১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪৩১. ন কেৰলং ৰিহারো এৰ কীটাগিরি, সোপি গামো ‘‘কীটাগিরি’’চ্চেৰ ৰুচ্চতি. গামঞ্হি সন্ধায পরতো ‘‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. একসংৰচ্ছরে দ্ৰিক্খত্তুং ৰস্সতি কির, তং সন্ধায ‘‘দ্ৰীহি মেঘেহী’’তি ৰুত্তং. সমধিকন্তি ছ জনে সন্ধায. অকতৰত্থুন্তি নৰং অট্ঠুপ্পত্তিং. ‘‘জাভিসুমনাদিগচ্ছং অল্লানং হরিতানং এৰা’’তি লিখিতং. ভূতগামবীজগামভেদতো পনেস ভেদো. ৰতত্থাযাতি ৰতিঅত্থায. যংকিঞ্চীতি সোদকং ৰা নিরুদকং ৰা. আরামাদিঅত্থাযাতি ৰনরাজিকাদিঅত্থায. মালাৰচ্ছরোপনং কুলদূসকংযেৰ সন্ধায, গন্থনাদিসব্বং ন সন্ধায ৰুত্তন্তি. কথং পঞ্ঞাযতীতি চে? তং দস্সেতুং ‘‘বুদ্ধেন ধম্মো’’তিআদি. ‘‘আৰেল়ং আবিল়’’ন্তিপি পাঠো.

গোপ্ফনন্তি গন্থনং. ৰেঠিমন্তি তগ্গতিকমেৰ. ৰেধিমং অঞ্ঞেন কেনচি পুপ্ফং ৰেধেত্ৰা কতং. কণ্টকম্পি বন্ধিতুন্তি এত্থ ‘‘সযং ৰিজ্ঝনত্থং ন ৰট্টতি. অঞ্ঞস্সত্থায ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. জালমযং ৰিতানং জালৰিতানং. পুপ্ফপটিচ্ছকং গৰক্খং ৰিয সছিদ্দং করোন্তি. তালপণ্ণগুল়কন্তি তালপণ্ণমযং পুন কতম্পি পটিছিজ্জকমেৰ. ধম্মরজ্জু চেতিযং ৰা বোধিং ৰা পুপ্ফপ্পৰেসনত্থং আৰিজ্ঝিত্ৰা বদ্ধরজ্জু. ‘‘কাসাৰেন বদ্ধম্পি সুত্তৰাকাদীহি বদ্ধং ভণ্ডিতসদিস’’ন্তি লিখিতং. অংসভণ্ডিকং পসিব্বকে পক্খিত্তসদিসত্তা ৰেধিমং ন জাতং, তস্মা ‘‘সিথিলবদ্ধস্স অন্তরন্তরা পক্খিপিতুং ন ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞং অফুসাপেত্ৰা অনেকক্খত্তুম্পি পরিক্খিপিতুং ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. পূরিতন্তি দীঘতো পসারেত্ৰা পূরিতং. ঘটিকদামওলম্বকোতি ‘‘যমকদামওলম্বকো’’তি লিখিতং. ‘‘গেণ্ডুখরপত্তদামানং পটিক্খিত্তত্তা চেলাদীহি কতদামম্পি ন ৰট্টতি অকপ্পিযানুলোমত্তা’’তি ৰদন্তি.

‘‘রেচকং নাম তথালাসিযনাটনটানং নচ্চ’’ন্তি লিখিতং. তং ‘‘পরিৰত্তন্তী’’তি ৰুত্তং. ‘‘সারিযো নাম রুতসুনখা সিঙ্গালকম্মকুরুঙ্গকেল়িপনে ঠিতা’’তি কির পাঠো. ‘‘নিবুজ্ঝন্তী’’তি পাল়ি.

৪৩২. অবলবলাদি-পদানং উপ্পটিপাটিযা. যথা পামোক্খানং ৰসেন সব্বেপি ‘‘অস্সজিপুনব্বসুকা’’তি ৰুত্তা, তথা পামোক্খপ্পত্তসাৰকস্স ৰসেন তদাযত্তৰুত্তিনে সব্বেপি ‘‘সারিপুত্তা’’তি. তেন ৰুত্তং ‘‘গচ্ছথ তুম্হে সারিপুত্তা’’তি.

৪৩৩. ‘‘গামে ৰা ন ৰসিতব্ব’’ন্তি ইমিনাৰ তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ন ৰসিতব্বন্তি সিদ্ধং. ‘‘তস্মিং ৰিহারে ৰা’’তি কস্মা ৰুত্তন্তি চে? অত্থসব্ভাৰতো. যস্মিঞ্হি গামে কুলদূসককম্মং কতং, তস্মিং গামে, যস্মিং ৰিহারে ৰসন্তেন কুলদূসনং কতং, তং ৰিহারং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং ৰসিতুং ন ৰট্টতীতি দস্সনত্থং. তং কথন্তি চে? ‘‘গামে ৰা ন ৰসিতব্ব’’ন্তি ৰচনেন যস্মিং গামে কুলদূসনকম্মং কতং, তস্মিং ৰিহারেপি ৰসিতুং ন লব্ভতীতি আপন্নং, তং দিস্ৰা ‘‘তস্মিং ৰিহারে’’তি ৰুত্তং, তেন তস্মিং গামে অঞ্ঞস্মিং ৰসিতুং লব্ভতীতি সিদ্ধং. ‘‘তস্মিং ৰিহারে ৰসন্তেনা’’তি ইমিনা তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ৰসন্তেন সামন্তগামে পিণ্ডায চরিতুং ৰট্টতীতি দীপিতং হোতি. সামন্তৰিহারেপীতি সামন্তৰিহারো নাম তস্মিংযেৰ গামে তস্স ৰিহারস্স সামন্তৰিহারো চ তস্স গামস্স সামন্তৰিহারো চাতি উভযং ৰুচ্চতি, এতেন তস্মিং গামে অঞ্ঞত্থ ৰসন্তেন তস্মিং গামে পিণ্ডায ন চরিতব্বং. সামন্তগামেপি পিণ্ডায চরিতুং ৰট্টতি, পুন যস্মিং গামে কুলদূসনকম্মং কতং, তস্স সামন্তগামে কুলদূসকৰিহারস্স সামন্তৰত্থুৰিহারে ৰসন্তেন তস্মিং গামেপি চরিতুং ৰট্টতি. যস্মিং সামন্তগামে কুলদূসকং ন কতং, তস্মিম্পি চরিতুং ৰট্টতি, নেৰ ৰিহারেতি অধিপ্পাযো. ‘‘ন নগরে চরিতু’’ন্তি ৰুত্তত্তা অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে তস্মিং গামে ৰসিতুং ৰট্টতীতি দীপিতং হোতীতি একে. গণ্ঠিপদেসু পন ৰিচারণা এৰ নত্থি, তস্মা সুট্ঠু ৰিচারেত্ৰা কথেতব্বং.

৪৩৬-৭. দাপেতুং ন লভন্তি, পুপ্ফদানঞ্হি সিযা. তস্সেৰ ন কপ্পতীতি এত্থ যাগুআদীনি আনেত্ৰা ‘‘দদন্তূ’’তি ইচ্ছাৰসেন ৰদতি চে, সব্বেসং ন কপ্পতি, কেৰলং পন সুদ্ধচিত্তেন অত্তানং ৰা পরেসং ৰা অনুদ্দিসিত্ৰা ‘‘ইমে মনুস্সা দানং দত্ৰা পুঞ্ঞং পসৰন্তূ’’তি ৰদন্তস্স তস্সেৰ ন কপ্পতি যাগুআদীনং পচ্চযপটিসংযুত্তকথায উপ্পন্নত্তা. মহাঅট্ঠকথাযম্পি ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকান’’ন্তি ৰিসেসেত্ৰা অৰুত্তত্তা অত্থতো সযমেৰাতি অপরে. আচরিযা পন ‘‘যথা মহাপচ্চরিযং, কুরুন্দিযঞ্চ ‘তস্সেৰা’তি ৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তং, এৰং মহাঅট্ঠকথাযং ৰিসেসেত্ৰা ন ৰুত্তং, তস্মা সব্বেসং ন কপ্পতী’’তি ৰদন্তি.

কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তেরসককণ্ডৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.