৩. ততিযকথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪৯৭. নপ্পহোতীতি লামকপরিচ্ছেদং ন পাপুণাতি, তেনেৰ তিচীৰরস্স মুট্ঠিপঞ্চকাদিলামকপরিচ্ছেদোৰ তাৰ ৰুত্তো. চীৰরে পচ্চাসা চীৰরপচ্চাসা. তেনেতং দীপেতি – তং চীৰরং পচ্ছা লব্ভতু ৰা মা ৰা, যাৰ সা পচ্চাসা ছিজ্জতি, তাৰ ইদং মূলচীৰরং ঠপেতুং অনুজানামীতি. ‘‘চীৰরপচ্চাসা’’তি মরিযাদত্থে নিস্সক্কৰচনং, ভুম্মত্থে ৰা পচ্চত্তৰচনং কতং.

৪৯৯-৫০০. নিট্ঠিতচীৰরস্মিং …পে… চীৰরাসা ৰা উপচ্ছিন্নাতিআদিম্হি তীসু চীৰরেসু অঞ্ঞতরং কতং হোতি, সেসা অত্থি, রক্খতি. চীৰরপলিবোধস্স উপচ্ছেদে, উব্ভতস্মিঞ্চ কথিনে সমযে ৰা হেমন্তস্স সমযে ৰা অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্য, খিপ্পমেৰ কারেতব্বং. সতি পারিপূরিযা পচ্চাসা ন রক্খতি, অসতি নত্থি চে পচ্চাসা, ন রক্খতি. ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ৰচনতো অপরকত্তিকা অত্থতে ৰা অনত্থতে ৰা সমযোৰ. হেমন্তো সিযা সমযো অত্থতে, সিযা অসমযো অনত্থতে. ততো পরং একংসতো অসমযো ৰাতি. ‘‘আদিস্স দিন্ন’’ন্তি ইদং ইধ অলব্ভমানম্পি অত্থুদ্ধারৰসেন ৰুত্তং ভিক্খুনীনং দুতিযনিস্সগ্গিযে (পাচি. ৭৩৮ আদযো) সেসং অকালচীৰরং ৰিয. তত্থ হি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স ‘‘সম্পত্তা ভাজেন্তূ’’তি এৰং আদিস্স দিন্নমেৰ ‘‘অকালচীৰরং কালচীৰর’’ন্তি অধিট্ঠহিত্ৰা ভাজেন্তিযা নিস্সগ্গিযং. তথা হি তত্থ যথা ‘‘অকালচীৰরং নাম অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্নং, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ইদং অত্থুদ্ধারৰসেন ৰুত্তং, এৰংসম্পদমিদং. যদি এৰং ‘‘একপুগ্গলস্স ইদং তুয্হং দম্হীতি দিন্ন’’ন্তি ইদং কিমত্থং ৰুত্তং, ন হি তং ভাজনীযন্তি চে? অভাজনীযসামঞ্ঞতো ৰুত্তং হোতি. যথা সঙ্ঘস্স আদিস্স দিন্নং অত্থতকথিনেহি এৰ ভিক্খূহি অভাজনীযত্তা অকালচীৰরং নাম জাতং, এৰং পুগ্গলিকম্পি ইতরেহীতি অত্থো. এৰং সন্তেপি কস্সচি সিযা ‘‘আদিস্স দিন্নম্পি দসাহমেৰ পরিহারং লভতী’’তি. তস্সেতং পাটিকঙ্খং. পঠমকথিনে ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ইদঞ্হি নিরত্থকন্তি. অনুব্ভতস্মিম্পি হি কথিনে দসাহপরমমেৰ ধারেতব্বন্তি ৰিঞ্ঞাতত্তা অনাদিস্স দিন্নমেৰ সন্ধাযেতং ৰুত্তং সিযাতি চে? এৰং সন্তেপি অনাদিস্স দিন্নম্পি অনত্থতকথিনানং অপরকত্তিকায দসাহমেৰ পরিহারং লভতি ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৰুত্তত্তা. আমন্তাতি চে? ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’’ন্তি ৰচনেন ৰিরুজ্ঝতি, তস্মা যথাৰুত্তনযেনেৰেত্থ সন্নিট্ঠানং গন্তব্বং.

অনুগণ্ঠিপদে ৰুত্তং ‘‘পঠমসিক্খাপদে সব্বচীৰরানং যাৰদত্থচীৰরৰসেন কথিনমাসব্ভন্তরে দসাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি পরিহারস্স দিন্নত্তা. যথা কথিনমাসব্ভন্তরে আদিস্স দিন্নমকালচীৰরং কালচীৰরপরিহারমেৰ লভতি, তথা ইতরমাসেপি লভতীতি ৰেদিতব্বং. তস্মা এৰং ‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৰ চীৰরং উপ্পজ্জেয্যা’তিআদিনা সিক্খাপদে সিদ্ধেপি অনত্থতকথিনানং পচ্ছিমকত্তিকমাসং অনুজানন্তেন ‘অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্যা’তি ৰুত্তং. এৰঞ্হি অৰুত্তে অকালচীৰরং নাম ‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্ন’ন্তি ন সক্কা ৰত্তুং. এৰঞ্হি ৰচনতো অনত্থতকথিনানং অত্থতকথিনানং ৰিয সব্বচীৰরানং পচ্ছিমকত্তিকমাসে দসাহাতিক্কমে নিস্সগ্গিযং ন হোতী’’তিআদি.

ভিয্যোপি এৰং ৰুত্তং – যং পন মযা ‘‘পঠমকথিনে দসাহপরমং অতিরেকচীৰরং ধারেতব্ব’’ন্তি অনুঞ্ঞাতং, তম্পি কথিনমাসতো বহি উপ্পন্নমেৰ, ন অন্তোতি অযমত্থো দীপিতো হোতি. কথং? অতিরেকচীৰরস্স দসাহপরিহারতো উদ্ধং আপজ্জিতব্বাপত্তিং ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি অনুপঞ্ঞত্তিযা কথিনব্ভন্তরে ৰারেত্ৰা ততো উদ্ধং উপ্পন্নেসু দসাহাতিক্কমে আপজ্জিতব্বাপত্তিং ইমিনা সিক্খাপদেন ৰারেতুং ‘‘অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্যা’’তিআদি ৰুত্তং. তেন ‘‘কালেপি আদিস্স দিন্নং, এতং অকালচীৰরং নামা’’তি ৰচনতো কথিনুব্ভারতো উদ্ধং দসাহপরিহারং ন লভতীতি দীপিতং হোতি, তেহি সদ্ধিং পুন কথিনুব্ভারতো উদ্ধং পঞ্চ দিৰসানি লভতীতি পসঙ্গোপি ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৰ অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্য…পে… খিপ্পমেৰ কারেতব্ব’’ন্তি অকালচীৰরস্স উপ্পত্তিকালং নিযমেত্ৰা ৰুত্তত্তা নিৰারিতো হোতি, তদুভযেন কথিনব্ভন্তরে উপ্পন্নচীৰরং কথিনুব্ভারতো উদ্ধং একদিৰসম্পি পরিহারং ন লভতীতি সিদ্ধং হোতি. এৰং অপরে ৰদন্তীতি.

পুনপি ৰুত্তং – আচরিযা পন এৰং ৰদেয্যুং ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে ভিক্খুনো পনেৰ অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্যা’’তি এত্থ ‘‘নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনা উব্ভতস্মিং কথিনে’’তি ৰদন্তো এৰং ৰিঞ্ঞাপেতি ‘‘এত্থন্তরে তিণ্ণন্নম্পি অকালচীৰরানং উপ্পত্তি অভাৰ’’ন্তি. কস্মা পন পদভাজনে ৰিত্থারিতানীতি? ৰুচ্চতে – ইদং সিক্খাপদং অধিট্ঠানং সন্ধায ৰুত্তং, কিন্তু পঠমে দসাহং অনুজানিত্ৰা তস্মিং অপ্পহোন্তে সচে পচ্চাসা অত্থি, তমেৰ ৰড্ঢেত্ৰা মাসং অনুজানন্তো ইমম্পি অত্থৰিসেসং দীপেতি অকালচীৰরং নাম সম্মুখীভূতেন ভাজেতব্বন্তিপি দীপেতি. তং পন ‘‘আকঙ্খমানেন ভিক্খুনা পটিগ্গহেতব্ব’’ন্তি ইমিনা সিক্খাপদেন ৰড্ঢেত্ৰা ৰুত্তন্তি, তস্মা তীণিপি পদভাজনে ৰিত্থারিতানীতি.

‘‘খিপ্পমেৰ কারেতব্বন্তি দসাহা কারেতব্ব’’ন্তি ইদং পন পহোনকভাৰে পুরিমসিক্খাপদলক্খণেনাতি দীপেতুং ৰুত্তং, তস্মা ‘‘এৰং সীঘন্তি ৰা লহুন্তি ৰা’’তিআদিনা অৰত্ৰা ‘‘দসাহা’’তি ৰুত্তং. অত্থতকথিনস্স এৰং হোতু, অনত্থতে পন কথিনে কথন্তি ৰুত্তে অনত্থতস্স পটিক্খেপতং দস্সেতীতি ৰুত্তো অপস্সন্তো ৰিঘাতং আপজ্জতীতি. একতিংসে অরুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযন্তি মহন্তেনপি পচ্চাসাচীৰরেন সহ ঘটিতম্পি তব্ভাৰং অনুপতিত্ৰা নিস্সগ্গিযং হোতি সতি পচ্ছিমপ্পমাণসম্ভৰে, অসতি ন হোতি, পুন ঘটিতে হোতি, অঞ্ঞেন ঘটিতে ন হোতি. ছিন্নং অঞ্ঞৰত্থু হোতি. পুব্বপরিচ্ছেদং অতিক্কন্তং ঘটিতং পুন অঞ্ঞপরিচ্ছেদং লভতীতি একে, উপপরিক্খিত্ৰা গহেতব্বং. অঞ্ঞতরস্মিং গণ্ঠিপদে পন ‘‘সঙ্ঘস্স ৰা ইদং অকালচীৰরন্তি উদ্দিস্স দিন্ন’ন্তি এত্থ সঙ্ঘস্স দিন্নে আপত্তি নাম নত্থি, ‘সোতস্স রহো’তিআদীসু ৰিয পদুদ্ধারেন ৰুত্তং, তস্স লাভং সন্ধাযাতি চে? সঙ্ঘতো ৰা উপ্পজ্জেয্যাতি অনেন সিদ্ধত্তা অধিকমেৰা’’তি চ ‘‘সঙ্ঘো চীৰরানি লভিস্সতি গণো ৰা’তিআদিনাপি পাঠো অত্থী’’তি চ ৰুত্তং. গণ্ঠিপদে কোসল্লত্থং পন মযা সব্বং লিখিতং, সুট্ঠু ৰিচারেত্ৰা কথেতব্বং.

ততিযকথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.