২. ৰেদনাসংযুত্তং

১. সগাথাৰগ্গো

১. সমাধিসুত্তৰণ্ণনা

২৪৯. ৰেদনা চ পজানাতীতি সচ্চাভিসম্বোধৰসেন ৰুচ্চমানৰেদনানং পজাননং সাতিসযসমাধানপুব্বকন্তি ভগৰতা ‘‘সমাহিতো’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘উপচারেন ৰা অপ্পনায ৰা সমাহিতো’’তি. ৰেদনাতি তিস্সোপি ৰেদনা. দুক্খসচ্চৰসেনাতি দুক্খসচ্চভাৰেন, পরিজাননৰসেনাতি অত্থো. সম্ভৰন্তি সমুদযং তণ্হাৰিজ্জাকম্মফস্সাদিপ্পভেদং উপ্পত্তিকারণং. তেনাহ ‘‘সমুদযসচ্চৰসেন পজানাতী’’তি. যত্থাতি যংনিমিত্তং, যং আগম্ম কামতণ্হাৰিজ্জাদিনিরোধা ৰেদনানিরোধো, তেসং অযং নিরোধো. নিব্বানং আরব্ভ অরিযমগ্গপ্পৰত্তিযা হি নিব্বানং ৰেদনানিরোধোতি ৰুত্তো. খযং গমেতীতি খযগামী, তং খযগামিনং. ছাতং ৰুচ্চতি তণ্হা কামানং পাতুকামতাৰসেন পৰত্তনতো, অচ্চন্তমেৰ সমুচ্ছিন্নত্তা নত্থি এতস্মিং ছাতন্তি নিচ্ছাতো. তেনাহ ‘‘নিত্তণ্হো’’তি. সম্মসনচারৰেদনাতি সম্মসনূপচারৰেদনা. দ্ৰীহি পদেহীতি ‘‘সমাহিতো সম্পজানো’’তি ইমেহি দ্ৰীহি. ‘‘সতো’’তি পন ইদং সম্পজানপদস্সেৰ উপব্রূহনন্তি অধিপ্পাযো. সেসেহি চতূহি চতুসচ্চং কথিতং, ইতরেহি পন দ্ৰীহি চতুসচ্চবুজ্ঝনমেৰ কথিতং. সব্বসঙ্গাহিকোতি সব্বসভাৰধম্মানং সঙ্গণ্হনকো. তেনাহ ‘‘চতুভূমকধম্মপরিচ্ছেদো ৰুত্তো’’তি.

সমাধিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুখসুত্তৰণ্ণনা

২৫০. দুক্খং ন হোতীতি অদুক্খং, সুখং ন হোতীতি অসুখং, ম-কারো পদসন্ধিকরো. অদুক্খমসুখন্তি ৰেদযিতসদ্দাপেক্খায নপুংসকনিদ্দেসো. সপরসন্তানগতে সন্ধায অজ্ঝত্তবহিদ্ধাগহণন্তি আহ ‘‘অত্তনো চ পরস্স চা’’তি. তেন সব্বম্পি ৰেদযিতং গহিতন্তি দট্ঠব্বং. নস্সনসভাৰন্তি ইত্তরখণতায ভঙ্গতো উদ্ধং অপস্সিতব্বসভাৰং. পলোকো ভেদো এতস্স অত্থীতি পলোকিনং. তেনাহ ‘‘ভিজ্জনসভাৰ’’ন্তি. ঞাণেন ফুসিত্ৰা ফুসিত্ৰাতি পুব্বভাগে ৰিপস্সনাঞাণেন অনিচ্চা পভঙ্গুনোতি আরম্মণতো, উত্তরকালং অসম্মোহতো মগ্গপরম্পরায ফুসিত্ৰা ফুসিত্ৰা ৰযং পস্সন্তো. ৰিরজ্জতীতি মগ্গৰিরাগেন ৰিরজ্জতি. সম্মসনচারৰেদনা কথিতা আরদ্ধৰিপস্সকানং ৰসেন দেসনাতি. লোকিযলোকুত্তরেহি ঞাণেহি যাথাৰতো পরিজাননং পটিৰিজ্ঝনং ঞাণফুসনং.

সুখসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পহানসুত্তৰণ্ণনা

২৫১. সব্বম্পি অট্ঠসতপভেদং তণ্হং ছিন্দি সমুচ্ছেদপহানৰসেন পজহি. তেনাহ ‘‘সমুচ্ছিন্দী’’তি. যদগ্গেন তণ্হা সব্বসো সমুচ্ছিন্না, তদগ্গেন সব্বানিপি সঞ্ঞোজনানীতি আহ ‘‘দসৰিধম্পী’’তিআদি. সম্মাতি সুট্ঠু. পহানঞ্চ নাম উপাযেন ঞাযেন পহানন্তি আহ ‘‘হেতুনা কারণেনা’’তি. দস্সনাভিসমযাতি অসম্মোহপটিৰেধা. অরহত্তমগ্গো হি উপ্পজ্জমানোৰ সভাৰপটিচ্ছাদকং মোহং ৰিদ্ধংসেন্তো এৰ পৰত্ততি, তেন মানো যাথাৰতো দিট্ঠো নাম হোতি, অযমস্স দস্সনাভিসমযো. যথা হি সূরিযে উট্ঠিতে অন্ধকারো ৰিদ্ধংসিযমানো ৰিহতো, এৰং অরহত্তমগ্গে উপ্পজ্জমানে সো সব্বসো পহীনো এৰ হোতি, ন তস্মিং সন্তানে পতিট্ঠং লভতি, অযমস্স পহানাভিসমযো. তেন ৰুত্তং ‘‘অরহত্তমগ্গো হী’’তিআদি. কিচ্চৰসেনাতি অসম্মোহপটিৰেধসঙ্খাতস্স দস্সনকিচ্চস্স অনিপ্ফাদনৰসেন.

যে ইমে চত্তারো অন্তাতি সম্বন্ধো. মরিযাদন্তোতি মরিযাদসঙ্খাতো অন্তো. এস নযো সেসত্তযেপি. তেসূতি চতূসু অন্তেসু. অদুং চতুত্থকোটিসঙ্খাতং সব্বস্সেৰ ৰট্টদুক্খস্স অন্তং পরিচ্ছেদং অরহত্তমগ্গেন মানস্স দিট্ঠত্তা পহীনত্তা চ অকাসীতি যোজনা. সমুস্সযো অত্তভাৰো.

ন রিঞ্চতীতি ন ৰিৰেচেতি ন ৰিস্সজ্জেতি. তেনাহ ‘‘সম্পজঞ্ঞং ন জহতী’’তি, সম্পজঞ্ঞং ন পরিচ্চজতীতি অত্থো. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ইমস্স ‘‘দিট্ঠধম্মে অনাসৰো’’তি ইমস্স ৰসেন অত্থং ৰদন্তো ‘‘রত্তো দুট্ঠো’’তি অৰোচ সউপাদিসেসনিব্বানৰসেন. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ৰা দিট্ঠে-ধম্মে অনাসৰো ধম্মট্ঠো ৰেদগূ কাযস্স ভেদা মনুস্সো দেৰোতি ৰা পঞ্ঞত্তিং ন উপেতীতি অনুপাদিসেসনিব্বানৰসেনপি অত্থো ৰত্তব্বো. এত্থ চ সুখাদীসু ৰেদনাসু যথাক্কমং রাগানুসযাদযো কথিতাতি আহ – ‘‘ইমস্মিং সুত্তে আরম্মণানুসযো কথিতো’’তি. যো হি রাগাদি পচ্চযসমৰাযে অতিইট্ঠাদীসু উপ্পজ্জনারহো মগ্গেন অপ্পহীনো, সো ‘‘রাগানুসযো’’তিআদিনা ৰুত্তো, অপ্পহীনত্থো সো মগ্গেন পহাতব্বো, ন পরিযুট্ঠানাভিভৰত্থোতি.

পহানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পাতালসুত্তৰণ্ণনা

২৫২. যত্থ পতিট্ঠা নত্থি একন্তিকাতি একন্তিকস্স মহতো পাতস্স অলন্তি অযমেত্থ অত্থো অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘নত্থি এত্থ পতিট্ঠা’’তি. অসম্ভূতত্থন্তি ন সম্ভূতত্থং, মুসাতি অত্থো. সোতি অস্সুতৰা পুথুজ্জনো. যং তং উদকং পততীতি যোজনা. যস্মা সমুদ্দপিট্ঠে অন্তরন্তরা ৰেরম্ভৰাতসদিসো মহাৰাতো উট্ঠহিত্ৰা মহাসমুদ্দে উদকং উগ্গচ্ছাপেতি, তং কদাচি চক্কৰাল়াভিমুখং, কদাচি সিনেরুপাদাভিমুখং গন্ত্ৰা তং পতিহনতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘বলৰামুখং মহাসমুদ্দস্সা’’তিআদি. ৰেগেন পক্খন্দিত্ৰাতি মহতা ৰাতৰেগেন সমুদ্ধতং তেনেৰ ৰেগেন পক্খন্দন্তঞ্চ হুত্ৰা. মহানরকপপাতো ৰিযাতি যোজনাযামৰিত্থারগম্ভীরসোব্ভপপাতো ৰিয হোতি. তথারূপানন্তি তত্থ ৰসিতুং সমত্থানং. অসন্তন্তি অভূতং. অত্থৰসেন হি ৰাচা অভূতং নাম.

ন পতিট্ঠাসীতি পতিট্ঠং ন লভি. অনিবদ্ধন্তি অনিবন্ধনত্থং যংকিঞ্চি. দুব্বলঞাণোতি ঞাণবলরহিতো. ‘‘অস্সুতৰা পুথুজ্জনো’’তি ৰত্ৰা ‘‘সুতৰা অরিযসাৰকো’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘সোতাপন্নো ধুর’’ন্তি ৰুত্তং. ইতরেসু অরিযসাৰকেসু ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. তেসঞ্হি ৰেদনা সুপরিঞ্ঞাতা. বলৰৰিপস্সকো…পে… যোগাৰচরোপি ৰট্টতি মত্তসো ৰেদনানং পরিঞ্ঞাতত্তা.

পাতালসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. দট্ঠব্বসুত্তৰণ্ণনা

২৫৩. ৰিপরিণামনৰসেন দুক্খতো দট্ঠব্বাতি কিঞ্চাপি সুখা, পরিণামদুক্খতা পন সুখৰেদনায একন্তিকাতি. ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেনাতি পীল়নৰসেন অত্তভাৰস্স ৰিজ্ঝনট্ঠেন. হুত্ৰাতি পচ্চযসমাগমেন উপ্পজ্জিত্ৰা. তেন পাকভাৰপুব্বকো অত্তলাভো ৰুত্তো. অভাৰাকারেনাতি ভঙ্গুপগমনাকারেন. তেন ৰিদ্ধংসভাৰো ৰুত্তো. উভযেন উদযব্বযপরিচ্ছিন্নতায সিখপ্পত্তং অনিচ্চতং দস্সেতি. স্ৰাযং হুত্ৰা অভাৰাকারো ইতরাসুপি ৰেদনাসু লব্ভতেৰ, অধিকো চ পন দ্ৰিন্নং দুক্খসভাৰো. দুক্খতাৰসেন পুরিমানং ৰেদনানং দট্ঠব্বতায দস্সিতত্তা পচ্ছিমায ৰেদনায এৰং দট্ঠব্বতা দস্সিতা. অদ্দাতি ঞাণগতিযা সচ্ছিকত্ৰা অদক্খি. ঞাণগমনঞ্হেতং, যদিদং দুক্খতো দস্সনং. সন্তসভাৰং সুখদুক্খতো উপসন্তরূপত্তা.

দট্ঠব্বসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সল্লসুত্তৰণ্ণনা

২৫৪. দ্ৰীসু জনেসূতি সুতৰন্তঅস্সুতৰন্তেসু দ্ৰীসু জনেসু. অনুগতৰেধন্তি পুব্বে পৰত্তৰেধস্স অনুগতৰেধং. বলৰতরা দিগুণা ৰিয হুত্ৰা দল়্হতরপৰত্তিযা. এৰমেৰাতি যথা ৰিদ্ধস্স পুরিসস্স অনুৰেধনা বলৰতরা, এৰমেৰ. সমাধিমগ্গফলানি নিস্সরণং ৰিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিৰসেন. সমাধিসীসেন হেত্থ ঝানঞ্চ গহিতং. সো ন জানাতি অনধিগতত্তা. নিস্সরণন্তি জানাতি অনিস্সরণমেৰ. তাসং সমধিগতানং সুখদুক্খৰেদনানং. ন ৰিপ্পযুত্তো অপ্পহীনকিলেসত্তা. সঙ্খাতধম্মস্সাতি সঙ্খায পঞ্ঞায পরিঞ্ঞাতচতুক্খন্ধস্স. তেনাহ ‘‘তুলিতধম্মস্সা’’তি. ইমস্মিম্পি সুত্তে পুরিমসুত্তে ৰিয আরম্মণানুসযোৰ কথিতো, সো পন তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. অনুরোধৰিরোধপহানস্স ৰুত্তত্তা খীণাসৰো ধুরং. অনাগামীপি ৰট্টতি, তস্স ৰিরোধপ্পহানং লব্ভতি.

সল্লসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পঠমগেলঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা

২৫৫. সদ্দহিত্ৰা গিলানে উপট্ঠাতব্বে মঞ্ঞিস্সন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং ঠানে. কম্মট্ঠানানুযোগো সপ্পাযো যেসং তে কম্মট্ঠানসপ্পাযা, সতিপট্ঠানরতাতি অত্থো. অনিচ্চতং অনুপস্সন্তোতি কাযং পটিচ্চ উপ্পন্নায ৰেদনায চ অনিচ্চতং অনুপস্সন্তো. ৰযং অনুপস্সন্তোতিআদীসুপি এসেৰ নযো. ৰযন্তি পন তায এৰ খযসঙ্খাতং. ৰিরাগন্তি ৰিরজ্জনং. পটিনিস্সগ্গন্তি পরিচ্চাগপটিনিস্সগ্গং, পক্খন্দনপটিনিস্সগ্গম্পি ৰা.

আগমনীযপটিপদাতি অরিযমগ্গস্স আগমনট্ঠানিযা পুব্বভাগপটিপদা. পুব্বভাগাযেৰ ন লোকুত্তরা. সম্পজঞ্ঞং পুব্বভাগিযমেৰ. তিস্সো অনুপস্সনা পুব্বভাগাযেৰ ৰিপস্সনাপরিযাপন্নত্তা. মিস্সকাতি লোকিযলোকুত্তরমিস্সকা. ভাৰনাকালো দস্সিতো ‘‘নিরোধানুপস্সিনো ৰিহরতো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৰিহরতো রাগানুসযো পহীযতী’’তি ৰুত্তত্তা.

পঠমগেলঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-৯. দুতিযগেলঞ্ঞসুত্তাদিৰণ্ণনা

২৫৬-২৫৭. ফস্সং পটিচ্চাতি এত্থ ফস্সসীসেন ফস্সাযতনানং গহণং. ন হি ফস্সাযতনেহি ৰিনা ফস্সস্স সম্ভৰো. তেনাহ ‘‘কাযোৰ হি এত্থ ফস্সোতি ৰুত্তো’’তি, ফস্সসীসেন ৰুত্তোতি অধিপ্পাযো. নৰমং উত্তানমেৰ হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা.

দুতিযগেলঞ্ঞসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ফস্সমূলকসুত্তৰণ্ণনা

২৫৮. সুখৰেদনায হিতং সুখৰেদনিযং. সো পনেস হিতভাৰো পচ্চযভাৰেনাতি আহ ‘‘সুখৰেদনায পচ্চযভূত’’ন্তি. ইমস্মিম্পি সুত্তদ্ৰযেতি ইমস্মিং নৰমে দসমে চ সুত্তেপি. সম্মসনচারৰেদনাতি সম্মসনীযৰেদনা এৰ কথিতা, ন লোকুত্তরাতি অধিপ্পাযো.

ফস্সমূলকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সগাথাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. রহোগতৰগ্গো

১. রহোগতসুত্তৰণ্ণনা

২৫৯. যংকিঞ্চি ৰেদযিতন্তি ‘‘সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখ’’ন্তি ৰুত্তং ৰেদযিতং দুক্খস্মিং অন্তোগধং, দুক্খন্তি ৰত্তব্বতং লভতি পরিযাযেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তং সব্বং দুক্খন্তি অত্থো’’তি. যা এসাতিআদীসু যো সঙ্খারানং অনিচ্চতাসঙ্খাতো হুত্ৰা অভাৰাকারো, যা খযসভাৰতা ৰিনস্সনসভাৰতা জরায মরণেন চাতি দ্ৰিধা ৰিপরিণামনসভাৰতা, এতং সন্ধায উদ্দিস্স সব্বং ৰেদযিতং দুক্খন্তি মযা ৰুত্তন্তি অযং সঙ্খেপত্থো. সাতি সঙ্খারানং অনিচ্চতা. ৰেদনানম্পি অনিচ্চতা এৰ সঙ্খারসভাৰত্তা. তাসং অনিচ্চতা চ নাম মরণং ভঙ্গোতি কত্ৰা ততো উত্তরি দুক্খং নাম নত্থীতি সব্বা ৰেদনা ‘‘দুক্খা’’তি ৰুত্তা, যথা ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খ’’ন্তি চ, ‘‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’তি চ ৰুত্তং. ইদং সুত্তপদং. চত্তারো আরুপ্পাতি চতস্সো অরূপসমাপত্তিযো. এত্থাতি চ এতস্মিং পটিপ্পস্সদ্ধিৰারে.

রহোগতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. অগারসুত্তৰণ্ণনা

২৬২. পুরত্থিমাতি ৰিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, নিস্সক্কে ৰা এতং পচ্চত্তৰচনং. পঠমজ্ঝানাদিৰসেনাতি পঠমদুতিযজ্ঝানৰসেন. অনুস্সতিৰসেনাতি নিদস্সনমত্তং অঞ্ঞস্সপি উপচারজ্ঝানগ্গহিতস্স সৰিতক্কচারস্স নিরামিসস্স সুখস্স লব্ভনতো. তস্সপি ৰা পঠমজ্ঝানাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন সঙ্গহো দট্ঠব্বো. কামহেতু দুক্খপ্পত্তানং দুক্খৰেদনা কামামিসেন সামিসা ৰেদনা. অনুত্তরৰিমোক্খা নাম অরহত্তফলং. ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সামী’’তি এৰং পিহং উপট্ঠাপযতো তস্মিং অনিজ্ঝমানে পিহপ্পচ্চযা উপ্পন্নদোমনস্সৰেদনা. নেক্খম্মনিস্সিতা উপেক্খাৰেদনা নিরামিসা অদুক্খমসুখা নাম. সৰিসেসং পন দস্সেতুং ‘‘চতুত্থজ্ঝানৰসেন উপ্পন্না অদুক্খমসুখৰেদনা’’তি ৰুত্তং.

অগারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৮. পঠমআনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা

২৬৩-২৬৬. হেট্ঠা কথিতনযানেৰ, ৰেনেয্যজ্ঝাসযতো পন তেসং দেসনাতি দট্ঠব্বং. এত্থাতি এতেসু চতূসু সুত্তেসু. পুরিমানি দ্ৰে ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা পটিপ্পস্সদ্ধা হোতী’’তিআদিনা নযেন যাৰ খীণাসৰস্স কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধি, তাৰ দেসনায পৰত্তত্তা ‘‘পরিপুণ্ণপস্সদ্ধিকানী’’তি ৰুত্তানি. তাৰ পরিপূরং কত্ৰা অদেসিতত্তা ‘‘পচ্ছিমানি উপড্ঢপস্সদ্ধিকানি, দেসনাযা’’তিআদি ৰুত্তং.

পঠমআনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৰণ্ণনা

২৬৭-২৬৮. দণ্ডমুগ্গরং অগ্গসোণ্ডমুগ্গরং. কাল়সুত্তপক্খিপনং কাল়সুত্তনাল়ি. ৰাসিআদীনি পঞ্চ অঙ্গানি অস্সাতি পঞ্চকঙ্গো. ৰত্থুৰিজ্জায ৰুত্তৰিধিনা কত্তব্বনিস্সযানি ঠপেতীতি থপতি. পণ্ডিতউদাযিত্থেরো, ন লাল়ুদাযিত্থেরো. দ্ৰেপানন্দাতি অট্ঠকথায পদুদ্ধারো কতো – ‘‘দ্ৰেপি মযা আনন্দা’’তি পন পাল়িযং. পসাদকাযসন্নিস্সিতা কাযিকা, চেতোসন্নিস্সিতা চেতসিকা. আধিপচ্চট্ঠেন সুখমেৰ ইন্দ্রিযন্তি সুখিন্দ্রিযং. উপৰিচারৰসেনাতি রূপাদীনি উপেচ্চ ৰিচরণৰসেন. অতীতে আরম্মণে. পচ্চুপ্পন্নেতি অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নে. এৰং অট্ঠাধিকং সতং অট্ঠসতং.

পাটিযেক্কো অনুসন্ধীতি পুচ্ছানুসন্ধিআদীহি ৰিসুং তেহি অসম্মিস্সো একো অনুসন্ধি. একাপি ৰেদনা কথিতা ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো’’তি আহরিত্ৰা ‘‘ফস্সপচ্চযা ৰেদনা’’তি. যস্মা ভগৰা চতুত্থজ্ঝানুপেক্খাৰেদনং ৰত্ৰা – ‘‘অত্থানন্দ, এতস্মা সুখা অঞ্ঞং সুখ’’ন্তিআদিং ৰদন্তো থপতিনো ৰাদং উপত্থম্ভেতি নাম. তেন হি উপেক্খাৰেদনা ‘‘সুখ’’ন্তেৰ ৰুত্তা সন্তসভাৰত্তা. অভিক্কন্ততরন্তি অতিৰিয কন্ততরং মনোরমতরং. তেনাহ ‘‘সুন্দরতর’’ন্তি. পণীততরন্তি পধানভাৰং নীততায উল়ারতরং. তেনাহ ‘‘অতপ্পকতর’’ন্তি. সুখন্তি ৰুত্তা পটিপক্খস্স সুট্ঠু খাদনেন, সুকরং ওকাসদানমস্সাতি ৰা. নিরোধো সুখং নাম সব্বসো উদযব্বযাভাৰতো. তেনাহ ‘‘নিদ্দুক্খভাৰসঙ্খাতেন সুখট্ঠেনা’’তি.

সুখস্মিংযেৰাতি সুখমিচ্চেৰ পঞ্ঞপেতি. নিরোধসমাপত্তিং সীসং কত্ৰাতি নিরোধসমাপত্তিদেসনায সীসং উত্তমং কত্ৰা. দেসনায উদ্দেসাধিমুত্তে উট্ঠাপেত্ৰা ৰিত্থারিতত্তা ‘‘নেয্যপুগ্গলস্স ৰসেনা’’তি ৰুত্তং. দসমং অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ.

পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

রহোগতৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অট্ঠসতপরিযাযৰগ্গো

১. সীৰকসুত্তৰণ্ণনা

২৬৯. চূল়া পন অস্স মহতী অত্থি সৰিসেসা, তস্মা ‘‘মোল়িযসীৰকো’’তি ৰুচ্চতি. ছন্নপরিব্বাজকোতি কম্বলাদিনা কোপীনপটিচ্ছাদকপরিব্বাজকো. পিত্তপচ্চযানীতি পিত্তহেতুকানি. ‘‘তিস্সো ৰেদনা’’তি ৰত্ৰা তাসং সম্ভৰং দস্সেতুং ‘‘কথ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. কুসলৰেদনা উপ্পজ্জতি পিত্তপচ্চযা. পিত্তভেসজ্জং করিস্সামীতি ভেসজ্জসম্ভরণত্থঞ্চেৰ তদত্থং আমিসকিঞ্জক্খসম্ভরণত্থঞ্চ পাণং হনতীতি যোজনা. মজ্ঝত্তো ভেসজ্জকরণে উদাসীনো.

তস্মাতি যস্মা পিত্তাদিপচ্চযহেতুকন্তি অত্তনো চ লোকস্স চ পচ্চক্খং অতিধাৰন্তি যে সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা, তস্মা তেসং মিচ্ছা. পিত্তাদীনং তিণ্ণম্পি সমোধানসন্নিপাতে জাতানি সন্নিপাতিকানি. পুরিমউতুনো ৰিসদিসো উতুৰিপরিণামোতি আহ ‘‘ৰিসভাগউতুতো জাতানী’’তি. অনুদকো থদ্ধলূখভূমিৰিভাগো জঙ্গলদেসো, ৰুত্তৰিপরিযাযেন অনুপদেসো ৰেদিতব্বো. মলযং হিমসীতবহুলো, ইতরো উণ্হবহুলো.

অত্তনো পকতিচরিযানং ৰিসমং কাযস্স পরিহরণৰসেন, জাতানি পন অসয্হসহনঅদেসঅকালচরণাদিনা ৰেদিতব্বানীতি আহ ‘‘মহাভারৰহনা’’তিআদি. পরস্স উপক্কমতো নিব্বত্তানি ওপক্কমিকানীতি আহ – ‘‘অযং চোরো ৰা’’তিআদি. কেৰলন্তি বাহিরপচ্চযং অনপেক্খিত্ৰা কেৰলং তেনেৰ. তেনাহ ‘‘কম্মৰিপাকতোৰ জাতানী’’তি. সক্কা পটিবাহিতুং পতীকারেন. লোকৰোহারো নাম কথিতো পিত্তসমুট্ঠানাদিসমঞ্ঞায লোকসিদ্ধত্তা. কামং সরীরসন্নিস্সিতা ৰেদনা কম্মনিব্বত্তাৰ, তস্সা পন পচ্চুপ্পন্নপচ্চযৰসেন এৰমযং লোকৰোহারোতি ৰুত্তঞ্চেৰ গহেত্ৰা পরৰাদপটিসেধো কতোতি দট্ঠব্বং.

সীৰকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-১০. অট্ঠসতসুত্তাদিৰণ্ণনা

২৭০-২৭৮. ৰেদনানং অট্ঠাধিকং সতং, তস্স অট্ঠসতস্স তব্ভাৰস্স পরিযাযো কারণং এত্থ অত্থীতি অট্ঠসতপরিযাযো, সুত্তং. তেনাহ ‘‘অট্ঠসতস্স কারণভূত’’ন্তি. ধম্মকারণন্তি পরিযত্তিধম্মভূতং কারণং. কাযিকাতি পঞ্চদ্ৰারকাযিকা. তেনাহ ‘‘কামাৰচরেযেৰ লব্ভন্তী’’তি, কামভূমিকাতি অত্থো. অরূপাৰচরে নত্থি, তিভূমিকাতি অত্থো. তেনাহ – ‘‘অরূপে তিকচতুক্কজ্ঝানং উপ্পজ্জতি, তঞ্চ খো লোকুত্তরং, ন লোকিয’’ন্তি. ইতরা উপেক্খাৰেদনা. উপৰিচরন্তি উপেচ্চ পজ্জন্তীতি অত্থো. তংসম্পযুত্তানন্তি ৰিচারসম্পযুত্তানং.

পটিলাভতোতি পটিলদ্ধভাৰতো. সমনুপস্সতোতি পচ্চৰেক্খতো পস্সতো. অতীতং খণত্তযাতিক্কমেন অতিক্কন্তং, নিরুদ্ধপ্পত্তিযা নিরুদ্ধং, পকতিৰিজহনেন ৰিপরিণতং. সমনুস্সরতোতি চিন্তযতো. গেহস্সিতন্তি কামগুণনিস্সিতং. কামগুণা হি ইধ গেহনিস্সিতধম্মেন গেহপরিযাযেন ৰুত্তা.

ৰিপরিণামৰিরাগনিরোধন্তি ৰিপরিণামনং ৰিরজ্জনলক্খণং নিরুজ্ঝনঞ্চ ৰিদিত্ৰা. পুব্বেতি অতীতে. এতরহীতি ইদানি ৰত্তমানা. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি ৰিপস্সনাপঞ্ঞায চেৰ মগ্গপঞ্ঞায চ যাথাৰতো পস্সতো. উস্সুক্কাপেতুন্তি ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা মগ্গপটিৰেধং পাপেতুং. নিব্বানং উদ্দিস্স পৰত্তিতত্তা নেক্খম্মস্সিতসোমনস্সানি নাম. লোকামিসপটিসংযুত্তানন্তি কামগুণনিস্সিতানং. তদাযতনন্তি তং আযতনং তং কারণং অরহত্তং. অনুত্তরেসু ৰিমোক্খেসূতি অরিযফলধম্মেসু. পিহন্তি অধিগমিচ্ছং.

উপেক্খাতি সোমনস্সরহিতঅঞ্ঞাণুপেক্খা. বাল্যযোগতো বালস্স, ততো এৰ মূল়্হস্স পুথুজ্জনস্স. কিলেসোধীনং মগ্গোধীহি অজিতত্তা অনোধিজিনস্স. সত্তমভৰাদিতো উদ্ধং পৰত্তনৰিপাকস্স অজিতত্তা অৰিপাকজিনস্স. অনেকাদীনৰে ৰট্টে আদীনৰস্স অজাননেন অনাদীনৰদস্সাৰিনো. পটিপত্তিপটিৰেধবাহুসচ্চাভাৰেন অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স. রূপং সা নাতিৰত্ততি ন অতিক্কমতি ঞাণসম্পযুত্তাভাৰতো. সব্বসঙ্গাহকোতি সব্বধম্মে সঙ্গণ্হনকো. ততিযাদীনি যাৰ দসমা হেট্ঠা ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থানেৰ.

অট্ঠসতসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. নিরামিসসুত্তৰণ্ণনা

২৭৯. আরম্মণতো সম্পযোগতো চ কিলেসামিসেন সামিসা. নিরামিসাযাতি নিস্সক্কৰচনং. নিরামিসতরাৰাতি একংসৰচনং তস্সা তথা নিস্সমেতব্বতায. সা হি পীতি সব্বসো সন্তকিলেসামিসে সন্তানে পৰত্তিযা অচ্চন্তসভাৰধম্মারম্মণৰিসযতায সযম্পি সাতিসযং সন্তসভাৰাকারেন পৰত্তিযা নিরামিসাযপি নিরামিসতরা ৰুত্তা. তেনাহ ‘‘ননু চা’’তিআদি. ইদানি তমত্থং উপমায সাধেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদিমাহ. অপ্পটিহারিকন্তি পটিহরণরহিতং অপ্পটিহারং, কেনচি অনাৰটন্তি অত্থো. সেসৰারেসূতি সুখৰারউপেক্খাৰারেসু.

ৰিমোক্খৰারো পন ন অতিদিট্ঠো ইতরেহি ৰিসদিসত্তা. তেনাহ ‘‘ৰিমোক্খৰারে পনা’’তিআদি. রূপপটিসংযুত্তোতি ভাৰিতরূপপটিসংযুত্তো. সামিসো নাম যস্মা সামিসরূপপটিবদ্ধৰুত্তি চেৰ সামিসরূপপটিভাগঞ্চ, তস্মা ‘‘রূপামিস’’ন্তি ৰুচ্চতি, তেন রূপামিসেন সামিসো নাম. অরূপামিসস্স অভাৰতো অরূপপটিসংযুত্তো ৰিমোক্খো নিরামিসো নাম.

নিরামিসসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অট্ঠসতপরিযাযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৰেদনাসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.