১. লসুণৰগ্গো
১. পঠমলসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা
৭৯৩-৭. অহং লসুণেনাতি এত্থ ‘‘পৰারেমী’’তি পাঠসেসো. বদরসাল়ৰং কির বদরফলানি সুক্খাপেত্ৰা চুণ্ণেত্ৰা কত্তব্বা খাদনীযৰিকতি.
পঠমলসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮০০. সংহরাপেয্যাতি ‘‘সংহরতি ৰা সংহরাপেতি ৰা’’তি পদভাজনং ৰেদিতব্বং. কিঞ্চাপি এত্থ আপত্তিভেদো ন দস্সিতো, তথাপি খুরসণ্ডাসকত্তরিআদিপরিযেসনঘংসনাদীসু পুব্বপযোগেসু দুক্কটং যুজ্জতি, যথা চেত্থ, এৰং তলঘাতকাদিম্হি চ আপত্তিভেদো পাল়িযং ন ৰুত্তো. যথাসম্ভৰং পন পুব্বপযোগেসু দুক্কটং সম্ভৰতি. এৰং ভিক্খুস্স এত্থ চ লসুণে চ দুক্কটং. ইদং কিরিযাকিরিযন্তি পোরাণা. তত্থ ‘‘কিরিযাকিরিয’’ন্তি ন ৰুত্তং.
দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮০২-৬. ততিযচতুত্থসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৰ.
৫. পঞ্চমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮১২. পঞ্চমে উদকসুদ্ধিপচ্চযে সতিপি ফস্সসাদিযনে যথাৰুত্তপরিচ্ছেদে অনাপত্তি. তত্থ দ্ৰিন্নং পব্বানন্তি ‘‘দ্ৰিন্নং অঙ্গুলানং সহপৰেসনে একেকঅঙ্গুলস্স একেকং পব্বং কত্ৰা দ্ৰে পব্বা, একঙ্গুলপ্পৰেসনে দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরি ন ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বং. মহাপচ্চরিযম্পি অযমেৰ নযো দস্সিতো’’তি লিখিতং.
পঞ্চমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮১৫. ছট্ঠসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৰ.
৭. সত্তমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮২০-৮২২. ‘‘নগরং অতিহরন্তী’’তি পাঠো. ‘‘নগরদ্ৰারে অতিহরন্তী’’তি কত্থচি, তত্থ দ্ৰারেনাতি অত্থো. অযমেৰ ৰা পাঠো. তং পুব্বাপরৰিরুদ্ধন্তি ‘‘পুনপি ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং ৰাদং সন্ধায, ন ততো পুব্বে তত্থ ৰুত্তং ৰাদং. এত্থ ‘‘মাতরম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰাতি ৰচনেন ৰিরুজ্ঝতী’’তি লিখিতং, তং দুল্লিখিতং, ন হি তেন ৰিরোধং সন্ধায ইদং ৰুত্তন্তি. করণে চে পাচিত্তিযং, কারাপনেপি পাচিত্তিযেনেৰ ভৰিতব্বং. অথ কারাপনে দুক্কটং, করণেপি দুক্কটেনেৰ ভৰিতব্বং. ন হি করণে ৰা কারাপনে ৰা ৰিসেসো অত্থি আপজ্জনে সতীতি অধিপ্পাযো.
৮২৩. সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতীতি অপ্পটিক্খিপিত্ৰা ‘‘সাধূ’’তি ৰত্তুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. ন হি পটিগ্গহেতুং ৰট্টতি. অনামাসত্তা ‘‘আমকধঞ্ঞং পন ঞাতকপৰারিতট্ঠানেপি ন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. অনুগণ্ঠিপদে পন ‘‘কপ্পিযেন লদ্ধং ধঞ্ঞং ভজ্জিত্ৰা ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটং. অপরণ্ণেপি এসেৰ নযো’’তি চ ‘‘অনাপত্তি আবাধপচ্চযাতি ৰচনতো সত্ত ধঞ্ঞানিপি অনামাসানীতি সিদ্ধং, তেনেৰ হেট্ঠা অট্ঠকথাযং দুক্কটৰত্থুম্হি সত্ত ধঞ্ঞানিপি গহিতানি অনামাসানী’’তি চ ৰুত্তানি. আমাসানি কপ্পিযৰত্থূনি চ যদি ভৰেয্যুং, যথা ঞাতকপৰারিতে সন্ধায ‘‘অপরণ্ণং ৰিঞ্ঞাপেতী’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তং, এৰং ‘‘অনাপত্তি ঞাতকানং পৰারিতানং অঞ্ঞস্স অত্থায ৰিঞ্ঞাপেতি, উম্মত্তিকায আদিকম্মিকাযা’’তি ৰত্তব্বং. যস্মা দুক্কটৰত্থুত্তা চ অনামাসত্তা চ মাতরম্পি সত্তৰিধং ধঞ্ঞং ৰিঞ্ঞাপেতুং ন ৰট্টতি, তস্মা তদত্থদীপনত্থং সত্তৰিধং ধঞ্ঞং সন্ধায ‘‘অনাপত্তি আবাধপচ্চযা’’তি ৰুত্তং, যথা ভিক্খুনিযা আবাধপচ্চযা ৰট্টতি, তথা ভিক্খুস্সাপীতি চ. যথা ৰা পন ভিক্খুনিযা ভজ্জনাদীনি কারাপেতুং ন ৰট্টতি, এৰং ভিক্খুস্সাপি. ৰুত্তম্পি চেতং অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘অঞ্ঞতরো বালভিক্খু কপ্পিযং অজানন্তো এতদৰোচ ‘আমকধঞ্ঞং সম্পটিচ্ছিতুং ভিক্খূনং ন ৰট্টতি. এতং ধঞ্ঞং ভজ্জিত্ৰা কোট্টেত্ৰা পচিত্ৰা যাগুখজ্জকং ভত্তঞ্চ দেথা’তি, আণাপকস্সেৰ ভিক্খুস্স আপত্তি, সব্বেসং অনাপত্তী’’তি. তস্মা ‘‘সঙ্ঘৰারিকানং ধঞ্ঞং কোট্টেথা’’তি আরামিকানং ৰত্তুঞ্চ ন ৰট্টতি. ‘‘দিৰসং পরিব্বযং গণ্হথ, তণ্ডুলে সম্পাদেথ, ত্ৰং এত্তকে গণ্হ, ত্ৰং এত্তকে’’তি এৰমাদীনি পন ৰত্তুং ৰট্টতীতি চ. যং পন ‘‘অৰিঞ্ঞত্তিযা লব্ভমানং পন নৰকম্মত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং, তম্পি হেট্ঠা ‘‘ইমং তল়াকং খেত্তং ৰত্থুং ৰিহারস্স দেমা’তি ৰুত্তে ‘সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং নযং সন্ধায ৰুত্তত্তা সুৰুত্তমেৰ. ‘‘নৰকম্মত্থায ধঞ্ঞং দেমা’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধূ’’তি ৰত্তব্বং. যং পন হেট্ঠা ‘‘তত্থ নিস্সগ্গিযৰত্থুং অত্তনো ৰা সঙ্ঘগণপুগ্গলচেতিযানং ৰা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৰট্টতি…পে… দুক্কটৰত্থুং সব্বেসম্পি অত্থায সম্পটিচ্ছতো দুক্কটমেৰা’’তি ৰুত্তং, তম্পি সুৰুত্তমেৰ. কস্মা? ‘‘চেতিযস্স অত্থায ধঞ্ঞং দাতুকামোম্হি, তুম্হে ভন্তে তদত্থায সম্পটিচ্ছথা’’তি ৰুত্তে পটিগ্গহেতুং অকপ্পিযত্তা. ‘‘ইদং পন তাদিসং ন হোতী’’তি চ ৰুত্তং. সব্বোপাযং উপতিস্সত্থেরৰাদো কির. ধম্মসিরিত্থেরো পনেৰমাহ ‘‘পুব্বেপি নৰকম্মত্থায পটিগ্গহো ন ৰারিতো, সঙ্ঘস্সত্থায পটিগ্গহিতম্পি পটিগ্গাহকস্সেৰ অকপ্পিয’’ন্তি.
সত্তমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. অট্ঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮২৪. পোরাণা ‘‘নিব্বিট্ঠরাজভটো’’তি পঠন্তি. তস্সত্থো ৰারিতভত্তৰেতনো রাজভটোতি. ‘‘তঞ্ঞেৰ ভটপথন্তি তংযেৰ ভত্তৰেতন’’ন্তি অত্থং ৰদন্তি. উম্মুকন্তি অলাতং.
৮২৬. এত্থ ছড্ডিতং কিরিযা. অনোলোকনং অকিরিযা.
অট্ঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. নৰমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৩২. ‘‘সামিকে অপলোকেত্ৰা ছড্ডেতী’’তি কত্থচি পোত্থকে নত্থি, কত্থচি অত্থি, অত্থিভাৰোৰ সেয্যো কিরিযাকিরিযত্তা সিক্খাপদস্স. ইধ খেত্তপালকা, আরামাদিগোপকা চ সামিকা এৰ. ‘‘সঙ্ঘস্স খেত্তে, আরামে চ তত্থ কচৰরং ন ছড্ডেতব্বন্তি কতিকা চে নত্থি, ভিক্খুস্স ছড্ডেতুং ৰট্টতি সঙ্ঘপরিযাপন্নত্তা, ন ভিক্খুনীনং. তাসম্পি ভিক্খুনিসঙ্ঘসন্তকে ৰুত্তনযেন ৰট্টতি, ন তত্থ ভিক্খুস্স, এৰং সন্তেপি সারুপ্পৰসেনেৰ কাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং.
নৰমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দসমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৩৩. সাধুকীল়িতগীতং ৰাতি এত্থ পাচিণ্ণগীতম্পি সোতুং ন ৰট্টতি. ‘‘গীতুপসঞ্হিতং পন ধম্মং সোতুং ৰট্টতীতি দীঘনিকাযট্ঠকথাযং ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. পোরাণগণ্ঠিপদে পন ‘‘ধম্মগীতম্পি ন ৰট্টতী’’তি ৰত্ৰা ‘‘বুদ্ধস্স গাযাম ৰাদেমাতি ৰুত্তে সম্পটিচ্ছিতুং ন ৰট্টতি, দুক্কটং হোতী’’তি ৰুত্তং, ‘‘পূজং করোম, জাতকং ৰা ৰত্থুং ৰা দেসেমাতি ৰুত্তে ‘সাধূ’তি সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতী’’তি চ ৰুত্তং.
৮৩৬. একপযোগো নাম একদিৰসাৰলোকনং. তেসংযেৰাতি যেসং নচ্চং পস্সতি. ‘‘ভিক্খুনী সযম্পি নচ্চিতুং ৰা গাযিতুং ৰা ৰাদিতুং ৰা ন লভতী’’তিআদি ইধ সিক্খাপদে নত্থি. কস্মা? এল়কলোমসমুট্ঠানত্তা. যদি এৰং কস্মা ৰুত্তন্তি চে? সুত্তানুলোমমহাপদেসতো. যদি নচ্চাদীনি পস্সিতুং ৰা সোতুং ৰা ন লভতি, পগেৰ অত্তনা কাতুন্তি নযতো লব্ভমানত্তা ৰুত্তং. ইতরথা মহাপদেসা নিরত্থকা সিযুং. এৰমঞ্ঞত্থাপি নযো নেতব্বো. ‘‘সমুট্ঠানম্পি ইধ ৰুত্তমেৰ অগ্গহেত্ৰা ছসমুট্ঠানৰসেন গহেতব্ব’’ন্তি লিখিতং. তং ‘‘অঞ্ঞে নচ্চ, গায, ৰাদেহী’’তি ৰত্তুং ন লব্ভতীতিআদিৰচীকম্মং সন্ধায লিখিতঞ্চে, তং সুলিখিতং এল়কলোমসমুট্ঠানে ৰাচায অভাৰতো. ‘‘সযম্পি নচ্চিতু’’ন্তিআদিকাযকম্মঞ্চে সন্ধায লিখিতং, দুল্লিখিতং. এল়কলোমসমুট্ঠানঞ্হি একন্ততো কাযকম্মং হোতি, তস্মা উদ্ধটং অগ্গহেত্ৰা আদিসদ্দেন সঙ্গহিতমেৰ ইধ গহেতব্বন্তি. এতং এল়কলোমসমুট্ঠানত্তাতি এত্থ কারণৰচনে সুত্তানুলোমমহাপদেসতোতি এত্থ পন উদ্ধটং গহেতব্বং, এৰং যথালাভৰসেন তং লিখিতন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘আহচ্চভাসিতসিক্খাপদৰসেন এল়কলোমসমুট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তন্তি উপতিস্সত্থেরো. ‘‘এল়কলোমসমুট্ঠানঞ্চে ইদং সিক্খাপদং, আণাপকো মুচ্চেয্য, ন চ মুচ্চতী’’তি ৰুত্তং. তং ‘‘কস্মা’’তি ৰুত্তে ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসু ৰুত্ত’’ন্তি অট্ঠকথাচরিযো আহাতি ধম্মসিরিত্থেরো.
৮৩৭. আরামে ঠত্ৰাতি ন কেৰলং ঠত্ৰা, ততো গন্ত্ৰা পন সব্বিরিযাপথেহিপি লভতি. ‘‘আরামে ঠিতাতি পন আরামপরিযাপন্নাতি অত্থো, ইতরথা নিসিন্নাপি ন লভেয্যা’’তি লিখিতং, তং সুলিখিতমেৰ.
দসমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
লসুণৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.