সং. নি. ২.১ আদযো), খন্ধৰগ্গোতি (সং. নি. ৩.১ আদিযো) ইমে তযো ৰগ্গা. তিকনিপাততো পট্ঠায হেট্ঠাতি এককনিপাতদুকনিপাতে সন্ধায ৰুত্তং. ধম্মপদম্পি সহ ৰত্থুনা জাতকভাণকেন অত্তনো জাতকেন সদ্ধিং উগ্গহেতব্বং. ততো ওরং ন ৰট্টতীতি মহাপচ্চরিৰাদস্স অধিপ্পাযো. ততো ততোতি দীঘনিকাযাদিতো. উচ্চিনিত্ৰা উগ্গহিতং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা, ভিক্খুনোপি পুব্বাপরানুসন্ধিআদিকুসলতায চ ন হোতীতি ‘‘তং ন ৰট্টতী’’তি পটিক্খিত্তং. অভিধম্মে কিঞ্চি উগ্গহেতব্বন্তি ন ৰুত্তন্তি এত্থ যস্মা ৰিনযে কুসলত্তিকাদিৰিভাগো, সুত্তন্তেসু সমথৰিপস্সনামগ্গো চ অভিধম্মপাঠং ৰিনা ন ৰিঞ্ঞাযতি, অন্ধকারে পৰিট্ঠকালো ৰিয হোতি, তস্মা সুত্তৰিনযানং গহণৰসেন অভিধম্মগ্গহণং ৰুত্তমেৰাতি ৰিসুং ন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. যথা ‘‘ভোজনং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘ব্যঞ্জনং খাদিতব্ব’’ন্তি অৰুত্তম্পি ৰুত্তমেৰ হোতি তদৰিনাভাৰতো, এৰংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং.

পরিমণ্ডলপদব্যঞ্জনাযাতি পরিমণ্ডলানি পরিপুণ্ণানি পদেসু সিথিলধনিতাদিব্যঞ্জনানি যস্সং, তায. পুরস্স এসাতি পোরী, নগরৰাসীনং কথাতি অত্থো. অনেলগল়াযাতি এত্থ এলাতি খেল়ং তগ্গল়নৰিরহিতায. কল্যাণৰাক্করণোতি এত্থ ৰাচা এৰ ৰাক্করণং, উদাহরণঘোসো. কল্যাণং মধুরং ৰাক্করণমস্সাতি কল্যাণৰাক্করণো. উপসম্পন্নায মেথুনেনেৰ অভব্বো হোতি, ন সিক্খমানাসামণেরীসূতি আহ ‘‘ভিক্খুনিযা কাযসংসগ্গং ৰা’’তিআদি.

১৪৮. গরুকেহীতি গরুকভণ্ডেহি. একতোউপসম্পন্নাযাতি উপযোগত্থে ভুম্মৰচনং. ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্না নাম পরিৰত্তলিঙ্গা ৰা পঞ্চসতসাকিযানিযো ৰা. এতা পন একতোউপসম্পন্না ওৰদন্তস্স পাচিত্তিযমেৰ.

১৪৯. ন নিমন্তিতা হুত্ৰা গন্তুকামাতি নিমন্তিতা হুত্ৰা ভোজনপরিযোসানে গন্তুকামা ন হোন্তি, তত্থেৰ ৰসিতুকামা হোন্তীতি অত্থো. যতোতি ভিক্খুনুপস্সযতো. যাচিত্ৰাতি ‘‘তুম্হেহি আনীতওৰাদেনেৰ মযম্পি ৰসিস্সামা’’তি যাচিত্ৰা. তত্থাতি তস্মিং ভিক্খুনুপস্সযে. অভিক্খুকাৰাসে ৰস্সং ৰসন্তিযা পাচিত্তিযং, অপগচ্ছন্তিযা দুক্কটং.

ইমাসু কতরাপত্তি পরিহরিতব্বাতি চোদনং পরিহরন্তো আহ ‘‘সা রক্খিতব্বা’’তি. সা ৰস্সানুগমনমূলিকা আপত্তি রক্খিতব্বা, ইতরায অনাপত্তিকারণং অত্থীতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘আপদাসু হী’’তিআদি.

ওৰাদত্থাযাতি ওৰাদে যাচনত্থায. দ্ৰে তিস্সোতি দ্ৰীহি তীহি, করণত্থে চেতং পচ্চত্তৰচনং. পাসাদিকেনাতি পসাদজনকেন কাযকম্মাদিনা. সম্পাদেতূতি তিৰিধং সিক্খং সম্পাদেতু. অসম্মততা, ভিক্খুনিযা পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৰাদৰসেন অট্ঠগরুধম্মদানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৫৩. দুতিযে কোকনদন্তি পদুমৰিসেসং, তং কির বহুপত্তং ৰণ্ণসম্পন্নং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনদসঙ্খাতং পদুমং, এৰং ফুল্লমুখপদুমং অৰীতগুণগন্ধং নিম্মলে অন্তলিক্খে আদিচ্চং ৰিয চ অত্তনো তেজসা তপন্তং ততো এৰ ৰিরোচমানং অঙ্গেহি নিচ্ছরণকজুতিযা অঙ্গীরসং সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সাতি. রজোহরণন্তি সরীরে রজং পুঞ্ছতীতি রজোহরণন্তি পুঞ্ছনচোল়স্স নামং. ওভাসৰিস্সজ্জনপুব্বকা ভাসিতগাথা ওভাসগাথা নাম. ৰিসুদ্ধিমগ্গাদীসু (ৰিসুদ্ধি. ২.৩৮৬) পন ‘‘রাগো রজো ন চ পন রেণু ৰুচ্চতী’’তিআদি ওভাসগাথা ৰুত্তা, ন পনেসা ‘‘অধিচেতসো’’তি গাথা. অযঞ্চ চূল়পন্থকত্থেরস্স উদানগাথাতি উদানপাল়িযং নত্থি, একুদানিযত্থেরস্স (থেরগা. ১.৬৭ একুদানিযত্থেরগাথাৰণ্ণনা) নাযং উদানগাথাতি তত্থ ৰুত্তং. ইধ পন পাল়িযা এৰ ৰুত্তত্তা থেরস্সাপি উদানগাথাতি গহেতব্বং. ইধ চ অগরুধম্মেনাপি ওৰদতো পাচিত্তিযমেৰ. অত্থঙ্গতসূরিযতা, পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৰদনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৬২. ততিযং উত্তানমেৰ. উপস্সযূপগমনং, পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, সমযাভাৰো, গরুধম্মেহি ওৰদনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.

ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৬৪. চতুত্থে আমিসনিরপেক্খম্পি আমিসহেতু ওৰদতীতিসঞ্ঞায ভণন্তস্সপি অনাপত্তি সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. উপসম্পন্নতা, ধম্মেন লদ্ধসম্মুতিতা, অনামিসন্তরতা, অৰণ্ণকামতায এৰং ভণনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.

আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১৬৯. পঞ্চমং চীৰরদানসিক্খাপদং উত্তানমেৰ.

৬. চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৭৬. ছট্ঠে কথিনৰত্তন্তি কথিনমাসে চীৰরং করোন্তানং সব্রহ্মচারীনং সহাযভাৰূপগমনং সন্ধায ৰুত্তং. ৰঞ্চেত্ৰাতি ‘‘তৰ ঞাতিকাযা’’তি অৰত্ৰা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি এত্তকমেৰ ৰত্ৰা ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা’’তি সুত্ৰা তে অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো অহেসুন্তি আহ ‘‘অকপ্পিযে নিযোজিতত্তা’’তি. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা সন্তকতা, নিৰাসনপারুপনূপগতা, ৰুত্তনযেন সিব্বনং ৰা সিব্বাপনং ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৮৩. সত্তমে পাল়িযং গচ্ছাম ভগিনি গচ্ছামায্যাতি ভিক্খুপুব্বকং সংৰিধানং, ইতরং ভিক্খুনিপুব্বকং. একদ্ধানমগ্গন্তি একতো অদ্ধানসঙ্খাতং মগ্গং. হিয্যোতি সুৰে. পরেতি ততিযে দিৰসে.

দ্ৰিধা ৰুত্তপ্পকারোতি পাদগমনে পক্খগমনেতি দ্ৰিধা ৰুত্তপ্পকারো. উপচারো ন লব্ভতীতি যো পরিক্খিত্তাদিগামস্স একলেড্ডুপাতাদিউপচারো ৰুত্তো, সো ইধ ন লব্ভতি আসন্নত্তা. এতেন চ অন্তরঘরেযেৰেত্থ গামোতি অধিপ্পেতো, ন সকলং গামখেত্তং. তত্থাপি যত্থ উপচারো লব্ভতি, তত্থ উপচারোক্কমনে এৰ আপত্তীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘রতনমত্তন্তরো’’তিআদি. উপচারোক্কমনঞ্চেত্থ উপচারব্ভন্তরে পৰিসনমেৰ হোতি. তত্থ অপ্পৰিসিত্ৰাপি উপচারতো বহি অদ্ধযোজনব্ভন্তরগতেন মগ্গেন গচ্ছন্তোপি মগ্গস্স দ্ৰীসু পস্সেসু অদ্ধযোজনব্ভন্তরগতং গামূপচারং সব্বং ওক্কমিত্ৰা গচ্ছতিচ্চেৰ ৰুচ্চতি. অদ্ধযোজনতো বহি গতেন মগ্গেন গচ্ছন্তো ন গামূপচারগণনায কারেতব্বো, অদ্ধযোজনগণনাযেৰ কারেতব্বো. এৰঞ্চ সতি অনন্তরসিক্খাপদে নাৰাযেৰ গামতীরপস্সেন গচ্ছন্তস্স গামূপচারগণনায আপত্তি সমত্থিতা হোতি. ন হি সক্কা নাৰায গামূপচারব্ভন্তরে পৰিসিতুং. তিণ্ণং মগ্গানং সম্বন্ধট্ঠানং সিঙ্ঘাটকং. এত্থন্তরে সংৰিদহিতেতি এত্থ ন কেৰলং যথাৰুত্তরথিকাদীসু এৰ সংৰিদহনে দুক্কটং, অন্তরামগ্গেপীতি অধিপ্পাযো.

অদ্ধযোজনং অতিক্কমন্তস্সাতি অসতি গামে অদ্ধযোজনং অতিক্কমন্তস্স. যস্মিঞ্হি গামখেত্তভূতেপি অরঞ্ঞে অদ্ধযোজনব্ভন্তরে গামো ন হোতি, তম্পি ইধ অগামকং অরঞ্ঞন্তি অধিপ্পেতং, ন ৰিঞ্ঝাটৰাদযো.

১৮৫. রট্ঠভেদেতি রট্ঠৰিলোপে. চক্কসমারুল়্হাতি ইরিযাপথচক্কং, সকটচক্কং ৰা সমারুল়্হা. দ্ৰিন্নম্পি সংৰিদহিত্ৰা মগ্গপ্পটিপত্তি, অৰিসঙ্কেতং, সমযাভাৰো, অনাপদা, গামন্তরোক্কমনং ৰা অদ্ধযোজনাতিক্কমো ৰাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. একতোউপসম্পন্নাদীহি সদ্ধিং সংৰিধায গচ্ছন্তস্স পন মাতুগামসিক্খাপদেন আপত্তি.

সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৮৯. অট্ঠমে একং তীরং…পে… নিরন্তরন্তি নদিতো অদ্ধযোজনব্ভন্তরে পদেসে নিৰিট্ঠগামেহি নিরন্তরতা ৰুত্তা. একং অগামকং অরঞ্ঞন্তি তথা নিৰিট্ঠগামাভাৰেন ৰুত্তং. অগামকতীরপস্সেনাতিআদি পন অতিরেকঅদ্ধযোজনৰিত্থতং নদিং সন্ধায ৰুত্তং. ততো ঊনৰিত্থারায হি নদিযা মজ্ঝেনাপি গমনে তীরদ্ৰযস্সাপি অদ্ধযোজনব্ভন্তরে গতত্তা গামন্তরগণনায, অদ্ধযোজনগণনায চ আপত্তিযো পরিচ্ছিন্দিতব্বা. তেনেৰ ‘‘যোজনৰিত্থতা…পে… অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযানী’’তি ৰুত্তং. তেনেৰ হি যোজনতো ঊনায নদিযা অদ্ধযোজনব্ভন্তরগততীরৰসেনেৰ আপত্তিগণনং ৰুত্তমেৰ হোতি. ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসূ’’তিআদিনা ৰুত্তমেৰত্থং সমত্থেতি. তত্থ কিঞ্চাপি সমুদ্দতল়াকাদীসু পাচিত্তিযং ন ৰুত্তং, তথাপি কীল়াপুরেক্খারস্স তত্থ দুক্কটমেৰাতি গহেতব্বং, পঠমং কীল়াপুরেক্খারস্সাপি পচ্ছা নাৰায নিদ্দুপগতস্স, যোনিসো ৰা মনসি করোন্তস্স গামন্তরোক্কমনাদীসুপি আপত্তিসম্ভৰতো পণ্ণত্তিৰজ্জতা, তিচিত্ততা চস্স সিক্খাপদস্স ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৯৭. নৰমে পাল়িযং ‘‘সিক্খমানা…পে… পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি ইদং ইমিনা সিক্খাপদেন অনাপত্তিং সন্ধায ৰুত্তং. পঞ্চহি সহধম্মিকেহি কতৰিঞ্ঞত্তিপরিকথাদীহি উপ্পন্নং পরিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটমেৰ. ভিক্খুনিযা পরিপাচিততা, তথা জাননং, গিহিসমারম্ভাভাৰো, ভোজনতা, তস্স অজ্ঝোহরণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.

পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা

১৯৮. দসমে উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদেনাতি মাতুগামেন রহোনিসজ্জসিক্খাপদং সন্ধায ৰুত্তং, তং পন অচেলকৰগ্গে পঞ্চমম্পি উপনন্দং আরব্ভ পঞ্ঞত্তেসু চতুত্থত্তা এৰং ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং.

রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো ওৰাদৰগ্গো ততিযো.