৬. সীহসুত্তৰণ্ণনা

৭৮. সীহোতি পরিস্সযসহনতো পটিপক্খহননতো চ ‘‘সীহো’তি লদ্ধনামো মিগাধিপতি. চত্তারোতি চ সমানেপি সীহজাতিকভাৰে ৰণ্ণৰিসেসাদিসিদ্ধেন ৰিসেসেন চত্তারো সীহা. তে ইদানি নামতো ৰণ্ণতো আহারতো দস্সেত্ৰা ইধাধিপ্পেতসীহং নানপ্পকারতো ৰিভাৰেতুং ‘‘তিণসীহো’’তিআদি আরদ্ধং. তিণভক্খো সীহো তিণসীহো পুরিমপদে উত্তরপদলোপেন যথা ‘‘সাকপত্থিৰো’’তি. কাল়ৰণ্ণতায কাল়সীহো. তথা পণ্ডুসীহো. তেনাহ ‘‘কাল়সীহো কাল়গাৰিসদিসো, পণ্ডুসীহো পণ্ডুপলাসৰণ্ণগাৰিসদিসো’’তি. রত্তকম্বলস্স ৰিয কেসরো কেসরকলাপো এতস্স অত্থীতি কেসরী. লাখারসপরিকম্মকতেহি ৰিয পাদপরিযন্তেহীতি যোজনা.

কম্মানুভাৰসিদ্ধআধিপচ্চমহেসক্খতাহি সব্বমিগগণস্স রাজা সুৰণ্ণগুহতো ৰাতিআদি ‘‘সীহস্স ৰিহারো কিরিযা এৰং হোতী’’তি কত্ৰা ৰুত্তং.

সমং পতিট্ঠাপেত্ৰাতি সব্বভাগেহি সমমেৰ ভূমিযং পতিট্ঠাপেত্ৰা. আকড্ঢিত্ৰাতি পুরতো আকড্ঢিত্ৰা. অভিহরিত্ৰাতি অভিমুখং হরিত্ৰা. সঙ্ঘাতন্তি ৰিনাসং. ৰীসতিযট্ঠিকং ঠানং উসভং.

সমসীহোতি সমজাতিকো সমভাগো চ সীহো. সমানোস্মীতি দেসনামত্তং, সমপ্পভাৰতাযপি ন ভাযতি. সক্কাযদিট্ঠিবলৰতাযাতি ‘‘কে অঞ্ঞে অম্হেহি উত্তরিতরা, অথ খো মযমেৰ মহাবলা’’তি এৰং বলাতিমাননিমিত্তায অহঙ্কারহেতুভূতায সক্কাযদিট্ঠিযা বলভাৰেন. সক্কাযদিট্ঠিপহীনত্তাতি সক্কাযদিট্ঠিযা পহীনত্তা নিরহঙ্কারত্তা অত্তসিনেহস্স সুট্ঠু সমুগ্ঘাটিতত্তা ন ভাযতি.

তথা তথাতি সীহসদিসতাদিনা তেন তেন পকারেন অত্তানং কথেসীতি ৰত্ৰা তমত্থং ৰিৰরিত্ৰা দস্সেতুং ‘‘সীহোতি খো’’তিআদি ৰুত্তং.

কতাভিনীহারস্স লোকনাথস্স বোধিযা নিযতভাৰপ্পত্তিযা একন্তভাৰীবুদ্ধভাৰোতি কত্ৰা ‘‘তীসু পাসাদেসু নিৰাসকালো, মগধরঞ্ঞো পটিঞ্ঞাদানকালো, পাযাসস্স পরিভুত্তকালো’’তিআদিনা অভিসম্বোধিতো পুরিমাৰত্থাপি সীহসদিসং কত্ৰা দস্সিতা. ভাৰিনি, ভূতোপচারোপি হি লোকৰোহারো. ৰিজ্জাভাৰসামঞ্ঞতো ভূতৰিজ্জা ইতরৰিজ্জাপি একজ্ঝং গহেত্ৰা পটিচ্চসমুপ্পাদসম্মসনতো তং পুরেতরং সিদ্ধং ৰিপাকং ৰিয কত্ৰা আহ ‘‘তিস্সো ৰিজ্জা ৰিসোধেত্ৰা’’তি. অনুলোমপটিলোমতো পৰত্তঞাণৰসেন ‘‘যমকঞাণমন্থনেনা’’তি ৰুত্তং.

তত্থ ৰিহরন্তস্সাতি অজপালনিগ্রোধমূলে ৰিহরন্তস্স. একাদসমে দিৰসেতি সত্তসত্তাহতো পরং একাদসমে দিৰসে. অচলপল্লঙ্কেতি ইসিপতনে ধম্মচক্কপৰত্তনত্থং নিসিন্নপল্লঙ্কে. তম্পি হি কেনচি অপ্পটিৰত্তিযধম্মচক্কপৰত্তনত্থং নিসজ্জাতি কত্ৰা ৰজিরাসনং ৰিয অচলপল্লঙ্কং ৰুচ্চতি. ইমস্মিঞ্চ পন পদেতি ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, অন্তা’’তিআদিনযপ্পৰত্তে ইমস্মিং সদ্ধম্মকোট্ঠাসে. ধম্মঘোসো…পে… দসসহস্সিলোকধাতুং পটিচ্ছাদেসি ‘‘সব্বত্থ ঠিতা সুণন্তূ’’তি অধিট্ঠানেন. সোল়সহাকারেহীতি ‘‘দুক্খপরিঞ্ঞা, সমুদযপ্পহানং, নিরোধসচ্ছিকিরিযা, মগ্গভাৰনা’’তি এৰং একেকস্মিং মগ্গে চত্তারি চত্তারি কত্ৰা সোল়সহি আকারেহি.

ৰুত্তোযেৰ, ন ইধ ৰত্তব্বো, তস্মা তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বোতি অধিপ্পাযো. যস্মা চ অপরেহিপি অট্ঠহি কারণেহি ভগৰা তথাগতোতি আরভিত্ৰা উদানট্ঠকথাদীসুপি (উদা. অট্ঠ. ১৮; ইতিৰু. ৩৮) তথাগতপদস্স অত্থো ৰুত্তো এৰ, তস্মা তত্থ ৰুত্তনযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. যদিপি ভগৰা ন বোধিপল্লঙ্কে নিসিন্নমত্তোৰ অভিসম্বুদ্ধো জাতো, তথাপি তায নিসজ্জায নিসিন্নোৰ পনুজ্জ সব্বপরিস্সযং অভিসম্বুদ্ধো জাতো. তথা হি তং ‘‘অপরাজিতপল্লঙ্ক’’ন্তি ৰুচ্চতি. তস্মা ‘‘যাৰ বোধিপল্লঙ্কা ৰা’’তি ৰত্ৰা তেন অপরিতুস্সন্তো ‘‘যাৰ অরহত্তমগ্গঞাণা ৰা’’তি আহ.

ইতি রূপন্তি এত্থ ইতি-সদ্দো নিদস্সনত্থো. তেন রূপং সরূপতো পরিমাণতো পরিচ্ছেদতো দস্সিতন্তি আহ ‘‘ইদং রুপ’’ন্তিআদি. ‘‘ইদং রূপ’’ন্তি হি ইমিনা ভূতুপাদাযভেদরূপং সরূপতো দস্সিতং. এত্তকং রূপন্তি ইমিনা তং পরিমাণতো দস্সিতং. তস্স চ পরিমাণস্স একন্তভাৰদস্সনেন ‘‘ন ইতো ভিয্যো রূপং অত্থী’’তি ৰুত্তং. সভাৰতোতি সলক্খণতো. সরসতোতি সকিচ্চতো. পরিযন্ততোতি পরিমাণপরিযন্ততো. পরিচ্ছেদতোতি যত্তকে ঠানে তস্স পৰত্তি, তস্স পরিচ্ছেদনতো. পরিচ্ছিন্দনতোতি পরিযোসানপ্পত্তিতো. তং সব্বং দস্সিতং হোতি যথাৰুত্তেন ৰিভাগেন. অযং রূপস্স সমুদযো নামাতি অযং আহারাদি রূপস্স সমুদযো নাম. তেনাহ ‘‘এত্তাৰতা’’তিআদি. অত্থঙ্গমোতি নিরোধো. ‘‘আহারসমুদযা আহারনিরোধা’’তি চ অসাধারণমেৰ গহেত্ৰা সেসে আদি-সদ্দেন সঙ্গণ্হাতি.

পণ্ণাসলক্খণপটিমণ্ডিতন্তি পণ্ণাসউদযব্বযলক্খণৰিভূসিতং সমুদযত্থঙ্গমগহণতো. খীণাসৰত্তাতি অনৰসেসং সাৰসেসঞ্চ আসৰানং পরিক্খীণত্তা. অনাগামীনম্পি হি ভযং চিত্তুত্রাসো চ ন হোতীতি. ঞাণসংৰেগো ভযতূপট্ঠানঞাণং. ইতরেসং পন দেৰানন্তি অখীণাসৰে দেৰে সন্ধায ৰদতি. ভোতি ধম্মালপনমত্তন্তি ৰাচসিকং তথালপনমত্তং.

চক্কন্তি সত্থু আণাচক্কং, তং পন ধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. তত্থ অরিযসাৰকানং পটিৰেধধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. ইতরেসং দেসনাধম্মতো আগতন্তি ধম্মচক্কং. দুৰিধেপি ঞাণং পধানন্তি ঞাণসীসেন ৰুত্তং ‘‘পটিৰেধঞাণম্পি দেসনাঞাণম্পী’’তি. ইদানি তং ঞাণদ্ৰযং সরূপতো দস্সেতুং ‘‘পটিৰেধঞাণং নামা’’তিআদি ৰুত্তং. যস্মা চস্স ঞাণস্স সুপ্পটিৰিদ্ধত্তা ভগৰা তানি সট্ঠি নযসহস্সানি ৰেনেয্যানং দস্সেতুং সমত্থো অহোসি, তস্মা তানি সট্ঠি নযসহস্সানি তেন ঞাণেন সদ্ধিংযেৰ সিদ্ধানীতি কত্ৰা দস্সেন্তো ‘‘সট্ঠিযা চ নযসহস্সেহি পটিৰিজ্ঝী’’তি আহ. তিপরিৰট্টন্তি ইদং দুক্খন্তি চ, পরিঞ্ঞেয্যন্তি চ, পরিঞ্ঞাতন্তি চ এৰং তিপরিৰট্টং, তংযেৰ দ্ৰাদসাকারং. তন্তি দেসনাঞাণং পৰত্তেতি এস ভগৰা. অপ্পটিপুগ্গলোতি পতিনিধিভূতপুগ্গলরহিতো. একসদিসস্সাতি নিব্বিকারস্স.

সীহসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.