১১. যৰকলাপিসুত্তৰণ্ণনা
২৪৮. যৰপুঞ্জো সুপরিপক্কযৰসমুদাযো. কাজহত্থাতি দণ্ডহত্থা. পোথেয্যুন্তি যথা যৰসঙ্খাতং ধঞ্ঞং ৰণ্টতো মুচ্চতি, এৰং পোথেয্যুং. যৰে সাৰেত্ৰাতি যৰসীসতো যৰে পোথনেন মোচেত্ৰা ৰিৰেচেত্ৰা.
চতুমহাপথো ৰিয ছ আযতনানি আরম্মণদণ্ডকেহি হননট্ঠানত্তা. যৰকলাপী ৰিয সত্তো তেহি হঞ্ঞমানত্তা. ছ ব্যাভঙ্গিযো ৰিয সভাৰতো ছধাপি পচ্চেকং ইট্ঠানিট্ঠমজ্ঝত্তৰসেন অট্ঠারস আরম্মণানি যৰকলাপট্ঠানিযস্স সত্তস্স হননতো. ভৰপত্থনায অপরাপরুপ্পত্তিং সন্ধায ‘‘ভৰপত্থনা কিলেসা’’তি বহুৰচননিদ্দেসো. ভৰপত্থনা চ তস্স পচ্চযভূতা কিলেসা চাতি ভৰপত্থনাকিলেসাতি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যস্মা সত্তানং ৰট্টদুক্খং নাম সব্বম্পি তং ভৰপত্থনামূলকং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘এৰং সত্তা’’তিআদি. ভৰপত্থনকিলেসাতি চ ভৰপত্থনামূলকং কিলেসং.
ভুম্মন্তি সমীপত্থে ভুম্মং. তেনাহ ‘‘সুধম্মায দ্ৰারে’’তি. ন কতন্তি দুক্খুপ্পাদনং ন কতং. নৰগূথসূকরং ৰিযাতি নৰগূথভক্খসূকরং ৰিয. চিত্তেনেৰাতি যো বজ্ঝতি, তস্স চিত্তেনেৰ. তস্মাতি যস্মা ৰেপচিত্তিবন্ধনস্স বন্ধনমুচ্চনং ৰিয, তস্মা ‘‘ৰেপচিত্তিবন্ধন’’ন্তি ৰুত্তং. ঞাণমোক্খং বন্ধনন্তি ঞাণেন মুচ্চনং বন্ধনং.
মঞ্ঞমানোতি পরিকপ্পিততণ্হাৰসেন ‘‘এতং মমা’’তি, দিট্ঠিৰসেন ‘‘এসো মে অত্তা’’তি, মানৰসেন ‘‘এসোহমস্মী’’তি মঞ্ঞন্তো. খন্ধৰিনিমুত্তস্স মঞ্ঞমানৰত্থুনো অভাৰা ‘‘খন্ধে মঞ্ঞন্তো’’তি ৰুত্তং. এতন্তি ‘‘মারস্সা’’তি এতং সামিৰচনং. কিলেসমারেন বদ্ধোতি কিলেসমারেন তেনেৰ কিলেসবন্ধনেন বদ্ধো. মুত্তোতি এত্থাপি এসেৰ নযো.
তণ্হামঞ্ঞনায সতি দিট্ঠিমানমঞ্ঞনানং পসঙ্গো এৰ নত্থীতি যথা ‘‘অস্মী’’তি পদেন দিট্ঠিমানমঞ্ঞনা ৰুত্তা হোন্তি, এৰং তণ্হামঞ্ঞিতাপীতি ৰুত্তং ‘‘অস্মীতি পদেন তণ্হামঞ্ঞিতং ৰুত্ত’’ন্তি. অযমহমস্মীতি পদেন দিট্ঠিমঞ্ঞিতন্তি এতরহি লব্ভমানদিট্ঠিৰত্থুৰসেনেৰ. ভৰিস্সন্তি অনাগতদিট্ঠিৰত্থুপরিকপ্পনৰসেনেৰ দিট্ঠিমঞ্ঞিতং. যেভুয্যেন হি অনাগতালিঙ্গনা সস্সতদিট্ঠি. উচ্ছেদৰসেন দিট্ঠিমঞ্ঞিতমেৰাতি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. রূপীতিআদীনি পদানি. সস্সতস্সেৰাতি সস্সতগাহস্সেৰ পভেদদীপনানি. যস্মা মঞ্ঞিতং আবাধৰসেন রোগো, অন্তোদোসৰসেন গণ্ডো, অঙ্গনিকন্তৰসেন সল্লং, তস্মা ইমেহি তণ্হাদীহি কিলেসেহি পাকটচলনৰসেন ইঞ্জন্তি চেৰ, অপাকটসঞ্চলনৰসেন ফন্দন্তি চ. পপঞ্চিতং সংসারে চিরাযনং দট্ঠব্বং, খন্ধসন্তানস্স ৰা ৰিত্থারণং. পমত্তাকারপ্পত্তা মুচ্ছনাকারপ্পত্তা. তেসন্তি তণ্হাদিট্ঠিকিলেসানং. আকারদস্সনত্থন্তি পৰত্তিআকারদস্সনত্থং.
মানো নাম ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তিআদিনা মজ্জনাকারপ্পৰত্তি. তণ্হায সম্পযুত্তমানৰসেনাতি কস্মা ৰুত্তং? ননু সব্বো মানো তণ্হাসম্পযুত্তো? সতি হি ব্যভিচারে ৰিসেসনং ইচ্ছিতব্বন্তি. সচ্চমেতং, তণ্হা পন অত্থি মানস্স পচ্চযভূতা, অত্থি মানস্স অপ্পচ্চযভূতা, যতো মানো অনিযতো ৰুচ্চতি. তথা হি পট্ঠানে ‘‘সংযোজনং ধম্মং পটিচ্চ সংযোজনো ধম্মো উপ্পজ্জতি হেতুপচ্চযা’’তি এত্থ সংযোজনানি সংযোজনেহি যথালাভং যোজেত্ৰা দস্সিতযোজনায ‘‘কামরাগসংযোজনং পটিচ্চ মানসংযোজনং অৰিজ্জাসংযোজন’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘কামরাগসংযোজনং পটিচ্চ অৰিজ্জাসংযোজন’’ন্তি, ‘‘মানসংযোজনং পটিচ্চ ভৰরাগসংযোজনং অৰিজ্জাসংযোজন’’ন্তি চ ৰত্ৰা ‘‘ভৰরাগসংযোজনং পটিচ্চ অৰিজ্জাসংযোজন’’ন্তি ৰুত্তং. এত্থ চ কামরাগভৰরাগসংযোজনেহি মানস্স অনিযতভাৰো পকাসিতো. তত্থ যা তণ্হা বলৰতী, তং সন্ধায ইদং ৰুত্তং ‘‘তণ্হায সম্পযুত্তমানৰসেনা’’তি. বলৰতণ্হাসম্পযুত্তো হি মানো সযম্পি বলৰা হুত্ৰা অস্মীতি সৰিসেসং মজ্জনৰসেন পৰত্ততীতি.
দিট্ঠিৰসেনাতি মানমূলকদিট্ঠিৰসেন. ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তিআদিনা হি বহুলমানুপেতস্স পুগ্গলস্স রূপাদীসু একং উদ্দিস্স অযমহমস্মীতি দিট্ঠিযা উপ্পন্নায মানস্স অপ্পহীনত্তা মানোপি তত্থ তত্থেৰ উপ্পজ্জতি. ইতি মানমূলকং দিট্ঠিং সন্ধাযাহ ‘‘অযমহমস্মীতি দিট্ঠিৰসেন ৰুত্ত’’ন্তি. চোদকো পন ইমমত্থং অজানন্তো অনুপলব্ভমানমেৰ সম্পযোগত্থং গহেত্ৰা ‘‘ননু চা’’তিআদিনা চোদেতি. ইতরো ‘‘আম নত্থী’’তি তমত্থং সম্পটিচ্ছিত্ৰা ‘‘মানস্স পনা’’তিআদিনা পরিহারমাহ. তস্সত্থো ৰুত্তো এৰ.
যৰকলাপিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আসীৰিসৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুত্থো পণ্ণাসকো.
সল়াযতনসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.