১. মুসাৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

১. ৰাদক্খিত্তোতি এত্থ অৰিসেসেন ৰাদজপ্পৰিতণ্ডসঙ্খাতো তিৰিধোপি কথামগ্গো ‘‘ৰাদো’’ ইচ্চেৰ ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো. তেসু ‘‘তিত্থিযেহি সদ্ধি’’ন্তি ৰচনতো ঠপেত্ৰা ৰাদং ‘‘সেসা’’তি ৰদন্তি. ছলজাতিনিগ্গহট্ঠানকুসলতায কদাচি কত্থচি অৰজানিত্ৰা পটিজানাতি, তথা পুব্বে কিঞ্চি ৰচনং পটিজানিত্ৰা পচ্ছা অৰজানাতি. এৰং ৰা অঞ্ঞথা ৰা অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি. এৰং পৰত্তো সম্পজানমুসা ভাসং পটিস্সুণিত্ৰা অসচ্চাযন্তো সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেন্তো এৰং সো ৰাদক্খিত্তো সমানো পাচিত্তিযৰত্থুঞ্চ পরিপূরেন্তো ৰিচরতীতি এৰমধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো. অত্তনো ৰাদেতি এত্থ ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি (ধ. প. ২৭৯; চূল়নি. অজিতমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৭; নেত্তি. ৫; মহানি. ২৭) পঠমমারদ্ধে অত্তনো ৰাদে. ‘‘যং দুক্খং তদনত্তা’’তি (সং. নি. ৩.১৫) নো সমযো. ‘‘সব্বে ধম্মা’’তি ৰুত্তে নিব্বানম্পি সঙ্গহং গচ্ছতি. ‘‘নিব্বানং পরমং সুখ’’ন্তি (ধ. প. ২০৩-২০৪; ম. নি. ২.২১৫) ৰুত্তত্তা পন তং ন দুক্খং. নো ঠানমেতং ৰিজ্জতি. অযং পরৰাদী ‘‘যং দুক্খং তদনত্তা’’তি সুত্তং দস্সেত্ৰা সিদ্ধন্তং সম্ভমেত্ৰা ‘‘ৰিরোধি ৰিরুদ্ধো’’তি ৰুত্তং দোসং আরোপেস্সতীতি তস্মিং পঠমৰাদে কঞ্চি দোসং সল্লক্খেন্তো আরোপিতে ৰা দোসে অনারোপিতে ৰা ‘‘নাযং মম ৰাদো’’তি তং অৰজানিত্ৰা ‘‘নিব্বানন্ত্ৰেৰ সস্সত’’ন্তি, ‘‘অনত্তা ইতি নিচ্ছযা’’তি চ সুত্তং দিস্ৰা তস্স পঠমৰাদস্স নিদ্দোসতং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘মমেৰ অযং ৰাদো’’তি তমেৰ পচ্ছা পটিজানাতি. এৰং তত্থ যথাৰুত্তমানিসংসং সল্লক্খেন্তো তং পটিজানিত্ৰা যদি অনত্তা সব্বে ধম্মা, ধম্মা এৰ ন তে ভৰন্তি. সভাৰং ধারেন্তীতি হি ‘‘ধম্মা’’তি ৰুচ্চন্তি.

অযঞ্চ অত্ত-সদ্দো সভাৰৰাচীতি এৰং আরোপিতে ৰা দোসে অনারোপিতে ৰা দোসোতি সল্লক্খেত্ৰা ‘‘নাযং মম ৰাদো’’তি তমেৰ পঠমৰাদং পচ্ছা অৰজানাতি. অথ সো পরৰাদী সপক্খং পটিসেধে পটিজাননত্তাপনযনং. পটিজানাতি পত্যাস্স ইতি ৰচনতো ‘‘পটিঞ্ঞা অঞ্ঞা সো নাম তে নিগ্গহো’’তি ৰুত্তো. সভাৰাতিরিত্তং অত্থং পটিসেধাধিপ্পাযতো সভাৰতো অতিরিত্তং বালপরিকপ্পিতমত্তানং সন্ধায ‘‘অনত্তা সব্বে ধম্মা’’তি মে পটিঞ্ঞাতকথা, সা চ তদৰত্থাযেৰাতি ন মে তং পটিঞ্ঞাতত্তাপনযনং অত্থি, ‘‘নাযং মম ৰাদো’’তি অৰজাননং পন সভাৰসঙ্খাতং অত্তানং সন্ধায ‘‘অনত্তা সব্বে ধম্মা’’তি ন ৰদামীতি অধিপ্পাযেন কতন্তি ইমিনা অঞ্ঞেন কারণেন তং পুব্বে পটিঞ্ঞাতত্তাপনযনং কারণং পটিচ্ছাদেতি. ‘‘অনত্তা সব্বেৰ ধম্মা’’তি ন ৰত্তব্বং ‘‘অত্ত-সদ্দস্স সভাৰৰাচিত্তা’’তি ইদং কারণং পটিচ্চ তেন পুব্বে পটিঞ্ঞাতত্তাপনযনং কতং. তমঞ্ঞকারণং পচ্ছা দস্সিতেন অঞ্ঞেন কারণেন পটিচ্ছাদেতীতি অধিপ্পাযো.

যস্মা ন কেৰলং যথাদস্সিতনযেন সো অত্থমেৰ অৰজানাতি, পটিজানাতি চ, কিন্তু ৰচনম্পি, তস্মা অট্ঠকথাযং (পাচি. অট্ঠ. ১) ‘‘জানিতব্বতো’’তি পঠমং কারণং ৰত্ৰা পরৰাদিনা ‘‘যদি জানিতব্বতো অনিচ্চং, নিব্বানং তে অনিচ্চং সিযা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন মযা ‘জানিতব্বতো’তি কারণং ৰুত্তং, ‘জাতিধম্মতো’তি মযা ৰুত্তং, তং তযা বধিরতায অঞ্ঞেন সল্লক্খিতন্তিআদীনি ৰদতীতি অধিপ্পাযো. ‘জানিতব্বতো’তি ৰত্ৰা পুন ‘জাতিধম্মতো’তিআদীনি ৰদতী’’তি ৰুত্তং. ‘‘অৰজানিত্ৰা পুন পটিজানন্তো তং অৰজাননং ইমিনা পটিচ্ছাদেতি নামা’’তি লিখিতং.

২. জানিত্ৰা জানন্তস্স চাতি জানিত্ৰা ৰা জানন্তস্স ৰাতি অত্থদ্ৰযং দীপেতীতি.

৩. অপিচ মিচ্ছাৰাচাপরিযাপন্নাতি চতুব্বিধমিচ্ছাৰাচাপরিযাপন্না. সীহল়াদিনামভেদগতাতি কেচি, তস্মা এৰং ৰদতো ৰচনং, তংসমুট্ঠাপিকা চেতনাতি উভযং ৰুত্তন্তি মাতিকাযং উভিন্নং সঙ্গহিতত্তা. ৰিভঙ্গে তং ৰচনং যস্মা ৰিনা ৰিঞ্ঞত্তিযা নত্থি, তস্মা ‘‘ৰাচসিকা ৰিঞ্ঞত্তী’’তি ৰিঞ্ঞত্তি চ দস্সিতা. ‘‘এৰং ৰদতো ৰচন’’ন্তি লোকৰোহারেন ৰত্ৰা পরমত্থতো দস্সেন্তো ‘‘তংসমুট্ঠাপিকা ৰা চেতনাতি ৰুত্ত’’ন্তি চ ৰদতি. ওল়ারিকেনেৰাতি চেতনাসমুট্ঠানৰাচানং সুখুমত্তা ৰিসযৰসেনেৰ কতাতি.

৯. দিট্ঠস্স হোতীতি দিট্ঠো অস্স, অনেন ৰা উপচারজ্ঝানৰসেন ন মযা অব্যাৰটো মতো, ‘‘ন মযা পৰন্তো পটো দিট্ঠো’’তিআদিং ভণন্তস্স চ পরমত্থসুঞ্ঞতং উপাদায এৰ ‘‘ইত্থিং ন পস্সামি, ন চ পুরিস’’ন্তি ভণন্তস্স চ ন মুসাৰাদো.

১১. আপত্তিং আপজ্জতিযেৰাতি এত্থ ‘‘দুব্ভাসিতাপত্তী’’তি ৰদন্তি. কস্মা? ‘‘কেল়িং কুরুমানো’’তি ৰুত্তত্তা. ‘‘ৰাচা গিরা…পে… ৰাচসিকা ৰিঞ্ঞত্তী’’তি উজুকং সন্ধায, কাযো ন উজুকো.

মুসাৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.