১. কম্মক্খন্ধকৰণ্ণনা

অধম্মকম্মদ্ৰাদসককথাৰণ্ণনা

৪. অসম্মুখা কতং হোতীতিআদযো তিকা কেৰলং দেসনামত্তমেৰ. ন হি তীহি এৰ অঙ্গেহি সমোধানেহি অধম্মকম্মং হোতি, একেনপি হোতি এৰ, অযমত্থো ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৰে’’তিআদিপাল়িযা (চূল়ৰ. ৬) সাধেতব্বো. ‘‘অপ্পটিঞ্ঞায কতং হোতী’’তি লজ্জিং সন্ধায ৰুত্তং. কণ্হপক্খে ‘‘অদেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি সুক্কপক্খে ‘‘দেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি ইদং দ্ৰযং পরতো ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো আকঙ্খমানো সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং করেয্য. অধিসীলে সীলৰিপন্নো হোতী’’তি ইমিনা ৰিরুজ্ঝতি, অদেসনাগামিনিং আপন্নো হি ‘‘অধিসীলে সীলৰিপন্নো’’তি ৰুচ্চতীতি. যুত্তমেতং, কত্তু অধিপ্পাযো এত্থ চিন্তেতব্বো. এত্থাহ উপতিস্সত্থেরো ‘‘তজ্জনীযকম্মস্স হি ৰিসেসেন ভণ্ডনকারকত্তং অঙ্গ’ন্তি অট্ঠকথাযং ৰুত্তং, তং পাল়িযা আগতনিদানেন যুজ্জতি, তস্মা সব্বত্তিকেসুপি ভণ্ডনং আরোপেত্ৰা ভণ্ডনপচ্চযা আপন্নাপত্তিৰসেন ইদং কম্মং কাতব্বং, তস্মা ‘অধিসীলে সীলৰিপন্নো’তি এত্থাপি পুব্বভাগে ৰা অপরভাগে ৰা চোদনাসারণাদিকালে ভণ্ডনপচ্চযা আপন্নাপত্তিৰসেনেৰ কারেতব্বং, ন কেৰলং সঙ্ঘাদিসেসপচ্চযা কাতব্ব’’ন্তি. ‘‘অদেসনাগামিনিযা আপত্তিযাতি পারাজিকাপত্তিযা’তি এত্তকমত্তং ৰত্ৰা পরতো ‘অধিসীলে পারাজিকসঙ্ঘাদিসেসে অজ্ঝাচারা’তি পোরাণগণ্ঠিপদে ৰুত্ত’’ন্তি লিখিতং. ‘‘অধিসীলে সীলৰিপন্নো’তি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধাযা’’তি গণ্ঠিপদে লিখিতং. ইদং পোরাণগণ্ঠিপদে পুরিমৰচনেন সমেতি, তস্মা তত্থ পচ্ছিমং পারাজিকপদং অত্থুদ্ধারৰসেন ৰুত্তং সিযা, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘অদেসনাগামিনিযাতি পারাজিকাপত্তিযা ৰা সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযা ৰা’’তি ৰুত্তং, তত্থ পারাজিকাপত্তি অত্থুদ্ধারৰসেন ৰুত্তা সিযা. যতো গণ্ঠিপদে ‘‘অধিসীলে সীলৰিপন্নো’তি সঙ্ঘাদিসেসং সন্ধাযা’’তি এত্তকমেৰ লিখিতং, তস্মা সব্বত্থ গণ্ঠিপদে সকলেন নযেন পারাজিকাপত্তিপচ্চযা উপ্পন্নভণ্ডনহেতু ন তজ্জনীযকম্মং কাতব্বং পযোজনাভাৰা, সঙ্ঘাদিসেসপচ্চযা কাতব্বন্তি অযমত্থো সিদ্ধো হোতি. ন, সুক্কপক্খে ‘‘দেসনাগামিনিযা আপত্তিযা কতং হোতী’’তি (চূল়ৰ. ৫) ৰচনতোতি চে? ন, একেন পরিযাযেন সঙ্ঘাদিসেসস্সপি দেসনাগামিনিৰোহারসম্ভৰতো,

যেন কম্মেন সন্তজ্জনং করীযতি, তং তজ্জনীযকম্মং নাম. যেন কম্মেন নিস্সায তে ৰত্থব্বন্তি নিস্সিযতি ভজাপিযতি নিযস্সো, তং নিযসকম্মং নাম. যেন ততো আৰাসতো, গামতো চ পব্বাজেন্তি কুলদূসকং, তং পব্বাজনীযকম্মং নাম. যেন কম্মেন অক্কুট্ঠগহট্ঠসমঈপমেৰ পটিসারিযতি সো অক্কোসকো পচ্ছা পেসিযতি, তং পটিসারণীযকম্মং নাম. যেন সমানসংৰাসকভূমিতো উক্খিপিযতি. ছড্ডীযতি সাতিসারো ভিক্খুসঙ্ঘেন, তং কম্মং উক্খেপনীযকম্মং নামাতি ৰেদিতব্বং.

১১. ‘‘নিস্সায তে ৰত্থব্ব’’ন্তি গরুনিস্সযং সন্ধায ৰুত্তং, ন ইতরন্তি.

২১. অস্সজিপুনব্বসুকৰত্থুস্মিং ‘‘তেসু ৰিব্ভন্তেসুপি কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেতুং অনুঞ্ঞাতম্পি সম্মাৰত্তন্তানংযেৰা’’তি লিখিতং. সম্মুখা ৰুত্তমেৰ গিহিপটিসংযুত্তং নাম. পরম্মুখা ৰুত্তং দেসনং গচ্ছতি.

৪১. খমাপেন্তেন ‘‘খমাহী’’তি ৰত্তব্বমত্তমেৰ, ন উক্কুটিকাদিসামীচিনা পযোজনন্তি. অনুদূতন্তি সহাযন্তি অত্থো.

৫০. অদস্সনেযেৰ উক্খেপনীযং কাতব্বং, ন অঞ্ঞথা. ‘‘তজ্জনীযাদিকরণকালে আপত্তিং রোপেত্ৰা তস্সা অদস্সনে, অপ্পটিকম্মে ৰা ভণ্ডনকারকাদিঅঙ্গেহি কাতব্ব’’ন্তি লিখিতং.

তজ্জনীযকম্মাদীসু অযং পকিণ্ণকৰিনিচ্ছযোতি ৰেদিতব্বো. কিং তজ্জনীযকম্মং, তজ্জনীযকম্মস্স কিং মূলং, কিং ৰত্থু, কিং পরিযোসানং, কস্মা ‘‘তজ্জনীযকম্ম’’ন্তি ৰুচ্চতীতি? কিং তজ্জনীযকম্মন্তি ৰত্থুস্মিং সতি করণসম্পত্তি. তজ্জনীযকম্মস্স কিং মূলন্তি সঙ্ঘো মূলং. তজ্জনীযকম্মস্স কিং ৰত্থূতি কলহজাতাপত্তিৰত্থু. কিং পরিযোসানন্তি ভাৰনাপরিযোসানং. কস্মা তজ্জনীযকম্মন্তি ৰুচ্চতীতি সঙ্ঘো কলহকারকপুগ্গলং কলহে চ ভেদে চ ভযং দস্সেত্ৰা খন্তিযা জনেতি, উপসমে জনেতি, তস্মা ‘‘তজ্জনীযকম্ম’’ন্তি ৰুচ্চতি. কথং তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কথং অকতং. কিন্তি চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কিন্তি চ অকতং. কেন চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কেন চ অকতং. কত্থ চ তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কত্থ চ অকতং. কায ৰেলায তজ্জনীযকম্মং কতং হোতি, কায ৰেলায অকতং হোতি? কথং তজ্জনীযকম্মং কতং হোতীতি সমগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন. কথং অকতং হোতীতি ৰগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন. কিন্তি চ কতং হোতীতি করণসম্পত্তিযা. কিন্তি চ অকতং হোতীতি করণৰিপত্তিযা. কেন চ কতং হোতীতি সঙ্ঘেন. কেন চ অকতং হোতীতি গণেন পুগ্গলেন. কত্থ চ কতং হোতীতি যস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং করোতি, তস্স পুগ্গলস্স সম্মুখীভূতে. কত্থ চ অকতং হোতীতি যস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মং করোতি, তস্স পুগ্গলস্স অসম্মুখীভূতে. কায ৰেলায কতং হোতীতি যদা কলহজাতাপত্তি সংৰিজ্জতি. কায ৰেলায অকতং হোতীতি যদা কলহজাতাপত্তি ন সংৰিজ্জতি. কতিহাকারেহি তজ্জনীযকম্মস্স পত্তকল্লং হোতি, কতিহাকারেহি অপত্তকল্লং? সত্তহাকারেহি তজ্জনীযকম্মস্স পত্তকল্লং হোতি, সত্তহাকারেহি অপত্তকল্লং. কতমেহি সত্তহাকারেহি পত্তকল্লং, কতমেহি সত্তহাকারেহি অপত্তকল্লং হোতি? কলহজাতাপত্তি ন সংৰিজ্জতি, সো ৰা পুগ্গলো অসম্মুখীভূতো হোতি, সঙ্ঘো ৰা ৰগ্গো হোতি, অসংৰাসিকো ৰা পুগ্গলো তস্সং পরিসাযং সংৰিজ্জতি, অচোদিতো ৰা হোতি অসারিতো ৰা, আপত্তিং ৰা অনারোপিতো. ইমেহি সত্তহাকারেহি তজ্জনীযকম্মস্স অপত্তকল্লং হোতি, ইতরেহি সত্তহাকারেহি পত্তকল্লং হোতি. এৰং সেসকম্মেসূতি.

কম্মক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.