৪. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬২৮. চতুত্থে জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা…পে… করণক্খেত্তঞ্চাতি পঠমদ্ধমাসম্পি করণক্খেত্তং ৰুত্তং. তং ‘‘কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি ইমস্স পুরিমদ্ধমাসে ৰা পচ্ছিমদ্ধমাসে ৰা কত্ৰা পচ্ছিমমাসেৰ নিৰাসেতব্বন্তি এৰমত্থং গহেত্ৰা ৰুত্তং নিৰাসনেযেৰ আপত্তিযা ৰুত্তত্তাতি. যং পন মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পরিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অদ্ধমাসো করণনিৰাসনক্খেত্তম্পী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং, তং তস্মিংযেৰ অদ্ধমাসে কত্ৰা নিৰাসেতব্বন্তি এৰমত্থং গহেত্ৰা ৰুত্তং. ইধ ৰুত্তনযেনেৰ অত্থে গহিতে ৰিরোধো নত্থি.

‘‘ৰত্তভেদে দুক্কট’’ন্তি ইদং ৰস্সিকসাটিকঅদিন্নপুব্বে সন্ধায ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘যে মনুস্সা’’তিআদি. পকতিযা ৰস্সিকসাটিকদাযকা নাম সঙ্ঘং ৰা অত্তানং ৰা অপ্পৰারেত্ৰাৰ অনুসংৰচ্ছরং দাযকা.

৬৩০. ‘‘ছ মাসে পরিহারং লভতী’’তি এতেন অন্তোৰস্সেপি যাৰ ৰস্সানস্স পচ্ছিমদিৰসা অকতা পরিহারং লভতীতি দীপিতং হোতি. একমাসন্তি হেমন্তস্স পচ্ছিমুপোসথেন সহ গণেত্ৰা ৰুত্তং. তস্মিং উপোসথদিৰসে এৰ হি তং মূলচীৰরং কাতব্বং, ইতরথা হি নিস্সগ্গিযতো. একাহদ্ৰীহাদিৰসেন…পে… লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি এত্থ একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ দ্ৰীহানাগতায…পে… দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ, অন্তোৰস্সে ৰা লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. তত্থ আসল়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খপুণ্ণমিযং লদ্ধা, তদহেৰ রজনকপ্পপরিযোসানেহি নিট্ঠিতা চ ৰস্সিকসাটিকা ‘‘একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. এতেনেৰ নযেন জুণ্হপক্খস্স ছট্ঠিযং লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. যাৰ পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমা, তাৰ লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘অন্তোৰস্সে লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমিতো পরং লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ যাৰ চীৰরকালো নাতিক্কমতি, তাৰ অনধিট্ঠহিত্ৰাপি ঠপেতুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো.

এত্থ চ ‘‘তস্মিংযেৰ অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বা’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তেপি ৰস্সানতো পুব্বে একাহদ্ৰীহাদিৰসেন অনাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা তেহি দিৰসেহি দসাহং অনতিক্কমন্তেন ৰস্সূপনাযিকদিৰসতো পট্ঠায অধিট্ঠানক্খেত্তং সম্পত্তা এৰ অধিট্ঠাতব্বা, ততো পন পুব্বে দসাহাতিক্কমেন নিট্ঠিতাপি ন অধিট্ঠাতব্বা অধিট্ঠানস্স অখেত্তত্তা. তাদিসা পন ৰস্সূপনাযিকদিৰসে এৰ অধিট্ঠাতব্বা, অনধিট্ঠহতো অরুণুগ্গমনেন নিস্সগ্গিযং হোতি. যদি এৰং ‘‘দসাহানাগতাযা’’তি ইমিনা কিং পযোজনন্তি চে? ৰস্সানতো পুব্বে এৰ দসাহে অতিক্কন্তে নিট্ঠিতা ৰস্সূপনাযিকদিৰসে এৰ অধিট্ঠাতব্বাতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. তেনেৰাহ ‘‘দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বা’’তি.

দসাহে অপ্পহোন্তে চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি তেমাসব্ভন্তরে দসাহে অপ্পহোন্তে নৰাহানাগতায কত্তিকতেমাসিপুণ্ণমায সত্তমিতো পট্ঠায লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি অত্থো. তথা হি ‘‘মাসো সেসো গিম্হানন্তি ভিক্খুনা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং পরিযেসিতব্ব’’ন্তি পরিযেসনক্খেত্তং ৰত্ৰা ‘‘ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮) ৰুত্তত্তা কতাযপি অকতাযপি মাসমত্তং অনধিট্ঠাতব্বতা সিদ্ধা. যস্মা চ অকতা ৰস্সিকসাটিকসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, অকরণঞ্চ কেনচি ৰেকল্লেন, ন অনাদরেন, তস্মা চাতুমাসং অকতত্তা এৰ পরিহারং লভতি, কতা পন অধিট্ঠানক্খেত্তে, অকতা চ চীৰরকালে দসাহপরমসিক্খাপদেনেৰ পরিহারং লভতীতি অযমত্থো লব্ভতি. কস্মাতি অত্তনো মতিযা কারণপুচ্ছা. তস্মাতি ৰস্সানেযেৰ ৰস্সিকসাটিকায অধিট্ঠাতব্বতাৰচনতো. ‘‘তিচীৰরং অধিট্ঠাতু’’ন্তি সুত্তং পনেত্থ সেসচীৰরানং এৰং কালনিযমাভাৰং সাধেতুং উদ্ধটং. ন হি তেনেত্থ অঞ্ঞং পযোজনং অত্থি.

কদা অধিট্ঠাতব্বাতিআদিকুরুন্দিৰচনেনাপি ‘‘যদা ৰা তদা ৰা অধিট্ঠাতুং ৰট্টতী’’তি ইদং পটিক্খিপিত্ৰা দসাহব্ভন্তরে এৰ কতায অধিট্ঠাতব্বতং দস্সেতি.

পাল়িযং অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতিআদীসু অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স নট্ঠসেসচীৰরস্স. এতেসঞ্হি অসমযে পরিযেসননিৰাসনাপত্তিযা এৰ অনাপত্তি ৰুত্তা. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্স ৰা নট্ঠচীৰরস্স ৰা অনিৰত্থং চোরা হরন্তীতি এৰং আপদাসু ৰা নিৰাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং, ইধ পন সমন্তপাসাদিকাযং অযং নিস্সগ্গিযা অনাপত্তি পাল়িতো সযমেৰ সিজ্ঝতীতি ইমং অদস্সেত্ৰা অসিজ্ঝমানং নগ্গস্স ন্হাযতো দুক্কটাপত্তিযা এৰ অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সা’’তিআদি ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি এসা অনাপত্তি অৰুত্তে সিজ্ঝতীতি. ৰস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পরিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৰ পরিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. নিৰাসনাপত্তিযা পন সচীৰরতা, আপদাভাৰো, ৰস্সিকসাটিকায সকভাৰো, অসমযে নিৰাসনন্তি চত্তারি অঙ্গানি.

ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.