৪. ভোজনৰগ্গো
১. আৰসথপিণ্ডসিক্খাপদৰণ্ণনা
২০৩-৪. পূগস্সাতি পূগেন. কুক্কুচ্চাযন্তোতি নিস্সরণেনেত্থ ভৰিতব্বং, তং মযং ন জানামাতি সন্নিট্ঠানস্স করণৰসেন ‘‘কুক্কুচ্চাযন্তো’’তি ৰুচ্চতি. যথা হি আযস্মা উপালি নযগ্গাহেন ‘‘অনাপত্তি আৰুসো সুপিনন্তেনা’’তি (পারা. ৭৮) আহ, তথা থেরোপি ‘‘অনাপত্তি গিলানস্সা’’তি কস্মা ন পরিচ্ছিন্দতীতি? অনত্তাধিকারত্তা ৰিনযপঞ্ঞত্তিযা, ‘‘নাযং অত্তনো ওকাসো’’তি পটিক্খিত্তত্তা, সিক্খাপদস্স অপরিপুণ্ণত্তা. পঠমপারাজিকসিক্খাপদে পরিপুণ্ণং কত্ৰা পঞ্ঞত্তেযেৰ হি সো থেরো ‘‘অনাপত্তি সুপিনন্তেনা’’তি আহ ‘‘অঞ্ঞত্র সুপিনন্তা’’তি ৰুত্তপদানুসারেনাতি. যস্মা ওদিস্স অযাৰদত্থেৰ দাযকানং পীল়া নত্থি, তস্মা ‘‘অনোদিস্স যাৰদত্থো’’তি ৰুত্তং.
২০৮. ‘‘অন্তরামগ্গে একদিৰস’ন্তি একংযেৰ সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি চ ‘‘এসেৰ নযোতি ৰুত্তনযমেৰ দস্সেতুং গন্ত্ৰা পচ্চাগচ্ছন্তো হীতিআদিমাহা’’তি চ ‘‘সুদ্ধচিত্তো হুত্ৰা পকতিগমনেৰ ভুঞ্জিতুং লভতী’’তি চ ‘‘অগিলানস্স গিলানসঞ্ঞিনো কাযেন সমুট্ঠাতী’’তি চ লিখিতং.
আৰসথপিণ্ডসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
২০৯-২১৮. গুল়্হপটিচ্ছন্নোতি অপাকটোৰ. একো পুত্তেনাতি একস্সেকং ভত্তং ‘‘অহং অঞ্ঞেন নিমন্তিতো’’তি ন ৰুচ্চতি. ‘‘সচে একতো গণ্হন্তি , গণভোজনং হোতী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ২১৭-২১৮) ৰুত্তত্তা চত্তারো উপাসকা চত্তারো ভিক্খূ ৰিসুং ৰিসুং নিমন্তেত্ৰা হত্থপাসে ঠিতানং চে দেন্তি, গণভোজনং হোতি এৰাতি একে, তং ন যুত্তং ৰিয. ‘‘ৰিঞ্ঞত্তিতো পসৰনে গণস্স একতো গহণে ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি, ৰিসুং গহণে পণীতভোজনসূপোদনৰিঞ্ঞত্তীহী’’তি লিখিতং. ‘‘ৰিঞ্ঞত্তিতো পসৰনং অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন অট্ঠকথাযং অনুঞ্ঞাতং. সূপোদনাদিৰসেন তত্থ আপত্তি এৰা’’তি ৰুত্তং, তং ন যুত্তং. কস্মা? পরিৰারে (পরি. ১৬৮) এৰ দ্ৰিন্নং আকারানং আগতত্তা, তস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘অনুঞ্ঞাত’’ন্তি দুৰুত্তং. অট্ঠুপ্পত্তিযংযেৰ পাকটন্তি ‘‘পদভাজনে ন ৰুত্ত’’ন্তি ৰত্তব্বং. একতো গণ্হন্তীতি গহিতভত্তাপি অঞ্ঞে যাৰ গণ্হন্তি, তাৰ চে তিট্ঠন্তি, একতো গণ্হন্তিযেৰ নাম. ‘‘গচ্ছতি চে, অনাপত্তী’’তি ৰদন্তি.
এত্থাহ – ‘‘পটিগ্গহণমেৰ হেত্থ পমাণ’’ন্তি ৰুত্তং, অথ কস্মা পাল়িযং ‘‘গণভোজনং নাম যত্থ চত্তারো…পে… ভুঞ্জন্তি, এতং গণভোজনং নামা’’তি (পাচি. ২১৮) ৰুত্তন্তি? ৰুচ্চতি – যত্থাতি উপযোগত্থে ভুম্মৰচনং. চত্তারোতি গণস্স হেট্ঠিমপরিচ্ছেদনিদস্সনং. পঞ্চন্নং ভোজনানন্তি আপত্তিপ্পহোনকভোজননিদস্সনং. অঞ্ঞতরেন ভোজনেন নিমন্তিতাতি অকপ্পিযনিমন্তননিদস্সনং. নিমন্তনৰসেনেৰ পন গণভোজনস্স ৰুত্তত্তা ‘‘নিমন্তিতা ভুঞ্জন্তীতি ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘অঞ্ঞতরং ভোজনং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তী’’তি পন ন ৰুত্তং অট্ঠুপ্পত্তিযংযেৰ পাকটত্তা. যং ভুঞ্জন্তীতি এৰং সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. তত্থ ভুঞ্জন্তীতি পটিগ্গাহকনিযমৰচনং. ন হি অপ্পটিগ্গহিতকং ভিক্খূ ভুঞ্জন্তি. ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘গণস্স যতো পটিগ্গহিতাহারভোজনহেতু পাচিত্তিয’’ন্তি. আগন্তুকপট্টং মোঘসুত্তেন সিব্বিত্ৰা ঠপেন্তি, তত্থ অনুৰাতে যথা একতলং হোতি, তথা হত্থেহি ঘট্টেতি. ৰলেতীতি আৰট্টেতি. পরিৰত্তনন্তি সুত্তং গণ্হন্তানং সুখগ্গহণত্থং সুত্তপরিৰত্তনং করোতি, পট্টং সিব্বন্তানং সুখসিব্বনত্থং পট্টপরিৰত্তনঞ্চ. নৰচীৰরকারকো ইধাধিপ্পেতো, ন ইতরোতি. ‘‘বিম্বিসারং আপুচ্ছিত্ৰা সম্ভারে কযিরমানেযেৰ কালা অতিক্কন্তা, পচ্ছা গণভোজনসিক্খাপদে পঞ্ঞত্তে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছী’’তি ৰদন্তি, অঞ্ঞথা অট্ঠকথায ৰিরুজ্ঝনতো.
২২০. ‘‘দ্ৰে তযো একতোতি যেপি অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৰা’’তিআদিৰচনেন অকপ্পিযনিমন্তনপচ্চযা এৰ অনাপত্তি, ৰিঞ্ঞত্তিতো আপত্তিযেৰাতি দীপেতি. অনিমন্তিতো চতুত্থো যস্স তদেতং অনিমন্তিতচতুত্থং. এস নযো সব্বত্থ. পৰেসেত্ৰাতি নিসীদাপেত্ৰা. চীৰরদানসমযলদ্ধকচতুক্কং চীৰরকারসমযলদ্ধকচতুক্কন্তি এৰমাদীনি. তানি চাতি যেহি ভোজনেহি ৰিসঙ্কেতো নত্থি, তানি. মহাথেরেতি উপসম্পন্নে. অট্ঠত্ৰাতি ঠিতেন নিমিত্তং দস্সিতং হোতি. তত্থ তত্থ গন্ত্ৰাতি রথিকাদীসু ভিক্খুসমীপে গন্ত্ৰা. ইমস্মিং পন সিক্খাপদে কত্থচি পোত্থকে ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চীৰরদানসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূন’’ন্তি পাঠো দিস্সতি. কত্থচি ‘‘ভুঞ্জিতু’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথা’’তি পাঠো, অযং সোভনো.
গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পরম্পরভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
২২১. অধিট্ঠিতাতি নিচ্চপ্পৰত্তা. বদরচুণ্ণসক্করাদীহি যোজিতং বদরসাল়ৰং. কিরকম্মকারেনাতি কিরস্স কম্মকারেন.
২২৬. ‘‘ৰিকপ্পেত্ৰা গণ্হাহী’’তি এত্থাহু পোরাণত্থেরা ‘‘ভগৰতো সম্মুখা অৰিকপ্পেত্ৰা গেহতো নিক্খমিত্ৰা রথিকায অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ৰিকপ্পেসি, ৰিকপ্পেন্তেন পন ‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং ইত্থন্নামস্স দম্মী’তি ৰত্তব্বং, ইতরেন ৰত্তব্বং ‘তস্স সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’’তি. পঞ্চসুসহধম্মিকেসূতি সম্মুখা ঠিতস্স সহধম্মিকস্স যস্স ৰিকপ্পেতুকামো, তং সহধম্মিকং অদিস্ৰা গহট্ঠস্স ৰা সন্তিকে, সযমেৰ ৰা ‘‘পঞ্চসু সহধম্মিকেসু ইত্থন্নামস্স ৰিকপ্পেমী’’তি ৰত্ৰা ভুঞ্জিতব্বন্তি একে, এৰং সতি থেরো তস্মিংযেৰ নিসিন্নোৰ তথা ৰাচং নিচ্ছারেত্ৰা পটিগ্গণ্হাতীতি তক্কো দিস্সতি. মহাপচ্চরিযাদীসু পন পরম্মুখা ৰিকপ্পনাৰ ৰুত্তা, সা ‘‘তেন হানন্দ, ৰিকপ্পেত্ৰা গণ্হাহী’’তি ইমিনা সমেতি, তথাপি মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. পরম্পরভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘তস্মা যো ভিক্খু পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতরস্স ‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং তুয্হং দম্মী’তি ৰা ‘ৰিকপ্পেমী’তি ৰা এৰং সম্মুখা ৰা ‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’তি ৰা ‘ৰিকপ্পেমী’তি ৰা এৰং পরম্মুখা ৰা’’তি ৰচনতো সহধম্মিকস্স সন্তিকে এৰ ৰত্তব্বং, ন সযমেৰাতি দিস্সতি. যস্মা অযং পচ্ছিমনযো পোরাণগণ্ঠিপদেনপি সমেতি, তস্মা ইধ মাতিকাট্ঠকথানুসারেন অত্থো ৰেদিতব্বো. এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘তে মনুস্সা…পে… ভোজনমদংসূ’’তি ৰচনতো অকপ্পিযনিমন্তনং পঞ্ঞাযতি, তথাপি থেরস্স কুক্কুচ্চুপ্পত্তিকারণেন ভত্তেন সো নিমন্তিতোতি ৰেদিতব্বো. অঞ্ঞথা পরতো ‘‘দ্ৰে তযো নিমন্তনে একতো ভুঞ্জতী’’তি ৰচনেন, অনাপত্তিৰারেন চ ৰিরুজ্ঝতি.
২২৯. এত্থাযং ৰিচারণা – ‘‘অঞ্ঞো মনুস্সো পত্তং গণ্হাতি, ন দাতব্ব’’ন্তি ৰচনতো অপরভাগে অকপ্পিযনিমন্তনেন নত্থি পযোজনং, পুব্বভাগেযেৰ অকপ্পিযনিমন্তনেন পযোজনন্তি স্ৰেপি ভন্তে আগচ্ছেয্যাথাতি এত্থ কতরং অকপ্পিযনিমন্তনং, তস্মা অধিপ্পাযো চেত্থ পমাণন্তি. ন, ‘‘পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তী’’তি ৰচনতোতি. তত্থ ‘‘স্ৰেপি ভন্তে’’তি এত্থ যথা ৰচনমত্তং অগ্গহেত্ৰা অকপ্পিযনিমন্তনক্কমেন অত্থো গহিতো, তথা ‘‘পিণ্ডায চরিত্ৰা’’তি এত্থাপি অন্তরা অকপ্পিযনিমন্তনেন লদ্ধভত্তং সন্ধায ৰুত্তন্তি অত্থো গহেতব্বো. পিণ্ডায হি চরন্তং দিস্ৰা ‘‘এত্থ, ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি দিন্নম্পি অকপ্পিযনিমন্তনেন লদ্ধং নাম হোতি. ৰোহারেন পন ‘‘পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধভত্ত’’ন্তি ৰুচ্চতি, এৰংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং. অঞ্ঞথা মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘গণভোজনে ৰুত্তনযেনেৰ পঞ্চহি ভোজনেহি নিমন্তিতস্স…পে… পরস্স পরস্স ভোজনে’’তি ৰুত্তৰচনৰিরোধো. ইদঞ্হি ৰচনং যেন পঠমং নিমন্তিতো, ততো পঠমনিমন্তিতং আদায গতো পরস্স পরস্স নিমন্তনকদাযকস্স ভোজনেতি অত্থপরিদীপনতো নিমন্তনতো লদ্ধভত্তস্স ভোজনেযেৰ আপত্তীতি দীপেতি. ‘‘দ্ৰে তযো নিমন্তনে একতো’’তি ৰচনেনপি সমেতি, অঞ্ঞথা ‘‘যেন নিমন্তিতো, তস্স ভোজনতো পরস্স ভোজনে’’তি এত্তকং ৰত্তব্বং সিযা, পাল়িযং ৰা ‘‘নিমন্তনেন একতোভুঞ্জতী’’তি এত্তকং ৰত্তব্বং সিযা. দুতিযনিমন্তনস্স পঠমভোজনে আপত্তিপ্পসঙ্গনিৰারণত্থং ‘‘যেন যেনা’’তিআদি ৰুত্তং. নিমন্তনপটিপাটিযা ভুঞ্জতীতি পাল়ীতি চে? ন, ‘‘অনাপত্তি নিচ্চভত্তে’’তিআদিপাল়িৰিরোধতো.
গণ্ঠিপদে পন ‘‘পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধভত্তং কস্মা ভুঞ্জিতুং ন লভতীতি চে? ‘পরম্পরভোজনং নাম পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরেন ভোজনেন নিমন্তিতো, তং ঠপেত্ৰা পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং ভুঞ্জতি, এতং পরম্পরভোজনং নামা’তি ৰুত্তত্তা’’তি লিখিতং. যদি এৰং নিচ্চভত্তাদিকম্পি ন ৰট্টতীতি আপজ্জতীতি নিচ্চভত্তাদি ওদিস্সকন্তি চে? তং ন, তদঞ্ঞস্স অত্তনো ধনেন নিপ্ফন্নস্স, সঙ্ঘতো লদ্ধস্স ৰা পাতো পচনকযাগু চে ঘনা হোতি, তস্সাপি, এককুটিকং গামং উপনিস্সায ৰিহরতো ভিক্খাচরিযৰসেন লভিতব্বনিচ্চভত্তস্স চ অকপ্পিযভাৰপ্পসঙ্গতো. তত্থ ভিক্খাচরিযৰসেন লদ্ধং ন কপ্পতি নিমন্তনকানং অপ্পসাদাৰহনতোতি চে? ন, ‘‘পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি ৰচনৰিরোধতো. খাদনীযম্পি হি পরস্স খাদিত্ৰা ভুত্তত্তা নিমন্তনভোজনং অভুঞ্জন্তো অপ্পসাদং করোতি এৰ, তস্মা অপ্পসাদাৰহং অপ্পমাণং, তস্মা নিচ্চভত্তাদি ওদিস্সকং ন সম্ভৰতি. অপিচ হেট্ঠা ৰুত্তনযেন সদ্ধিং ইধ ৰুত্তনযেন সংসন্দিত্ৰা যং যং খমতি, তং তং গহেতব্বন্তি সব্বোপি কেসঞ্চি আচরিযানং ৰিনিচ্ছযো. আচরিযস্স পন ৰিনিচ্ছযো অন্তে আৰি ভৰিস্সতি. ‘‘খীরং ৰা রসং ৰা পিৰতো অমিস্সম্পীতি অধিপ্পাযো’’তি ৰুত্তং. গণ্ঠিপদে ‘‘হেট্ঠা ওদনেনামিস্সেত্ৰা উপরি তিট্ঠতী’’তি লিখিতং.
মহাউপাসকোতি গেহসামিকো. মহাঅট্ঠকথাযং ‘‘আপত্তী’’তি ৰচনেন কুরুন্দিযং ‘‘ৰট্টতী’’তি ৰচনং ৰিরুদ্ধং ৰিয দিস্সতি. ‘‘দ্ৰিন্নম্পি অধিপ্পাযো মহাপচ্চরিযং ৰিচারিতো’’তি লিখিতং. ‘‘চারিত্ততোতি ‘সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা’তি পরতো ৰত্তব্বতো’’তি ৰুত্তং. ৰচীকম্মং অৰিকপ্পনং. এত্থ ‘‘মহাউপাসকো ভিক্খূ নিমন্তেতি…পে… পচ্ছা লদ্ধং ভত্তং ভুঞ্জন্তস্স আপত্তি. পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তী’’তি অট্ঠকথাযং ৰচনতো, ‘‘কালস্সেৰ পিণ্ডায চরিত্ৰা ভুঞ্জিম্হা’’তি পাল়িতো, খন্ধকে ‘‘ন চ, ভিক্খৰে, অঞ্ঞত্র নিমন্তনে অঞ্ঞস্স ভোজ্জযাগু পরিভুঞ্জিতব্বা, যো পরিভুঞ্জেয্য, যথাধম্মো কারেতব্বো’’তি (মহাৰ. ২৮৩) ৰচনতো চ নিমন্তেত্ৰা ৰা পৰেদেতু অনিমন্তেত্ৰা ৰা, পঠমগহিতনিমন্তনস্স ভিক্খুনো পঠমনিমন্তনভোজনতো অঞ্ঞং যং কিঞ্চি পরসন্তকং ভোজনং পরম্পরভোজনাপত্তিং করোতি. অত্তনো সন্তকং, সঙ্ঘগণতো লদ্ধং ৰা অগহট্ঠসন্তকং ৰট্টতি, নিমন্তনতো পঠমং নিবদ্ধত্তা পন নিচ্চভত্তাদি পরসন্তকম্পি ৰট্টতি. খন্ধকে ‘‘ন চ, ভিক্খৰে…পে… যথাধম্মো কারেতব্বো’’তি (মহাৰ. ২৮৩) ৰচনং পরসন্তকভোজনৰুত্তনিযমনং. ততো হত্থকোৰ নো তক্কোতি আচরিযো.
পরম্পরভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. কাণমাতাসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩১-৩. পটিযালোকন্তি পচ্ছিমং দেসং. পূৰগণনাযাতি অতিরিত্তপূৰগণনাযাতি অত্থো. সচে ‘‘অপাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিত’’ন্তি সঞ্ঞায গণ্হাতি, অচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স আপত্তি এৰ. অথ উগ্গহিতং গণ্হাতি, ন মুচ্চতিযেৰ. অসংৰিভাগে পন অনাপত্তি অকপ্পিযত্তা. অচিত্তকতা পঞ্ঞত্তিজাননাভাৰেনেৰ, ন ৰত্থুজাননাভাৰেনাতি একে. ন, মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘পাথেয্যাদিঅত্থায সজ্জিতভাৰজানন’’ন্তি অঙ্গেসু অৰুত্তত্তা. পোরাণগণ্ঠিপদে পনেৰং ৰুত্তং ‘‘একেন ৰা অনেকেহি ৰা দ্ৰত্তিপত্তপূরেসু গহিতেসু তেসং অনারোচনেন ৰা সযং ৰা জানিত্ৰা যো অঞ্ঞং গণ্হাতি, তস্স দুক্কটং. একতো তীসু, চতূসু ৰা পৰিট্ঠেসু একেন চে দ্ৰেপত্তপূরা গহিতা, দুতিযে দ্ৰে গণ্হন্তে পঠমো চে ন নিৰারেতি, পঠমস্স পাচিত্তিযং. নিৰারেতি চে, অনাপত্তি, দুতিযস্সেৰ দুক্কট’’ন্তি. সচে সঞ্চিচ্চ ন ৰদতি, পোরাণগণ্ঠিপদে ৰুত্তনযেন পাচিত্তিযং, মাতিকাট্ঠকথাৰসেন (কঙ্খা. অট্ঠ. কাণমাতাসিক্খাপদৰণ্ণনা) দুক্কটং. ‘‘অতিরেকপটিগ্গহণ’’ন্তি তত্থ পঞ্চমং অঙ্গং ৰুত্তং, তস্মা অপ্পটিগ্গহিতত্তা ন পাচিত্তিযং, কত্তব্বাকরণতো পন দুক্কটং. অঞ্ঞথা কিরিযাকিরিযং ইদং আপজ্জতি, অনিৰারণং, অনারোচনং ৰা ছট্ঠঙ্গং ৰত্তব্বং সিযা. একনিকাযিকানং ৰাতি এত্থ ‘‘আসন্নৰিহারভিক্খূ, আসন্নআসনসালাগতা ৰা সচে ৰিসভাগেহি আনীতং ন পটিগ্গণ্হন্তি, ‘আরামিকাদীনংযেৰ ৰা দাপেন্তী’তি জানাতি, যত্থ পরিভোগং গচ্ছতি, তত্থ দাতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. ‘‘দ্ৰত্তিপত্তপূরা’তি ৰচনতো পচ্ছিআদীসু অধিকম্পি গণ্হতো অনাপত্তী’’তি কেচি ৰিনযধরমানিনো ৰদন্তি, তং তেসংযেৰ নিসীদতু, আচরিযা পন ‘‘পচ্ছিআদীসুপি উক্কট্ঠপত্তস্স পমাণৰসেন দ্ৰত্তিপত্তপূরা গহেতব্বা. উক্কট্ঠপরিচ্ছেদকথা হেসা’’তি ৰদন্তি.
কাণমাতাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. পঠমপৰারণসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৩৬. যাৰদত্থপৰারণায পৰারিতা কিঞ্চাপি ‘‘পৰারিতা’’ইচ্চেৰ অধিপ্পেতা অট্ঠুপ্পত্তিযাৰ, অথ খো পচ্ছিমাৰ ইধাধিপ্পেতা.
২৩৭. ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি ৰুত্তত্তা অতিরিত্তং নাম হোতি. ভিক্খুস্স ইদম্পি তে অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছতীতি কির অত্থো.
২৩৮-৯. ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তি এতেনেৰ ‘‘ভুত্তাৰী’’তি এতস্স সিদ্ধত্তা ৰিসুং অত্থসিদ্ধি নত্থি. যদি অত্থি, অঙ্গানং ছক্কত্তদস্সনন্তি. ৰুত্তম্পি চেতন্তিআদি পৰারণঙ্গানং পঞ্চকত্তদস্সনং. ৰরকোতি যো কোচি ৰরকো. ‘‘পৰারণং পন জনেতিযেৰাতি ৰিসুং সিত্থং ৰোদকং করোন্তি, পৰারণং ন জনেতি. যাগুং ৰা পিৰন্তো পঠমং উদকং পিৰতি, ৰট্টতি. অৰসিট্ঠং হেট্ঠাসিত্থং পৰারণং ন জনেতী’’তি লিখিতং. উপতিস্সত্থেরো ‘‘জনেতিযেৰা’’তি ৰদতি, তং ন ইচ্ছন্তি আচরিযা. ভজ্জিতপিট্ঠন্তি তণ্ডুলচুণ্ণমেৰ. ভজ্জিতসত্তুযো পিণ্ডেত্ৰা কতমোদকো সত্তুমোদকো.
‘‘যাগুসিত্থমত্তানেৰ দ্ৰে…পে… পটিক্খিপতি, ন পৰারেতী’’তি ৰুত্তত্তা পরচঙ্কমচ্ছাদযো পক্খিপিত্ৰা পক্কযাগুং পিৰন্তো সচে অঞ্ঞং তাদিসংযেৰ পটিক্খিপতি, পৰারণা ন হোতীতি কির ধম্মসিরিত্থেরো. সচে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. কস্মা? অসনসঙ্খাতস্স ৰিপ্পকতভোজনস্সাভাৰতো. ভোজনসালাযং ভুঞ্জন্তো চে, অত্তনো অপাপুণনকোট্ঠাসং অভিহটং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. কামং পটিক্খিপতি, পত্তে পন আরামিকো আকিরতি, ততো ভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি. ইদঞ্হি বুদ্ধপ্পটিকুট্ঠঅনেসনায উপ্পন্নেযেৰ সঙ্গহং গচ্ছতি. যথা হি সঙ্ঘতো উদ্ধটপিণ্ডং দুস্সীলো দেতি, তং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি, এৰংসম্পদমিদং. ‘‘ৰিসভাগো লজ্জী চে দেতি, তং তেন সম্ভোগং অকত্তুকামতায পটিক্খিপতি, পৰারেতীতি অপরে’’তি ৰুত্তং. পরিৰেসনাযাতি ভত্তগ্গে. ‘‘মংসেন রসং, মংসঞ্চ রসঞ্চ মংসরসন্তি আপজ্জনতো ‘মংসরস’ন্তি ৰুত্তে পটিক্খেপতো হোতি, মংসস্স রসং মংসরসন্তি ৰিগ্গহো নাধিপ্পেতো’’তি ৰুত্তং. মংসকরম্বকো নাম…পে… ৰট্টতীতি সুদ্ধযাগু এৰ হোতি. অপ্পৰারণমিস্সককরম্বকোযেৰ হোতি, তস্মা ন পৰারেতি, তেন ৰুত্তং পরতো ‘‘ইদঞ্চ করম্বকেন ন সমানেতব্ব’’ন্তিআদি, তস্মা ‘‘তং অভিহরিত্ৰা কঞ্জিযং গণ্হথা’তি ৰদন্তং পটিক্খিপতি, পৰারণা ন হোতী’’তি চ ‘‘মিস্সকযাগুং গণ্হথা’তি অৰুত্তত্তা ‘সম্মিস্সিতং ৰিসুং কত্ৰা দেতী’তি ৰুত্তত্তা’’তি চ ৰুত্তং, যস্মা যাগুমিস্সকন্তি এত্থ পদদ্ৰযে পৰারণারহস্স নামগ্গহণং নত্থি, তস্মা তত্র চে যাগু বহুতরা ৰা হোতি সমসমা ৰা, ন পৰারেতি. কস্মা? তত্থ অভিহারকপটিক্খেপকানং যাগুসঞ্ঞত্তা. যাগু চে মন্দা, ভত্তং বহুতরং, পৰারেতি. কস্মা? তেসং উভিন্নম্পি তত্থ ভিন্নসঞ্ঞত্তাতি তক্কো আচরিযস্স. ভত্তমিস্সকে পৰারণারহস্স নামস্স সব্ভাৰতো সব্বদা পৰারেতি এৰ. মিস্সকে পন ৰুত্তনযেন কারণং ৰত্তব্বং. ৰিসুং কত্ৰা দেতীতি যথা ভত্তসিট্ঠং ন পততি, তথা গাল়্হং হত্থেন পীল়েত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা দেতি.
অকপ্পিযকতন্তি এত্থ ‘‘কপ্পিযং অকারাপিতেহি কদলিপ্ফলাদীহি সদ্ধিং অতিরিত্তং কপ্পিযং কারাপেত্ৰাপি তং কদলিপ্ফলাদিং ঠপেত্ৰা অৰসেসং ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. অমিস্সকরসত্তা পুন তানি কপ্পিযং কারাপেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং ভাজনে ঠপেত্ৰা অতিরিত্তং কারেত্ৰা ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. কস্মা? পুব্বে তেসু ৰিনযকম্মস্স অনারুল়্হত্তা’’তি ৰদন্তি. ‘‘ভুত্তাৰিনা চ পৰারিতেন আসনা ৰুট্ঠিতেন কত’’ন্তি ৰচনতো ভুত্তাৰিনা অপ্পৰারিতেন আসনা ৰুট্ঠিতেন কত্তব্বন্তি সিদ্ধং, তস্মা ‘‘পাতোৰ অদ্ধানং গচ্ছন্তেসু দ্ৰীসু একো পৰারিতো অৰুট্ঠিতো তত্থ নিসীদতি, সো ইতরেন পিণ্ডায চরিত্ৰা লদ্ধং ভিক্খং অত্তনা অভুত্ৰাপি ‘অলমেতং সব্ব’ন্তি কাতুং লভতি এৰা’’তি ৰুত্তং, তং সুক্কপক্খে ‘‘ভুত্তাৰিনা কতং হোতী’’তি ইমিনাৰ সিদ্ধং, তস্মিং পক্খে অত্তনো সত্তঙ্গানি ন পূরেন্তি, কণ্হপক্খে পটিভাগেন সত্ত ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বং. ভুত্তাৰিনা অপ্পৰারিতেন আসনা ৰুট্ঠিতেন, অৰুট্ঠিতেন ৰা কতং হোতি, ৰট্টতি. ‘‘পৰারিতেন আসনা অৰুট্ঠিতেনেৰা’’তি ইমং পন অত্থৰিকপ্পং দীপেতুং ‘‘সত্তঙ্গানি ৰুত্তানী’’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতি. সো পুন কাতুং ন লভতি পঠমং কতস্স পুন তেনেৰ কত্তব্বপ্পসঙ্গতো. যঞ্চ অকতং, তং কত্তব্বন্তি হি ৰুত্তং. অথ সোৰ পঠমো পুন কত্তুকামো হোতি, অঞ্ঞস্মিং ভাজনে পুব্বে অকতং কাতুং লভতি. দুতিযো পঠমভাজনেপি কাতুং লভতি. ‘‘যেন অকতং, তেন কাতব্ব’’ন্তি হি ৰুত্তং. ইমমেৰত্থং সন্ধায ‘‘যেন যং পঠমং কপ্পিযং কতং, তমেৰ সো পুন কাতুং ন লভতি, অঞ্ঞেন কাতব্ব’’ন্তি লিখিতং. তত্থ তন্তি তং পঠমং কতন্তি অত্থো. পেসেত্ৰা কারেতব্বন্তি এত্থ অনুপসম্পন্নো চে গতো, তত্রট্ঠেন একেন ভিক্খুনা পটিগ্গাহেত্ৰা অপরেন কারেতব্বন্তি তত্থ একোৰ এৰমেৰ কাতুং ন লভতীতি. ‘‘যং কিঞ্চি গিলানং উদ্দিস্সা’তিআদিৰচনতো ৰিহারাদীসু গিলানস্স পাপুণনকোট্ঠাসম্পি গিলানাতিরিত্তং নাম, তস্মা ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. আহারত্থাযাতি ৰিকালে এৰাতি একে.
২৪১. কাযকম্মং অজ্ঝোহরণতো. ৰচীকম্মং ৰাচায ‘‘অতিরিত্তং করোথ ভন্তে’’তি অকারাপনেনাতি ৰেদিতব্বং.
পঠমপৰারণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. দুতিযপৰারণসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৪৩. সাধারণমেৰাতি সব্বপৰারণানং সাধারণং ‘‘যাৰত্তকং ইচ্ছসী’’তি ইদং.
দুতিযপৰারণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ৰিকালভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৪৭-৯. নটানং নাটকানি নটনাটকানি, সীতাহরণাদীনি. মূলঞ্চ তং খাদনীযঞ্চাতি মূলখাদনীযং. এস নযো সব্বত্থ. পিট্ঠন্তি চুণ্ণং. খারকমূলন্তি যূপসমূলং. চচ্চুমূলং নেল়িযমূলং. তম্বকং ৰচং. তণ্ডুলেয্যকং চূল়কুহু. ৰত্থুলেয্যকং মহাকুহু. ৰজকলি নিকোট্ঠং. জজ্ঝরী হিরতো.
কোট্ঠং জরট্ঠং ৰুচ্চতি. গণ্ঠি মুহুকুলমুদু ৰিচযত্থ ৰজমুজু ৰদুল়ৰি.
ৰজ্জযেতিমে কিংসুকং, হলিদ্দি. কসেরুকো, কটিবলৰন্তি তস্স নামং. অম্বাটকং অমূলকং পিঢল কক্কুল. মসালু কিনল়. আলুৰ কল়ি তড্ঢিঅল়ি অলস কটিস্সল নমেদতি মের. সিগ্গু সীরি কোল় কালকং নেকল়ৰি. খীরৰল্লিকন্দো তুমূরোরিযো হোতি. সঙ্খতো ধোৰনমেৰ. অযং ‘‘পরিসঙ্খারো’’তি লিখিতং. খীরকাকোলী কিরিকৰেল়ি. জীৰিকং জীৰিহি. উসভক উম্মসুৰিযি.
হিন্তালং কিতিলি. কুন্তাল তোহো তিলিসতা পদিকল়িরো পটসেৰলকল়ি. করমন্দকং করম্ব দণ্ডোকির উদকজোতি কণ্ডকো. ‘‘সিঙ্ঘতকোতিপি ৰুচ্চতী’’তি লিখিতং. ফগ্গৰ হকিল়ি. নত্তমালন্তি করঞ্জি.
সেল্লু লোহোলিযং. কাসমদ্দক কুদুৰৰলি অনসিকিন. উম্মাদিয মেলেলিদিয. চীনমুগ্গো ৰেনমুত্তি হুরমুগ্গ. রাজমাসো মাহৰিলিতি. অগ্গিমন্তো মুঞ্চি. সুনিপণ্ণকো তিপিলৰনিনাল়িকা তিলক. ভূমিযং জাতলোণীতি এত্থ লোণীনামস্স সাধারণত্তা ‘‘ভূমিয’’ন্তি ৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তং. ব্রহ্মীপত্তং দেমেতেযে পণসা. ‘‘দীপৰাসিনো ৰদন্তী’’তি সিথিলং কত্ৰা কস্মা ৰুত্তন্তি চে? ‘‘খাদনীযত্থং ফরতীতি লক্খণেন অসমানত্তা’’তি ৰুত্তং. পদেলিৰিনিতেকি. সুলসিপণ্ণন্তি তসাপলিকং.
অগন্ধিকপুপ্ফং করিস্সযেতি চেকৰাদিদপুপ্ফং চেলেপতিমলং. জীৰন্তীপুপ্ফং জীৰিতন্দিগমল. বকুল মুথুৰল. কুয্যক পুনপুন্নামপুন্নরা, জাতিসুমন. নৰমালিকা চেহেমল.
তিন্তিণিক কচিনী ৰিলেযি. মাতুলুঙ্গ লৰনো. পুস্সফল সুপুলি. তিম্বরূসক তিগিব্বেরেহিতি সুসতুধুত. তিপুসৰাতিঙ্গণ ধুততিকেণ পটিযি. চোচ ৰরিযিযেলি. মোচ অতিরেলি. গোট্ঠফলং পূৰফলন্তি একে. কোট্ঠসে কির অচ্ছিৰ.
অসমুস্সি বিম্ব ইতি কেচি. কাস্মরীতি সেপণ্ণি. অতিতেমেতি করিযমেতিস্স. জাতিফলং কতংমেতি. কটুকফলং তিরিরক.
তরুণফলং কিরিউপুলু. পোক্খরট্ঠি কিঞ্চক্খট্ঠি. সিদ্ধত্থকং সাসপং সেতৰণ্ণং. রাজিকং রত্তং হোতি.
হিঙ্গুং হিঙ্গুজতুন্তি সব্বাপি হিঙ্গুৰিকতিযো. এত্থ হিঙ্গুজতু নাম পত্তসাখা পচিত্ৰা কাতব্বা. সাখা পচিত্ৰা কতা সিপাটিকা. অঞ্ঞেহি মিস্সেত্ৰা কতাতি কেচি. তকং কট্ঠজন্তি অগ্গিকেল়িনি. নিকিতিস্সাকালেসযো. তিমের, তকপত্তি পসাখাপত্তে পচিত্ৰা কাতব্বা. ‘‘তকপণ্ণি সাৰতি এৰ কাতব্বা’’তি লিখিতং.
ৰিকালভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. সন্নিধিকারকসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৫৩. অপরজ্জু সন্নিধি নাম হোতীতি অত্থো. অজ্জ পটিগ্গহিতন্তি ন কেৰলং পটিগ্গহিতমেৰ, অথ খো উগ্গহিতকম্পি, তেনেৰ অট্ঠকথাযং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সাতি এৰং সন্নিধিকতং যং কিঞ্চি যাৰকালিকং ৰা যামকালিকং ৰা অজ্ঝোহরিতুকামতায গণ্হন্তস্স পটিগ্গহণে তাৰ আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তং. যদি তং পঠমমেৰ পটিগ্গহিতং, ‘‘পটিগ্গহণে তাৰা’’তি ন ৰত্তব্বং, তস্মা ৰেদিতব্বমেতং ‘‘অত্তনো কালে গহিতং অজ্জ পটিগ্গহিত’ন্তি ৰুত্ত’’ন্তি.
এত্থাহ – যথা পঞ্চ ভেসজ্জানি উগ্গহিতকানি অনধিপ্পেতানি. সত্তাহাতিক্কমে অনাপত্তি অনজ্ঝোহরণীযত্তা, তথা ইধাপি উগ্গহিতকং নাধিপ্পেতন্তি? এত্থ ৰুচ্চতি – ভেসজ্জসিক্খাপদে (পারা. ৬১৮ আদযো) উগ্গহিতকং নাধিপ্পেতন্তি যুত্তং অত্তনো কালাতিক্কমনমত্তেন তত্থ আপত্তিপ্পসঙ্গতো. এত্থ ন যুত্তং অত্তনো কালাতিক্কমনমত্তেন আপত্তিপ্পসঙ্গাভাৰতো. অজ্ঝোহরণেনেৰ হি এত্থ আপত্তীতি অধিপ্পাযো, তস্মা অনুগণ্ঠিপদমতেন অজ্জ উগ্গহেত্ৰা পুনদিৰসে ভুঞ্জন্তো দ্ৰে আপত্তিযো আপজ্জতি.
তত্রাযং ৰিচারণা – অত্তনা ভুঞ্জিতুকামো অজ্জ উগ্গহেত্ৰা পুনদিৰসে ভুঞ্জতি, দ্ৰে আপত্তিযো আপজ্জতি. সামণেরাদীনংযেৰ অত্থায উগ্গহেত্ৰা গহিতং পুনদিৰসে পটিগ্গহেত্ৰা ভুঞ্জন্তো আপত্তিযা ন কারেতব্বোতি. পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থাযমধিপ্পাযো – সচে বেলট্ঠসীসো ৰিয দুতিযততিযাদিদিৰসত্থায অজ্জ পটিগ্গহেত্ৰা সামণেরাদীনং গোপনত্থায দেতি, তস্স পুনদিৰসে অজ্ঝোহরণত্থং পটিগ্গহণে আপত্তি দুক্কটস্সাতি সম্ভৰতি. সযমেৰ সচে তং গোপেত্ৰা ঠপেতি, পুনদিৰসে পতিতং কচৰরং দিস্ৰা ৰিমতিৰসেন ৰা পটিগ্গণ্হতো পটিগ্গহণতোৰ আপত্তি দুক্কটস্সাতি সম্ভৰতি. নো চে পটিগ্গণ্হাতি, তং দুক্কটং নত্থি. ‘‘ইদঞ্হি ‘একং পাদং অতিক্কামেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’তিআদি ৰিযা’’তি ৰুত্তং. যো পন একপ্পহারেনেৰ দ্ৰেপি পাদে অতিক্কামেতি, তস্স তং থুল্লচ্চযং নত্থি, এৰংসম্পদমিদন্তি ৰেদিতব্বং. এত্থ পটিগ্গহিতভাৰং অৰিজহন্তমেৰ সন্নিধিং জনেতীতি ধম্মসিরিত্থেরো, তং ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি পাল়িযা ৰিরুজ্ঝতি. কপালেন পীতো পন স্নেহো অব্বোহারিকো. কিঞ্চাপি উণ্হে ওতাপেন্তস্স পগ্ঘরতি, তথাপি ‘‘ভেসজ্জসিক্খাপদে ৰিযা’’তি ৰুত্তং. ইতরথা কপালেন পীতা সপ্পিআদযোপি সত্তাহাতিক্কমে আপত্তিং জনেয্যুন্তি. সযং পটিগ্গহেত্ৰাতি ইধাপি পুব্বে ৰুত্তৰিধিযেৰ. দুদ্ধোতপত্তকথাপি এতেন সমেতি ৰিয. আহারত্থাযাতি কালেপি লব্ভতি. পকতিআমিসেতি কপ্পিযামিসে. সামিসেন মুখেন অজ্ঝোহরতো দ্ৰেতি ‘‘হিয্যো পটিগ্গহিতযামকালিকং অজ্জ পুরেভত্তং সামিসেন মুখেন অজ্ঝোহরতো দ্ৰে পাচিত্তিযানী’’তি লিখিতং. অজ্জ পটিগ্গহিতং যাৰকালিকম্পি হি যামাতিক্কন্তপানকেন সংসট্ঠং সন্নিধিং করোতি. অকপ্পিযমংসেসু মনুস্সমংসে থুল্লচ্চযং, সেসমংসে দুক্কটঞ্চ ৰড্ঢতি.
২৫৫. সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিকং আহারত্থাযাতি কালেপি দুক্কটমেৰ সন্নিধিং অনাপজ্জনতোতি কেচি. তদহু পটিগ্গহিতং তদহু পুরেভত্তং ৰট্টতীতি চে? ন, পাল়িযম্পি অট্ঠকথাযম্পি ৰিসেসস্স নত্থিতায. ভেসজ্জসিক্খাপদে পুরেভত্তং যথাসুখং পরিভুঞ্জনং ৰুত্তন্তি চে? আহারে সপ্পিআদি সঙ্গহং যাতি, তেন তগ্গতিকৰসেন ৰুত্তং, ন ভেসজ্জৰসেন ৰুত্তন্তি উপতিস্সো.
সন্নিধিকারকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পণীতভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৫৯. অকপ্পিযসপ্পিনাতি যেসং মংসং ন কপ্পতি, তেসং সপ্পিনা. ‘‘ৰসাতেলঞ্হি ঠপেত্ৰা অকপ্পিযসপ্পি নাম নত্থী’’তি লিখিতং. ৰিসঙ্কেতন্তি এত্থ ‘‘সূপোদনৰিঞ্ঞত্তিপি ন হোতী’’তি ৰুত্তং. কাযিকানীতি কাযেন আপজ্জিতব্বানি.
২৬১. মহানামসিক্খাপদেন কারেতব্বোতি সঙ্ঘৰসেন পৰারিতে ভেসজ্জত্থায সপ্পিআদিপঞ্চকং ৰিঞ্ঞাপেতি চে, তত্থ ‘‘ন ভেসজ্জেন করণীযেন ভেসজ্জ’’ন্তি এত্থ সঙ্গহং গচ্ছতি, তস্মা ‘‘তেন পাচিত্তিয’’ন্তি ৰুত্তং. পাল়িমুত্তকেসু ‘‘ভিক্খুনীনম্পি দুক্কট’’ন্তি লিখিতং.
পণীতভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দন্তপোনসিক্খাপদৰণ্ণনা
২৬৪-৫. মুখদ্ৰারন্তি কণ্ঠনাল়ি. উচ্চারণমত্তন্তি উক্খিপিতব্বমত্তকং. কসটং ছড্ডেত্ৰাতি সমুদাচারৰসেন, অছড্ডিতেপি ‘‘ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. হত্থপাসাতিক্কমন্তি দাযকস্স. ভিক্খুস্স দেতীতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স. কঞ্জিকন্তি যং কিঞ্চি দ্রৰং. পত্তো পটিগ্গহেতব্বোতি ভূমিযং ঠপিতে অভিহারাভাৰতো. ‘‘যথা পঠমতরং পতিতথেৰে দোসো নত্থি, তথা আকিরিত্ৰা অপনেন্তানং পতিতথেৰেপি অভিহটত্তা নেৰত্থি দোসো’’তি লিখিতং. চরুকেনাতি খুদ্দকপিণ্ডেন. জাগরন্তস্সপীতি ‘‘অপি-সদ্দেন সুত্তস্সপী’’তি লিখিতং. কেচীতি অভযগিরিৰাসিনো. তেহি কাযসংসগ্গে কাযপটিবদ্ধেনাপি তপ্পটিবদ্ধেনাপি থুল্লচ্চযাপত্তি দস্সিতা এৰাতি অত্থো. কাযপটিবদ্ধপটিবদ্ধেনাতি ৰচনমত্তমেৰেতং. ‘‘সত্থকেনাতি পটিগ্গহিতকেনা’’তি লিখিতং, তং দুল্লিখিতং সতিপি মলে পুন পটিগ্গহেতব্বকিচ্চাভাৰতো. কেসঞ্চি অত্থাযাতি অনুপসম্পন্নানং অত্থায. ‘‘সামণেরস্স হত্থং ফুট্ঠমত্তমেৰ তং পরিচ্চত্ত’’ন্তি লিখিতং.
পটিগ্গহণুপগভারং নাম মজ্ঝিমপুরিসেন উক্খিপিতব্বকং. মূলপটিগ্গহণমেৰ ৰট্টতীতি এত্থ ‘‘মচ্ছিকৰারণত্থন্তি ৰুত্তত্তা ‘অভুঞ্জনত্থাযাপি পটিগ্গহেত্ৰা গহিতে ৰট্টতী’’’তি যে ৰদন্তি, তে ৰত্তব্বা ‘‘সীসমক্খনতেলং পটিগ্গহেত্ৰা ‘ইদং সীসমক্খন’ন্তি অনাভোগেনেৰ সত্তাহং অতিক্কামেন্তস্স কিং নিস্সগ্গিযং ভৰেয্যা’’তিআদি, সুত্তাধিপ্পাযো পন এৰং গহেতব্বো ‘‘মচ্ছিকৰারণত্থং বীজন্তস্স তস্মিং লগ্গরজাদিম্হি পত্তে পতিতে সুখং পরিভুঞ্জিতুং সক্কা’তি সঞ্ঞায পুব্বে পটিগ্গহিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. পরিৰত্তনকথাযং ‘‘অম্হাকং তণ্ডুলেসু খীণেসু এতেহি অম্হাকং হত্থগতেহি সামণেরসন্তকেহিপি সক্কা পতিট্ঠপেতু’ন্তি ভিক্খূনং চিত্তুপ্পাদো চে সম্ভৰতি, ‘পরিৰত্তনং সাত্থক’ন্তি উপতিস্সত্থেরো’’তি ৰুত্তং. যদি এৰং সুদ্ধচিত্তানং নিরত্থকন্তি আপন্নমেৰ, তথা ‘‘পণ্ডিতো এস সামণেরো পত্তপরিৰত্তনং কত্ৰা দস্সতি, মযমেৰ চ ইমস্স ৰিস্সাসেন ৰা যাচিত্ৰা ৰা ভুঞ্জিস্সামা’’তি চিত্তে সতি ভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতি কতেপি পরিৰত্তনেতি চ আপন্নং, কিং বহুনা. নিরপেক্খেহেৰ গণ্হিতব্বং, ন সাপেক্খেহীতি দস্সনত্থং ৰুত্তন্তি আচরিযো. অযমেৰত্থো ‘‘সচে পন সক্কোতি ৰিতক্কং সোধেতুং, ততো লদ্ধং খাদিতুম্পি ৰট্টতী’’তি ৰচনেন সিদ্ধোৰ. আধারকে পত্তো ঠপিতো হোতি যথাপটিগ্গহিতভাৰে নিরালযো. সমুদ্দোদকেন অপ্পটিগ্গহিতকেন. মেণ্ডকস্স খীরং খীরত্তাৰ ৰট্টতি. ‘‘অত্তনো পন খীরং মুখেনেৰ পিৰন্তস্স অনাপত্তীতি দস্সেতুং ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘সরীরনিস্সিতমহাভূতানি হি ইধাধিপ্পেতানী’’তি লিখিতং, তদুভযম্পি ‘‘কপ্পিযমংসখীরং ৰা’’তিআদিনা নযেন ৰিরুজ্ঝতি.
অপিচ ‘‘অপ্পটিগ্গহিতভাজনে অঞ্ঞভিক্খুসন্তকে অত্তনো পিণ্ডপাতং পক্খিপতি, ‘তং থোক’ন্তি ৰা অঞ্ঞেন ৰা কারণেন ৰদতি, তং সব্বেসং ন কপ্পতি. কস্মা? ৰিনযদুক্কটত্তা. অত্তনা পটিগ্গহেত্ৰা পক্খিপিতব্বং ৰিনযৰিধিং অকত্ৰা দুক্কটন্তি অধিপ্পাযো. এৰং তাদিসং কিমত্থং ন ভুঞ্জতীতি? অট্ঠকথাযং ‘উগ্গহিতকো হোতী’তি ৰুত্তত্তা. এৰঞ্হি তত্থ ৰুত্তং ভূমিযং ৰা ভাজনে ৰা ফলং ৰা যং কিঞ্চি আমিসং ৰা যাৰজীৰিকম্পি অপ্পটিগ্গহিতকং অজানন্তো আমসতি, ন ৰট্টতি, উগ্গহিতকং হোতী’’তি অনুগণ্ঠিপদে ৰুত্তং, তস্মা ইমস্স মতেন ভিক্খু ভিক্খুস্স সচে পত্তে অপ্পটিগ্গহিতে পিণ্ডং ঠপেতি, তং অকপ্পিযং উগ্গহিতকন্তি সিদ্ধং. অযমেৰত্থো ‘‘সচে অত্তনো ৰা ভিক্খূনং ৰা যাগুপচনকভাজনে…পে… নিরামিসং কত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৰচনেন সংসন্দিত্ৰা কথেতব্বো. ‘‘কপ্পিযমংসখীরং ৰা’’তি পসঙ্গৰসেন ৰুত্তং. দধি চে পটিলদ্ধং, তঞ্চ অধিপ্পেতন্তি কেচি.
দন্তপোনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমত্তো ৰণ্ণনাক্কমেন ভোজনৰগ্গো চতুত্থো.