৩. পত্তৰগ্গো
১. পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬০২. ততিযৰগ্গস্স পঠমে অড্ঢতেরসপলাতি মাগধিকায মানতুলায অড্ঢতেরসপলপরিমিতং উদকং গণ্হন্তং সন্ধায ৰুত্তং, তথা পরিমিতং যৰমাসাদিং গণ্হন্তিং সন্ধাযাতি কেচি. আচরিযধম্মপালত্থেরেন পন ‘‘পকতিচতুমুট্ঠিকং কুডুৰং, চতুকুডুৰং নাল়ি, তায নাল়িযা সোল়স নাল়িযো দোণং, তং পন মগধনাল়িযা দ্ৰাদস নাল়িযো হোন্তীতি ৰদন্তী’’তি ৰুত্তং. দমিল়নাল়ীতি পুরাণনাল়িং সন্ধায ৰুত্তং. সা চ চতুমুট্ঠিকেহি কুডুৰেহি অট্ঠ কুডুৰা, তায নাল়িযা দ্ৰে নাল়িযো মগধনাল়িং গণ্হাতি. পুরাণা পন ‘‘সীহল়নাল়ি তিস্সো নাল়িযো গণ্হাতী’’তি ৰদন্তি, তেসং মতেন মগধনাল়ি ইদানি পৰত্তমানায চতুকুডুৰায দমিল়নাল়িযা চতুনাল়িকা হোতি, ততো মগধনাল়িতো উপড্ঢঞ্চ পুরাণদমিল়নাল়িসঙ্খাতং পত্থং নাম হোতি, এতেন চ ‘‘ওমকো নাম পত্তো পত্থোদনং গণ্হাতী’’তি পাল়িৰচনঞ্চ সমেতি, লোকিযেহিপি –
‘‘লোকিযং মগধঞ্চেতি, পত্থদ্ৰযমুদাহটং;
লোকিযং সোল়সপলং, মাগধং দিগুণং মত’’ন্তি. –
এৰং লোকে নাল়িযা মগধনাল়ি দিগুণাতি দস্সিতা, এৰঞ্চ গয্হমানে ওমকপত্তস্স চ যাপনমত্তোদনগাহিকা চ সিদ্ধা হোতি. ন হি সক্কা অট্ঠকুডুৰতো ঊনোদনগাহিনা পত্তেন অথূপীকতং পিণ্ডপাতং পরিযেসিত্ৰা যাপেতুং. তেনেৰ ৰেরঞ্জকণ্ডট্ঠকথাযং ‘‘পত্থো নাম নাল়িমত্তং হোতি একস্স পুরিসস্স অলং যাপনায. ৰুত্তম্পি হেতং ‘পত্থোদনো নালমযং দুৰিন্ন’’’ন্তি (জা. ২.২১.১৯২) ৰুত্তং, ‘‘একেকস্স দ্ৰিন্নং তিণ্ণং পহোতী’’তি চ আগহং, তস্মা ইধ ৰুত্তনযানুসারেনেৰ গহেতব্বং.
আলোপস্স অনুরূপন্তি এত্থ ‘‘ব্যঞ্জনস্স মত্তা নাম ওদনতো চতুত্থভাগো’’তি (ম. নি. অট্ঠ. ২.৩৮৭) ব্রহ্মাযুসুত্তট্ঠকথাযং ৰুত্তত্তা আলোপস্স চতুত্থভাগমেৰ ব্যঞ্জনং অনুরূপন্তি দট্ঠব্বং. ওদনগতিকানেৰাতি ওদনস্স অন্তো এৰ পৰিসনসীলানি সিযুং, অত্তনো ওকাসং ন গৰেসন্তীতি অত্থো. নামমত্তেতি ‘‘মজ্ঝিমো পত্তো মজ্ঝিমোমকো’’তিআদিনামমত্তে.
৬০৭-৮. এৰং পযোগে পযোগেতি পরিযোসানালোপজ্ঝোহরণপযোগে পযোগে, আলোপে আলোপেতি অত্থো. কত্ৰাতি পাকপরিযোসানং কত্ৰা. পচিত্ৰা ঠপেস্সামীতি কাল়ৰণ্ণপাকং সন্ধায ৰুত্তং. ছিদ্দন্তি মুখৰট্টিতো দ্ৰঙ্গুলস্স হেট্ঠাছিদ্দং ৰুত্তং. সেসং পঠমকথিনে ৰুত্তনযমেৰ.
পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬০৯-৬১৩. দুতিযে পাল়িযং অহং পত্তেন তে ভিক্খূ সন্তপেস্সামীতি সেসো. ‘‘অপত্তো’’তি ইমিনা অধিট্ঠানৰিজহনম্পি দস্সেতি. পঞ্চবন্ধনেপি পত্তে অপরিপুণ্ণপাকে পত্তে ৰিয অধিট্ঠানং ন রুহতি. ‘‘তিপুপট্টকেন ৰা’’তি ৰুত্তত্তা তম্বলোহাদীহি কপ্পিযলোহেহি অযোপত্তস্স ছিদ্দং ছাদেতুং ৰট্টতি. তেনেৰ ‘‘লোহমণ্ডলকেনা’’তি ৰুত্তং. ইমস্মিং সিক্খাপদে অকাল়ৰণ্ণম্পি কপ্পিযপত্তং ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স আপত্তি এৰাতি দট্ঠব্বং. অধিট্ঠানুপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকতৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬১৮-৬২১. ততিযে পাল়িযং পিলিন্দৰচ্ছত্থেরেন ‘‘ন খো, মহারাজ, ভগৰতা আরামিকো অনুঞ্ঞাতো’’তি পঠমং পটিক্খিপিত্ৰা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আরামিক’’ন্তি পুগ্গলানম্পি আরামিকনামেন দাসগ্গহণে অনুঞ্ঞাতে এৰ আরামিকানং গহিতত্তা খেত্তৰত্থাদীনি কপ্পিযৰোহারেনপি পুগ্গলানং গহেতুং ন ৰট্টতি, তথা অননুঞ্ঞাতত্তাতি ৰিঞ্ঞাযতি. ‘‘খেত্তৰত্থুপটিগ্গহণা পটিৰিরতো হোতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) হি পটিক্খিত্তেসু একস্সেৰ পুগ্গলিকৰসেন গহণে অনুঞ্ঞাতে ইতরীতরানং তথা ন গহেতব্বতা সিদ্ধাৰ হোতি. যঞ্চ পিলিন্দৰচ্ছত্থেরেন দাযককুলস্স দারিকায সুৰণ্ণমালাৰসেন তিণণ্ডুপকস্স নিম্মানং, তং ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৰে, ইদ্ধিমস্স ইদ্ধিৰিসযে’’তি (পারা. ১৫৯) ৰচনতো কুলসঙ্গহাদি ন হোতীতি কতন্তি দট্ঠব্বং, কেচি পন ‘‘খীণাসৰানং লাভিচ্ছায অভাৰতো কুলসঙ্গহেপি আজীৰকোপো নত্থী’’তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং খীণাসৰানম্পি আজীৰৰিপত্তিহেতূনং পিণ্ডপাতাদীনং পরিৰজ্জেতব্বতো. ৰুত্তঞ্হি ধম্মসেনাপতিনা ‘‘নেৰ ভিন্দেয্যমাজীৰং, চজমানোপি জীৰিত’’ন্তি (মি. প. ৬.১.৫). ভগৰতা চ ‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনীয’’ন্তিআদি ৰুত্তং (সু. নি. ৮১, ৪৮৪; মি. প. ৪.৫.৯; সং. নি. ১.১৯৭).
৬২২. উগ্গহিতকন্তি পরিভোগত্থায সযং গহিতং. সযং করোতীতি পচিত্ৰা করোতি. পুরেভত্তন্তি তদহুপুরেভত্তমেৰ ৰট্টতি সৰত্থুকপটিগ্গহিতত্তা. সযংকতন্তি খীরনৰনীতং পচিত্ৰা কতং. নিরামিসমেৰাতি তদহুপুরেভত্তং সন্ধায ৰুত্তং. অজ্জ সযংকতং নিরামিসমেৰ ভুঞ্জন্তস্স কস্মা সামপাকো ন হোতীতি আহ ‘‘নৰনীতং তাপেন্তস্সা’’তিআদি. পটিগ্গহিতেহীতি খীরদধীনি সন্ধায ৰুত্তং. উগ্গহিতকেহি কতং অব্ভঞ্জনাদীসু উপনেতব্বন্তি যোজনা. এসেৰ নযোতি নিস্সগ্গিযাপত্তিং সন্ধায ৰুত্তং. অকপ্পিযমংসসপ্পিম্হীতি হত্থিআদীনং সপ্পিম্হি.
এত্থ পনাতি নৰনীতে ৰিসেসো অত্থীতি অত্থো. ধোতং ৰট্টতীতি ধোতমেৰ পটিগ্গহিতুম্পি ন ৰট্টতি, ইতরথা সৰত্থুকপটিগ্গহিতং হোতীতি থেরানং অধিপ্পাযো.
মহাসিৰত্থেরস্স পন ৰত্থুনো ৰিযোজিতত্তা দধিগুল়িকাদীহি যুত্ততামত্তেন সৰত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতি, তস্মা তক্কতো উদ্ধটমত্তমেৰ পটিগ্গহেত্ৰা ধোৰিত্ৰা, পচিত্ৰা ৰা নিরামিসমেৰ কত্ৰা পরিভুঞ্জিংসূতি অধিপ্পাযো, ন পন দধিগুল়িকাদীহি সহ ৰিকালে ভুঞ্জিংসু. তেনাহ ‘‘তস্মা নৰনীতং পরিভুঞ্জন্তেন…পে… সৰত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতী’’তি. তত্থ অধোতং পটিগ্গহেত্ৰাপি তং নৰনীতং পরিভুঞ্জন্তেন দধিআদীনি অপনেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বন্তি অত্থো. খযং গমিস্সতীতি নিরামিসং হোতি, তস্মা ৰিকালেপি ৰট্টতীতি অত্থো. এত্তাৰতাতি নৰনীতে লগ্গমত্তেন ৰিসুং দধিআদিৰোহারং অলদ্ধেন অপ্পমত্তেন দধিআদিনাতি অত্থো, এতেন ৰিসুং পটিগ্গহিতদধিআদীহি সহ পক্কং সৰত্থুকপটিগ্গহিতসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতীতি দস্সেতি. তস্মিম্পীতি নিরামিসভূতেপি. কুক্কুচ্চকানং পন অযং অধিপ্পাযো – পটিগ্গহণে তাৰ দধিআদীহি অসম্ভিন্নরসত্তা ভত্তেন সহিতেন গুল়পিণ্ডাদি ৰিয সৰত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতি, তং পন পচন্তেন ধোৰিত্ৰাৰ পচিতব্বং, ইতরথা পচনক্খণে পচ্চমানদধিগুল়িকাদীহি সম্ভিন্নরসতায সামংপক্কং জাতং, তেসু খীণেসু সামংপক্কমেৰ হোতি, তস্মা নিরামিসমেৰ পচিতব্বন্তি. তেনেৰ ‘‘আমিসেন সহ পক্কত্তা’’তি কারণং ৰুত্তং.
এত্থ চাযং ৰিচারণা – সৰত্থুকপটিগ্গহিতত্তাভাৰে আমিসেন সহ ভিক্খুনা পক্কস্স সযংপাকদোসো ৰা পরিসঙ্কীযতি যাৰকালিকতা ৰা, তত্থ ন তাৰ সযংপাকদোসো এত্থ সম্ভৰতি সত্তাহকালিকত্তা. যঞ্হি তত্থ দধিআদি আমিসগতং, তং পরিক্খীণন্তি. অথ পটিগ্গহিতদধিগুল়িকাদিনা সহ অত্তনা পক্কত্তা সৰত্থুকপক্কং ৰিয ভৰেয্যাতি পরিসঙ্কীযতি, তদা আমিসেন সহ পটিগ্গহিতত্তাতি কারণং ৰত্তব্বং, ন পন পক্কত্তাতি. তথা চ উপড্ঢত্থেরানং মতমেৰ অঙ্গী কতং সিযা. তত্থ চ সামণেরাদীহি পক্কম্পি যাৰকালিকমেৰ সিযা পটিগ্গহিতখীরাদিং পচিত্ৰা অনুপসম্পন্নেহি কতসপ্পিআদি ৰিয চ, ন চ তং যুত্তং, ভিক্খাচারেন লদ্ধনৰনীতাদীনং তক্কাদিআমিসসংসগ্গসম্ভৰেন অপরিভুঞ্জিতব্বতাপসঙ্গতো. ন হি গহট্ঠা ধোৰিত্ৰা, সোধেত্ৰা ৰা পত্তে আকিরন্তীতি নিযমো অত্থি, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘যথা তত্থ পতিততণ্ডুলকণাদযো ন পচ্চন্তি, এৰং…পে… পুন পচিত্ৰা দেতি, পুরিমনযেনেৰ সত্তাহং ৰট্টতী’’তি ইমিনা ৰচনেনপেতং ৰিরুজ্ঝতি, তস্মা ইধ কুক্কুচ্চকানং কুক্কুচ্চুপ্পত্তিযা নিমিত্তমেৰ ন দিস্সতি. যথা চেত্থ, এৰং ‘‘লজ্জী সামণেরো যথা তত্থ পতিততণ্ডুলকণাদযো ন পচ্চন্তি, এৰং সামিসপাকং মোচেন্তো অগ্গিম্হি ৰিলীযাপেত্ৰা…পে… ৰট্টতী’’তি ৰচনস্সাপি নিমিত্তং ন দিস্সতি. যদি হি এতং যাৰকালিকসংসগ্গপরিহারায ৰুত্তং সিযা, অত্তনাপি তথা কাতব্বং ভৰেয্য. গহট্ঠেহি দিন্নসপ্পিআদীসু চ আমিসসংসগ্গসঙ্কা ন ৰিগচ্ছেয্য. ন হি গহট্ঠা এৰং ৰিলীযাপেত্ৰা পন তণ্ডুলাদিং অপনেত্ৰা পুন পচন্তি, অপিচ ভেসজ্জেহি সদ্ধিং খীরাদিং পক্খিপিত্ৰা যথা খীরাদি খযং গচ্ছতি, এৰং পরেহি পক্কভেসজ্জতেলাদিপি যাৰকালিকমেৰ সিযা, ন চ তম্পি যুত্তং দধিআদিখযকরণত্থং ‘‘পুন পচিত্ৰা দেতী’’তি ৰুত্তত্তা. তস্মা মহাসিৰত্থেরৰাদে কুক্কুচ্চং অকত্ৰা অধোতম্পি নৰনীতং তদহুপি পুনদিৰসাদীসুপি পচিতুং, তণ্ডুলাদিমিস্সং সপ্পিআদিং অত্তনাপি অগ্গিম্হি ৰিলীযাপেত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা পুন তক্কাদিখযত্থং পচিতুঞ্চ ৰট্টতি.
তত্থ ৰিজ্জমানস্সপি পচ্চমানক্খণে সম্ভিন্নরসস্স যাৰকালিকস্স অব্বোহারিকত্তেন সৰত্থুকপটিগ্গহিতপুরেপটিগ্গহিতানম্পি অব্বোহারিকতোতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বন্তি. তেনেৰ ‘‘এত্তাৰতা সৰত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতী’’তি ৰুত্তং. ৰিসুং পটিগ্গহিতেন পন খীরাদিআমিসেন নৰনীতাদিং মিস্সেত্ৰা ভিক্খুনা ৰা অঞ্ঞেহি ৰা পক্কতেলাদিভেসজ্জং সৰত্থুকপটিগ্গহিতসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি, তত্থ পৰিট্ঠযাৰকালিকস্স অব্বোহারিকত্তাভাৰা. যং পন পুরেপরিগ্গহিতভেসজ্জেহি অপ্পটিগ্গহিতং খীরাদিং পক্খিপিত্ৰা পক্কতেলাদিকং অনুপসম্পন্নেহেৰ পক্কম্পি সৰত্থুকপটিগ্গহিতম্পি সন্নিধিপি ন হোতি, তত্থ পক্খিত্তখীরাদিকস্সপি তস্মিং খণে সম্ভিন্নরসতায পুরেপটিগ্গহিতত্তাপত্তিতো. সচে পন অপ্পটিগ্গহিতেহেৰ, অঞ্ঞেহি ৰা পক্কতেলাদীসুপি সচে আমিসরসো পঞ্ঞাযতি, তং যাৰকালিকমেৰ হোতীতি ৰেদিতব্বং. উগ্গহেত্ৰাতি সযমেৰ গহেত্ৰা.
পরিস্সাৰেত্ৰা গহিতন্তি তণ্ডুলাদিৰিগমত্থং পরিস্সাৰেত্ৰা, তক্কাদিৰিগমত্থং পুন পচিত্ৰা গহিতন্তি অত্থো. পটিগ্গহেত্ৰা ঠপিতভেসজ্জেহীতি অতিরেকসত্তাহপটিগ্গহিতেহি, এতেন তেহি যুত্তম্পি সপ্পিআদি অতিরেকসত্তাহপটিগ্গহিতং ন হোতীতি দস্সেতি. ৰদ্দলিসমযেতি ৰস্সকালসমযে, অনাতপকালেতি অত্থো.
নিব্বট্টিতত্তাতি যাৰকালিকৰত্থুতো ৰিৰেচিতত্তা, এতেন তেলে সভাৰতো যাৰকালিকত্তাভাৰং, ভিক্খুনো সৰত্থুকপটিগ্গহণেন যাৰকালিকত্তুপগমনঞ্চ দস্সেতি. উভযম্পীতি অত্তনা, অঞ্ঞেহি চ কতং.
৬২৩. অচ্ছৰসন্তি দুক্কটৰত্থূনঞ্ঞেৰ উপলক্খণন্তি আহ ‘‘ঠপেত্ৰা মনুস্সৰস’’ন্তি. সংসট্ঠন্তি পরিস্সাৰিতং. তিণ্ণং দুক্কটানন্তি অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে তীণি দুক্কটানি সন্ধায ৰুত্তং. কিঞ্চাপি পরিভোগত্থায ৰিকালে পটিগ্গহণপচনপরিস্সাৰনাদীসু পুব্বপযোগেসু পাল়িযং, অট্ঠকথাযঞ্চ আপত্তি ন ৰুত্তা, তথাপি এত্থ আপত্তিযা এৰ ভৰিতব্বং পটিক্খিত্তস্স করণতো আহারত্থায ৰিকালে যামকালিকাদীনং পটিগ্গহণে ৰিয. যস্মা খীরাদিং পক্খিপিত্ৰা পক্কভেসজ্জতেলে কসটং আমিসগতিকং, তেন সহ তেলং পটিগ্গহেতুং, পচিতুং ৰা ভিক্খুনো ন ৰট্টতি. তস্মা ৰুত্তং ‘‘পক্কতেলকসটে ৰিয কুক্কুচ্চাযতী’’তি. সচে ৰসায সহ পক্কত্তা ন ৰট্টতি, ইদং কস্মা ন ৰট্টতীতি পুচ্ছন্তা ‘‘ভন্তে …পে… ৰট্টতী’’তি আহংসু. থেরো অতিকুক্কুচ্চতায চ ‘‘এতম্পি, আৰুসো, ন ৰট্টতী’’তি আহ. রোগনিগ্গহত্থায এৰ ৰসায অনুঞ্ঞাতত্তং সল্লক্খেত্ৰা পচ্ছা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি.
‘‘মধুকরীহি নাম মধুমক্খিকাহী’’তি ইদং খুদ্দকভমরানং দ্ৰিন্নং এৰ ৰিসেসনন্তি কেচি ৰদন্তি, অঞ্ঞে পন ‘‘দণ্ডকেসু মধুকারিকা মধুকরীমক্খিকা নাম, তাহি সহ তিস্সো মধুমক্খিকাজাতিযো’’তি ৰদন্তি. ভমরমক্খিকাতি মহাপটলকারিকা. সিলেসসদিসন্তি সুক্খতায ৰা পক্কতায ৰা ঘনীভূতং. ইতরন্তি তনুকমধু.
উচ্ছুরসং উপাদাযাতি নিক্কসটরসস্সপি সত্তাহকালিকতং দস্সেতি ‘‘উচ্ছুম্হা নিব্বত্ত’’ন্তি পাল়িযং সামঞ্ঞতো ৰুত্তত্তা. যং পন সুত্তন্তট্ঠকথাযং ‘‘উচ্ছু চে, যাৰকালিকো. উচ্ছুরসো চে, যামকালিকো. ফাণিতং চে, সত্তাহকালিকং. তচো চে, যাৰজীৰকো’’তি ৰুত্তং, তং অম্বফলরসাদিমিস্সতায যামকালিকত্তং সন্ধায ৰুত্তন্তি গহেতব্বং, অৰিনযৰচনত্তা তং অপ্পমাণন্তি. তেনেৰ ‘‘পুরেভত্তং পটিগ্গহিতেন অপরিস্সাৰিতউচ্ছুরসেনা’’তিআদি ৰুত্তং. নিরামিসমেৰ ৰট্টতি তত্থ পৰিট্ঠযাৰকালিকস্স অব্বোহারিকত্তাতি ইদং গুল়ে কতে তত্থ ৰিজ্জমানম্পি কসটং পাকেন সুক্খতায যাৰজীৰিকত্তং ভজতীতি ৰুত্তং. তস্স যাৰকালিকত্তে হি সামংপাকেন পুরেভত্তেপি অনজ্ঝোহরণীযং সিযাতি. ‘‘সৰত্থুকপটিগ্গহিতত্তা’’তি ইদং উচ্ছুরসে চুণ্ণৰিচুণ্ণং হুত্ৰা ঠিতকসটং সন্ধায ৰুত্তং, তেন চ অপরিস্সাৰিতেন অপ্পটিগ্গহিতেন অনুপসম্পন্নেহি কতং সত্তাহং ৰট্টতীতি দস্সেতি. ঝামউচ্ছুফাণিতন্তি অগ্গিম্হি উচ্ছুং তাপেত্ৰা কতং. কোট্টিতউচ্ছুফাণিতন্তি খুদ্দানুখুদ্দকং ছিন্দিত্ৰা কোট্টেত্ৰা নিপ্পীল়েত্ৰা পক্কং.
তং তত্থ ৰিজ্জমানম্পি কসটং পক্ককালে যাৰকালিকত্তং ৰিজহতীতি আহ ‘‘তং যুত্ত’’ন্তি. সীতোদকেন কতন্তি মধুকপুপ্ফানি সীতোদকেন মদ্দিত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা পচিত্ৰা কতং, অমদ্দিত্ৰা কতন্তি কেচি, তত্থ কারণং ন দিস্সতি. খীরজল্লিকন্তি খীরফেণং. মধুকপুপ্ফং পনাতিআদি যাৰকালিকরূপেন ঠিতস্সপি অৰট্টনকমেরযবীজৰত্থুং দস্সেতুং আরদ্ধং.
সব্বানিপীতি সপ্পিআদীনি পঞ্চপি. আহারকিচ্চং করোন্তানি এতানি কস্মা এৰং পরিভুঞ্জিতব্বানীতি চোদনাপরিহারায ভেসজ্জোদিস্সং দস্সেন্তেন তপ্পসঙ্গেন সব্বানিপি ওদিস্সকানি একতো দস্সেতুং ‘‘সত্তৰিধং হী’’তিআদি ৰুত্তং. অপকতিভেসজ্জত্তা ৰিকটানি ৰিরূপানি ৰিসহরণতো মহাৰিসযত্তা মহন্তানি চাতি মহাৰিকটানি. উপসম্পদাদীনীতি আদি-সদ্দেন গণঙ্গণূপাহনাদিং সঙ্গণ্হাতি.
অধিট্ঠেতীতি বাহিরপরিভোগত্থমেতন্তি চিত্তং উপ্পাদেতি, এৰং পরিভোগে অনপেক্খতায পটিগ্গহণং ৰিজহতীতি অধিপ্পাযো. এৰং অঞ্ঞেসুপি কালিকেসু অনজ্ঝোহরিতুকামতায সুদ্ধচিত্তেন বাহিরপরিভোগত্থায নিযমেপি পটিগ্গহণং ৰিজহতীতি ইদম্পি ৰিসুং একং পটিগ্গহণৰিজহনকারণন্তি দট্ঠব্বং.
৬২৫. সচে দ্ৰিন্নং…পে… ন ৰট্টতীতি এত্থ পাঠো গল়িতো, এৰং পনেত্থ পাঠো ৰেদিতব্বো ‘‘সচে দ্ৰিন্নং সন্তকং একেন পটিগ্গহিতং অৰিভত্তং হোতি, সত্তাহাতিক্কমে দ্ৰিন্নম্পি অনাপত্তি, পরিভুঞ্জিতুং পন ন ৰট্টতী’’তি. অঞ্ঞথা হি সদ্দপ্পযোগোপি ন সঙ্গহং গচ্ছতি. ‘‘গণ্ঠিপদেপি চ অযমেৰ পাঠো দস্সিতো’’তি (সারত্থ. টী. ২.৬২৫) সারত্থদীপনিযং ৰুত্তং. দ্ৰিন্নম্পি অনাপত্তীতি অৰিভত্তত্তা ৰুত্তং. ‘‘পরিভুঞ্জিতুং পন ন ৰট্টতী’’তি ইদং ‘‘সত্তাহপরমং সন্নিধিকারকং পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৰচনতো ৰুত্তং. ‘‘যেন পটিগ্গহিতং, তেন ৰিস্সজ্জিতত্তা’’তি ইমিনা উপসম্পন্নস্স দানম্পি সন্ধায ‘‘ৰিস্সজ্জেতী’’তি ইদং ৰুত্তন্তি দস্সেতি. উপসম্পন্নস্স নিরপেক্খদিন্নৰত্থুম্হি পটিগ্গহণস্স অৰিগতত্তেপি সকসন্তকতা ৰিগতাৰ হোতি, তেন নিস্সগ্গিযং ন হোতি. অত্তনাৰ পটিগ্গহিতত্তং, সকসন্তকত্তঞ্চাতি ইমেহি দ্ৰীহি কারণেহি নিস্সগ্গিযং হোতি, ন একেন. অনুপসম্পন্নস্স নিরপেক্খদানে পন তদুভযম্পি ৰিজহতি, পরিভোগোপেত্থ ৰট্টতি, ন সাপেক্খদানে দানলক্খণাভাৰতো. ‘‘ৰিস্সজ্জেতী’’তি এতস্মিঞ্চ পাল়িপদে কস্সচি অদত্ৰা অনপেক্খতায ছড্ডনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘অনপেক্খো দত্ৰা’’তি ইদঞ্চ পটিগ্গহণৰিজহনৰিধিদস্সনত্থমেৰ ৰুত্তং. পটিগ্গহণে হি ৰিজহিতে পুন পটিগ্গহেত্ৰা পরিভোগো সযমেৰ ৰট্টিস্সতি, তব্বিজহনঞ্চ ৰত্থুনো সকসন্তকতাপরিচ্চাগেন হোতীতি, এতেন চ ৰত্থুম্হি অজ্ঝোহরণাপেক্খায সতি পটিগ্গহণৰিস্সজ্জনং নাম ৰিসুং ন লব্ভতীতি সিজ্ঝতি. ইতরথা হি ‘‘পটিগ্গহণে অনপেক্খোৰ পটিগ্গহণং ৰিস্সজ্জেত্ৰা পুন পটিগ্গহেত্ৰা ভুঞ্জতী’’তি ৰত্তব্বং সিযা. ‘‘অপ্পটিগ্গহিতত্তা’’তি ইমিনা একস্স সন্তকং অঞ্ঞেন পটিগ্গহিতম্পি নিস্সগ্গিযং হোতীতি দস্সেতি.
এৰন্তি ‘‘পুন গহেস্সামী’’তি অপেক্খং অকত্ৰা সুদ্ধচিত্তেন পরিচ্চত্ততং পরামসতি. পরিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি নিস্সগ্গিযমূলিকাহি পাচিত্তিযাদিআপত্তীহি অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি অধিপ্পাযো. পরিভোগে অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি এত্থ পন নিস্সট্ঠপটিলদ্ধস্স কাযিকপরিভোগাদীসু যা দুক্কটাপত্তি ৰুত্তা, তায অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি অধিপ্পাযো. সপ্পিআদীনং পটিগ্গহিতভাৰো, অত্তনো সন্তকতা, সত্তাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬২৮. চতুত্থে জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা…পে… করণক্খেত্তঞ্চাতি পঠমদ্ধমাসম্পি করণক্খেত্তং ৰুত্তং. তং ‘‘কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি ইমস্স পুরিমদ্ধমাসে ৰা পচ্ছিমদ্ধমাসে ৰা কত্ৰা পচ্ছিমমাসেৰ নিৰাসেতব্বন্তি এৰমত্থং গহেত্ৰা ৰুত্তং নিৰাসনেযেৰ আপত্তিযা ৰুত্তত্তাতি. যং পন মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পরিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অদ্ধমাসো করণনিৰাসনক্খেত্তম্পী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং, তং তস্মিংযেৰ অদ্ধমাসে কত্ৰা নিৰাসেতব্বন্তি এৰমত্থং গহেত্ৰা ৰুত্তং. ইধ ৰুত্তনযেনেৰ অত্থে গহিতে ৰিরোধো নত্থি.
‘‘ৰত্তভেদে দুক্কট’’ন্তি ইদং ৰস্সিকসাটিকঅদিন্নপুব্বে সন্ধায ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘যে মনুস্সা’’তিআদি. পকতিযা ৰস্সিকসাটিকদাযকা নাম সঙ্ঘং ৰা অত্তানং ৰা অপ্পৰারেত্ৰাৰ অনুসংৰচ্ছরং দাযকা.
৬৩০. ‘‘ছ মাসে পরিহারং লভতী’’তি এতেন অন্তোৰস্সেপি যাৰ ৰস্সানস্স পচ্ছিমদিৰসা অকতা পরিহারং লভতীতি দীপিতং হোতি. একমাসন্তি হেমন্তস্স পচ্ছিমুপোসথেন সহ গণেত্ৰা ৰুত্তং. তস্মিং উপোসথদিৰসে এৰ হি তং মূলচীৰরং কাতব্বং, ইতরথা হি নিস্সগ্গিযতো. একাহদ্ৰীহাদিৰসেন…পে… লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি এত্থ একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ দ্ৰীহানাগতায…পে… দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ, অন্তোৰস্সে ৰা লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. তত্থ আসল়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খপুণ্ণমিযং লদ্ধা, তদহেৰ রজনকপ্পপরিযোসানেহি নিট্ঠিতা চ ৰস্সিকসাটিকা ‘‘একাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. এতেনেৰ নযেন জুণ্হপক্খস্স ছট্ঠিযং লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘দসাহানাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. যাৰ পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমা, তাৰ লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘অন্তোৰস্সে লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চা’’তি ৰুচ্চতি. পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমিতো পরং লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ যাৰ চীৰরকালো নাতিক্কমতি, তাৰ অনধিট্ঠহিত্ৰাপি ঠপেতুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো.
এত্থ চ ‘‘তস্মিংযেৰ অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বা’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তেপি ৰস্সানতো পুব্বে একাহদ্ৰীহাদিৰসেন অনাগতায ৰস্সূপনাযিকায লদ্ধা তেহি দিৰসেহি দসাহং অনতিক্কমন্তেন ৰস্সূপনাযিকদিৰসতো পট্ঠায অধিট্ঠানক্খেত্তং সম্পত্তা এৰ অধিট্ঠাতব্বা, ততো পন পুব্বে দসাহাতিক্কমেন নিট্ঠিতাপি ন অধিট্ঠাতব্বা অধিট্ঠানস্স অখেত্তত্তা. তাদিসা পন ৰস্সূপনাযিকদিৰসে এৰ অধিট্ঠাতব্বা, অনধিট্ঠহতো অরুণুগ্গমনেন নিস্সগ্গিযং হোতি. যদি এৰং ‘‘দসাহানাগতাযা’’তি ইমিনা কিং পযোজনন্তি চে? ৰস্সানতো পুব্বে এৰ দসাহে অতিক্কন্তে নিট্ঠিতা ৰস্সূপনাযিকদিৰসে এৰ অধিট্ঠাতব্বাতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. তেনেৰাহ ‘‘দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বা’’তি.
দসাহে অপ্পহোন্তে চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি তেমাসব্ভন্তরে দসাহে অপ্পহোন্তে নৰাহানাগতায কত্তিকতেমাসিপুণ্ণমায সত্তমিতো পট্ঠায লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ চীৰরকালং নাতিক্কমেতব্বাতি অত্থো. তথা হি ‘‘মাসো সেসো গিম্হানন্তি ভিক্খুনা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং পরিযেসিতব্ব’’ন্তি পরিযেসনক্খেত্তং ৰত্ৰা ‘‘ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮) ৰুত্তত্তা কতাযপি অকতাযপি মাসমত্তং অনধিট্ঠাতব্বতা সিদ্ধা. যস্মা চ অকতা ৰস্সিকসাটিকসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, অকরণঞ্চ কেনচি ৰেকল্লেন, ন অনাদরেন, তস্মা চাতুমাসং অকতত্তা এৰ পরিহারং লভতি, কতা পন অধিট্ঠানক্খেত্তে, অকতা চ চীৰরকালে দসাহপরমসিক্খাপদেনেৰ পরিহারং লভতীতি অযমত্থো লব্ভতি. কস্মাতি অত্তনো মতিযা কারণপুচ্ছা. তস্মাতি ৰস্সানেযেৰ ৰস্সিকসাটিকায অধিট্ঠাতব্বতাৰচনতো. ‘‘তিচীৰরং অধিট্ঠাতু’’ন্তি সুত্তং পনেত্থ সেসচীৰরানং এৰং কালনিযমাভাৰং সাধেতুং উদ্ধটং. ন হি তেনেত্থ অঞ্ঞং পযোজনং অত্থি.
কদা অধিট্ঠাতব্বাতিআদিকুরুন্দিৰচনেনাপি ‘‘যদা ৰা তদা ৰা অধিট্ঠাতুং ৰট্টতী’’তি ইদং পটিক্খিপিত্ৰা দসাহব্ভন্তরে এৰ কতায অধিট্ঠাতব্বতং দস্সেতি.
পাল়িযং অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতিআদীসু অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স নট্ঠসেসচীৰরস্স. এতেসঞ্হি অসমযে পরিযেসননিৰাসনাপত্তিযা এৰ অনাপত্তি ৰুত্তা. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্স ৰা নট্ঠচীৰরস্স ৰা অনিৰত্থং চোরা হরন্তীতি এৰং আপদাসু ৰা নিৰাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং, ইধ পন সমন্তপাসাদিকাযং অযং নিস্সগ্গিযা অনাপত্তি পাল়িতো সযমেৰ সিজ্ঝতীতি ইমং অদস্সেত্ৰা অসিজ্ঝমানং নগ্গস্স ন্হাযতো দুক্কটাপত্তিযা এৰ অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সা’’তিআদি ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি এসা অনাপত্তি অৰুত্তে সিজ্ঝতীতি. ৰস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পরিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৰ পরিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. নিৰাসনাপত্তিযা পন সচীৰরতা, আপদাভাৰো, ৰস্সিকসাটিকায সকভাৰো, অসমযে নিৰাসনন্তি চত্তারি অঙ্গানি.
ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. চীৰরঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৩১. পঞ্চমে যম্পি…পে… অচ্ছিন্দীতি এত্থ যং তে অহং চীৰরং অদাসিং, তং ‘‘মযা সদ্ধিং পক্কমিস্সতী’’তি সঞ্ঞায অদাসিং, ন অঞ্ঞথাতি কুপিতো অচ্ছিন্দীতি এৰং অজ্ঝাহরিত্ৰা যোজেতব্বং.
৬৩৩. একং দুক্কটন্তি যদি আণত্তো অৰস্সং অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণে পাচিত্তিযমেৰ. যদি ন অচ্ছিন্দতি, তদা এৰ দুক্কটন্তি দট্ঠব্বং. একৰাচায সম্বহুলা আপত্তিযোতি যদি আণত্তো অনন্তরাযেন অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণেযেৰ ৰত্থুগণনায পাচিত্তিযআপত্তিযো পযোগকরণক্খণেযেৰ আপত্তিযা আপজ্জিতব্বতো, চীৰরং পন অচ্ছিন্নেযেৰ নিস্সগ্গিযং হোতি. যদি সো ন অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণে একমেৰ দুক্কটন্তি দট্ঠব্বং. এৰং অঞ্ঞত্থাপি ঈদিসেসু নযো ঞাতব্বো.
৬৩৫. উপজ্ঝং গণ্হিস্সতীতি সামণেরস্স দানং দীপেতি, তেন চ সামণেরকালে দত্ৰা উপসম্পন্নকালে অচ্ছিন্দতোপি পাচিত্তিযং দীপেতি. ‘‘ভিক্খুস্স সামং চীৰরং দত্ৰা’’তি ইদং উক্কট্ঠৰসেন ৰুত্তং. আহরাপেতুং পন ৰট্টতীতি কম্মে অকতে ভতিসদিসত্তা ৰুত্তং. ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৰরতা, সামং দিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৰসেন অচ্ছিন্দনং ৰা অচ্ছিন্দাপনং ৰাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
চীৰরঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৩৬. ছট্ঠে ৰীতৰীতট্ঠানং যস্মিং চতুরস্সদারুম্হি পলিৰেঠেন্তি, তস্স তুরীতি নামং. ৰাযন্তা তিরিযং সুত্তং পৰেসেত্ৰা যেন আকোটেন্তা ৰত্থে ঘনভাৰং আপাদেন্তি, তং ‘‘ৰেম’’ন্তি ৰুচ্চতি.
‘‘ইতরস্মিং তথেৰ দুক্কট’’ন্তি ইমিনা ৰাযিতুং আরদ্ধকালতো পট্ঠায যথাৰুত্তপরিচ্ছেদনিট্ঠিতেযেৰ দুক্কটম্পি হোতি, ন ততো পুব্বে ৰাযনপযোগেসূতি দস্সেতি.
তন্তে ঠিতংযেৰ অধিট্ঠাতব্বন্তি এত্থ একৰারং অধিট্ঠিতে পচ্ছা ৰীতং অধিট্ঠিতগতিকমেৰ হোতি, পুন অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. সচে পন অন্তরন্তরা দসা ঠপেত্ৰা ৰিসুং ৰিসুং সপরিচ্ছেদং ৰীতং হোতি, পচ্চেকং অধিট্ঠাতব্বমেৰাতি দট্ঠব্বং. এত্থ চ কপ্পিযসুত্তং গহেত্ৰা অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতেনাপি অকপ্পিযতন্তৰাযেন ‘‘সুত্তমত্থি, ৰাযন্তো নত্থী’’তিআদিপরিযাযমুখেন ৰাযাপেন্তস্স অনাপত্তি. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘ৰাযাপেয্যা’’তি পদস্স ‘‘চীৰরং মে, আৰুসো, ৰাযথাতি অকপ্পিযৰিঞ্ঞত্তিযা ৰাযাপেয্যা’’তি অত্থো ৰুত্তো, এৰং ৰদন্তো অকপ্পিযতন্তৰাযেন ৰাযাপেতি নাম, নাঞ্ঞথা.
৬৪০. অনাপত্তি চীৰরং সিব্বেতুন্তিআদীসু ইমিনা সিক্খাপদেনেৰ অনাপত্তি, অকতৰিঞ্ঞত্তিপচ্চযা পন দুক্কটমেৰাতি ৰদন্তি. অকপ্পিযসুত্ততা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৰাযেন অকপ্পিযৰিঞ্ঞত্তিযা ৰাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. মহাপেসকারসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৪২. সত্তমে ‘‘কিঞ্চিমত্তং অনুপদজ্জেয্যা’’তি ইদং পযোগভেদদস্সনং, দানং পনেত্থ অঙ্গং ন হোতি. তেনেৰ তস্স ৰিভঙ্গে ‘‘অন্তমসো ধম্মম্পি ভণতী’’তি ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতানং তন্তৰাযে উপসঙ্কমিত্ৰা ৰিকপ্পমাপজ্জনতা, চীৰরস্স অত্তুদ্দেসিকতা, তস্স ৰচনেন সুত্তৰড্ঢনং, চীৰরপটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
মহাপেসকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৪৬. অট্ঠমে ছট্ঠিযং উপ্পন্নচীৰরস্স একাদসমারুণো চীৰরকালে উট্ঠাতীতি আহ ‘‘ছট্ঠিতো পট্ঠাযা’’তিআদি, তেন চ ‘‘দসাহানাগত’’ন্তি ৰুত্তত্তা পঞ্চমিতো পট্ঠায পুণ্ণমিতো পুব্বে দসসু অরুণেসু উট্ঠিতেসুপি চীৰরং নিস্সগ্গিযং ন হোতি. পুণ্ণমিযা সহ একাদস দিৰসা লব্ভন্তীতি এত্তকমেৰ ইমিনা সিক্খাপদেন লদ্ধং, ছট্ঠিতো পট্ঠায উপ্পন্নং সব্বচীৰরং পঠমকথিনসিক্খাপদৰসেনেৰ যাৰ চীৰরকালং নিস্সগ্গিযং ন হোতীতি দস্সেতি.
৬৫০. ইদানি পঠমকথিনাদিসিক্খাপদেহি তস্স তস্স চীৰরস্স লব্ভমানং পরিহারং ইধেৰ একতো সম্পিণ্ডেত্ৰা দস্সেন্তো ‘‘অতিরেকচীৰরস্সা’’তিআদিমাহ. ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসদিৰসাধিকো মাসো, অত্থতে কথিনে একাদসদিৰসাধিকা পঞ্চ মাসা’’তি অযমেৰ পাঠো পাল়িযা সমেতি. কেচি পন ‘‘দসদিৰসাধিকো মাসো, দসদিৰসাধিকা পঞ্চ মাসাতি পাঠেন ভৰিতব্ব’’ন্তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং, অঞ্ঞথা ‘‘নৰাহানাগত’’ন্তি ৰত্তব্বতো. যং পনেত্থ মাতিকাট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘কামঞ্চেস ‘দসাহপরমং অতিরেকচীৰরং ধারেতব্ব’ন্তি ইমিনাৰ সিদ্ধো, অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন পন অপুব্বং ৰিয অত্থং দস্সেত্ৰা সিক্খাপদং ঠপিত’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা) লিখন্তি, তং পমাদলিখিতং ‘‘পৰারণমাসস্স জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠায উপ্পন্নস্স চীৰরস্স নিধানকালো দস্সিতো হোতী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তত্তা. ইমমেৰ চ পমাদলিখিতং গহেত্ৰা ভদন্তবুদ্ধদত্তাচরিযেন চ ‘‘পরিহারেকমাসোৰ, দসাহপরমো মতো’’তিআদি ৰুত্তন্তি গহেতব্বং.
অচ্চেকচীৰরসদিসে অঞ্ঞস্মিন্তি পুব্বে অধিট্ঠিতে উপ্পন্নকালাকারাদি সাদিসেন অচ্চেকচীৰরসদিসে অঞ্ঞস্মিং চীৰরে অচ্চেকচীৰরসঞ্ঞায চীৰরকালং অতিক্কমেতীতি অত্থো. তেনেৰেত্থ দুক্কটং, অনাপত্তি চ ৰুত্তা, ইতরথা তীসুপি পদেসু পাচিত্তিযস্সেৰ ৰত্তব্বতো. অনচ্চেকচীৰরম্পি হি চীৰরকালং অতিক্কমযতো পাচিত্তিযমেৰ অচ্চেকচীৰরত্তিকে ৰিযাতি দট্ঠব্বং. ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমপ্পমাণস্স অচ্চেকচীৰরস্স অত্তনো সন্তকতা, দসাহানাগতায কত্তিকতেমাসিপুণ্ণমায উপ্পন্নভাৰো, অনধিট্ঠিতঅৰিকপ্পিততা, চীৰরকালাতিক্কমোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৫২-৩. নৰমে অন্তরন্তরা ঘরমেত্থাতি অন্তরঘরন্তি গামো ৰুত্তোতি আহ ‘‘অন্তোগামে’’তি. ‘‘পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি (ৰিভ. ৬২৪) ইমস্স ৰিভঙ্গে ‘‘উপসম্পজ্জ’’ন্তি সানুসারং উদ্ধটং. তং সন্ধাযাহ ‘‘উপসম্পজ্জন্তিআদীসু ৰিযা’’তি. তস্সাপীতি ‘‘ৰুত্থৰস্সান’’ন্তি ৰিভঙ্গপদস্সপি. ৰুত্থৰস্সানন্তি চ নিদ্ধারণে সামিৰচনং, এতেন চ পুরিমসিক্খাপদে অনত্থতকথিনানং কথিনমাসেপি অসমাদানচারো ন লব্ভতীতি সিদ্ধং হোতি, ইতরথা সিক্খাপদস্সেৰ নিরত্থকত্তাতি দট্ঠব্বং.
পরিক্খেপারহট্ঠানতোতি এত্থ গামপরিযন্তে ঠিতঘরূপচারতো পট্ঠায একো লেড্ডুপাতো পরিক্খেপারহট্ঠানং নাম. ৰিসুদ্ধিমগ্গেপি ‘‘অপরিক্খিত্তস্স পঠমলেড্ডুপাততো পট্ঠাযা’’তি (ৰিসুদ্ধি. ১.৩১) ৰুত্তং. তন্তি তং পঠমসেনাসনাদিং. মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং পন ৰিহারস্সপি গামস্সেৰ উপচারং নীহরিত্ৰা উভিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তরা মিনিতব্বন্তি ৰুত্তং.
‘‘কোসম্বিযং অঞ্ঞতরো ভিক্খু গিলানো হোতী’’তি আগতত্তা ‘‘কোসম্বকসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা’’তি ৰুত্তং. ‘‘অযঞ্চ পচ্ছিমদিসং গতো হোতী’’তি ইমিনা অন্তরঘরে চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা তস্মিং ৰিহারে ৰসন্তস্স সকলম্পি চীৰরমাসং ৰিপ্পৰসিতুং ৰট্টতি, ততো অঞ্ঞত্থ গমনকিচ্চে সতি ৰিহারতো বহি ছারত্তং ৰিপ্পৰাসো অনুঞ্ঞাতোতি দীপেতি. তেনাহ ‘‘সেনাসনং আগন্ত্ৰা সত্তমং অরুণং উট্ঠাপেতু’’ন্তিআদি. ৰসিত্ৰাতি অরুণং উট্ঠাপেত্ৰা. তত্থেৰাতি তস্মিঞ্ঞেৰ গতট্ঠানে. অঙ্গানি পনেত্থ অট্ঠকথাযমেৰ ৰুত্তানি.
সাসঙ্কসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. পরিণতসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৬০. দসমে রোপিতমালৰচ্ছতোতি কেনচি নিযমেত্ৰা রোপিতং সন্ধায ৰুত্তং. অনোচিতং মিলাযমানং ওচিনিত্ৰা যত্থ কত্থচি পূজেতুং ৰট্টতি. ঠিতং দিস্ৰাতি সেসকং গহেত্ৰা ঠিতং দিস্ৰা. যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথাতি এত্থ নিযমেত্ৰা ‘‘অসুকস্স দেহী’’তি ৰুত্তেপি দোসো নত্থি ‘‘তুম্হাকং রুচিযা’’তি ৰুত্তত্তা. সঙ্ঘে পরিণতভাৰো, তং ঞত্ৰা অত্তনো পরিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
পরিণতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো পত্তৰগ্গো ততিযো.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায ৰিমতিৰিনোদনিযং
তিংসকৰণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.
পঠমো ভাগো নিট্ঠিতো.
নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স