গন্থারম্ভৰণ্ণনা

ৰিভঙ্গে ৰিয ভিক্খূনং, ৰিত্থারমভিসঙ্খতং;

অকত্ৰা ভিক্খুনীনম্পি, ৰক্খে গণ্ঠিপদক্কমং.

যো ভিক্খুনীনং ৰিভঙ্গো অস্স, তস্স সংৰণ্ণনাক্কমো পত্তোতি অত্থো.

গন্থারম্ভৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১. পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৫৬-৭. তত্থ তত্থ ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞা ৰীমংসা. পদপটিপাটিযা এৰাতি মাতিকাপদপটিপাটিযা এৰ. ‘‘ৰুত্তন্তি সঙ্গীতিকানং উপসঙ্কপ্পনানং ৰিভাজনং ৰুত্ত’’ন্তি লিখিতং.

৬৫৮. ‘‘এহিভিক্খুনীতি ভিক্খুনী, তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্নাতি ভিক্খুনী’’তি ইদং পন দেসনাৰিলাসৰসেন ৰুত্তন্তি একে. অঞ্ঞবুদ্ধকালে অত্থীতি একে, তং ন যুত্তং ৰিয দিস্সতি অম্হাকম্পি বুদ্ধকালে সম্ভৰপ্পসঙ্গতো, এহিভিক্খুনিযা পটিসেধছাযাদিস্সনতো চ. যথাহ ধম্মপদে ৰিসাখাৰত্থুস্মিং (ধ. প. অট্ঠ. ১. ৰিসাখাৰত্থু) ‘‘তস্স চীৰরদানস্স নিস্সন্দেন ইমং মহালতাপসাধনং লভি. ইত্থীনঞ্হি চীৰরদানং মহালতাপসাধনভণ্ডেন মত্থকং পপ্পোতি, পুরিসানং ইদ্ধিমযপত্তচীৰরেনা’’তি. তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্নায পন ভিক্খুনিযা সম্ভৰো অঞ্ঞবুদ্ধকালে কদাচি সিযা, নত্থেৰ অম্হাকং বুদ্ধকালে. দেসনাৰিলাসেন পন ভিক্খুদেসনাক্কমেনেৰ ভিক্খুনিনিদ্দেসো ৰুত্তো, তেনেৰ ভিক্খুসঙ্ঘৰসেন একতোউপসম্পন্না ভিক্খুনিযো ৰিজ্জমানাপি তত্থ ন ৰুত্তা. তাসং অত্থিতা ইমায পরিৰারকথায ৰেদিতব্বা –

‘‘উভো একতো উপসম্পন্না,

উভিন্নং হত্থতো চীৰরং পটিগ্গণ্হেয্য;

সিযা আপত্তিযো নানা,

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পরি. ৪৭৯);

অথ ৰা পুথুজ্জনকালে এহিভিক্খুসরণগমনেন উপসম্পন্নোৰ ইত্থিলিঙ্গপাতুভাৰেন ভিক্খুনিভাৰে ঠিতা পুরিসূপসম্পন্নং উপাদায ‘‘এহিভিক্খুনী’’তি, ‘‘তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্না ভিক্খুনী’’তি চ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. নো চে, তং ৰচনং ৰিরুজ্ঝেয্যাতি একে, ৰিচারেত্ৰা গহেতব্বং. ‘‘ৰিঞ্ঞূ পটিবলো’’তি দ্ৰিন্নং অৰস্সৰভাৰস্স ইজ্ঝনতো ৰুত্তং. এত্থ যস্মা যং কিঞ্চি আমিসং পটিগ্গণ্হন্তীনং অগ্গহত্থা পুরিসানং হত্থেহি কদাচি মিস্সীভাৰং গচ্ছন্তি, ৰন্দন্তানং ৰা পুরিসানং সিরানি অগ্গপাদেহি মিস্সিতানি কদাচি হোন্তি, কেসচ্ছেদনকালে ৰা সিরং পুরিসানং হত্থেহি মিস্সিতং হোতি, চিত্তং নামেতং অতিরদ্ধগৰেসি, দুরক্খিযং ৰা, তস্মা ‘‘মা অতিলহুং পারাজিকাপত্তি ভিক্খুনীনং হোতূ’’তি বুদ্ধা ভগৰন্তো কারুঞ্ঞেন পারাজিকক্খেত্তপরিচ্ছেদং, থুল্লচ্চযক্খেত্তপরিচ্ছেদঞ্চ ৰিসুং ৰিসুং দেসেসুন্তি ৰেদিতব্বং.

৬৫৯. তব্বহুলনযেন সা ৰুত্তাতি এত্থ অযমনুগণ্ঠিপদক্কমো – যেভুয্যেন কিরিযসমুট্ঠানত্তা ‘‘কিরিযসমুট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘কাযসংসগ্গং সমাপজ্জেয্যা’’তি অৰত্ৰা পন ‘‘সাদিযেয্যা’’তি ৰুত্তত্তা অকিরিযতোপি সমুট্ঠাতীতি ৰেদিতব্বং. যথা চেত্থ, এৰং হেট্ঠা ‘‘মনুস্সিত্থিযা তযো মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্সা’’তিআদিনা নযেন কিরিযসমুট্ঠানতং ৰত্ৰা তদনন্তরং ‘‘ভিক্খুপচ্চত্থিকা…পে… সো চে পৰেসনং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্সা’’তিআদিনা (পারা. ৫৬) নযেন অকিরিযসমুট্ঠানতাযপি ৰুত্তত্তা পঠমপারাজিকস্সাপি তব্বহুলনযেনেৰ কিরিযসমুট্ঠানতা ৰেদিতব্বা. ন হি পৰেসনসাদিযনাদিম্হি কিরিযসমুট্ঠানতা দিস্সতি. অঙ্গজাতচলনঞ্চেত্থ ন সারতো দট্ঠব্বং ‘‘সো চে পৰেসনং ন সাদিযতি, পৰিট্ঠং ন সাদিযতি, ঠিতং ন সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্সা’’তি (পারা. ৫৮) এত্থ ঠিত ন সাদিযনে পকতিযাপি পরিপুণ্ণচলনত্তা. সাদিযনপচ্চযা হি সেৰনচলনঞ্চেত্থ ন দিস্সতেৰাতি তব্বহুলনযেনেৰ কিরিযসমুট্ঠানতা গহেতব্বা. তত্থ তত্থ অট্ঠকথাসু কস্মা তব্বহুলনযো অৰুত্তোতি চে? ‘‘যো পন ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্যা’’তি (পারা. ৩৯, ৪২) মাতিকাযং কিরিযসমুট্ঠানস্স সরূপেন ৰুত্তত্তা তদনুরূপৰসেন ৰিভঙ্গনযমনোলোকেত্ৰা ‘‘কিরিযসমুট্ঠান’’মিচ্চেৰ ৰুত্তং. যথা চেতেসু তব্বহুলনযেন কিরিযসমুট্ঠানতা ৰুত্তা, তথা সুরাদীনং অকুসলেনেৰ পাতব্বতা, ন ইতরথা ‘‘যং অকুসলেনেৰ আপজ্জতি, অযং লোকৰজ্জা, সেসা পণ্ণত্তিৰজ্জা’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপারাজিকৰণ্ণনা) ৰুত্তে লোকৰজ্জপণ্ণত্তিৰজ্জানং নিযমনলক্খণসিদ্ধি হোতি, তথা তং অৰত্ৰা ‘‘যস্সা সচিত্তকপক্খে চিত্তং অকুসলমেৰ হোতি, অযং লোকৰজ্জা. সেসা পণ্ণত্তিৰজ্জা’’তি ৰুত্তে লোকৰজ্জৰচনং নিরত্থকং সিযা ৰত্থুঅজাননপক্খেপি অকুসলেনেৰ পাতব্বত্তা. যস্মা তত্থ সুরাপানৰীতিক্কমস্স অকুসলচিত্তুপ্পাদো নত্থি, তস্মা খন্ধকট্ঠকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৮) ‘‘মজ্জপানে পন ভিক্খুনো অজানিত্ৰাপি বীজতো পট্ঠায মজ্জং পিৰন্তস্স পাচিত্তিযং, সামণেরো জানিত্ৰা পিৰন্তো সীলভেদং আপজ্জতি, ন অজানিত্ৰা’’তি ৰুত্তং, ন ৰুত্তং ‘‘ৰত্থুঅজাননপক্খে পাণাতিপাতাদীনং সিদ্ধিকরঅকুসলচিত্তুপ্পাদসদিসে চিত্তুপ্পাদে সতিপি সামণেরো সীলভেদং নাপজ্জতী’’তি. অভিনিৰেসৰচনং পাণাতিপাতাদীহি সমানজাতিকত্তা সামণেরানং সুরাপানস্স. ‘‘সুরাদযো পনিমে’’তি ৰত্থুং জানিত্ৰা পাতব্বতাদিৰসেন ৰীতিক্কমন্তস্স অকুসলস্স অসম্ভৰো নত্থি. তেন ৰুত্তং ‘‘যস্স সচিত্তকপক্খে’’তিআদি.

কিঞ্চেত্থ যুত্তিৰচনেন অরহন্তানং অপ্পৰিসনতো সচিত্তকাচিত্তকপক্খেসু অকুসলনিযমোতি চে? ন, ধম্মতাৰসেন সেক্খানম্পি অপ্পৰিসনতো. অচিত্তকপক্খে অকুসলনিযমাভাৰদস্সনত্থং সুপন্তস্স মুখে পক্খিত্তজলবিন্দুমিৰ সুরাবিন্দুআদযো উদাহরিতব্বাতি. তব্বহুলনযেন হি অত্থে গহিতে পুব্বেনাপরং অট্ঠকথায সমেতি. ‘‘সদ্ধিং পাল়িযা অৰিসেসত্থো পরতো আৰি ভৰিস্সতীতি অপরে’’তি ৰুত্তং. ইদমেত্থ ৰিচারেতব্বং. যদি ৰত্থুজাননপক্খে ৰিনা অকুসলেন মজ্জপানং সিযা, কস্মা নাল়িমজ্ঝং নাতিক্কমতি অরিযানং পানকাদিসঞ্ঞীনন্তি? সীলভেদৰত্থুৰীতিক্কমো ৰিনাপি চিত্তেন অরিযানং ধম্মতাৰসেনেৰ ন সম্ভৰতীতি চে, ন, চক্খুপালত্থেরৰত্থু (ধ. প. অট্ঠ. ১.১) আদিৰিরোধতোতি. অপিচ ভিক্খুনোপি সামণেরস্স ৰিয সুরাপানং সচিত্তকমেৰ কস্মা ন জাতন্তি? অপ্পতিরূপত্তাতি চে, সামণেরানম্পি অপ্পতিরূপমেৰ. সহধম্মিকা এৰ হি তে. মহাসাৰজ্জত্তাতি চে? সামণেরানম্পি তাদিসমেৰ. সামণেরানং সচিত্তকমেৰ পারাজিকং, ইতরং দণ্ডকম্মৰত্থূতি চে? ভিক্খূনম্পি মজ্জপানে নত্থি. এত্থ তিকপাচিত্তিযেন ন ভৰিতব্বং. মজ্জে অমজ্জসঞ্ঞিস্স দুক্কটাপত্তি পঞ্ঞাপেতব্বা সিযা. ভিক্খুস্স পাচিত্তিযৰত্থু সামণেরানং পারাজিকং হোতি তিরচ্ছানগতসামণেরানং ৰিযাতি চে? অচিত্তকম্পি মজ্জপানাদীনং সামণেরানং পারাজিকং পঞ্ঞাপেতব্বং সিযা. নাচিত্তকং পারাজিকং সম্ভৰতীতি চে? ন, পণ্ণত্তিৰজ্জম্পি পারাজিকং সম্ভৰতীতি. নিকাযন্তরপক্খে অযমেৰ দোসো. অম্হাকঞ্হি লোকৰজ্জমেৰ মজ্জপানন্তি. কস্মা পনেত্থ সুরাপানমেৰ ধম্মতাৰসেন অরিযা ন করোন্তীতি? ন কেৰলং সুরাপানমেৰ ধম্মতাৰসেন অরিযা ন করোন্তি, পাণেসুপি কোধৰসেন পাণসঞ্ঞিতায সীসচ্ছেদনাদীনি ন করোন্তি, সদারসঞ্ঞায পরদারং ন ৰীতিক্কমন্তি, অনত্থভঞ্জকসঞ্ঞায অত্থভঞ্জকমুসা ন ৰদন্তি, সম্মাদিট্ঠিসঞ্ঞায মিচ্ছাদিট্ঠিং ন পটিপজ্জন্তীতি ৰেদিতব্বা. আচরিযাপি সুরাপানে অকুসলনিযমাভাৰমেৰ ৰদন্তি, তস্মা এৰ মাতিকাট্ঠকথায গণ্ঠিপদে লোকৰজ্জপণ্ণত্তিৰজ্জাধিকারে ‘‘সচিত্তকপক্খেঅকুসলন্তি সুরাপানাদিসঙ্গহত্থং, ইতরথা যস্স অকুসলমেৰাতি ৰদেয্যা’’তি লিখিতং. কিরিযসমুট্ঠানতা পনস্স তব্বহুলনযমেৰ, ন পঠমপারাজিকে. কথং? কাযসংসগ্গসিক্খাপদং পঠমপারাজিকসমুট্ঠানং. এত্থ ভিক্খুস্স চ ভিক্খুনিযা চ কাযসংসগ্গভাৰে সতি ভিক্খুনী কাযঙ্গমচোপযমানাপি চিত্তেনেৰ অধিৰাসেন্তী আপজ্জতি, ন এৰং ভিক্খু. ভিক্খু পন চোপযমানোৰ আপজ্জতি, এৰমেৰ পঠমপারাজিকেপি চোপনে সতি এৰ আপজ্জতি, নাসতি. পৰেসনং সাদিযতীতি এত্থ পৰেসনসাদিযনং নাম সেৰনচিত্তস্সুপ্পাদনন্তি, এৰং সন্তেপি ‘‘ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং.

পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘কিস্স পন ত্ৰং অয্যে জানং পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্ন’’ন্তি ৰচনতো, ‘‘অট্ঠন্নং পারাজিকানং অঞ্ঞতরং পারাজিকং অজ্ঝাপন্ন’’ন্তি (পাচি. ৬৬৬) ৰচনতো, অন্তে ‘‘উদ্দিট্ঠা খো অয্যাযো অট্ঠ পারাজিকা ধম্মা’’তিআদিৰচনতো (পাচি. ৬৭৭), পরিৰারে ‘‘সাধারণপঞ্ঞত্তি উভতোপঞ্ঞত্তী’’তি (পরি. ২০১) ৰচনতো চ ভিক্খুনিৰিভঙ্গং পত্ৰা ভগৰা সাধারণানি সিক্খাপদানি ভিক্খূনং উপ্পন্নৰত্থুস্মিংযেৰ ‘‘যা পন ভিক্খুনী ছন্দসো মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য অন্তমসো তিরচ্ছানগতেনপি পারাজিকা হোতি অসংৰাসা’’তিআদিনা নযেন সৰিসেসম্পি অৰিসেসম্পি মাতিকং নিক্খিপিত্ৰা অনুক্কমেন পদভাজনং, আপত্তিভেদং, তিকচ্ছেদং, অনাপত্তিৰারঞ্চ অনৰসেসং ৰত্ৰা ৰিত্থারেসি. সঙ্গীতিকারকেহি পন অসাধারণপঞ্ঞত্তিযোযেৰ ইধ ৰিত্থারিতাতি ৰেদিতব্বা.

৬৬৬. তত্থ ‘‘অট্ঠন্নং পারাজিকান’’ন্তি ইদং কেৰলং সঙ্গীতিকারকানংযেৰ নযতো নিক্খিত্তৰচনং ইতো পুব্বে ছট্ঠসত্তমট্ঠমানং পারাজিকানং অপঞ্ঞত্তত্তা. ভগৰতা পন ইদং পঞ্ঞাপিতমাদিসিক্খাপদম্পি উপাদায ‘‘ছন্নং পারাজিকান’’ন্তি ৰুত্তং সিযা. ইতো উদ্ধং পঞ্ঞত্তানিপি উপাদায ‘‘অট্ঠন্নং পারাজিকান’’ন্তি ৰচনং অপরভাগে উপ্পন্নন্তি একচ্চে আচরিযা. অট্ঠকথাযং পন ‘‘ইদঞ্চ পারাজিকং পচ্ছা পঞ্ঞত্তং, তস্মা ‘অট্ঠন্ন’ন্তি ৰিভঙ্গে ৰুত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং, তস্মা অট্ঠকথাচরিযানং মতেন সিদ্ধমেতং যথাপঞ্ঞত্তানুক্কমৰসেনেৰ সঙ্গীতানীতি. ‘‘অঞ্ঞাসি’’ন্তি পাঠো. অঞ্ঞাসীতি ন গহেতব্বো. ‘‘দুট্ঠুল্লসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰা’’তি ৰচনতো ৰজ্জপটিচ্ছাদিকং যা পটিচ্ছাদেতি, সাপি ৰজ্জপটিচ্ছাদিকআযেৰাতি সিদ্ধং. কিঞ্চাপি ৰজ্জপটিচ্ছাদনং পেমৰসেন হোতি, তথাপি সিক্খাপদৰীতিক্কমচিত্তং দোমনস্সিকমেৰ হোতীতি কত্ৰা ‘‘দুক্খৰেদন’’ন্তি ৰুত্তং.

দুতিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ততিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৬৯. ইমং অধিপ্পাযমত্তন্তি ‘‘চোদেত্ৰা সারেত্ৰা’’তি এতং. এত্থাযং ৰিচারণা – যো ভিক্খু উক্খিত্তকভিক্খুনা সমানদিট্ঠিকো লদ্ধিনানাসংৰাসকো হোতি, সো অৰন্দনীযো, কম্মাকম্মে উক্খিত্তকো ৰিয ন গণপূরণো, সহসেয্যম্পি ন লভতি, ন তথা ভিক্খুনী. সা হি যাৰ ন সমনুভট্ঠা, তাৰ গণপূরকা চ হোতি, সংৰাসঞ্চ লভতি. লদ্ধিনানাসংৰাসিকানুৰত্তিকাপি উক্খিত্তানুৰত্তিকাৰ হোতি. উক্খিত্তো চে কালঙ্কতো, তদনুৰত্তকো ভিক্খু লদ্ধিনানাসংৰাসকো হোতিযেৰ. তথা ৰিব্ভন্তেপি তস্মিং তিত্থিযপক্কন্তকেপি সিক্খং পচ্চক্খায সামণেরভূমিযং ঠিতেপীতি একে. তেসং মতেন উক্খিত্তকে তথাভূতেপি ভিক্খুনী তদনুৰত্তিকা সমনুভাসিতব্বাৰাতি আপজ্জতি. সমনুভাসনকম্মং সঙ্ঘাযত্তং, সঙ্ঘেন সঞ্চিচ্চ পুরিমকাপত্তিং অপনেতুং ন যুত্তং ৰিয খাযতি. উক্খেপনীযকম্মঞ্চ আপত্তিঅদস্সনমত্তে, অপ্পটিকম্মমত্তে, কুদিট্ঠিঅপ্পটিনিস্সজ্জনমত্তে চ করিযতি, তস্স অনুৰত্তনমত্তেন সমনুভাসিত্ৰা সাসনতো চাৰেতব্বানীতি ন যুত্তন্তি চে? ন ৰত্তব্বমেৰ, ইদং অপারাজিকৰত্থূসুপি তপ্পসঙ্গতো, অনঞ্ঞৰিসযত্তা চ ৰিনযস্স.

ততিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৭৫. ‘‘লোকস্সাদসঙ্খাতস্স মিত্তসন্থৰস্স ৰসেন তং দস্সেতুং কাযসংসগ্গরাগেনাতি ৰুত্ত’’ন্তি লিখিতং. তিস্সিত্থিযোতি তীসু ইত্থীসু, তিস্সো ৰা ইত্থিযো. তং ন সেৰেতি তাসু ন সেৰতি. অনরিযাতি উভতোব্যঞ্জনা. ব্যঞ্জনস্মিন্তি অত্তনো ব্যঞ্জনে. ন সেৰেতি ন সেৰতি. ন চাচরেতি নাচরতি. ৰণ্ণাৰণ্ণোতি দ্ৰীহিপি সুক্কৰিস্সট্ঠি. গমনুপ্পাদনন্তি সঞ্চরিত্তং.

৬৭৬. ‘‘নিৰত্থং ৰা পারুতং ৰা’’তি এত্থ নিৰত্থস্স ৰা পারুতস্স ৰা ৰত্থস্স গহণং সাদিযতীতি অত্থো.

চতুত্থপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পারাজিককণ্ডৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডৰণ্ণনা

১. পঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৮১. আহতকোতি আনীতো, নিযতকোতি অধিপ্পাযো. অকপ্পিযঅড্ডো নাম সঙ্ঘস্স ৰা আরামিকপুগ্গলস্স ৰা ৰত্থুস্স কারণা সঙ্ঘস্স ৰারিকভাৰেন সযমেৰ ৰা অধিকরণট্ঠানং গন্ত্ৰা ‘‘অম্হাকং এসো দাসো, দাসী, ৰাপী, খেত্তং, আরামো, আরামৰত্থু, গাৰো, গাৰী, মহিংসী, অজা, কুক্কুটা’’তিআদিনা ৰোহরতি, অকপ্পিযং. ‘‘অযং অম্হাকং আরামিকো আরামিকা, অযং ৰাপী ইত্থন্নামেন সঙ্ঘস্স হত্থে দোহনত্থায দিন্না. ইতো খেত্ততো আরামতো উপ্পজ্জনকচতুপচ্চযা ইতো গাৰিতো মহিংসিতো অজাতো উপ্পজ্জনকগোরসা ইত্থন্নামেন সঙ্ঘস্স দিন্না’’তি পুচ্ছিতে ৰা অপুচ্ছিতে ৰা ৰত্তুং ৰট্টতি. ‘‘কত’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘করোন্তী’’তি ৰচনেন কির অনেনকতং আরব্ভ আচিক্খিতা নাম হোতি. গীৰাতি কেৰলং গীৰা এৰ হোতি, ন পারাজিকং. কারাপেত্ৰা দাতব্বাতি এত্থ সচে আৰুধভণ্ডং হোতি, তস্স ধারা ন কারেতব্বা, অঞ্ঞেন পন আকারেন সঞ্ঞাপেতব্বং. ‘‘তিচিত্তং তিৰেদন’’ন্তি ৰুত্তত্তা ‘‘মানুস্সযৰসেন কোধুস্সযৰসেনা’’তি তব্বহুলনযেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.

পঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৮৩. ভটিপুত্তকানং কুমারভটিকানং গণা ভটিপুত্তগণা. কপ্পন্তি কপ্পিযং. কপ্পগতিকন্তি কপ্পিযসভাৰং. পক্কন্তাসুপীতি অত্তনো পরিসং ঠপেত্ৰা ইতরাসু পক্কন্তাসু. পণ্ণত্তিং অজানন্তা অরিযাপি ৰুট্ঠাপেন্তীতি কত্ৰা ৰা কম্মৰাচাপরিযোসানে আপত্তিক্খণে ৰিপাকাব্যাকতসমঙ্গিতাৰসেন ৰা ‘‘তিচিত্ত’’ন্তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘পব্বাজনে ন দুক্কট’’ন্তি পোরাণগণ্ঠিপদে ৰুত্তং.

দুতিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ততিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৮৭. ভদ্দাকাপিলানী মহাকস্সপস্স পুরাণদুতিযা কির. ঞাতীনং কুলং যস্মিং গামকে, তদেতং গামকং ঞাতিকুলং, কুলসন্নিহিতং গামকং অগমাসীতি অত্থো. ‘‘অজং গামং নেতী’’তিআদীসু ৰিয ৰা দ্ৰিকম্মিকং কত্ৰা গামকং অগমাসি ঞাতিকুলং অগমাসীতিপি যুজ্জতি.

৬৯২. ‘‘অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারং অতিক্কামেন্তিযা’’তি ৰচনেনপি এৰং ৰেদিতব্বং – ৰিকালগামপ্পৰেসনে দ্ৰিন্নং লেড্ডুপাতানংযেৰ ৰসেন উপচারো পরিচ্ছিন্দিতব্বো, ইতরথা যথা এত্থ পরিক্খেপারহট্ঠানং পরিক্খেপং ৰিয কত্ৰা ‘‘অতিক্কামেন্তিযা’’তি ৰুত্তং, এৰং তত্থাপি ‘‘অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারং অতিক্কমন্তস্সা’’তি ৰদেয্য. যস্মা পন তত্থ পরিক্খেপারহট্ঠানতো উত্তরি একো লেড্ডুপাতো উপচারোতি অধিপ্পেতো, তস্মা তদত্থদীপনত্থং ‘‘অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারং ওক্কমন্তস্সা’’তি ৰুত্তং. যং পন অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘পরিক্খেপারহট্ঠানংযেৰ ‘উপচার’ন্তি সল্লক্খেত্ৰা পরিক্খেপপরিক্খেপারহট্ঠানানং নিন্নানাকারণদীপনত্থং ‘উপচারং ওক্কমন্তস্সা’তি ৰুত্তং পাল়িৰিসেসমসল্লক্খেত্ৰাৰ অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারং অতিক্কমন্তস্স ইধ উপচারো পরিক্খেপো যথা ভৰেয্য, তং উপচারং পঠমং পাদং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি দুক্কটস্স. দুতিযং পাদং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি ৰুত্তং, তং ন গহেতব্বমেৰ পাল়িযা ৰিসেসসব্ভাৰতোতি. ‘‘অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারং ওক্কমন্তিযাতিপি একচ্চেসু দিস্সতি, তং ন গহেতব্বন্তি অপরে’’তি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘পাল়িৰিসেসমসল্লক্খেত্ৰা’’তি দুৰুত্তং, কস্মা? ৰিকালগামপ্পৰেসনসিক্খাপদেপি কত্থচি ‘‘উপচারং অতিক্কমন্তস্সা’’তি পাঠো দিস্সতীতি, সো অন্ধকট্ঠকথাপাঠতো গহিতোতি আচরিযো. অপরিক্খিত্তস্স উপচারোক্কমনমেৰ পাঠো যুজ্জতি, ন অতিক্কমনং. কস্মা? বহূসু ঠানেসু পাল়িযা অট্ঠকথাহি ৰিরুজ্ঝনতো, ইমস্মিং ৰাপি সিক্খাপদে ৰিরুজ্ঝতি. কথং? গণম্হা ওহীযমানায অরঞ্ঞে আপত্তি হোতি, ন গামে. অথ চ পন নিদস্সনম্পি ‘‘সিক্খাপদা বুদ্ধৰরেনা’’তি (পরি. ৪৭৯) গাথা দস্সিতা, তস্মা উপচারোক্কমনপরিযাপন্ননদিং অতিক্কামেন্তিযা হোতি. কিঞ্চ ভিয্যো ‘‘গচ্ছন্তস্স চতস্সো আপত্তিযো, ঠিতস্স চাপি তত্তকাতিআদীনং (পরি. ৪৭৫) পরিৰারগাথানং অট্ঠকথাহি উপচারোক্কমনমেৰ পাঠোতি নিট্ঠং গন্তব্ব’’ন্তি চ ৰুত্তং, সুট্ঠু সল্লক্খেত্ৰা কথেতব্বং.

‘‘পদসা গমনমেৰ হি ইধাধিপ্পেতং, তেনেৰ পঠমং পাদং অতিক্কামেন্তিযাতিআদিমাহা’’তি এত্থ ৰিকালগামপ্পৰেসনসিক্খাপদাদীসু তদভাৰা যানেন ৰা ইদ্ধিযা ৰা পৰিসতো, অদ্ধানং গচ্ছতো চ আপত্তীতি দীপেতি. তত্থ অসারুপ্পত্তা আপত্তিমোক্খো নত্থীতি একে, ৰিচারেত্ৰা গহেতব্বং. ভিক্খুনীৰিহারভূমি ‘‘গামন্তর’’ন্তি ন ৰুচ্চতি গামন্তরপরিযাপন্নাযপি কপ্পিযভূমিত্তা. ‘‘পরতো ‘সচে ভিক্খুনীসু মহাবোধিযঙ্গণং পৰিসন্তীসু একা বহি তিট্ঠতি, তস্সা আপত্তী’তিআদিৰচনতো ভিক্খুৰিহারো ন কপ্পিযভূমীতি সিদ্ধং, তস্মা কঞ্চিনগরে খন্ধধম্মৰিহারো ৰিয, কাৰীরপট্টনে সারীধম্মৰিহারো ৰিয চ অঞ্ঞোপি সো ৰিহারো, তস্মা সীমবদ্ধসুখত্থং গামন্তরভাৰে নিরন্তরা অধিট্ঠানত্থং পৰিসন্তিযা, নিক্খমন্তিযাপি গামন্তরাপত্তি হোতীতি অপরে’’তি ৰুত্তং. চতুগামসাধারণত্তাতি এত্থ এৰংৰিধে ৰিহারে সীমং বন্ধন্তেহি চত্তারোপি তে গামা সোধেতব্বাতি ৰেদিতব্বা. সংৰিদহিত্ৰা ভিক্খুনিযা ৰা মাতুগামেন ৰা থেয্যসত্থেন ৰা সদ্ধিং তং ৰিহারং ওক্কমন্তিযা চতস্সো আপত্তিযো একতোৰ হোন্তি. ‘‘গামন্তরে গামন্তরে আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি ৰুত্তাতি একে.

দুতিযপাদুদ্ধারে সঙ্ঘাদিসেসোতি এত্থ সচে দুতিযো পাদুদ্ধারো কপ্পিযভূমিযং হোতি, ন সঙ্ঘাদিসেসো, অকপ্পিযভূমিযং এৰ সঙ্ঘাদিসেসো. ‘‘উভযতীরেসু ৰিচরন্তি, ৰট্টতীতি দস্সনূপচারস্সেত্থ সম্ভৰা’’তি লিখিতং, তং যুত্তং. সৰনূপচারো হেত্থ নদীপারে, গামন্তরে ৰা অপ্পমাণন্তি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘পরতীরতো নদিং ওতরিত্ৰা দস্সনূপচারতো দারূনি, পণ্ণানিৰা মগ্গিত্ৰা আনেতি, অনাপত্তি. তিচীৰরানি পরতীরে ওতাপেতি, অনাপত্তী’’তি ৰুত্তং. ‘‘ওরিমতীরমেৰ আগচ্ছতি, আপত্তী’’তি অতিক্কমিতুকামতায পৰিট্ঠত্তা ৰুত্তং. ‘‘ন্হাযনাদিকিচ্চেন পৰিট্ঠানং কত্থেৰালযসম্ভৰা ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. গামন্তরে পমাণন্তি অট্ঠকথাযং পরতীরতো নদিং ওতরিত্ৰা দস্সনূপচারতো দারূনি পণ্ণানি সকগামতো থোকম্পি তরণৰারেন ন ৰট্টতি কির নিক্খমিত্ৰা পৰিসিতুং.

অগামকে অরঞ্ঞেতি অগামলক্খণে অরঞ্ঞেতি অত্থো. ইমিনা আপত্তিখেত্তং দস্সিতং. যস্মা ইদং আপত্তিখেত্তং, তস্মা যা ভিক্খুনুপস্সযতো গামস্স ইন্দখীলং অতিক্কমতি, সা অসন্তে গামে গণম্হা ওহীযনাপত্তিং আপজ্জতি. দস্সনসৰনূপচারাভাৰেপি পগেৰ গামে ইন্দখীলাতিক্কমনক্খণেযেৰ আপজ্জতি. সচে তত্থ একা ভিক্খুনী অত্থি, তস্সা দস্সনসৰনূপচারাতিক্কমনক্খণে আপজ্জতি, অরঞ্ঞমগ্গগমনকালে এৰাযং ৰিধীতি ন গহেতব্বং. গামতো পন নিক্খমন্তী ইতো পট্ঠায আপজ্জতীতি দস্সনত্থং ‘‘অগামকং অরঞ্ঞ’’ন্তি ৰুত্তং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘আরাধিকা চ হোন্তি সঙ্গাহিকা লজ্জিনিযো, তা কোপেত্ৰা অঞ্ঞত্থ ন গন্তব্বং. গচ্ছতি চে, গামন্তরনদীপাররত্তিৰিপ্পৰাসগণম্হা ওহীযনাপত্তীহি ন মুচ্চতী’’তিআদি. তত্থ ‘‘গণম্হা ওহীযনাপত্তি সকিংযেৰাপজ্জতি. ইতরা গামে গামে পারে পারে অরুণে অরুণে চাতি ৰেদিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘ৰুত্তঞ্হেত’’ন্তিআদীনি অসাধকানি যথাসম্ভৰং গহেতব্বত্তা. ‘‘মহাবোধিযঙ্গণন্তিআদি এৰং গামস্স আসন্নট্ঠানেপি ইমং আপত্তিং আপজ্জতীতি দস্সনত্থং ৰুত্ত’’ন্তি লিখিতং.

ততিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৯৪. পটিৰত্তাতি পটিৰচনং দেন্তি. কম্মদোসন্তি ‘‘অনঞ্ঞায গণস্স ছন্দন্তি এৰমাদী’’তি লিখিতং. কত্তব্বট্ঠানদোসন্তি পোরাণা. কারকগণস্সাতি কারকসঙ্ঘস্স. ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘং সন্নিপাতেত্ৰা’তি ৰুত্তত্তা কারকসঙ্ঘোপি অযমেৰাতি চে? পঠমমেৰ কারকসঙ্ঘং ন আমন্তেত্ৰা বলক্কারেনাযং থুল্লনন্দা তং ভিক্খুনিং ওসারেসী’’তি পোরাণগণ্ঠিপদে ৰুত্তং, তস্মা কারকভিক্খূনং সম্মুখাপি তেসং অনুমতিং পঠমং অগ্গহেত্ৰা তং কম্মং ন পটিপ্পস্সম্ভেতব্বন্তি সিদ্ধং হোতি, পটিপ্পস্সদ্ধং বলক্কারেন ন কাতব্বমেৰাতি অধিপ্পাযো. ‘‘ভিক্খুনীপি দিট্ঠাৰিকম্মং কাতুং লভতী’’তি চ তত্থ ৰুত্তং.

৬৯৮. অসন্তে কম্মকারকসঙ্ঘে ওসারেতি, অনাপত্তীতি এত্থ কিত্তাৰতা অসন্তো নাম হোতীতি? ইদং সব্বত্থ ন ৰিচারিতং. কারকানং কালকিরিযাযাতি একে. একস্সপি অভাৰেনাতি একে. একস্মিং রজ্জেতি একে. একরট্ঠেতি একে. একগামেতি একে. একস্মিং আৰাসেতি একে. যত্থ সক্কা অপলোকেতুন্তি একে. অন্তোঅদ্ধযোজনেতি একে. তত্থ তস্মিং আৰাসে অসন্তে কারকসঙ্ঘে ওসারেতি, অনাপত্তীতি ইদং পসংসন্তি আচরিযা. যত্থ সক্কা অপলোকেতুন্তি সামীচি.

চতুত্থসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঞ্চমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭০১. এতং ন ৰুত্তন্তি ভিক্খুনিযা অৰস্সুতভাৰো দট্ঠব্বোতি এতং নিযমনং ন ৰুত্তং. তং অৰচনং পাল়িযা সমেতি. কতরপাল়িযাতি? ‘‘অনৰস্সুতোতি জানন্তী পটিগ্গণ্হাতী’’তি ইমায. যদি হি পুগ্গলস্স অৰস্সুতভাৰো ন পমাণং, কিং ইমায পাল়িযা পযোজনং, ‘‘অনাপত্তি উভো অনৰস্সুতা হোন্তি, অনৰস্সুতা পটিগ্গণ্হাতী’’তি এত্তকমেৰ ৰত্তব্বং সিযা. অত্তনো হি অনৰস্সুতভাৰোযেৰ পমাণন্তি. ইমস্স পন অনাপত্তিৰারস্স অযমত্থো – উভো চে অনৰস্সুতা, সব্বথাপি অনাপত্তি. অথ ভিক্খুনী অনৰস্সুতা সমানা অৰস্সুতম্পি ‘‘অনৰস্সুতো’’তি সঞ্ঞায তস্স হত্থতো পটিগ্গণ্হাতি, এৰম্পি অনাপত্তীতি. অথ সা অনৰস্সুতাপি অঞ্ঞং অনৰস্সুতং ৰা অৰস্সুতং ৰা ‘‘অৰস্সুতো’’তি জানাতি, দুক্কটমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং অনন্তরসিক্খাপদে ‘‘কিস্স ত্ৰং অয্যে ন পটিগ্গণ্হাসীতি. অৰস্সুতো অয্যেতি…পে… নাহং অৰস্সুতা’’তি.

পঞ্চমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭০৫. তেনাতি তস্মা. যস্মা উয্যোজিকা ন দেতি ন পটিগ্গণ্হাতি, তস্মা পটিগ্গহো ন ৰিজ্জতীতি অত্থো. ইতরিস্সা পরিভোগপচ্চযা. ‘‘অকুসলচিত্ত’’ন্তি বাহুল্লেন ৰুত্তং. ‘‘ৰট্টতীতি সঞ্ঞায ৰদন্তিযাপি আপত্তী’’তি ৰদন্তি.

ছট্ঠসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭১২-৪. কম্মৰাচতো পুব্বে আপন্নাপত্তিযো ন পটিপ্পস্সম্ভন্তি. ঞত্তিযা দুক্কটথুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তি সঙ্ঘাদিসেসে পত্তেতি পোরাণা. তং ‘‘অজ্ঝাপজ্জন্তিযা’’তি পাল়িযা সমেতি. ‘‘সুত্ৰা ন ৰদন্তী’’তি এত্থ সচে জীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযভযা ন ৰদন্তি, অনাপত্তি. ‘‘অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞা আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘অনাপত্তি অসমনুভাসন্তিযা’’তি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধায ৰুত্তং.

সত্তমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭১৫. পচ্চাকতাতি পরাজিতা. কুলদূসকসিক্খাপদস্স, ইমস্স চ নিদানমত্তমেৰ নানাকরণং. ৰুত্তঞ্হি তত্থ ‘‘তস্স ৰচনস্স পটিনিস্সগ্গায এৰ ৰচনীযো, ন কুলদূসননিৰারণত্থাযা’’তি. এৰং সন্তে উভোপেতা আপত্তিযো অঞ্ঞমঞ্ঞং সভাগত্থা, তস্মা ইদং তস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিসং আপজ্জতি, ততো ইদং নিরত্থকমেৰ আপজ্জতীতি? ন এৰং দট্ঠব্বং. ৰত্থুৰিসেসতো, কম্মৰাচাৰিসেসতো চ উভিন্নং নানাকরণং.

অট্ঠমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭২৩. ‘‘কাযিকৰাচসিকেন সংসগ্গেনা’’তি পাঠসেসো.

নৰমসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. নিস্সগ্গিযকণ্ডৰণ্ণনা

১. পঠমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৩৩. পঠমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদং উত্তানমেৰ.

২. দুতিযনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৪০. ৰত্থুসম্পত্তত্তা ৰা ন তস্সা অনাপন্নকামতায ৰা অনাণত্তিকতায ৰা অকালচীৰরমদংসু. যথাদানে এৰ উপনেতব্বং, ন ভাজেতব্বং পুগ্গলিকত্তাতি অধিপ্পাযো. অত্থতো হি ইতরম্পি যথাদানে এৰ উপনেতব্বমেৰ. গণ্ঠিপদে পন ‘‘অয্যায দম্মীতি এৰং পটিলদ্ধন্তি নিস্সট্ঠপটিলদ্ধং. যথাদানেতি দাযকেহি পরিচ্চত্তৰিধানেন. উপনেতব্বন্তি অকালচীৰরভাৰেন ভাজেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. ইধ ভাজাপিতায লদ্ধচীৰরমেৰ নিস্সগ্গিযং হোতি, তং ৰিনযকম্মং কত্ৰাপি অত্তনা ন লভতী’’তি লিখিতং. যদি নিস্সট্ঠপটিলদ্ধং সন্ধায ইদং ৰুত্তং সিযা, ‘‘নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা দদেয্য, দদেয্যুং, অয্যায দম্মী’’তি ৰুত্তত্তা তীণিপেতানি পদানি ৰত্তব্বানি সিযুং, তস্মা ন কেৰলং নিস্সট্ঠপটিলদ্ধমেৰ যথাদানে উপনেতব্বং, অঞ্ঞাহি ভিক্খুনীহি লদ্ধকোট্ঠাসম্পি যথাদানেযেৰ উপনেতব্বং.

৭৪১. ‘‘অকালচীৰরে কালচীৰরসঞ্ঞায অনাপত্তী’’তি পন ভাজনপচ্চযা আপজ্জিতব্বাপত্তিং নাপজ্জতীতি এত্তকমেৰ দীপেতি, ন পটিলদ্ধং, ন যথাদানে দাতব্বন্তি ইমমত্থং দীপেতি. লেসেন পন গণ্হাতি চে, ভণ্ডগ্ঘেন কারেতব্বা.

দুতিযনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ততিযনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৪৪. সকসঞ্ঞায গহিতত্তা পাচিত্তিযং, দুক্কটঞ্চ ৰুত্তং. ইতরথা ভণ্ডগ্ঘেন কারেতব্বং.

ততিযনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৫২. লেসেন গহেতুকামতা, অঞ্ঞস্স ৰিঞ্ঞুস্স ৰিঞ্ঞাপনং, পটিলাভোতি তীণি অঙ্গানি, তস্মা পঠমং ৰিঞ্ঞত্তং অলভিত্ৰা অঞ্ঞং ততো ঊনতরম্পি লভেয্য, নিস্সগ্গিযমেৰ অঙ্গসম্পত্তিতো. এস নযো অঞ্ঞত্থাপি.

চতুত্থনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঞ্চমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৫৩. ‘‘তেলং গোপেত্ৰা সপ্পিম্পি মে অত্তনো কুলঘরা’’তি কির পাঠো.

পঞ্চমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. ছট্ঠনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৫৮-৭৬২. পাৰারিকস্সাতি দুস্সৰাণিজকস্স. যায চেতাপিতং, তস্সা নিস্সগ্গিযং, নিস্সট্ঠপটিলাভো চ. ‘‘ইতরাসং পন জানিত্ৰা ৰস্সগ্গেন পত্তকোট্ঠাসং সাদিযন্তীনম্পি ন নিস্সগ্গিযং, কেৰলং যথাদানে এৰ তাহিপি উপনেতব্ব’’ন্তি ৰদন্তি. ‘‘নিস্সট্ঠং পটিলভিত্ৰাপি যথাদানে উপনেতব্ব’ন্তি ৰুত্তত্তা সেসাহি গহিতং সুগ্গহিত’’ন্তি ৰদন্তি. এত্থ গিলানাযপি ন মোক্খো.

ছট্ঠনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সত্তমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৬৪. সত্তমে ‘‘সযং যাচিতকেনা’’তি কিঞ্চাপি অৰিসেসেন ৰুত্তং. তথাপি অঞ্ঞদত্থিকেন অত্তুদ্দেসিকেন সঞ্ঞাচিকেনাতি অত্থো ৰেদিতব্বো. অযমত্থো ‘‘ভিক্খুনিযো তেন চ পরিক্খারেন সযম্পি যাচিত্ৰা ভেসজ্জং চেতাপেত্ৰা পরিভুঞ্জিংসূ’’তি ইমিস্সা পাল়িযা অত্থেন সংসন্দিত্ৰা ৰেদিতব্বো. তস্সাযমত্থো – তেন পরিক্খারেন ভেসজ্জং চেতাপেত্ৰা চ-সদ্দেন সঞ্ঞাচিকেন চ ভেসজ্জং চেতাপেত্ৰাতি ইমমত্থং দীপেন্তো ‘‘সযম্পি যাচিত্ৰা ভেসজ্জং চেতাপেত্ৰা’’তি আহ. অঞ্ঞথা ‘‘তেন পরিক্খারেন ভেসজ্জং চেতাপেত্ৰা সযম্পি যাচিত্ৰা পরিভুঞ্জিংসূ’’তি ইমিনা অনুক্কমেন পাল়ি ৰত্তব্বা সিযা.

পদভাজনে পন ‘‘সংযাচিকেনাতি সযং যাচিত্ৰা’’তি তস্সেৰ পদস্স অধিপ্পাযমত্তং ৰুত্তং. সা হি পদভাজনধম্মতা. ‘‘সঙ্ঘিকং লাভং পরিণত’’ন্তিআদিপদানং ভাজনে পন সা পাকটা. অঞ্ঞথা সংযাচিকপদেন কো অঞ্ঞো অতিরেকত্থো সঙ্গহিতো সিযা, সো ন দিস্সতীতি তদেৰ পদং নিপ্পযোজনং, ইদঞ্চ সিক্খাপদং পুরিমেন নিন্নানাকরণং সিযা. অত্তনো হি সন্তকং যথাকামং করণীযন্তি. এত্থ চ সঙ্ঘস্স যাচনায ৰসেন একতো হুত্ৰা যাচনায লদ্ধং সংযাচিকন্তি ৰেদিতব্বং. অঞ্ঞথা ইতো পরেন সংযাচিক-সদ্দেন ইদং নিব্বিসেসং আপজ্জতীতি ‘‘পুগ্গলিকেন সংযাচিকেনা’’তি ইদঞ্চ সিক্খাপদং ৰিসুং ন ৰত্তব্বং সিযা ইধেৰ তেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযা সঙ্গহিতত্তা, ন চ সঙ্গহিতা আপত্তিদ্ৰযভাৰতো. মিস্সেত্ৰা চেতাপিতত্তা হি একমেৰ আপত্তীতি চে? ন, সংযাচিকপদস্স নিপ্পযোজনভাৰপ্পসঙ্গতো, এৰং সঙ্ঘিকমহাজনিকপুগ্গলিকানি মিস্সিত্ৰা চেতাপনে একাপত্তিভাৰপ্পসঙ্গতো চ.

সত্তমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অট্ঠমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৬৯. গণস্সাতি আভিধম্মিকাদিগণস্স, ঊনচতুৰগ্গস্স চ.

অট্ঠমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. নৰমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৭৪. সঞ্ঞাচিকেনাতি গণযাচনায লদ্ধেনেৰ, ন অঞ্ঞেন.

নৰমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. দসমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৭৯. দসমে পন ‘‘যা পন ভিক্খুনী অঞ্ঞদত্থিকেন পরিক্খারেন অঞ্ঞুদ্দিসিকেন পুগ্গলিকেন অঞ্ঞং চেতাপেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি এৰংৰিধেন ভৰিতব্বং, ‘‘পুগ্গলিকেন সংযাচিকেনা’’তি ইমিনা একাদসমেন ভৰিতব্বং সিযা যথাক্কমেন সম্ভৰতো. কামমেৰ চেতং অট্ঠুপ্পত্তিযা অভাৰতো ন ৰুত্তং, অত্থতো পন গহেতব্বমেৰ. এত্থ পন সঙ্ঘগণপুগ্গলানং পৰারিতট্ঠানে, পুগ্গলস্সেৰ ঞাতকট্ঠানে চ অনাপত্তিছাযা দিস্সতি, ইদং সব্বং অম্হাকং তক্কানুসারৰসেনেৰ ৰুত্তন্তি কত্ৰা ন সারতো দট্ঠব্বং. ৰিচারেত্ৰা যথা নিচ্চলকারণং দিস্ৰা যং ৰা ৰিনযক্কমকোৰিদা অনুজানন্তি, তং তদেৰ গহেতব্বং. পোরাণগণ্ঠিপদে পন ‘‘আপদাসুপি অঞ্ঞং গরুভণ্ডমেৰ চেতাপেতব্বং, ইতরং ন ৰট্টতি, ভিক্খুস্স পন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং.

দসমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. একাদসমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা

৭৮৪. ‘‘দুতিযৰগ্গস্স পঠমে’’তি অৰত্ৰা ‘‘একাদসমে’’তি ইধ ৰুত্তং. কস্মা? ভিক্খুনিৰিভঙ্গে তিংসককণ্ডং পত্ৰা ৰগ্গক্কমস্স অৰুত্তত্তা. যস্মা পৰারিতট্ঠানে ৰিঞ্ঞত্তি নাম ন পটিসেধেতব্বা, তস্মা ভগৰা অঞ্ঞাতিকঅপ্পৰারিতট্ঠানে ধম্মনিমন্তনৰসেন ৰদেয্য ‘‘যেনত্থো’’তি ৰুত্তায ‘‘চতুক্কংসপরমং ৰিঞ্ঞাপেতব্ব’’ন্তি পরিচ্ছেদং দস্সেতীতি ৰেদিতব্বং. অঞ্ঞথা ‘‘নিদানেন সিক্খাপদং ন সমেতি, সিক্খাপদেন চ অনাপত্তিৰারো’’তি চ ‘‘অকতৰিঞ্ঞত্তিযা চতুক্কংসপরমং ৰিঞ্ঞাপেতব্ব’’ন্তি চ অনিট্ঠং আপজ্জতি, তস্মা মাতিকাট্ঠকথাযং চেতাপেতব্বন্তি ঠপেত্ৰা সহধম্মিকে চ ঞাতকপৰারিতে চ অঞ্ঞেন কিস্মিঞ্চিদেৰ গুণেন, পরিতুট্ঠেন চ ৰদেয্য ‘‘যেনত্থো’’তি ৰুত্তস্স ‘‘ৰিঞ্ঞাপেতব্ব’’ন্তি ৰুত্তনযেন অত্থো দট্ঠব্বো. পোরাণগণ্ঠিপদে পন ‘‘ইদং পরিচ্ছিন্নপৰারণং সন্ধায ৰুত্তং. অনাপত্তি ঞাতকানং পৰারিতানন্তি পন সব্বপ্পকারেন পৰত্তং নিচ্চপৰারণং সন্ধায ৰুত্তং. নিচ্চপৰারণা নাম যদা যেনত্থো, তদা তং ৰদেয্যাথাতি এৰং পৰত্তা. ‘হন্দ সীতপাৰুরণ’ন্তি দেন্তানং পন অতিরেকচতুক্কংসম্পি গহেতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. অযমেৰ নযো দসমেপীতি.

একাদসমনিস্সগ্গিযপাচিত্তিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভিক্খুনীৰিভঙ্গে তিংসকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিস্সগ্গিযকণ্ডৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পাচিত্তিযকণ্ডৰণ্ণনা