৪. চতুত্থৰগ্গো

১. চতুধাতুসুত্তৰণ্ণনা

১১৪. পতিট্ঠাধাতূতি সহজাতানং ধম্মানং পতিট্ঠাভূতা ধাতু. আবন্ধনধাতূতি নহানিযচুণ্ণস্স উদকং ৰিয সহজাতধম্মানং আবন্ধনভূতা ধাতু. পরিপাচনধাতূতি সূরিযো ফলাদীনং ৰিয সহজাতধম্মানং পরিপাচনভূতা ধাতু. ৰিত্থম্ভনধাতূতি দুতিযো ৰিয সহজাতধম্মানং ৰিত্থম্ভনভূতা ধাতু. কেসাদযো ৰীসতি কোট্ঠাসা. আদি-সদ্দেন পিত্তাদযো সন্তপ্পনাদযো উদ্ধঙ্গমা ৰাতাদযো গহিতা. এতাতি ধাতুযো.

চতুধাতুসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পুব্বেসম্বোধসুত্তৰণ্ণনা

১১৫. অযং পথৰীধাতুং নিস্সায তং আরব্ভ পৰত্তো অস্সাদো. এৰং পৰত্তানন্তি এৰং কাযে পভাৰস্স পৰেদনৰসেনেৰ পৰত্তানং. হুত্ৰা অভাৰাকারেনাতি পুব্বে অৰিজ্জমানা পচ্চযসামগ্গিযা হুত্ৰা উপ্পজ্জিত্ৰা পুন ভঙ্গুপগমনতো উদ্ধং অভাৰাকারেন. ন নিচ্চাতি অনিচ্চা অদ্ধুৰত্তা, ধুৰং নিচ্চং. পটিপীল়নাকারেনাতি উদযব্বযৰসেন অভিণ্হং পীল়নাকারেন দুক্খট্ঠেন. সভাৰৰিগমাকারেনাতি অত্তনো সভাৰস্স ৰিগচ্ছনাকারেন. সভাৰধম্মা হি অপ্পমত্তং খণং পত্ৰা নিরুজ্ঝন্তি. তস্মা তে ‘‘জরায মরণেন চা’’তি দ্ৰেধা ৰিপরিণমন্তি. তেনাহ ‘‘ৰিপরিণামধম্মা’’তি. আদীনং ৰাতি পৰত্তেতীতি আদীনৰো, পরমকাপঞ্ঞতা. ৰিনীযতীতি ৰূপসমীযতি. অচ্চন্তপ্পহানৰসেন নিস্সরতি এতেনাতি নিস্সরণং.

সাযং নিপন্না সব্বরত্তিং খেপেত্ৰা পাতো উট্ঠহাম, মাসপুণ্ণঘটো ৰিয নো সরীরং নিস্সন্দাভাৰতো.

ফুসিতমত্তেসুপীতি উদকস্স ফুসিতমত্তেসুপি.

অতিনামেন্তি কালং. এৰং ৰুত্তনযেন পৰত্তা পুগ্গলা এতা পথৰীধাতুআদযো অস্সাদেন্তি নাম অভিরতিৰসেন তত্থ আকঙ্খুপ্পাদনতো.

অভিৰিসিট্ঠেন ঞাণেনাতি অগ্গমগ্গঞাণেন. রুক্খো বোধি ‘‘বুজ্ঝতি এত্থা’’তি কত্ৰা. মগ্গো বোধি ‘‘বুজ্ঝতি এতেনা’’তি কত্ৰা. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং বোধি সম্মা সামঞ্চ সব্বধম্মানং বুজ্ঝনতো. নিব্বানং বোধি বুজ্ঝিতব্বতো. তেসন্তি নিদ্ধারণে সামিৰচনং. সাৰকপারমীঞাণন্তি সাৰকপারমীঞাণং যাথাৰতো দস্সনৰত্থু.

অকুপ্পাতি পটিপক্খেহি অকোপেতব্বো. কারণতোতি অরিযমগ্গতো. ততো হিস্স অকুপ্পতা. তেনাহ ‘‘সা হী’’তিআদী. আরম্মণতোতি নিব্বানারম্মণতো নিব্বানারম্মণানং লোকিযসমাপত্তীনং অভাৰতো.

ৰিত্থারৰসেনাতি একেকধাতুৰসেনাতি ৰদন্তি, একেকিস্সা পন ধাতুযা লক্খণৰিভত্তিদস্সনৰসেন. যন্তি হেতুঅত্থে নিপাতো, যং নিমিত্তন্তি অত্থো. অস্সাদেতি এতেনাতি অস্সাদো, তণ্হা. অযং পথৰীধাতুযা অস্সাদোতি এত্থ অযং-সদ্দো ‘‘পহানপটিৰেধো’’তি এত্থাপি আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বো ‘‘অযং পহানপটিৰেধো পটিৰিজ্ঝিতব্বট্ঠেন সমুদযসচ্চ’’ন্তি. এস নযো সেসসচ্চেসুপি. যাতি যথাৰুত্তেসু অস্সাদো আদীনৰো নিস্সরণন্তি ইমেসু তীসু ঠানেসু পৰত্তা যা দিট্ঠি…পে… যো সমাধি, অযং ভাৰনাপটিৰেধো মগ্গসচ্চন্তি ৰুত্তনযেনেৰ যোজেতব্বং.

পুব্বেসম্বোধসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অচরিংসুত্তৰণ্ণনা

১১৬. যথা যাৰতা নিস্সরণপরিযেসনট্ঠানে আদীনৰপরিযেসনা, এৰং যাৰতা আদীনৰপরিযেসনট্ঠানে অস্সাদপরিযেসনা সম্মাপটিপন্নস্সাতি ৰুত্তং ‘‘অচরিন্তি ঞাণচারেন অচরিং, অনুভৰনচারেনা’’তি.

অচরিংসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. নোচেদংসুত্তৰণ্ণনা

১১৭. নিস্সটাতিআদীনি পদানি, আদিতো ৰুত্তপটিসেধেনাতি ‘‘নেৰা’’তি এত্থ ৰুত্তেন নকারেন. তেনাহ ‘‘ন নিস্সটা’’তিআদি. ৰিমরিযাদিকতেনাতিআদি চ এত্থ ৰিহরণপেক্খণে করণৰচনং. দুতিযনযেতি ‘‘যতো চ খো, ভিক্খৰে’’তিআদিনা ৰুত্তনযে. কিলেসৰট্টমরিযাদায সব্বসো অভাৰতো নিম্মরিযাদিকতেন চিত্তেন. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তীসূতি দুতিযাদীসু তীসু.

নোচেদংসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. একন্তদুক্খসুত্তৰণ্ণনা

১১৮. একন্তেনেৰ দুক্খাতি অৰীচিমহানিরযো ৰিয একন্ততো দুক্খা এৰ সুখেন অৰোমিস্সা. দুক্খেন অনুপতিতাতি দুক্খেনেৰ সব্বসো উপগতা. দুক্খেন ওক্কন্তাতি বহিদ্ধা ৰিয অন্তোপি দুক্খেন অৰক্কন্তা অনুপৰিট্ঠা. সুখৰেদনাপচ্চযতায ইমাসং ধাতূনং সুখতা ৰিয দুক্খৰেদনাপচ্চযতাপি ৰেদিতব্বা, সঙ্খারদুক্খতা পন সব্বত্থ চরিতা এৰ. সব্বত্থাতি সব্বাসু ধাতূসু, সব্বট্ঠানেসু ৰা. পঠমং সুখং দস্সেত্ৰাপি পচ্ছা দুক্খস্স কথিতত্তা ‘‘দুক্খলক্খণং কথিত’’ন্তি ৰুত্তং.

একন্তদুক্খসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-১০. অভিনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা

১১৯-১২৩. ছট্ঠসত্তমেসু ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং. অট্ঠকথাযং পন ‘‘ৰিৰট্টং কথিত’’ন্তি ৰুত্তং. তীসু সুত্তেসু. চতুসচ্চমেৰাতি চত্তারি সচ্চানি সমাহটানি চতুসচ্চন্তি তেসং একজ্ঝং গহণং, নিযমো পন তব্বিনিমুত্তস্স পরমত্থস্স অভাৰতো.

অভিনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুত্থৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

ধাতুসংযুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.