৭. খজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনা

৭৯. ৰিপস্সনাৰসেনাতি এতরহি রূপৰেদনাদযো অনুস্সরিত্ৰা ‘‘পুব্বেপাহং এৰংৰেদনো অহোসি’’ন্তি অতীতানং রূপৰেদনাদীনং পচ্চুপ্পন্নেহি ৰিসেসাভাৰদস্সনা ৰিপস্সনা, তস্সা ৰিপস্সনায ৰসেন. য্ৰাযং ‘‘ন ইদং অভিঞ্ঞাৰসেনা’’তি পটিক্খেপো কতো, তস্স কারণং দস্সেন্তো ‘‘অভিঞ্ঞাৰসেন হী’’তিআদিমাহ. খন্ধপটিবদ্ধা নাম গোত্তৰণ্ণহারাদযো. এৰং অনুস্সরন্তোতি যথাৰুত্তৰিপস্সনাৰসেন অনুস্সরন্তো. সভাৰধম্মানং এৰ অনুস্সরণস্স ৰুত্তত্তা ‘‘সুঞ্ঞতাপব্ব’’ন্তি ৰুত্তং.

যস্মা তে এৰ রূপাদযো নেৰ অত্তা, ন অত্তনিযা অসারা অনিস্সরা, তস্মা ততো সুঞ্ঞা, তেসং ভাৰো সুঞ্ঞতা, তস্সা লক্খণং রুপ্পনাদিকং দস্সেতুং.

কিঞ্চাতি হেতুঅত্থজোতকে কারণে পচ্চত্তৰচনন্তি আহ ‘‘কিঞ্চাতি কারণপুচ্ছা, কেন কারণেন রূপং ৰদেথা’’তি. এতন্তি এতং ভূতুপাদাযভেদং ধম্মজাতং. কেন কারণেন রূপং নামাতি কিং কারণং নিস্সায রূপন্তি ৰুচ্চতীতি অত্থো. কারণুদ্দেসোতি কারণস্স উদ্দিসনং. রুপ্পতীতি এত্থ রূপং নাম সীতাদিৰিরোধিপচ্চযসন্নিপাতেন ৰিসদিসুপ্পত্তি. তেনাহ ‘‘সীতেনপী’’তিআদি. পব্বতপাদেতি চক্কৰাল়পব্বতপাদে, সো পন তত্থ অচ্চুগ্গতো পাকারো ৰিয ঠিতো. তথা হি তত্থ সত্তা ওলম্বন্তা তিট্ঠন্তি. হত্থপাসাগতাতি হত্থপাসং আগতা উপাগতা. তত্থাতি তস্মিং হত্থপাসাগতে সত্তে. ছিজ্জিত্ৰাতি মুচ্ছাপত্তিযা মুচ্চিত্ৰা, অঙ্গপচ্চঙ্গউচ্ছেদৰসেন ৰা পরিচ্ছিজ্জিত্ৰা. অচ্চন্তখারে উদকেতি আতপসন্তাপাভাৰেন অতিসীতভাৰমেৰ সন্ধায অচ্চন্তখারতা ৰুত্তা সিযা. ন হি তং কপ্পসণ্ঠানউদকং সম্পত্তিকরমহামেঘৰুট্ঠং পথৰীসন্ধারকং কপ্পৰিনাসউদকং ৰিয খারং ভৰিতুং অরহতি, তথা সতি পথৰীপি ৰিলীযেয্যাতি. মহিংসকরট্ঠং নাম হিমৰন্তপদেসে একং রট্ঠং.

অৰীচিমহানিরযেতি সউস্সদং অৰীচিনিরযং ৰুত্তং. গঙ্গাপিট্ঠেতি গঙ্গাতীরে.

সরন্তা গচ্ছন্তীতি সরীসপপদস্স অত্থং ৰদতি. এতন্তি রুপ্পনং. যথা কঠিনতা পথৰিযা পচ্চত্তলক্খণং, এৰং রুপ্পনং রূপক্খন্ধস্স পচ্চত্তলক্খণং, সভাৰভূতলক্খণন্তি অত্থো.

পুরিমসদিসন্তি পুরিমে রূপক্খন্ধে ৰুত্তেন সদিসং. তং ‘‘কিন্তি কারণপুচ্ছা’’তিআদিনা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. সুখং ইট্ঠারম্মণং. সুখাদীনং ৰেদনানং. পচ্চযতোতি আরম্মণপচ্চযতো. অযমত্থোতি ‘‘সুখারম্মণং সুখন্তি ৰুচ্চতী’’তি অযমত্থো. উত্তরপদলোপেন হেস নিদ্দেসো. ৰেদযতীতি অনুভৰতি. ৰেদযিতলক্খণাতি অনুভৰনলক্খণা.

নীলপুপ্ফেতি নীলৰণ্ণপুপ্ফে. ৰত্থে ৰাতি নীলৰত্থে. ৰা-সদ্দেন ৰণ্ণধাতুআদিং সঙ্গণ্হাতি. অপ্পনং ৰা ঝানং ৰাপেন্তো. উপ্পজ্জনসঞ্ঞাপীতি যং কিঞ্চি নীলং রূপাযতনং আরব্ভ উপ্পজ্জনসঞ্ঞাপি, যা পকিণ্ণকসঞ্ঞাতি ৰুচ্চতি.

রূপত্তাযাতি রূপভাৰায. যাগুমেৰাতি যাগুভাৰিনমেৰ ৰত্থুং. যাগুত্তায যাগুভাৰায. পচতি নাম পুগ্গলো. এৰন্তি যথা যাগুআদিৰত্থুং পুরিসো যাগুআদিঅত্থায পচতি নিপ্ফাদেতি, অযং এৰং রুপ্পনাদিসভাৰে ধম্মসমূহে যথাসকং পচ্চযেহি অভিসঙ্খরিযমানে চেতনাপধানো ধম্মসমূহো পৰত্তনত্থং ৰিসেসপচ্চযো হুত্ৰা তে অভিসঙ্খরোতি নিরোপেতি নিব্বত্তেতি. তেনাহ ‘‘পচ্চযেহী’’তিআদি. রূপমেৰাতি রূপসভাৰমেৰ, ন অঞ্ঞং সভাৰং. অভিসঙ্খরোতীতি ইতরেহি পচ্চযধম্মেহি অধিকং সুট্ঠু পচ্চযতং করোতি. ‘‘উপগচ্ছতি যাপেতি আযূহতী’’তি তস্সেৰ ৰেৰচনানি. অভিসঙ্খরণমেৰ হি আযূহনাদীনি. নিব্বত্তেতীতি তেসং ধম্মানং রুপ্পনাদিভাৰেন নিব্বত্তিযা পচ্চযো হোতীতি অত্থো. চেতযিতলক্খণস্স সঙ্খারস্সাতি ইদং সঙ্খারক্খন্ধধম্মানং চেতনাপধানত্তা ৰুত্তং. তথা হি ভগৰা সুত্তন্তভাজনীযে সঙ্খারক্খন্ধং ৰিভজন্তেন চেতনাৰ ৰিভত্তা.

ৰাতিঙ্গণং ব্রহতিফলং. চতুরস্সৰল্লীতি তিৰুতালতা. অখারিকন্তি খাররসরহিতং, তং পন পণ্ণফলাদি. যত্থ লোণরসো অধিকো, তং লোণিকন্তি আহ ‘‘লোণযাগূ’’তিআদি. অম্বিলাদিভেদং রসং.

আকারসণ্ঠানগহণৰসেনাতি নীলপীতাদিআকারগহণৰসেন চেৰ ৰট্টচতুরস্সাদিসণ্ঠানগহণৰসেন চ. ৰিনাপি আকারসণ্ঠানাতি আকারসণ্ঠানেহি ৰিনা, তে ঠপেত্ৰাপি. পচ্চত্তভেদগহণৰসেনাতি তস্স তস্স আরম্মণস্স পভেদগহণৰসেন. অসম্মোহতোতি যাথাৰতো. ৰিসেসো ৰিসেসত্থদীপনতো, অৰিসেসো অযং ধম্মো অৰিসেসদীপনতো. তেনাহ ‘‘ৰিসেসো ৰেদিতব্বো’’তি. জাননঞ্হি অৰিসিট্ঠং, তং সমাসপদতো উপসগ্গা ৰিসেসেন্তি. তথা হি সঞ্জাননপদং পচ্চভিঞ্ঞাণনিমিত্তং আকারগহণমত্তং বোধেতি, ৰিজাননপদং ততো ৰিসিট্ঠৰিসযগহণং. পজাননপদং পন ততোপি ৰিসিট্ঠতরং পকারতো অৰবোধং বোধেতি. তেনাহ ‘‘তস্সাপী’’তিআদি. আরম্মণসঞ্জাননমত্তমেৰাতি নীলাদিভেদস্স আরম্মণস্স সল্লক্খণমত্তমেৰ. অৰধারণেন লক্খণপটিৰেধত্তং নিৰত্তেতি. তেনাহ ‘‘অনিচ্চ’’ন্তিআদি. ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেহি ৰিপস্সন্তস্স ৰিপস্সনায পগুণভাৰে সতি ঞাণৰিপ্পযুত্তেন চিত্তেনপি ৰিপস্সনা হোতিযেৰাতি আহ ‘‘অনিচ্চাদিৰসেন লক্খণপটিৰেধঞ্চ পাপেতী’’তি. পটিৰেধন্তি চ উপলদ্ধিমেৰ ৰদতি, ন পটিৰিজ্ঝনং. তেনাহ ‘‘উস্সক্কিত্ৰা পনা’’তিআদি. উস্সক্কিত্ৰাতি উস্সক্কাপেত্ৰা মগ্গপাতুভাৰম্পি পাপেতি অসম্মোহসভাৰত্তা. যথা লক্খণপটিৰেধকালে সঞ্জাননলক্খণৰসেন সঞ্ঞাণঅনুরূপৰসেনেৰ পৰত্তং, এৰং ৰিঞ্ঞাণৰিজাননৰসেন ৰাযং অনুরূপৰসেনেৰ পৰত্ততীতি দট্ঠব্বং.

ইদানি তমত্থং হেরঞ্ঞিকাদিউপমায ৰিভাৰেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদিমাহ. হিরঞ্ঞং ৰুচ্চতি কহাপণং, হিরঞ্ঞজাননে নিযুত্তো হেরঞ্ঞিকো. লোকৰোহারে অজাতা অসঞ্জাতা বুদ্ধি এতস্সাতি অজাতবুদ্ধি, বালদারকো. ৰোহারকুসলো গামৰাসী পুরিসো গামিকপুরিসো. উপভোগপরিভোগারহত্তা উপভোগপরিভোগং. তম্বকংসমযত্তা কূটো. মহাসারত্তা ছেকো. অড্ঢসারত্তা করটো. নিহীনসারত্তা সণ্হো. এত্থ চ যথা হেরঞ্ঞিকো কহাপণং চিত্তাদিভাৰতো উদ্ধং কূটাদিভাৰং রূপদস্সনাদিৰসেন উপ্পত্তিট্ঠানতোপি জানন্তো অনেকাকারতো জানাতি, এৰং পঞ্ঞা আরম্মণং নানপ্পকারতো জানাতি পটিৰিজ্ঝতি, তায সদ্ধিং পৰত্তমানৰিঞ্ঞাণম্পি যথাৰিসযং আরম্মণং জানাতি.

এৰং স্ৰাযং নেসং জাননে ৰিসেসো অঞ্ঞেসং অৰিসযো, বুদ্ধানং এৰ ৰিসযোতি ইদং ৰিসেসং মিলিন্দপঞ্হেন ৰিভাৰেতুং ‘‘তেনাহা’’তিআদিমাহ, তং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

অত্তসুঞ্ঞানং সভাৰধম্মানং ধম্মমত্ততায কথিতত্তা ‘‘অনত্তলক্খণং কথেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. হেট্ঠিমমগ্গা চ যদি অধিগতা, অরহত্তস্স অনধিগতত্তা ‘‘একদেসমত্তেনা’’তি ৰুত্তং, তং অনিচ্চলক্খণং দস্সেতুং ইদং পব্বমারদ্ধং, ইতরানি দ্ৰে লক্খণানি তস্স পরিহারভাৰেনাতি অধিপ্পাযো.

যস্মা পনেত্থ ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে’’তিআদিদেসনায তীসু লক্খণেসু ইদমেৰ পধানভাৰেন দস্সিতং, ইদং অপ্পধানভাৰেনাতি ন সক্কা ৰত্তুং, তস্মা ‘‘তীণি লক্খণানি সমোধানেত্ৰা দস্সেতুম্পী’’তি ৰুত্তং. অপচিনাতীতি অপচযগামিধম্মে নিৰত্তেতি একংসতো অপচযগামিপটিপদায পরিপূরণতো. তেনাহ ‘‘নো আচিনাতী’’তিআদি. ৰট্টং ৰিনাসেতীতি ৰিধমতি অদস্সনং গমেতি. নেৰ চিনাতীতি ন ৰড্ঢেতি. তদেৰাতি তং ৰট্টং এৰ. ৰিস্সজ্জেতীতি ছড্ডেতি. ৰিকিরতীতি ৰিদ্ধংসেতি. ৰিধূপেতীতি ৰট্টত্তযসঙ্খাতং অগ্গিক্খন্ধং ৰিগতধূমং ৰিগতসন্তাপং করোতীতি অত্থোতি আহ ‘‘নিব্বাপেতী’’তি.

এৰং পস্সন্তিআদি অনাগামিফলে ঠিতস্স অরিযসাৰকস্স অগ্গমগ্গফলাধিগমায দেসনাতি অধিপ্পাযেনাহ ‘‘ৰট্টং ৰিনাসেত্ৰা ঠিতং মহাখীণাসৰং দস্সেস্সামী’’তি. খীণাসৰস্স অনাগতভাৰদস্সনংযেৰ, সব্বা চাযং হেট্ঠিমা দেসনা সুদ্ধৰিপস্সনাকথা, সহপঠমমগ্গা ৰা সহৰিজ্জূপমধম্মা ৰা ৰিপস্সনাকথাতি দস্সেন্তো ‘‘এত্তকেন ঠানেনা’’তিআদিমাহ.

নমস্সন্তিযেৰ মহতা গারৰবহুমানেন. তেনাহ ‘‘নমো তে পুরিসাজঞ্ঞা’’তিআদি. তত্থ নিদস্সনং দস্সেন্তো ‘‘আযস্মন্তং নীতত্থেরং ৰিযা’’তি ৰত্ৰা তমত্থং ৰিভাৰেতুং ‘‘থেরো’’তিআদিমাহ. তত্থ খুরগ্গেযেৰাতি কেসোরোপনত্থং খুরধারায অগ্গে সীসে ঠপিতে তচপঞ্চককম্মট্ঠানমুখেন ভাৰনং অনুযুঞ্জন্তো অরহত্তং পত্ৰা. ব্রহ্মৰিমানাতি ব্রহ্মানং নিৰাসভূতা ৰিমানা.

খজ্জনীযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.