১০. পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪০৯. ‘‘ৰজ্জং ন ফুসেয্যা’’তি চ পাঠো.

৪১০. তেসং অনুরূপাজাননতো অসব্বঞ্ঞূ অস্স. ‘‘ন, ভিক্খৰে, অসেনাসনিকেন ৰস্সং উপগন্তব্ব’’ন্তি (মহাৰ. ২০৪) ৰুত্তত্তা পটিক্খিত্তমেৰ. তিকোটিপরিসুদ্ধন্তি পরস্স পাপপসঙ্গনিৰারণত্থং ৰুত্তং, ন পটিচ্চকম্মনিৰারণত্থং কোটীহীতি আকারেহি. পরিসুদ্ধন্তি ৰিমুত্তং. দসহি লেসেহি উদ্দিস্স কতং সমণা পরিভুঞ্জন্তি, অস্সমণা ইমেতি সাসনস্স গরহভাৰো আগচ্ছেয্য, গরহপচ্চযা লোকো ৰা অপুঞ্ঞং অরিযূপৰাদং পসৰেয্য, তেহি ৰিমুত্তন্তি অত্থো. ৰাগুরন্তি মিগজালং. অত্তনো অত্থায ৰাতিআদিনা পরেসং অত্থায কতে কপ্পিযভাৰং দস্সেত্ৰা ভিক্খূনঞ্চ অঞ্ঞেসঞ্চ অত্থায কতে তং দস্সেতুং ‘‘মতানং পেতকিচ্চত্থাযা’’তিআদিমাহ.

যং যং হীতিআদি তস্স কারণস্স দস্সনত্থং ৰুত্তং. পুন পঞ্চন্নং সহধম্মিকানং অত্থায কতং ন কপ্পতীতি ৰুত্তন্তি কির ধম্মসিরিত্থেরো. গণ্ঠিপদে ‘‘ভিক্খূনমেৰ সুদ্ধানং অত্থায কতং ন ৰট্টতী’’তি লিখিতং. অপরেহি পন ‘‘মতানং পেতকিচ্চত্থাযাতিআদিনা ৰুত্তেপি কপ্পতি, ভিক্খূনংযেৰ অত্থাযাতি ইমিনা ‘ভিক্খূনম্পি দত্ৰা মযং ভুঞ্জিস্সামা’তি কতম্পি ৰুত্তং. পুন ‘পঞ্চসু একং উদ্দিস্সকতং ইতরেসং ন কপ্পতী’তি দস্সনত্থং ‘পঞ্চসু হি সহধম্মিকেসূতিআদি ৰুত্ত’ন্তি ৰদন্তী’’তি ৰুত্তং. অঞ্ঞতরস্মিং পন গণ্ঠিপদে ‘‘অম্হাকন্তি চ রাজযুত্তাদীনন্তি চ ৰুত্তে ৰট্টতীতি ৰত্ৰা ‘তুম্হাক’ন্তি অৰত্ৰা ‘পেতকিচ্চত্থাযাতি ৰুত্তেপি ৰট্টতী’তি চ দস্সেত্ৰা সব্বত্থ ৰুত্তানং, আদিসদ্দেন সঙ্গহিতানঞ্চ লক্খণং ঠপেন্তেন ‘ভিক্খূনংযেৰা’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘ভিক্খূনং উদ্দিট্ঠে এৰাতি অধিপ্পাযেনা’তি ৰুত্তং. ন ‘তুম্হাকং, অম্হাকঞ্চাতি ৰুত্তে অনাপত্তী’তি দস্সনত্থং. কস্মা? মিস্সকৰারস্স অভাৰা. লক্খণং নাম ৰুত্তানং, ৰুত্তসদিসানঞ্চ হোতি. ‘সচে পেতকিচ্চত্থাযাতি ৰুত্তট্ঠানে ভিক্খূনং ভোজনং সন্ধায করোন্তী’তি ৰদন্তি মহাঅট্ঠকথাযঞ্চ ‘তস্মিং ৰারে চ ন তুম্হাকন্তি ৰুত্তে ৰট্টতী’তি ৰুত্তত্তা. তেনেৰ ইধাপি ‘পেতকিচ্চত্থায, মঙ্গলাদীনং ৰা অত্থায কতেপি এসেৰ নযো’তি পুব্বে ৰুত্তত্থৰসেন ৰুত্তং. ‘অৰধারণত্থেন মিস্সকে ৰট্টতী’তি চে? ‘কপ্পিযমংসস্স হি পটিগ্গহণে আপত্তি নত্থী’তি ৰচনেন অকপ্পিযপটিগ্গহণে আপত্তীতি আপন্নং, ‘তঞ্চ গহেতব্বং সিযা’তি পটিক্খিপিতব্বা’’তি ৰুত্তং, তং সুন্দরং ৰিয দিস্সতি, ৰিচারেত্ৰা গহেতব্বং. যত্থ চাতি ভিক্খূনং অত্থায কতেপি. তমত্থং আৰি কাতুং ‘‘সচে পনা’’তিআদি ৰুত্তং. এত্থ পন ‘‘ভিক্খুনীনং দুক্কটং, ইতরেসং দণ্ডকম্মৰত্থূ’’তি ৰদন্তি. কপ্পং নিরযম্হীতি অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং. ৰিৰট্টট্ঠাযিকালেযেৰ সঙ্ঘভেদো হোতীতি. কপ্পন্তি আযুকপ্পং.

৪১১. কুসলন্তি খেমং. আপত্তিভযা কতা লজ্জীহীতি এত্থ আপত্তিভযেন অৰস্সং আরোচেন্তীতি দস্সনত্থং ‘‘লজ্জী রক্খিস্সতী’’তি (ৰিসুদ্ধি. ১.৪২; পারা. অট্ঠ. ১.৪৫) পোরাণৰচনস্সানুরূপতো ‘‘অঞ্ঞেহি লজ্জীহী’’তি ৰুত্তং. অলজ্জিস্সপি অনারোচেন্তস্স আপত্তিযেৰ ‘‘যে পস্সন্তি যে সুণন্তী’’তি ৰচনতো.

৪১৬. অসমনুভাসন্তস্সাতি কম্মকারকে কত্তুনিদ্দেসো, সমনুভাসনকম্মং অকরিযমানস্সাতি অত্থো. ওদিস্স অনুঞ্ঞাতো নাম উম্মত্তকখিত্তচিত্তৰেদনট্টাদিকো ‘‘অনাপত্তি আদিকম্মিকস্সা’’তি অরিট্ঠসিক্খাপদে আগতত্তা অত্থীতি চে? যম্পীতিআদি. সা পনেসা অনাপত্তি. সো ৰুচ্চতীতি তত্থ আগতোপি সকম্মব্যাৰটোপি এৰং ৰুচ্চতি. এতেনুপাযেনাতি অসমনুভাসন্তস্স চ আদিকম্মিকস্স চ ৰুত্তত্থৰসেন. ঠপেত্ৰা অরিট্ঠসিক্খাপদন্তি তত্থ আদিকম্মিকপদাভাৰা.

তিৰঙ্গিকন্তি এত্থ ৰাচায এৰ পটিনিস্সজ্জন্তস্স ওট্ঠচলনাদিকাযৰিঞ্ঞত্তি হোতি, তস্মা দুৰিধম্পি ৰিঞ্ঞত্তিং কথেন্তস্স হোতি. ৰচীভেদং কাতুং অসক্কোন্তস্স কাযৰিকারং করোন্তস্স অনাপত্তিযা ভৰিতব্বং. কস্মা? তিৰঙ্গেসু একস্স পরিহীনত্তা, তস্মা তিৰঙ্গভাৰো আপত্তিযা, অঙ্গহানিভাৰো অনাপত্তিযাতি গহেতব্বং. এত্থ সিযা – যদি অঙ্গহানিভাৰেন অনাপত্তি, এৰং সন্তেপি ৰিকারং অকত্ৰা চিত্তেনেৰ ৰিস্সজ্জেন্তস্স অনাপত্তিযা ভৰিতব্বন্তি? তং ন, কস্মা? অট্ঠকথাযং ‘‘কাযৰিকারং ৰা ৰচীভেদং ৰা অকরোন্তস্সেৰ পন আপজ্জনতো অকিরিয’’ন্তি হি ৰুত্তং, ‘‘চিত্তং ৰা অনুপ্পাদেন্তস্স ৰা’’তি ন ৰুত্তং, তস্মা চিত্তঞ্চ নাম ৰিঞ্ঞত্তিপটিবদ্ধং এৰাতি ৰিসুং অঙ্গভাৰেনেৰ ৰুত্তত্তা জানিতব্বন্তি চে? তং ন, দ্ৰিন্নংযেৰ অকিরিযাতি, তস্মা চিত্তেন ৰিস্সজ্জেন্তস্সাপি আপত্তি ৰিয দিস্সতি, উপপরিক্খিত্ৰা গহেতব্বং. তত্থ ‘‘অকুসলচিত্ত’’ন্তি ৰুত্তন্তি চে? ‘‘চিত্তবাহুল্লতো ৰুত্ত’’ন্তি ৰদন্তি. তেপি কির বাহুল্লতো ৰদন্তি.

পঠমসঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.