৮. পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৮০. অট্ঠমে পাকারেন চ পরিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো. গোপুরট্টালকযুত্তন্তি এত্থ পাকারেসু যুদ্ধত্থায কতো ৰঙ্কসণ্ঠানো সরক্খেপছিদ্দসহিতো পতিস্সযৰিসেসো অট্টালকো নাম.
সোল়সৰিধস্সাতি চতূহি মগ্গেহি পচ্চেকং চতূসু সচ্চেসু কত্তব্বস্স পরিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিরিযাভাৰনাসঙ্খাতস্স সোল়সৰিধস্স. তে গারৰেনাতি তে কিলন্তরূপা ভিক্খূ ভত্তুদ্দেসকট্ঠানে সন্নিপতিতানং ভিক্খূনং পুরতো অত্তনো কিলন্তসরীরং দস্সেত্ৰা উদ্দিসাপনে গারৰেন, লজ্জাযাতি অত্থো. তেরসপীতি ভত্তুদ্দেসকসেনাসনগাহাপকভণ্ডাগারিকচীৰরপটিগ্গাহকচীৰরভাজকযাগুভাজকফলভাজকখজ্জভাজকঅপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকসাটিযগাহাপকপত্তগাহাপকআরামিকপেসকসামণেরপেসকসম্মুতীনং ৰসেন তেরসপি.
পাল়িযং ‘‘অপিসূ’’তি ইদং ‘‘অপিচা’’তি ইমিনা সমানত্থো নিপাতো. এৰং সব্বপদেসূতি পীঠাদীসু সেনাসনসাধারণেসু, কতিকসণ্ঠানপৰেসনিক্খমনকালাদীসু পন ৰিসুং ৰিসুং অধিট্ঠহিত্ৰা কথাপেতীতি ৰেদিতব্বং. অযঞ্হি নিম্মিতানং ধম্মতাতি অনিযমেত্ৰা নিম্মিতানং ৰসেন ৰুত্তং, নিযমেত্ৰা পন ‘‘এত্তকা ইদঞ্চিদঞ্চ কথেন্তু, এত্তকা তুণ্হী ভৰন্তু, নানাপ্পকারং ইরিযাপথং, কিরিযঞ্চ কপ্পেন্তু, নানাৰণ্ণসণ্ঠানৰযোনিযমা চ হোন্তূ’’তি পরিকম্মং কত্ৰা সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায অধিট্ঠিতে ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পকারা অঞ্ঞমঞ্ঞম্পি ৰিসদিসাৰ হোন্তি. অৰত্থুকৰচনন্তি নিরত্থকৰচনং.
৩৮৩. একচারিকভত্তন্তি অতিমনাপত্তা সব্বেসম্পি পটিলাভত্থায ৰিসুং ঠিতিকায পাপেতব্বভত্তং. তদ্ধিতৰোহারেনাতি চত্তারি পমাণমস্স চতুক্কন্তি এৰং তদ্ধিতৰোহারেন. ভৰোতি ভৰিতব্বো. অতীতং দিৰসভাগন্তি তস্মিঞ্ঞেৰ দিৰসে সলাকদানক্খণং সন্ধায ৰুত্তং. হিয্যোতি ইমস্স অজ্জ ইচ্চেৰ অত্থো. তেনেৰাহংসু ‘‘স্ৰে অম্হে’’তিআদি. পধূপাযন্তাতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনকোধৰসেন পধূপাযন্তা. পাল়িযং কিস্স মন্তি কেন কারণেন মযাতি অত্থো.
৩৮৪. ‘‘সরসি ত্ৰ’’ন্তি ইদং একং ৰাক্যং কত্ৰা, ‘‘কত্তা’’তি ইদঞ্চ কত্তরি রিতুপচ্চযন্তং কত্ৰা, ‘‘অসী’’তি অজ্ঝাহারপদেন সহ একৰাক্যং কত্ৰা, ‘‘এৰরূপ’’ন্তি ইদং, ‘‘যথাযং ভিক্খুনী আহা’’তি ইদঞ্চ দ্ৰীসু ৰাক্যেসু পচ্চেকং যোজেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘অথ ৰা’’তিআদিমাহ. উজুকমেৰাতি ত্ৰা-পচ্চযন্তৰসেন পঠমং অত্থগ্গহণং উজুকন্তি অধিপ্পাযো.
দুতিযো দব্ব-সদ্দো পণ্ডিতাদিৰচনোতি আহ ‘‘ন খো দব্ব দব্বা পণ্ডিতা’’তি. নিব্বেঠেন্তীতি দোসতো মোচেন্তি. ৰিনযলক্খণে তন্তিন্তি ৰিনযৰিনিচ্ছযলক্খণৰিসযে আগমং ঠপেন্তো. পাল়িযং যতো অহন্তিআদীসু যস্মিং কালে অহং জাতো, ততো পভুতি সুপিনন্তেনপি মেথুনং ধম্মং নাভিজানামি, ন চ তস্স মেথুনধম্মস্স পটিসেৰিতা অহোসিন্তি অত্থো দট্ঠব্বো. তেনাহ ‘‘সুপিনন্তেনপী’’তিআদি. ইদানি একৰাক্যৰসেন যোজনং দস্সেতুং ‘‘অথ ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. ন ঘটতীতি যস্মা খীণাসৰস্স ৰচনেন এতিস্সা ৰচনং ন সমেতি, তঞ্চ ন ঘটনং যস্মা পুব্বে ভিক্খূসু পসিদ্ধায এৰ অচ্চন্তদুস্সীলতায এৰ অহোসি, তস্মা মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথাতি অধিপ্পাযো.
চর পিরেতি চর গচ্ছ পিরে পর অমামক ত্ৰং. ৰিনস্সাতি অদস্সনং গচ্ছ. অকারিকাতি অমূলকেন চোদনায ন কারিকা. কারকো হোতীতি ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি ইমায পটিঞ্ঞায যদি নাসিতা, তদা থেরো ভিক্খুনীদূসকত্তসিদ্ধিতো তস্স দোসস্স কারকো হোতি. অকারকো হোতীতি তায কতপটিঞ্ঞং অনপেক্খিত্ৰা সামঞ্ঞতো ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ভগৰতা ৰুত্তত্তা অকারকো হোতি. যদি হি থেরো কারকো ভৰেয্য, অৰস্সং তমেৰ দোসং অপদিসিত্ৰা ইমিনা নাম কারণেন ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ৰত্তব্বং সিযা, তথা অৰুত্তত্তা, ‘‘দব্বঞ্চ অনুযুঞ্জথা’’তি অৰত্ৰা ‘‘ইমে চ ভিক্খূ অনুযুঞ্জথা’’তি ৰুত্তত্তা চ সামত্থিযতো মেত্তিযায ভিক্খুনিযা অঞ্ঞেন দোসেন নাসনারহতা, ৰত্থুস্স চ অমূলকভাৰো, থেরস্স অকারকভাৰো চ সিদ্ধো হোতীতি অধিপ্পাযো.
অত্তনো সুত্তন্তি ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি ইমিনা পক্খেপৰচনেন সহিতং কূটসুত্তং. থেরো কারকো হোতীতি এত্থ অযমধিপ্পাযো – ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি অৰত্ৰা সামঞ্ঞতো ‘‘মেত্তিযং ভিক্খুনিং নাসেথা’’তি ওতিণ্ণৰত্থুস্মিংযেৰ তস্সা নাসনা ৰিহিতাতি তুম্হাকং ৰাদে থেরো কারকো হোতি, ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি পন ৰুত্তে পুব্বেযেৰ সিদ্ধস্স পারাজিকস্স সুচিকায অস্সা সকায পটিঞ্ঞায নাসেথাতি সিজ্ঝনতো অম্হাকং ৰাদে থেরো অকারকো হোতীতি. মহাৰিহারৰাসীনম্পি পন ‘‘সকায পটিঞ্ঞাযা’’তি ৰুত্তে ওতিণ্ণৰত্থুস্মিংযেৰ তস্সা নাসনা ৰিহিতা হোতি, ন সামঞ্ঞতোতি অধিপ্পাযো. এত্থাতি ইমেসু দ্ৰীসু ৰাদেসু, সুত্তেসু ৰা. যং পচ্ছা ৰুত্তন্তি মহাৰিহারৰাসীহি যং ৰুত্তং, তং যুত্তন্তি অত্থো. ৰিচারিতং হেতন্তি এতং পচ্ছিমস্স যুত্তত্তং ৰিচারিতং, ‘‘তত্র সঙ্ঘাদিসেসো ৰুট্ঠানগামিনী…পে… অসুদ্ধতাযেৰ নাসেসী’’তি ৰক্খমাননযেন ৰিনিচ্ছিতন্তি অত্থো. ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি দুক্কট’’ন্তি ইমিনা মহাঅট্ঠকথাৰাদো দস্সিতো.
তত্রাতি তেসু দুক্কটপাচিত্তিযেসু. দুক্কটন্তি ৰুত্তমহাঅট্ঠকথাৰাদস্স অধিপ্পাযং দস্সেত্ৰা ‘‘পাচিত্তিয’’ন্তি পৰত্তস্স কুরুন্দিৰাদস্স অধিপ্পাযং দস্সেতুং ‘‘পচ্ছিমনযেপী’’তিআদি ৰুত্তং. ৰচনপ্পমাণতোতি ৰিসংৰাদনাধিপ্পাযে সমানেপি অনুদ্ধংসনাদিৰিসেসে সঙ্ঘাদিসেসাদিনো ৰিধাযকৰচনবলেনাতি অত্থো. ভিক্খুস্স পন ভিক্খুনিযা দুক্কটন্তি ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স ভিক্খুস্স দুক্কটং.
এৰং দ্ৰীসুপি অট্ঠকথাৰচনেসু অধিপ্পাযং ৰিভাৰেত্ৰা ইদানি পচ্ছিমে পাচিত্তিযৰাদে দোসং দস্সেত্ৰা পুরিমদুক্কটৰাদমেৰ পতিট্ঠাপেতুং ‘‘তত্র পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ৰিসুন্তি সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিযতো (পাচি. ১) ৰিসুং পাচিত্তিযং ৰুত্তং, তত্থ অনন্তোগধভাৰাতি অধিপ্পাযো. তস্মাতি যস্মা অমূলকানুদ্ধংসনে ৰিসুঞ্ঞেৰ পাচিত্তিযং পঞ্ঞত্তং, তস্মা পুরিমনযোতি দুক্কটৰাদো. এৰং অন্তরা পৰিট্ঠং দুক্কটপাচিত্তিযৰাদং দস্সেত্ৰা ইদানি পাকটমেৰ অত্থং ৰিভাৰেতুং ‘‘তথা ভিক্খুনী’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থ তথাতি যথা ভিক্খুস্স ভিক্খুং, ভিক্খুনিঞ্চ অনুদ্ধংসেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসদুক্কটানি ৰুত্তানি, তথাতি অত্থো. এতেহি নাসনা নত্থীতি সামঞ্ঞতো ৰুত্তং, দুক্কটেন ইমিস্সা পন নাসনা নত্থীতি অধিপ্পাযো. দুস্সীলাতি পারাজিকা.
৩৮৬. আকারনানত্তেনাতি দূসিতাকারস্স, দূসকাকারস্স চ নানত্তেন. অনভিরদ্ধোতি অতুট্ঠো. তেনাহ ‘‘ন সুখিতো’’তি. ন পসাদিতোতি অনুপ্পাদিতপ্পসাদো. খীল-সদ্দো থদ্ধভাৰৰচনো, কচৰরপরিযাযো চ হোতীতি আহ ‘‘চিত্ত…পে… খীল’’ন্তি. নপ্পতীতোতি পীতিসুখাদীহি ন অভিগতো ন উপগতো. তেনাহ ‘‘ন অভিসটো’’তি.
যেন দুট্ঠোতি চ কুপিতোতি চ ৰুত্তোতি এত্থ যেন দুট্ঠোতি চ ৰুত্তো যেন কুপিতোতি চ ৰুত্তো, তং মাতিকাযঞ্চ পদভাজনে (পারা. ৩৮৬) চ ৰুত্তং উভযম্পেতন্তি যোজেতব্বং. দ্ৰীহীতি ‘‘তেন চ কোপেন, তেন চ দোসেনা’’তি ৰুত্তকোপদোসপদেহি দ্ৰীহি, অত্থতো পন দ্ৰীহিপি দোসোৰ দস্সিতোতি আহ ‘‘সঙ্খারক্খন্ধমেৰ দস্সেতী’’তি. যাযাতি অনত্তমনতায.
ন চুদিতকৰসেনাতি যদি চুদিতকৰসেনাপি অমূলকং অধিপ্পেতং সিযা, অমূলকং নাম অনজ্ঝাপন্নন্তি পদভাজনং ৰদেয্যাতি অধিপ্পাযো. যং পারাজিকন্তি ভিক্খুনো অনুরূপেসু একূনৰীসতিযা পারাজিকেসু অঞ্ঞতরং. পদভাজনে (পারা. ৩৮৬) পন ভিক্খুৰিভঙ্গে আগতানেৰ গহেত্ৰা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতরেনা’’তি ৰুত্তং. এতং ইধ অপ্পমাণন্তি এতং আপন্নানাপন্নতং ইধানুদ্ধংসনে আপত্তিযা অনঙ্গং, আপত্তিং পন আপন্নে ৰা অনাপন্নে ৰা পুগ্গলে ‘‘অনাপন্নো এসো সুদ্ধো’’তি সুদ্ধসঞ্ঞায ৰা ৰিমতিযা ৰা চাৰনাধিপ্পাযোৰ ইধ অঙ্গন্তি অধিপ্পাযো.
তথেৰাতি পসাদসোতেন, দিব্বসোতেন ৰাতি ইমমত্থং অতিদিসতি. দিট্ঠানুসারেনেৰ সমুপ্পন্না পরিসঙ্কাৰ দিট্ঠপরিসঙ্কিতং নাম. এৰং সেসেসুপি. ‘‘অদিস্ৰা ৰা’’তি ইদং উক্কট্ঠৰসেন ৰুত্তং, দিস্ৰা পক্কন্তেসুপি দোসো নত্থিযেৰ. ইমেসন্তি ইমেহি. করিস্সন্তীতি তস্মিং খণে উপ্পজ্জনাকারদস্সনং, পচ্ছা পন এত্তকেন কালেন কতং ৰাতি সঙ্কায চোদেতি. ন হি করিস্সন্তীতি চোদনা অত্থি. ‘‘অরিট্ঠং পীত’’ন্তি ইদং মুখে সুরাগন্ধৰাযননিমিত্তদস্সনং. অরিট্ঠঞ্হি সুরাসদিসৰণ্ণগন্ধং কপ্পিযভেসজ্জং.
দিট্ঠং অত্থি সমূলকন্তিআদীসু অজ্ঝাচারস্স সম্ভৰাসম্ভৰানং মূলামূলভাৰদস্সনং. অত্থি সঞ্ঞাসমূলকন্তিআদি পন দিট্ঠসঞ্ঞায সম্ভৰাসম্ভৰানং মূলামূলভাৰদস্সনং. দিস্ৰাৰ দিট্ঠসঞ্ঞী হুত্ৰা চোদেতীতি এত্থ যং চোদেতি, ততো অঞ্ঞং পুগ্গলং ৰীতিক্কমন্তং, পটিচ্ছন্নোকাসতো নিক্খমন্তং ৰা দিস্ৰা ‘‘অযং সো’’তি সঞ্ঞায চোদেন্তোপি সঙ্গয্হতি. এস নযো সুতাদীসুপি. সমূলকেন ৰা সঞ্ঞাসমূলকেন ৰাতি এত্থ পারাজিকমাপন্নং দিট্ঠাদিমূলকেন চ ‘‘অযং আপন্নো’’তি অসুদ্ধসঞ্ঞায চোদেন্তো সমূলকেন চোদেতি নাম. সঞ্ঞাসমূলকত্তে এৰ অনাপত্তিসম্ভৰতো আপন্নে ৰা অনাপন্নে ৰা পুগ্গলে আপন্নসঞ্ঞী দিট্ঠাদীসু, অদিট্ঠাদীসু ৰা মূলেসু দিট্ঠসুতাদিসঞ্ঞী তেন দিট্ঠাদিমূলকেন তং পুগ্গলং চোদেন্তো সঞ্ঞাসমূলকেন চোদেতি নাম. ইমেসং অনাপত্তি, ৰুত্তৰিপরিযাযেন আপত্তিৰারে অত্থো ৰেদিতব্বো.
সমীপে ঠত্ৰাতি হত্থৰিকারৰচীঘোসানং চোদনাৰসেন পৰত্তিযমানানং দস্সনসৰনূপচারে ঠত্ৰাতি অত্থো. কেচি পন ‘‘দ্ৰাদসহত্থব্ভন্তরে ঠত্ৰা’’তি (সারত্থ. টী. ২.৩৮৫-৩৮৬) ৰদন্তি, তং ন যুত্তং. পরতো ব্যতিরেকতো অনাপত্তিং দস্সেন্তেন ‘‘দূতং ৰা পণ্ণং ৰা সাসনং ৰা পেসেত্ৰা’’তি এত্তকমেৰ ৰুত্তং, ন পন ‘‘দ্ৰাদসহত্থং মুঞ্চিত্ৰা চোদেন্তস্স সীসং ন এতী’’তি ৰুত্তং. ৰাচায ৰাচাযাতি সকিং আণত্তস্স সকলম্পি দিৰসং ৰদতো ৰাচায ৰাচায চোদাপকস্সেৰ আপত্তি. সোপীতি আণত্তোপি. তস্স চ ‘‘মযাপি দিট্ঠ’’ন্তিআদিং অৰত্ৰাপি ‘‘অমূলক’’ন্তি সঞ্ঞায চাৰনাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৰং পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসী’’তি ইদমেৰ ৰাচং পরস্স ৰচনং ৰিয অকত্ৰা সামঞ্ঞতো ৰদন্তস্সাপি সঙ্ঘাদিসেসো এৰ. সতিপি পন অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে ‘‘অসুকেন এৰং ৰুত্ত’’ন্তি পরেন ৰুত্তমেৰ ৰদন্তস্স নত্থি সঙ্ঘাদিসেসো. সচে পন পরেন অৰুত্তম্পি ৰুত্তন্তি ৰদতি, আপত্তি এৰ.
সম্বহুলা সম্বহুলে সম্বহুলেহি ৰত্থূহীতি এত্থ সম্বহুলেতি চুদিতকবহুত্তনিদ্দেসেন পুরিমেসু তীসু ৰারেসু চুদিতকবহুত্তেনাপি ৰারভেদসব্ভাৰং ঞাপেতি. একস্মিঞ্হি চুদিতকৰত্থুচোদকভেদেন ইদং চতুক্কং ৰুত্তং, চুদিতকবহুত্তেনাপি চতুক্কন্তরং লব্ভতীতি অট্ঠকং হোতি এৰ.
অমূলকচোদনাপসঙ্গেন সমূলকচোদনালক্খণাদিং দস্সেতুং ‘‘চোদেতুং পন কো লভতী’’তিআদি আরদ্ধং. ভিক্খুস্স সুত্ৰা চোদেতীতিআদি সুত্তং যস্মা যে চোদকস্স অঞ্ঞেসং ৰিপত্তিং পকাসেন্তি, তেপি তস্মিং খণে চোদকভাৰে ঠত্ৰাৰ পকাসেন্তি, তেসঞ্চ ৰচনং গহেত্ৰা ইতরোপি যস্মা চোদেতুঞ্চ অসম্পটিচ্ছন্তং তেহি তিত্থিযসাৰকপরিযোসানেহি পঠমচোদকেহি সম্পটিচ্ছাপেতুঞ্চ লভতি, তস্মা ইধ সাৰকভাৰেন উদ্ধটন্তি ৰেদিতব্বং.
দূতং ৰাতিআদীসু ‘‘ত্ৰং এৰং গন্ত্ৰা চোদেহী’’তি দূতং ৰা পেসেত্ৰা যো চোদেতুং সক্কোতি, তস্স পণ্ণং, মূলসাসনং ৰা পেসেত্ৰা. সমযেনাতি পকতিযা জাননক্খণে.
গরুকানং দ্ৰিন্নন্তি পারাজিকসঙ্ঘাদিসেসানং. মিচ্ছাদিট্ঠি নাম ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তা (ম. নি. ১.৪৪৫; ২.৯৪, ৯৫, ২২৫; ৩.৯১, ১১৬, ১৩৬; সং. নি. ৩.২১০) দসৰত্থুকা দিট্ঠি, সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাপকদিট্ঠি অন্তগ্গাহিকা নাম. আজীৰহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নন্তি আজীৰহেতুপি আপজ্জিতব্বানং উত্তরিমনুস্সধম্মপারাজিকং (পারা. ১৯৫), সঞ্চরিত্তে (পারা. ৩০১, ৩০২) সঙ্ঘাদিসেসো, ‘‘যো তে ৰিহারে ৰসতি, সো অরহা’’তি (পারা. ২২০) পরিযাযেন থুল্লচ্চযং, ভিক্খুস্স পণীতভোজনৰিঞ্ঞত্তিযা পাচিত্তিযং (পাচি. ২৫৭), ভিক্খুনিযাপণীতভোজনৰিঞ্ঞত্তিযা পাটিদেসনীযং (পাচি. ১২৩৬), সূপোদনৰিঞ্ঞত্তিযা (পাচি. ৬১২-৬১৩) দুক্কটন্তি ইমেসং পরিৰারে (পরি. ২৮৭) ৰুত্তানং ছন্নং. ন হেতা আপত্তিযো আজীৰহেতু এৰ পঞ্ঞত্তা সঞ্চরিত্তাদীনং অঞ্ঞথাপি আপজ্জিতব্বতো. আজীৰহেতুপি এতাসং আপজ্জনং সন্ধায এৰং ৰুত্তং, আজীৰহেতুপি পঞ্ঞত্তানন্তি অত্থো. ন কেৰলঞ্চ এতা এৰ, অঞ্ঞাপি অদিন্নাদানকুলদূসনপাণৰধৰেজ্জকম্মাদিৰসেন আজীৰহেতু আপজ্জিতব্বাপি সন্তি, তা পন আপত্তিসভআগতায পারাজিকাদীসু ছসু এৰ সঙ্গয্হন্তীতি ৰিসুং ন ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা.
এত্তাৰতা পন সীসং ন এতীতি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধায ৰুত্তং, চোদনা পন কতা এৰ হোতি. তিংসানীতি তিংসং এতেসমত্থীতি তিংসানি, তিংসাধিকানীতি ৰুত্তং হোতি. নৰুতানীতি এত্থাপি এসেৰ নযো.
অত্তাদানং আদাতুকামেনাতি এত্থ অত্তনা আদাতব্বতো দিট্ঠাদিমূলকেহি গহেতব্বতো পরস্স ৰিপ্ফন্দিতুং অদত্ৰা পগ্গণ্হনতো অত্তাদানন্তি চোদনা ৰুচ্চতি, তং আদাতুকামেন, চোদনং কত্তুকামেনাতি অত্থো.
উব্বাহিকাযাতি উব্বহন্তি ৰিযোজেন্তি এতায অলজ্জীনং তজ্জনিং ৰা কলহং ৰাতি উব্বাহিকা, সঙ্ঘসম্মুতি, তায. ৰিনিচ্ছিননং নাম তায সম্মতভিক্খূহি ৰিনিচ্ছননমেৰ. অলজ্জুস্সন্নায হি পরিসায সমথক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ২২৭) আগতেহি দসঙ্গেহি সমন্নাগতা দ্ৰে তযো ভিক্খূ তত্থেৰ ৰুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৰাচায সম্মন্নিতব্বা, তেহি চ সম্মতেহি ৰিসুং ৰা নিসীদিত্ৰা, তস্সা এৰ ৰা পরিসায ‘‘অঞ্ঞেহি ন কিঞ্চি কথেতব্ব’’ন্তি সাৰেত্ৰা তং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিতব্বং.
কিম্হীতি কিস্মিং ৰত্থুস্মিং, কতরৰিপত্তিযন্তি অত্থো. ‘‘কিম্হি নং নামা’’তি ইদং ‘‘কতরায ৰিপত্তিযা এতং চোদেসী’’তি যায কাযচি ৰিঞ্ঞাযমানায ভাসায ৰুত্তেপি চোদকস্স ৰিনযে অপকতঞ্ঞুতায ‘‘সীলাচারদিট্ঠিআজীৰৰিপত্তীসু কতরাযাতি মং পুচ্ছতী’’তি ঞাতুং অসক্কোন্তস্স পুচ্ছা, ন পন কিম্হীতিআদিপদত্থমত্তং অজানন্তস্স. ন হি অনুৰিজ্জকো চোদকং বালং অপরিচিতভাসায ‘‘কিম্হি ন’’ন্তি পুচ্ছতি. ‘‘কিম্হি নম্পি ন জানাসী’’তি ইদম্পি ৰচনমত্তং সন্ধায ৰুত্তং ন হোতি, ‘‘কতরৰিপত্তিযা’’তি ৰুত্তে ‘‘অসুকায ৰিপত্তিযা’’তি ৰত্তুম্পি ন জানাসীতি ৰচনস্স অধিপ্পাযমেৰ সন্ধায ৰুত্তন্তি গহেতব্বং. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘বালস্স লজ্জিস্স নযো দাতব্বো’’তি ৰত্ৰা চ ‘‘কিম্হি নং চোদেসীতি সীলৰিপত্তিযা’’তিআদি অধিপ্পাযপ্পকাসনমেৰ নযদানং ৰুত্তং, ন পন কিম্হি-নং-পদানং পরিযাযমত্তদস্সনং. ন হি বালো ‘‘কতরৰিপত্তিযং নং চোদেসী’’তি ইমস্স ৰচনস্স অত্থে ঞাতেপি ৰিপত্তিপ্পভেদনং, অত্তনা চোদিযমানং ৰিপত্তিসরূপঞ্চ জানিতুং সক্কোতি, তস্মা তেনেৰ অজাননেন অলজ্জী অপসাদেতব্বো. ‘‘কিম্হি ন’’ন্তি ইদম্পি উপলক্খণমত্তং, অঞ্ঞেন ৰা যেন কেনচি আকারেন অৰিঞ্ঞুতং পকাসেত্ৰা ৰিস্সজ্জেতব্বোৰ.
‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তিআদিৰচনতো (পারা. ৩৯; পরি. ২) ‘‘অলজ্জীনিগ্গহত্থায…পে… পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. এহিতীতি হি-কারো এত্থ আগমো দট্ঠব্বো, আগমিস্সতীতি অত্থো. দিট্ঠসন্তানেনাতি দিট্ঠনিযামেন. অলজ্জিস্স পটিঞ্ঞায এৰ কাতব্বন্তি ৰচনপটিৰচনক্কমেনেৰ দোসে আৰিভূতেপি অলজ্জিস্স ‘‘অসুদ্ধোহ’’ন্তি দোসসম্পটিচ্ছনপঅঞ্ঞায এৰ আপত্তিযা কাতব্বন্তি অত্থো. কেচি পন ‘‘অলজ্জিস্স এতং নত্থীতি সুদ্ধপটিঞ্ঞায এৰ অনাপত্তিযা কাতব্বন্তি অযমেত্থ অত্থো সঙ্গহিতো’’তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং অনুৰিজ্জকস্সেৰ নিরত্থকত্তাপত্তিতো চোদকেনেৰ অলজ্জিপটিঞ্ঞায ঠাতব্বতো. দোসাপগমপটিঞ্ঞা এৰ হি ইধ পটিঞ্ঞাতি অধিপ্পেতা. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘এতম্পি নত্থীতি পটিঞ্ঞং ন দেতী’’তিআদি (পারা. অট্ঠ. ২.৩৮৫-৩৮৬).
তদত্থদীপনত্থন্তি অলজ্জিস্স দোসে আৰিভূতেপি তস্স দোসাপগমপটিঞ্ঞায এৰ কাতব্বতাদীপনত্থং. ৰিৰাদৰত্থুসঙ্খাতে অত্থে পচ্চত্থিকা অত্থপচ্চত্থিকা. সঞ্ঞং দত্ৰাতি নেসং কথাপচ্ছেদত্থং, অভিমুখকরণত্থঞ্চ সদ্দং কত্ৰা. ৰিনিচ্ছিনিতুং অননুচ্ছৰিকোতি ‘‘অসুদ্ধো’’তি সঞ্ঞায চোদকপক্খে পৰিট্ঠত্তা অনুৰিজ্জকভাৰতো বহিভূতত্তা অনুৰিজ্জিতুং অসক্কুণেয্যতং সন্ধায ৰুত্তং. সন্দেহে এৰ হি সতি অনুৰিজ্জিতুং সক্কা, অসুদ্ধদিট্ঠিযা পন সতি চুদিতকেন ৰুত্তং সব্বং অসচ্চতোপি পটিভাতি, কথং তত্থ অনুৰিজ্জনা সিযাতি.
‘‘তথা নাসিতকোৰ ভৰিস্সতী’’তি ইমিনা ৰিনিচ্ছযং অদত্ৰা সঙ্ঘতো ৰিযোজনং নাম লিঙ্গনাসনা ৰিয অযম্পি একো নাসনপ্পকারোতি দস্সেতি. ৰিরদ্ধং হোতীতি সঞ্চিচ্চ আপত্তিং সহসা আপন্নো হোতি. ‘‘আদিতো পট্ঠায অলজ্জী নাম নত্থী’’তি ইদং ‘‘পক্খানুরক্খণত্থায পটিঞ্ঞং ন দেতী’’তি ইমস্স অলজ্জিলক্খণসম্ভৰস্স কারণৰচনং. পটিচ্ছাদিতকালতো পট্ঠায অলজ্জী নাম এৰ, পুরিমো লজ্জিভাৰো ন রক্খতীতি অত্থো. পটিঞ্ঞং ন দেতীতি সচে মযা কতদোসং ৰক্খামি, ময্হং অনুৰত্তকা ভিজ্জিস্সন্তীতি পটিঞ্ঞং ন দেতি. ঠানে ন তিট্ঠতীতি লজ্জিট্ঠানে ন তিট্ঠতি, কাযৰাচাসু ৰীতিক্কমো হোতি এৰাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘ৰিনিচ্ছযো ন দাতব্বো’’তি, পুব্বে পক্খিকানং পটিঞ্ঞায ৰূপসমিতস্সাপি অধিকরণস্স দুৰূপসন্ততায অযম্পি তথা নাসিতকোৰ ভৰিস্সতীতি অধিপ্পাযো.
চুদিতকচোদকেসু পটিপত্তিং ঞত্ৰাতি ‘‘তুম্হে অম্হাকং ৰিনিচ্ছযেন তুট্ঠা ভৰিস্সথা’’তিআদিনা ৰুত্তং চুদিতকচোদকেসু অনুৰিজ্জকেন পটিপজ্জিতব্বকম্মং ঞত্ৰা. ৰিনিচ্ছযো মজ্ঝেতি আপত্তীতি ৰা অনাপত্তীতি ৰা ৰিনিচ্ছযপরিযোসানঅনুৰিজ্জনানং মজ্ঝং নামাতি অত্থো.
অমূলকম্পি সমূলকং কত্ৰা ৰদন্তীতি আহ ‘‘দ্ৰে মূলানী’’তি. কালেন ৰক্খামীতিআদীসু ওকাসং কারাপেত্ৰা ৰদন্তো কালেন ৰদতি নাম. সলাকগ্গযাগুঅগ্গভিক্খাচারট্ঠানাদীসু চোদেন্তো অকালেন ৰদতি নাম. দোসতো ৰুট্ঠাপেতুকামতায ৰদন্তো অত্থসংহিতেন ৰদতি নাম. দোসন্তরোতি দোসচিত্তো. পন্নরসসু ধম্মেসূতি ‘‘পরিসুদ্ধকাযসমআচারতা, তথা ৰচীসমাচারতা, সব্রহ্মচারীসু মেত্তচিত্ততা, বহুস্সুততা, উভিন্নং পাতিমোক্খানং স্ৰাগতাদিতা, কালেন ৰক্খামী’’তিআদিনা (পরি. ৩৬২) ৰুত্তপঞ্চধম্মা চ কারুঞ্ঞতা, হিতেসিতা, অনুকম্পতা, আপত্তিৰুট্ঠানতা, ৰিনযপুরেক্খারতাতি (চূল়ৰ. ৪০১) ইমেসু পন্নরসসু. তত্থ ‘‘কারুঞ্ঞতা’’তি ইমিনা করুণা দস্সিতা. হিতেসিতাতি হিতগৰেসনতা. অনুকম্পতাতি তেন হিতেন সংযোজনতা, ইমেহি দ্ৰীহিপি মেত্তা দস্সিতা. আপত্তিৰুট্ঠানতাতি সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপনতা. ৰত্থুং চোদেত্ৰা সারেত্ৰা পটিঞ্ঞং আরোপেত্ৰা যথাপটিঞ্ঞায কম্মকরণং ৰিনযপুরেক্খারতা নাম.
অধিকরণট্ঠেনাতি অধিকাতব্বট্ঠেন, সমথেহি ৰূপসমেতব্বট্ঠেনাতি অত্থো. তং নানত্তং দস্সেতুন্তি ইধ অনধিপ্পেতম্পি অত্থুদ্ধারৰসেন তং নানত্তং দস্সেতুন্তি অধিপ্পাযো. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘সেসানি অত্থুদ্ধারৰসেন ৰুত্তানী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৩৮৫-৩৮৬). যং অধিকিচ্চাতিআদিনা অধিকরণসদ্দস্স কম্মসাধনতা ৰুত্তা.
গাহন্তি ‘‘অসুকং চোদেস্সামী’’তি মনসা চোদনাকারস্স গহণং. চেতনন্তি ‘‘চোদেস্সামী’’তি উপ্পন্নচিত্তব্যাপারসঙ্খাতং চিত্তকম্মং. অক্খন্তিন্তি চুদিতকস্স ৰিপত্তিং দিস্ৰা উপ্পন্নং কোধং অসহনং, তথা পৰত্তং ৰা যং কিঞ্চি চিত্তচেতসিকরাসিং. ৰোহারন্তি চোদনাৰসপ্পৰত্তৰচনং. পণ্ণত্তিন্তি চোদনাৰসপ্পৰত্তং মনসা পরিকপ্পিতং নামপণ্ণত্তিং. অত্তাদানং গহেত্ৰাতি চোদনং মনসা গহেত্ৰা. তং অধিকরণন্তি তং গাহলক্খণং অধিকরণং. নিরুজ্ঝতি চেতনায খণিকত্তা, সা চ সমথপ্পত্তা হোতীতি এৰমেত্থ অনিট্ঠপ্পসঙ্গো ৰেদিতব্বো. এৰং উপরিপি ‘‘তুণ্হী হোতী’’তি ইমিনা ৰোহারৰচনস্স নিরোধং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘তং অধিকরণং সমথপ্পত্তং ভৰিস্সতী’’তি. ‘‘তস্মা পণ্ণত্তি অধিকরণ’’ন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৰা ইদানি তস্সাপি একচ্চেহি পটিক্খিত্তভাৰং দস্সেত্ৰা পুন তম্পি পটিসেধেত্ৰা অট্ঠকথাসু ৰুত্তপণ্ণত্তিযা এৰ অধিকরণতং সমত্থেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ তং পনেতন্তি পণ্ণত্তি অধিকরণন্তি এতং গহণং ৰিরুজ্ঝতীতি সম্বন্ধো. পারাজিকাদিআপত্তি একন্তঅকুসলসভাৰা ৰা অব্যাকতসভাৰা ৰা হোতীতি সঞ্ঞায ‘‘মেথুনধম্মপারাজিকাপত্তী’’তিআদিকং সুত্তং পণ্ণত্তিঅধিকরণৰাদেন ৰিরুজ্ঝতীতি দস্সেতুং উদ্ধটং. তেনাহ ‘‘ন হি তে…পে… অচ্চন্তঅকুসলত্তা’’তিআদি. তেতি অট্ঠকথাচরিযা.
অমূলকঞ্চেৰ তং অধিকরণন্তি এত্থ অমূলকপারাজিকমেৰ অধিকরণ-সদ্দেন অধিপ্পেতন্তি দস্সেতুং ‘‘যঞ্চেত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. যস্মা পনাতিআদি পন ইধাধিপ্পেতায অমূলকপারাজিকাপত্তিযা এৰ পণ্ণত্তিভাৰো যুজ্জতীতি দস্সেতুং আরদ্ধং. তত্থ যায পণ্ণত্তিযাতি সভাৰতো পরিসুদ্ধেপি পুগ্গলে ‘‘পারাজিকো’’তিআদিনা চোদকেন পৰত্তিতং নামপণ্ণত্তিং সন্ধায ৰদতি. পঞ্ঞত্তোতি কথিতো. অধিকরণে পৰত্তত্তাতি অৰিজ্জমানেপি মনসা আরোপিতমত্তে আপত্তাধিকরণে ৰাচকভাৰেন পৰত্তত্তা.
এৰং নামপণ্ণত্তিৰসেন ইমস্মিং সিক্খাপদে আপত্তাধিকরণস্স পঞ্ঞত্তিভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি অত্থপণ্ণত্তিৰসেনাপি দস্সেতুং ‘‘যস্মা ৰায’’ন্তিআদি ৰুত্তং. পঞ্ঞত্তিমত্তমেৰাতি অৰিজ্জমানস্স ৰিজ্জমানাকারেন মনসা আরোপিতঅত্থপণ্ণত্তিমত্তমেৰাতি অত্থো. তঞ্চ খো ইধেৰাতি তঞ্চ যথাৰুত্তপরিযাযেন পণ্ণত্তিযা অধিকরণত্তং ইধেৰ ইমস্মিং এৰ সিক্খাপদে. একেতি কেচি. তং ন যুত্তন্তি যং একচ্চেহি অট্ঠকথাসু ৰুত্তং, অধিকরণস্স পণ্ণত্তিভাৰং নিসেধেত্ৰা কুসলাদিপরমত্থভাৰং সাধেতুং ‘‘তং পনেতং মেথুনধম্মপারাজিকাপত্তী’’তিআদিনা পপঞ্চতো দস্সিতো, তং ন যুত্তন্তি অত্থো. তত্থ কারণমাহ ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তিআদিনা, তেন চ তস্মিং ৰাদে যদি আপত্তি নাম অকুসলা ৰা অব্যাকতা ৰা ভৰেয্য, কথং আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি ভৰেয্য? তস্সাপি অকুসলাদীনং উপ্পন্নত্তা ভগৰতো সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিতো পট্ঠায যাৰ আপত্তীতিপি ন সক্কা ৰত্তুং, মেথুনাদীসু অকুসলাদীনং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিতো পুব্বেপি সমুপ্পত্তিতো. ততো এৰ অনুপসম্পন্নানম্পি আপত্তিপ্পসঙ্গো, গিলানাদীনং উপ্পন্নত্তা অনুপঞ্ঞত্তিযাপি অনাপত্তিঅভাৰপ্পসঙ্গো চ সিযা. অথ মতং ‘‘ন কেৰলং অকুসলাদি এৰ, অথ খো ভগৰতা পটিক্খিত্তভাৰং জানন্তস্স সমুপ্পজ্জমানা এৰ অকুসলাদযো আপত্তী’’তি, তম্পি অসারং, সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং অজানিত্ৰা ৰীতিক্কমন্তস্স মেথুনাদীসু অনাপত্তিপ্পসঙ্গতো, অকুসলাদিসভাৰায চ আপত্তিযা একপযোগাদীসু একত্তাদিপি ন সিযা. ন হি সকলম্পি দিৰসং ইত্থিং কাযতো অমোচেত্ৰা ফুসন্তস্স একমেৰাকুসলং উপ্পজ্জতি, বহূ ৰা ইত্থিযো ফুসিত্ৰা অপগচ্ছন্তস্স বহূনি, যেনাপত্তিযা একত্তং, বহুত্তং ৰা সিযাতি এৰমাদিকং অযুত্তিং সঙ্গহেত্ৰা দস্সিতন্তি ৰেদিতব্বং.
তত্থ ৰত্থুঞ্চাতি ৰীতিক্কমো. তঞ্হি আপত্তিসম্মুতিপঞ্ঞাপনস্স ওকাসট্ঠেন ‘‘ৰত্থূ’’তি ৰুচ্চতি. গোত্তন্তি অদিন্নাদানাদিতো বুদ্ধিসদ্দনিৰত্তনট্ঠেন পরিকপ্পিতসামঞ্ঞাকারো গোত্তং. নামন্তি অৰিজ্জমাননামপঞ্ঞত্তি. তস্স পন পারাজিকন্তি নামস্স অত্থভূতা আপত্তি অত্থপঞ্ঞত্তি এৰাতি দট্ঠব্বং. যং পন ‘‘ৰিৰাদাধিকরণং সিযা কুসল’’ন্তিআদি (চূল়ৰ. ২২০; পরি. ৩০৩), ‘‘আপত্তাধিকরণং সিযা অকুসল’’ন্তিআদি (চূল়ৰ. ২২২) চ সুত্তং তেহি সমুদ্ধটং, তম্পি ন ৰিৰাদাদীনং কুসলাদিভাৰস্স পরিযাযদেসিতত্তাতি যং এত্থ ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা পঠমপারাজিকসমুট্ঠানাদিৰণ্ণনায সারত্থদীপনিযং ৰিরদ্ধট্ঠানসোধনত্থং ৰিত্থারতো ৰুত্তন্তি তত্থেৰ তং গহেতব্বং, সারত্থদীপনীকারকস্স অকুসলাদিরূপাৰ আপত্তীতি লদ্ধি, তেনেৰ সো ইধাপি ‘‘তস্মা পণ্ণত্তিঅধিকরণন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৰা ইদানি তম্পি ন যুত্তন্তি দস্সেতুং ‘তং পনেত’ন্তিআদিমাহা’’তি (সারত্থ. টী. ২.৩৮৫-৩৮৬) এৰং অত্তনো লদ্ধিং অট্ঠকথাচরিযস্সপি লদ্ধিং কত্ৰা গন্থৰিরোধম্পি অনোলোকেত্ৰা দস্সেসি. ন হেত্থ বুদ্ধঘোসাচরিযো অট্ঠকথাৰাদং অযুত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমারভি ‘‘পণ্ণত্তিমত্তমেৰ আপত্তাধিকরণন্তি ৰেদিতব্ব’’ন্তি সযমেৰ উপরি কথনতো, অথ খো দুল্লদ্ধিকানং একচ্চানং তত্থ ৰিপ্পটিপত্তিং দস্সেত্ৰা পুন তং পটিসেধেতুকামো আরভি, তেনেৰ অন্তে ‘‘একে’’তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. ৰিৰাদাদীনং কুসলাদিকত্তে তংসমথানম্পি তব্ভাৰো আপজ্জতি পরমত্থেসু পণ্ণত্তিযা সমথাযোগাতি আহ ‘‘কুসলাদিসমথেহী’’তি. পঞ্ঞত্তিসভাৰানমেৰ চতুন্নং অধিকরণানং সমথেহি অধিকরণীযতা, ন পন কুসলাদিপরমত্থরূপানং তেসং তেসং খণিকতায সযমেৰ সমথপ্পত্তিতোতি হেট্ঠা সমত্থিতমত্থং নিগমনৰসেন দস্সেন্তেন ‘‘ইতি ইমিনা অধিকরণট্ঠেনা’’তি ৰুত্তং, তস্স যথাৰুত্তনযেন সমথেহি অধিকরণীযতাযাতি অত্থো. ‘‘ইধেকচ্চো’’তি ইমিনা ইধাধিপ্পেতং ৰিৰাদং নিৰত্তেতি.
অনুৰাদোতি ৰিপত্তীহি উপৰদনা চেৰ চোদনা চ. তত্থ উপৰদনা নাম গরহা, অক্কোসো চ. পঞ্চপীতি মাতিকাপরিযাপন্নাপত্তিযো সন্ধায ৰুত্তং. কিচ্চযতাতি কত্তব্বতা. সপদানুক্কমনিদ্দেসস্সাতি এত্থ পদানুক্কমনিদ্দেসোতি পদভাজনং ৰুচ্চতি, তেন সহিতস্স সিক্খাপদস্সাতি অত্থো.
৩৮৭. অস্সাতি কত্তুঅত্থে সামিৰচনন্তি আহ ‘‘এতেন চোদকেনা’’তিআদি. দিট্ঠমূলকে পনাতি ‘‘দিট্ঠস্স হোতি পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো’’তিআদি (পারা. ৩৮৭) পাল়িৰারং সন্ধায ৰুত্তং. তত্থ ইত্থিযা সদ্ধিং রহোনিসজ্জাদিদস্সনমত্তৰসেন পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো পুগ্গলো তেন দিট্ঠো, ন পন মগ্গেন মগ্গপ্পটিপাদনাদিদস্সনৰসেন. যদি হি তেন সো তথা দিট্ঠো ভৰেয্য, অসুদ্ধসঞ্ঞী এৰাযং তস্মিং পুগ্গলে সিযা, অসুদ্ধসঞ্ঞায চ সুদ্ধং ৰা অসুদ্ধং ৰা চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো ন সিযা ‘‘অনাপত্তি সুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিস্স, অসুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিস্সা’’তিআদিৰচনতো (পারা. ৩৯০). তস্মা ইত্থিযা সদ্ধিং রহোনিসজ্জাদিমত্তমেৰ দিস্ৰাপি ‘‘সদ্ধো কুলপুত্তো, নাযং পারাজিকং আপজ্জতী’’তি তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিস্স ৰা ৰেমতিকস্স ৰা ‘‘সুতো মযা পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তো’’তিআদিনা নিযমেত্ৰা চোদেন্তস্সেৰ সঙ্ঘাদিসেসো, ন অসুদ্ধসঞ্ঞিস্স, তস্স পন দিট্ঠং সুতন্তি মুসাৰাদাদিপচ্চযা লহুকাপত্তি এৰাতি ৰেদিতব্বং. যদি পন সো তস্মিং সুদ্ধদিট্ঠিচাৰনাধিপ্পাযোপি দিট্ঠং রহোনিসজ্জাদিমত্তমেৰ ৰদতি, অদিট্ঠং পন মগ্গেনমগ্গপ্পটিপাদনাদিপারাজিকৰত্থুং ৰা ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদিকং ৰা ন ৰদতি, তস্স অনাপত্তি. অধিকং ৰদন্তস্স পন আপত্তিযেৰ ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠ’’ন্তি (পারা. ৩৮৬-৩৮৭) ৰুত্তত্তা. যো পন দিট্ঠেন রহোনিসজ্জাদিনা পঠমপারাজিকেন অসুদ্ধসঞ্ঞী হুত্ৰা চাৰনাধিপ্পাযো অদিন্নাদানং অজ্ঝাপজ্জন্তো ‘‘দিট্ঠো’’তি ৰা ‘‘সুতো’’তি ৰা আদিং ৰদতি, তস্সাপি ন সঙ্ঘাদিসেসো অসুদ্ধে অসুদ্ধদিট্ঠিতাযাতি কেচি ৰদন্তি. অঞ্ঞে পন ‘‘যেন পারাজিকেন চোদেতি, তেন সুদ্ধসঞ্ঞাভাৰা আপত্তিযেৰা’’তি ৰদন্তি, ইদং যুত্তং. তথা হি ৰুত্তং মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘যেন পারাজিকেন চোদেতি, তং ‘অযং অনজ্ঝাপন্নো’তি ঞত্ৰা চাৰনাধিপ্পাযেন…পে… সঙ্ঘাদিসেসো’’তি. ইমিনা নযেন সুতাদিমূলকেসুপি ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. অঞ্ঞত্র আগতেসূতি ওমসৰাদাদীসু আগতেসু. অৰস্সুতোতি তীহিপি দ্ৰারেহি পারাজিকৰত্থুভূতদুচ্চরিতানুৰস্সনেন তিন্তো. কসম্বুজাতোতি কচৰরভূতো, নিস্সারোতি অত্থো.
কোণ্ঠোতি চোরো, দুস্সীলোতি অত্থো. জেট্ঠব্বতিকোতি কাল়কণ্ণিদেৰীৰতে নিযুত্তো তিত্থিযোতি ৰদতি, সা কির কাল়কণ্ণিসিরিদেৰিযা জেট্ঠাতি ৰুত্তা. যদগ্গেনাতি যেন কারণেন, যত্তকেনাতি অত্থো. তদগ্গেনাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. নো কপ্পেতীতিআদি ৰেমতিকভাৰদীপনত্থমেৰ ৰুত্তন্তি মহাপদুমত্থেরস্স অধিপ্পাযো.
৩৮৯. এত্থাতি চোদনাযং. তজ্জনীযাদিকম্মং করিস্সামীতিআপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো নাম. পরিৰাসদানাদিক্কমেন আপত্তিতো ৰুট্ঠাপেতুং আপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো ৰুট্ঠানাধিপ্পাযো. উপোসথং, পৰারণং ৰা সঙ্ঘে কাতুং অদানত্থায আপত্তিযা চোদযতো অধিপ্পাযো উপোসথপৰারণট্ঠপনাধিপ্পাযো. অসম্মুখা…পে… দুক্কটন্তি অনুদ্ধংসেন্তস্সপি অক্কোসন্তস্সপি দুক্কটং.
সব্বত্থেৰাতি সব্বাসু অট্ঠকথাসু. উপোসথপৰারণানং ঞত্তিকম্মভাৰতো ঞত্তিযা ৰত্তমানায এৰ উপোসথপৰারণট্ঠপনং হোতি, ন নিট্ঠিতায, সা চ য্য-কারে পত্তে নিট্ঠিতা নাম হোতীতি আহ ‘‘য্য-কারে পত্তে ন লব্ভতী’’তি.
অনুপাসকোতি উপাসকোপি সো ভিক্খু ন হোতি সরণগমনস্সাপি পটিপ্পস্সদ্ধত্তাতি ৰদন্তি. ‘‘অনোদিস্স ধম্মং কথেন্তস্সা’’তি ইমিনা ওদিস্স কথেন্তেন ওকাসং কারেতব্বন্তি দস্সেতি. আপত্তিং দেসেত্ৰাতি ওকাসাকারাপনাপত্তিং দেসেত্ৰা. যং চোদেতি, তস্স উপসম্পন্নোতি সঙ্খ্যুপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা ৰেমতিকতা ৰা, যেন পারাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৰসেন অমূলকতা, চাৰনাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৰং পারাজিকো’’তিআদিনা নিযমেত্ৰা সম্মুখা চোদনা চোদাপনা, তস্স তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.